பரம் வா ஏததாத்மநோ ரூபம் யதந்நமந்நமயோ ஹ்யயம் ப்ராணோऽத ந யத்யஶ்நாத்யமந்தாऽஶ்ரோதாऽஸ்ப்ரஷ்டாऽத்ரஷ்டாऽவக்தாऽக்ராதாரஸயிதா பவதி ப்ராணாம்ஶ்சோத்ஸ்ரு'ஜதீதி ஏவம் ஹ்யாஹாத யதி கல்வஶ்நாதி ப்ராணஸம்ரு'த்தோ பூத்வா மந்தா பவதி ஶ்ரோதா பவதி ஸ்ப்ரஷ்டா பவதி வக்தா பவதி ரஸயிதா பவதி க்ராதா பவதி த்ரஷ்டா பவதீதி ஏவம் ஹ்யாஹ அந்நாத்வை ப்ரஜாஃ ப்ரஜாயந்தே யாஃ கஶ்சித்ப்ரு'திவீஶ்ரு'தாஃ । அதோऽந்நேநைவ ஜீவந்தி அதைததபி யந்தி அந்ததஃ
உணவே ஆத்மாவின் உயர்ந்த உருவம். உயிரும் உணவால் ஆனது. உணவு உண்ணவில்லை என்றால், அவன் நினைக்கவும், கேட்கவும், தொடவும், பார்க்கவும், பேசவும், மணக்கவும், சுவைக்கவும் முடியாது; உயிரையும் விட்டுவிடுகிறான். ஆனால் உணவு உண்டால், உயிர் நிறைந்து, நினைக்கவும், கேட்கவும், தொடவும், பேசவும், சுவைக்கவும், மணக்கவும், பார்க்கவும் முடிகிறது. உணவிலிருந்து உயிர்கள் பிறக்கின்றன; பூமியில் வாழும் எல்லோரும் உணவால் வாழ்கிறார்கள்; இறுதியில், அவர்கள் மீண்டும் உணவாகவே ஆகிறார்கள்.
அதாந்யத்ராபி உக்தம் ஸர்வாணி ஹ வா இமாநி பூதாந்யஹரஹஃ ப்ரபதந்த்யந்நமபிஜிக்ரு'க்ஷமாணாநி ஸூர்யோ ரஶ்மிபிராததாத்யந்நம் தேநாஸௌ தபத்யந்நேநாபிஷிக்தாஃ பசந்தீமே ப்ராணா அக்நிர்வா அந்நேநோஜ்ஜ்வலத்யந்நகாமேநேதம் ப்ரகல்பிதம் ப்ரஹ்மணா அதோऽந்நமாத்மேத்யுபாஸீதேத்வேயம் ஹ்யாஹ । அநாத்பூதாநி ஜாயந்தே ஜாதாந்யந்நேந வர்தந்தே அத்யதேऽத்தி ச பூதாநி தஸ்மாதந்நம் ததுச்யதே
மற்றொரு இடத்திலும் கூறப்பட்டுள்ளது: இந்த உயிர்கள் அனைத்தும், தினமும் உணவை நாடி விழுகின்றன. சூரியன் தனது கதிர்களால் உணவை எடுத்துக்கொள்கிறான்; அதனால் அவன் வெப்பமடைகிறான், உணவால் பூசப்பட்டு உயிர்கள் சமையல் செய்கின்றன. அக்னி உணவால் எரிகிறான்; இந்த உலகம் உணவுக்காகவே, பிரம்மனால் உருவாக்கப்பட்டது. ஆகவே, உணவை ஆத்மாவாக நினைத்து தியானிக்க வேண்டும். மேலும் கூறப்பட்டுள்ளது: 'நீரிலிருந்து உயிர்கள் பிறக்கின்றன; பிறந்த பின் உணவால் வளர்கின்றன; உயிர்கள் உணவை உண்ணுகின்றன, உணவாகவும் ஆகின்றன; அதனால் அது உணவு என அழைக்கப்படுகிறது.'
அதாந்யத்ராபி உக்தம் \: விஶ்வப்ரு'த்வை நாமைஷா தநுர்பகவதோ விஷ்ணோர்யதிதமந்நம் ப்ராணோ வா அந்நஸ்ய ரஸோ மநஃ ப்ராணஸ்ய விஜ்ஞாநம் மநஸ ஆநந்தம் விஜ்ஞாநஸ்யேதி அந்நவாந் ப்ராணவாந் மநஶ்வாந் விஜ்ஞாநவாந் ஆநந்தவாந் ச பவதி யோ ஹைவம் வேத யாவாந்தீஹ வை பூதாந்யந்நமதந்தி தாவத்ஸ்வந்தஸ்தோऽந்நமத்தி யோ ஹைவம்வேத । அந்நமேவ விஜரந்நமந்நம் ஸம்வநநம் ஸ்ம்ரு'தம் । அந்நம் பஶூநாம் ப்ராணோऽந்நம் ஜ்யேஷ்டமந்நம் பிஷக் ஸ்ம்ரு'தம்
வேறு இடத்திலும் இவ்வாறு கூறப்பட்டுள்ளது: உலகத்தைத் தாங்கும் பரமாத்மாவின் இந்த உருவே உணவாகும்; உயிர் உணவின் சாரம், மனம் உயிரின் சாரம், அறிவு மனத்தின் சாரம், ஆனந்தம் அறிவின் சாரம். இதை உணர்ந்தவன் உணவு, உயிர், மனம், அறிவு, ஆனந்தம் ஆகியவற்றை பெற்றவனாகிறான். இவ்வாறு அறிந்தவன் எவ்வளவு உயிரினங்கள் உணவை உண்ணுகிறதோ, அவ்வளவு உணவை அவன் உள்ளுக்குள் அனுபவிக்கிறான். உணவே அழியாத உணவாகும்; உணவே ஒன்றிணைவதற்கான வழியாகும்; உணவே உயிரினங்களின் உயிராகும்; உணவே முதன்மையானது; உணவே மருத்துவம் என்று நினைக்கப்படுகிறது.
அதாந்யாத்ரப்யுக்தம் \: அந்நம் வா அஸ்ய ஸர்வஸ்ய யோநிஃ காலஶ்சாந்நஸ்ய ஸூர்யோ யோநிஃ காலஸ்ய தஸ்யைதத்ரூபம் யந் நிமேஷாதிகாலாத்ஸம்ப்ரு'தம் த்வாதஶாத்மகம் வத்ஸரமேதஸ்யாக்நேயமர்தமர்தம் வாருணம் மகாத்யம் ஶ்ரவிஷ்டார்தமாக்நேயம் க்ரமேணோத்க்ரமேண ஸார்பாத்யம் ஶ்ரவிஷ்டார்தாந்தம் ஸௌம்யம் தத்ரைகைகமாத்மநோ நவாம்ஶகம் ஸசாரகவிதம் ஸௌக்ஷ்ம்யத்வாதேதத்ப்ரமாணமநேநைவ ப்ரமீயதே ஹி காலஃ ந விநா ப்ரமாணேந ப்ரமேயஸ்யோபலப்திஃ ப்ரமேயோऽபி ப்ரமாணதாம் ப்ரு'தக்த்வாதுபைத்யாத்மஸம்போதநார்தமித்யேவம் ஹ்யாஹ । யாவத்யோ வை காலஸ்ய கலாஸ்தாவதீஷு சரத்யஸௌ யஃ காலம் ப்ரஹ்மேத்யுபாஸீத காலஸ்தஸ்யாதிதூரமபஸரதீதி ஏவம் ஹ்யாஹ \: காலாத்ஸ்ரவந்தி பூதாநி காலாத்வ்ரு'த்திம் ப்ரயாந்தி ச । காலே சாஸ்தம் நியச்சந்தி காலோ மூர்திரமூர்திமாந்
வேறு இடத்திலும் இவ்வாறு கூறப்பட்டுள்ளது: இந்த எல்லாவற்றிற்கும் ஆதாரம் உணவாகும்; உணவிற்குத் காலம் ஆதாரம்; காலத்திற்கு சூரியன் ஆதாரம். அதன் வடிவம்: கணம் முதலான காலப் பகுதிகளால் சேர்க்கப்பட்ட பன்னிரண்டு பகுதிகள் கொண்ட வருடம். இதில் பாதி அக்னிக்குரியது, மற்ற்பாதி வருணனுக்குரியது; மகம் முதல் சிரவிஷ்டா நடுவுவரை அக்னி பகுதி, அங்கிருந்து சிரவிஷ்டா முடிவுவரை சோம பகுதி; ஒவ்வொன்றும் ஒன்பது பகுதிகளாகவும், அதன் சுற்றுகளாகவும் பிரிக்கப்படுகிறது. இதன் நுண்மையால் இதுவே அளவாகிறது; இதனால்தான் காலம் அளக்கப்படுகிறது. அளவு இல்லாமல் அளக்கப்பட வேண்டியதை அறிய முடியாது; அளக்கப்பட வேண்டியது தனித்துவத்தால் அளவாகிறது, ஆத்மாவை அறியவே இவ்வாறு கூறப்படுகிறது. காலத்தின் எத்தனை பகுதிகள் உள்ளனவோ, அவற்றில் அவன் அசைந்து செல்கிறான். காலத்தை பரமனாக நினைத்து வழிபடுவோனுக்கு, காலம் மிகத் தொலைவில் நீங்கிவிடும். இவ்வாறு கூறப்படுகிறது: காலத்திலிருந்து உயிரினங்கள் தோன்றுகின்றன; காலத்தால் வளர்கின்றன; காலத்தில் மறைந்து விடுகின்றன; காலம் உருவும் உருவில்லாததும் ஆகும்.
த்வே வாவ ப்ரஹ்மணோ ருபே காலஶ்சாகாலஶ்சாத யஃ ப்ராகாதித்யாத்ஸோऽகாலோऽகாலோऽத ய ஆதித்யத்யஃ ஸ காலஃ ஸகலஃ ஸகலஸ்ய வா ஏதத்ரூபம் யத்ஸம்வத்ஸரஃ ஸம்வத்ஸராத்கல்வேவேமாஃ ப்ரஜாஃ ப்ரஜாயந்தே ஸம்வத்ஸரேணேஹ வை ஜாதா விவர்தந்தே ஸம்வத்ஸரே ப்ரத்யஸ்தம் யந்தி தஸ்மாத்ஸம்வத்ஸரோ வை ப்ரஜாபதிஃ காலோऽந்நம் ப்ரஹ்மநீடமாத்மா சேத்யேவம் ஹ்யாஹ காலஃ பசதி பூதாநி ஸர்வாண்யேவ மஹாத்மநி । யஸ்மிந் து பச்யதே காலோ யஸ்தம் வேத ஸ வேதவித்
பரமத்தின் இரண்டு வடிவங்கள் உள்ளன: காலமும் காலமற்றதும். சூரியனுக்கு முன்புள்ளது காலமற்றது; சூரியனுடன் தொடங்குவது காலம். வருடமே காலத்தின் வடிவம்; வருடத்திலிருந்து உயிர்கள் பிறக்கின்றன. வருடத்தால் பிறந்தவர்கள் இங்கு வளர்கின்றனர்; வருடத்தில் அவர்கள் மறைந்து விடுகின்றனர். ஆகவே வருடமே பிரஜாபதி. காலமே உணவு, பரமத்தின் உறைவிடம், ஆத்மா. இவ்வாறு கூறப்படுகிறது: காலம் எல்லா உயிர்களையும் பரமத்தில் சமைக்கிறது; ஆனால் காலம் சமைக்கப்படுவது யாரில் இருக்கிறதோ, அதை அறிந்தவன் தான் உண்மையில் அறிஞன்.
விக்ரஹவாநேஷ காலஃ ஸிந்துராஜஃ ப்ரஜாநாம் ஏஷ தத்ஸ்தஃ ஸவிதாக்யோ யஸ்மாதேவேமே சந்த்ரர்க்ஷக்ரஹ ஸம்வத்ஸராதயஃ ஸூயந்தே அதைப்யஃ ஸர்வமிதமத்ர வா யத்கிஞ்சித்ஶுபாஶுபம் த்ரு'ஶ்யந்தேஹ லோகே ததேதேப்யஸ்தஸ்மாதாதித்யாத்மா ப்ரஹ்மாத காலஸம்ஜ்ஞமாதித்யமுபாஸீதாதித்யோ ப்ரஹ்மேத்யேகேऽத ஏவம் ஹ்யாஹ । ஹோதா போக்தா ஹவிர்மந்த்ரோ யஜ்ஞோ விஷ்ணுஃ ப்ரஜாபதிஃ । ஸர்வஃ கஶ்சித்ப்ரபுஃ ஸாக்ஷீ யோऽமுஷ்மிந்பாதி மண்டலே
உருவமுள்ள இந்த காலம், நதிகளுக்கும் உயிர்களுக்கும் அரசன்; அவன் அங்கே நின்று சவிதா என்று அழைக்கப்படுகிறான்; அவனிடமிருந்தே சந்திரன், நட்சத்திரங்கள், கிரகங்கள், வருடங்கள் முதலியவை தோன்றுகின்றன. இவையிலிருந்து இந்த உலகில் காணப்படும் எல்லா நல்லதும் கெட்டதும் தோன்றுகின்றன. ஆகவே, ஆதித்யன் என்ற சூரியனை, பரமத்தின் சாரமாகவும் காலமாகவும் நினைத்து தியானிக்க வேண்டும்; சிலர் சூரியனே பரமம் என்கிறார்கள். இவ்வாறு கூறப்படுகிறது: யாகத்தில் வேதிப்படையாக இருப்பவன், அனுபவிப்பவன், ஹவிசு, மந்திரம், யாகம், விஷ்ணு, பிரஜாபதி, எல்லாம், அந்த வட்டத்தில் பிரகாசிப்பவன், ஆண்டவன், சாட்சி ஆகியோர் ஒருவரே.
ப்ரஹ்ம ஹ வா இதமக்ர ஆஸீத் ஏகோऽநந்தஃ ப்ராகநந்தோ தக்ஷிணோऽநந்தஃ ப்ரதீச்யநந்த உதீச்யநந்த ஊர்த்வாந் சாऽவாந் ச ஸர்வதோऽநந்தஃ ந ஹ்யாஸ்ய ப்ராச்யாதி திஶஃ கல்பந்தேऽத திர்யக்வாந் சோர்த்வம் வா அநூஹ்ய ஏஷ பரமாத்மாऽபரிமிதோऽதர்க்யோऽசிந்த்ய ஏஷ ஆகாஶாத்மா ஏவைஷ க்ரு'த்ஸ்நக்ஷய ஏகோ ஜாகர்தீதி ஏதஸ்மாதாகாஶாதேஷ கல்விதம் சேதாமாத்ரம் போதயதி அநேநைவ சேதம் த்யாயதே அஸ்மிந் ச ப்ரத்யஸ்தம் யாதி அஸ்யைதத்பாஸ்வரம் ரூபம் யதமுஷ்மிந்நாதித்யே தபதி அக்நௌ சாதுமகே யஜ்ஜ்யோதிஶ்சித்ரதரமுதரஸ்தோऽத வா யஃ பசத்யந்நம் இத்யேவம் ஹ்யாஹ யஶ்சைஷோऽக்நௌ யஶ்சாயம் ஹ்ரு'தயே யஶ்சாஸாவாதித்யே ஸ ஏஷ ஏகா இத்யேகஸ்ய ஹைகத்வமேதி ய ஏவம் வேத
ஆரம்பத்தில் எல்லாம் ஒரே பிரம்மம் தான் இருந்தது; அது எல்லா திசைகளிலும் முடிவில்லாதது — கிழக்கிலும், தெற்கிலும், மேற்கிலும், வடக்கிலும், மேலிலும், கீழிலும், எங்கும் எல்லையில்லாதது. அதற்கு எந்த ஒரு திசையும் இல்லை; மேலோ கீழோ, அகலோ உயரமோ என்று எல்லை வைக்க முடியாது. இது தான் உயர்ந்த ஆன்மா; இதை எண்ணிக்கோ, விவாதிக்கோ முடியாதது. இது தான் ஆகாயத்தின் ஆதாரம்; எல்லாவற்றையும் உள்ளடக்கியது, எப்போதும் விழித்திருப்பது. இந்த ஆகாயத்திலிருந்து தான் அறிவு எழுகிறது; இதன் மூலம் தான் யாவரும் தியானிக்கிறார்கள்; எல்லாம் இதிலேயே திரும்பி சேர்கிறது. இதன் பிரகாசமான உருவம் தான் சூரியனில் ஒளிர்கிறது, புகையில்லாத அக்கினியில் எரிகிறது, வயிற்றில் உள்ள தீயில் பிரகாசிக்கிறது, உணவை வெந்தடுக்கும் சக்தியாகும். அதனால் தான் சொல்கிறார்கள்: அக்கினியில் இருப்பதும், இதயத்தில் இருப்பதும், சூரியனில் இருப்பதும் — இவை எல்லாம் ஒன்றே. இதை உணர்ந்தவன் எல்லாவற்றையும் ஒன்றாக காண்கிறான்.
ததா தத்ப்ரயோககல்பஃ ப்ராணாயாமஃ ப்ரத்யாஹாரோ த்யாநம் தாரணா தர்கஃ ஸமாதிஃ ஷடங்கா இத்யுச்யதே யோகஃ அநேந யதா பஶ்யந்பஶ்யதி ருக்மவர்ணம் கர்தாரமீஶம் புருஷம் ப்ரஹ்மயோநிம் ததா வித்வாந்புண்யபாபே விஹாய பரேऽவ்யயே ஸர்வமேகீகரோதி ஏவம் ஹ்யாஹ \: யதா பர்வதமாதீப்தம் நாஶ்ரயந்தி ம்ரு'கத்விஜாஃ । தத்வத்ப்ரஹ்மவிதோ தோஷா நாஶ்ரயந்தி கதாசந
அதேபோல், பயிற்சி இப்படியாக கூறப்பட்டுள்ளது: மூச்சை கட்டுப்படுத்தல், உணர்வுகளை திரும்பப் பெறுதல், தியானம், ஒருமித்த மனம், ஆராய்ச்சி, சமாதி — இவை ஆறும் யோகத்தின் அங்கங்கள் என்று அழைக்கப்படுகின்றன. இதன் மூலம் ஒருவர் பார்க்கும்போது, பொன்னிறம் கொண்ட படைப்பாளியை, இறைவனை, அந்த புருஷனை, பிரம்மத்தின் மூலத்தை காண்கிறான். அப்போது ஞானி, புண்ணியமும் பாவமும் எல்லாம் விட்டு, எல்லாவற்றையும் அந்த நிலையான, அழியாத ஒன்றில் ஒன்றாக்குகிறான். அதுபோல் தான் சொல்கிறார்கள்: எப்படிப் பர்வதம் தீயில் எரிகிறபோது, மிருகங்களும் பறவைகளும் அருகில் வரமாட்டாங்களோ, அதுபோல் பிரம்மத்தை அறிந்தவரிடம் குற்றங்கள் ஒருபோதும் அணுகாது.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: யதா வை பஹிர்வித்வாந்மநோ நியம்யேந்த்ரியார்தாந் ச ப்ராணோ நிவேஶயித்வா நிஃஸங்கல்பஸ்ததஸ்திஷ்டேத் அப்ராணாதிஹ யஸ்மாத்ஸம்பூதஃ ப்ராணஸம்ஜ்ஞகோ ஜீவஸ்தஸ்மாத்ப்ராணோ வை துர்யாக்யே தாரயேத்ப்ராணம் இத்யேவம் ஹ்யாஹ \: அசித்தம் சித்தமத்யஸ்தமசிந்த்யம் குஹ்யமுத்தமம் । தத்ர சித்தம் நிதாயேத தச்ச லிங்கம் நிராஶ்ரயம்
மற்றொரு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: ஞானி, மனதை வெளியில் செல்கின்ற எண்ணங்களிலிருந்து பிடித்து, உணர்வுகளின் பொருட்களை அடக்கி, மூச்சை அமைதியாக்கி, எந்த விருப்பமும் இல்லாமல் அமைதி அடைந்தால், உயிர் என அழைக்கப்படும் மூச்சு இங்கிருந்து எழுகிறது. அதனால், அந்த நான்காவது நிலை என்று அழைக்கப்படும் நிலையில் மூச்சை நிலைநிறுத்த வேண்டும். அதுபோல் தான் சொல்கிறார்கள்: மனமில்லாத மனம், அறிவின் நடுவில் இருக்கும், எண்ணிக்க முடியாத, மிக ரகசியமான இடம் — அங்கே தான் மனதை வைக்க வேண்டும்; அது ஆதாரமில்லாத நுண்ணிய குறியீடு.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: அதஃ பராஸ்ய தாரணா தாலுரஸநாக்ரநிபீடநா\- த்வாங்மநஃப்ராணநிரோதநாத்ப்ரஹ்ம தர்கேண பஶ்யதி யதாத்மநாऽऽத்மாந\- மணோரணீயாம்ஸம் த்யோதமாநம் மநஃக்ஷயாத்பஶ்யதி ததாத்மநாத்மாநம் த்ரு'ஷ்ட்வா நிராத்மா பவதி நிராத்மகத்வாதஸங்க்யோऽயோநிஶ்சிந்த்யோ மோக்ஷலக்ஷணமித்யேதத்பரம் ரஹஸ்யம் இத்யேவம் ஹ்யாஹ \: சித்தஸ்ய ஹி ப்ரஸாதேந ஹந்தி கர்ம ஶுபாஶுபம் । ப்ரஸந்நாத்மாத்மநி ஸ்தித்வா ஸுகமவ்யயமஶ்நுதா இதி
மற்றொரு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: இதற்கு அப்பாற்பட்ட தியானம் என்பது, நாக்கின் முனையை மேலே தாளுவில் அழுத்தி, மனமும் மூச்சையும் கட்டுப்படுத்தி, ஆராய்ச்சி மூலம் பிரம்மத்தை காண்பது. மனம் அமைந்தபோது, அந்த சிறிய ஆன்மாவை, பிரகாசமாகத் திகழும் ஆன்மாவை, மனம் இல்லாமல் பார்த்தால், ஆன்மாவால் ஆன்மாவை கண்டவுடன், தன்மை இல்லாதவனாகிறான். தன்மை இல்லாததால், அது எண்ணிக்க முடியாதது, பிறவியில்லாதது, சிந்திக்க முடியாதது, விடுதலைக்கான அடையாளம்; இது தான் மிக ரகசியம். அதுபோல் தான் சொல்கிறார்கள்: மனம் தெளிவாக இருந்தால், நல்லதும் கெட்டதும் ஆகிய செயல்கள் அழிகின்றன. அமைதி பெற்ற ஆன்மாவை ஆன்மாவில் நிலைநிறுத்தி, நிலையான ஆனந்தத்தை அனுபவிக்கிறான்.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: ஊர்த்வகா நாடீ ஸுஷும்நாக்யா ப்ராணஸஞ்சாரிணீ தால்வந்தர்விச்சிந்நா தயா ப்ராணோங்காரமநோயுக்தயோர்த்வமுத்க்ரமேத் தால்வத்யாக்ரம் பரிவர்த்ய இந்த்ரியாண்யஸம்யோஜ்ய மஹிமா மஹிமாநம் நிரீக்ஷேதா ததோ நிராத்வகமேதி நிராத்மகத்வாந்ந ஸுகதுஃகபாக்பவதி கேவலத்வம் லபதா இத்யேவம் ஹ்யாஹ \: பரஃ பூர்வம் ப்ரதிஷ்டாப்ய நிக்ரு'ஹீதாநிலம் ததஃ । தீர்த்வா பாரமபாரேண பஶ்சாத்யுஞ்ஜீத மூர்த்வநி
வேறு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: மேலே செல்லும் நாḍி 'சுஷும்ணை' என்று அழைக்கப்படுகிறது; அது உயிர்வாயுவை எடுத்துச் செல்கிறது; அது நாக்கின் மேல்பகுதியில் துண்டிக்கப்படுகிறது. அதில், உயிர்வாயு ஓம் என்ற நாதத்துடனும் மனதுடனும் இணைந்து மேலே எழுகிறது. நாக்கின் முனையை மேல்நாக்கின் கீழே வைத்து, அறிவை எல்லா புற உணர்வுகளிலிருந்து திரும்பப் பிடித்து, அந்த பரப்பெரிய மகிமையை காண்கிறான். பின்னர், தன்மை இல்லாத நிலையை அடைகிறான்; தன்மை இல்லாததால், இன்பம் துன்பம் எதுவும் அவனுக்கில்லை; முற்றிலும் ஒன்றாய் இருப்பதை அடைகிறான். இதைத்தான் இப்படியும் கூறியுள்ளனர்: முதலில் பரமத்தை நிலைநிறுத்தி, உயிர்வாயுவை அடக்கி, அதனுடன் எல்லாவற்றையும் கடந்து, பிறகு அதை மேலே செலுத்த வேண்டும்.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: த்வே வா வ ப்ரஹ்மணீ அபித்யேயே ஶப்தஶ்சாஶப்தஶ்ச அத ஶப்தேநைவாஶப்தமாவிஷ்க்ரியதே அத தத்ர ஓமிதி ஶப்தோऽநேநோர்த்வமுத்க்ராந்தோऽஶப்தே நிதநமேதி அதாஹைஷா கதிரேததம்ரு'தம் அதத்ஸாயுஜ்யத்வம் நிர்வ்ரு'தத்வம் ததா சேதி அத யதோர்ணநாபிஸ்தந்துநோர்த்வமுத்க்ராந்தோऽவகாஶம் லபதீத்யேவம் வா வ கல்வாஸாவபித்யாதா ஓமித்யநேநோர்த்வமுத்க்ராந்தஃ ஸ்வாதந்த்ர்யம் லபதே அந்யதா பரே ஶப்தவாதிநஃ \: ஶ்ரவணாங்குஷ்டயோகேநாந்தர்ஹ்ரு'தயாகாஶஶப்தமாகர்ணயந்தி ஸப்தவிதேயம் தஸ்யோபமா யதா நத்யஃ கிங்கிணீ காம்ஸ்யசக்ரகபேக விஃக்ரு'ந்திகா வ்ரு'ஷ்டிர்நிவாதே வததீதி தம் ப்ரு'தக்லக்ஷணமதீத்ய பரேऽஶப்தேऽவ்யக்தே ப்ரஹ்மண்யஸ்தம் கதாஃ தத்ர தேऽப்ரு'தக்தர்மிணோऽப்ரு'தக்விவேக்யா யதா ஸம்பந்நா மதுத்வம் நாநாரஸா இத்யேவம் ஹ்யாஹ \: த்வே ப்ரஹ்மணி வேதிதவ்யே ஶப்தப்ரஹ்ம பராம் ச யத் । ஶப்தப்ரஹ்மணி நிஷ்ணாதஃ பரம் ப்ரஹ்மாதிகச்சதி
வேறு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: இரு வகையான பிரம்மம் தியானிக்கப்பட வேண்டும் — ஒலி உடையதும் ஒலி இல்லாததும். ஒலியினால் மட்டும் ஒலி இல்லாதது வெளிப்படுகிறது. இங்கு 'ஓம்' என்ற ஒலியே அந்த ஒலி; அதனால்தான் மேலே எழுந்து, ஒலி இல்லாததில் கலந்துவிடுகிறான். இதுவே அந்த வழி, இதுவே அமரத்துவம், இதுவே ஒன்றாக இணைவது, இதுவே விடுதலை. இதுபோல்: ஒரு சிலந்தி தன் நூல்களில் மேலே ஏறி வெளிக்காகத்தை அடைவது போல, தியானிப்பவன் 'ஓம்' மூலம் மேலே எழுந்து சுதந்திரத்தை அடைகிறான்; இல்லையெனில், ஒலி வழியை பின்பற்றுபவர்கள் காதில் விரலை வைத்து உள்ளமார்ந்த இடத்தில் எழும் ஒலிகளை கேட்கிறார்கள்; அவை ஏழு விதமாக இருக்கின்றன. அவற்றுக்கான உவமை: நதிகள், மணி, வெண்கலத் தட்டு, தவளை, கிரிக்கெட், மழை, காற்று போன்றவை. இவ்விதமான தனித்தனியான ஒலிகளைத் தாண்டி, மற்றவர்கள் ஒலி இல்லாத, வெளிப்படாத பிரம்மத்தை அடைகிறார்கள்; அங்கு அவர்கள் வேறுபாடின்றி ஒன்றாகக் கலந்துவிடுகிறார்கள்; அது தேனில் பல்வேறு சுவைகள் கலந்துவிடுவது போல. இதைத்தான் இப்படியும் கூறியுள்ளனர்: இரு பிரம்மங்களை அறிய வேண்டும் — ஒலியுள்ள பிரம்மமும், உயர்ந்த பிரம்மமும்; ஒலியுள்ள பிரம்மத்தில் நன்கு தேர்ந்தவன், உயர்ந்த பிரம்மத்தை அடைகிறான்.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: யஃ ஶப்தஸ்ததோமித்யேததக்ஷரம் யதஸ்யாக்ரம் தச்சாந்தமஶப்தமபயமஶோகமாநந்தம் த்ரு'ப்தம் ஸ்திரமசலமம்ரு'தமச்யுதம் த்ருவம் விஷ்ணுஸம்ஜ்ஞிதம் ஸர்வாபரத்வாய ததேதா உபஸீதேத்யேவம் ஹ்யாஹ \: யோऽஸௌ பராபரோ தேவா ௐகாரோ நாம நாமதஃ । நிஃஶப்தஃ ஶூந்யபூதஸ்து மூர்த்நி ஸ்தாநே ததோऽப்யஸேத்
வேறு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: அந்த ஒலி 'ஓம்' என்ற எழுத்து; அதன் ஆரம்பம் அமைதியானது, ஒலி இல்லாதது, பயமில்லாதது, துயரமில்லாதது, ஆனந்தமானது, திருப்தியானது, நிலையானது, அசையாதது, அமரமானது, வீழாதது, நிலைத்திருப்பது, 'விஷ்ணு' என்று அழைக்கப்படுகிறது; எல்லாவற்றையும் தாண்டுவதற்காக. இதைத் தியானிக்க வேண்டும். இதைத்தான் இப்படியும் கூறியுள்ளனர்: அது உயர்ந்ததும், கீழ்ந்ததும் ஆகிய தெய்வம்; அது 'ஓங்காரம்' என்ற பெயரால் அழைக்கப்படுகிறது. அது ஒலி இல்லாததாகவும், வெறுமையாகவும் ஆனபோது, அதை தலைக்கு மேலே உள்ள இடத்தில் பயிற்சி செய்ய வேண்டும்.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: தநுஃ ஶரீரம் ஓமித்யேதச்சரஃ ஶிகாஸ்ய மநஃ தமோலக்ஷணம் பித்வா தமோऽதமாவிஷ்டமாகச்சதி அதாவிஷ்டம் பித்வாऽலாதசக்ரமிவ ஸ்புரந்தமாதித்யவர்ணமூர்ஜஸ்வந்தம் ப்ரஹ்ம தமஸஃ பர்யமபஶ்யத்யதமுஷ்மிந்நாதித்யேऽத ஸோமேऽக்நௌ வித்யுதி விபாதி அத கல்வேநம் த்ரு'ஷ்ட்வாऽம்ரு'தத்வம் கச்சதீத்யேவம் ஹ்யாஹ \: த்யாநமந்தஃபரே தத்த்வே லக்ஷ்யேஷு ச நிதீயதே । அதோऽவிஶேஷவிஜ்ஞாநம் விஶேஷமுபகச்சதி ॥ மாநஸே ச விலீநே து யத்ஸுகம் சாத்மஸாக்ஷிகம் । தத்ப்ரஹ்ம சாம்ரு'தம் ஶுக்ரம் ஸா கதிர்லோக ஏவ ஸஃ
வேறு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: உடல் வில்லாகும், 'ஓம்' அம்பாகும், மனம் அதன் முனையாகும். அந்த இருளின் குறிக்கோளைத் துளைத்து, இருளைத் தாண்டி உள்ளதை அடைகிறான். அந்த இடத்தையும் துளைத்து, தீச்சக்கரம் சுழலும் போல் ஒளிரும், சூரியனைப் போல் பிரகாசமுள்ள, சக்தி மிகுந்த பிரம்மத்தை, அந்த இருளுக்கு அப்பாற்பட்டதை காண்கிறான்; அது சூரியனிலும், சந்திரனிலும், அக்னியிலும், மின்னலிலும் பிரகாசிக்கிறது. அதை கண்டவுடன் அமரத்துவத்தை அடைகிறான். இதைத்தான் இப்படியும் கூறியுள்ளனர்: தியானம் அந்த உச்ச உண்மையிலும், குறியிடங்களிலும் வைக்கப்படுகிறது; வேறுபாடற்ற அறிவால், வேறுபாடுள்ளதை அடைகிறான். மனம் கரைந்தபோது, ஆத்மாவால் அனுபவிக்கப்படும் அந்த ஆனந்தமே பிரம்மம், அது அமரமானது, தூயது; அதுவே அந்த வழி, அதுவே உலகம்.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: நித்ரேவாந்தர்ஹிதேந்த்ரியஃ ஶுத்திதமயா தியா ஸ்வப்ந இவ யஃ பஶ்யதீந்த்ரியபிலேऽவிவஶஃ ப்ரணவாக்யம் ப்ரணேதாரம் பாரூபம் விகதநித்ரம் விஜரம் விம்ரு'த்யும் விஶோகம் ச ஸோऽபி ப்ரணவாக்யஃ ப்ரணேதா பாரூபஃ விகத நித்ரஃ விஜரஃ விம்ரு'த்யுர்விஶோகோ பவதீத்யேவம் ஹ்யாஹ \: ஏவம் ப்ராணமதோங்காரம் யஸ்மாத்ஸர்வமநேகதா । யுநக்தி யுஞ்ஜதே வாபி யஸ்மாத்யோக இதி ஸ்ம்ரு'தஃ ॥ ஏகத்வம் ப்ராணமநஸோரிந்த்ரியாணாம் ததைவ ச । ஸர்வபாவபரித்யாகோ யோக இத்யபிதீயதே
வேறு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: தூங்கும் போல், உணர்வுகள் அனைத்தும் அடங்கியபோது, தூய்மையான மனதுடன், கனவில் காண்பது போல, அந்த உணர்வுகளின் உள்ளே, தன்னிலடங்காமல், 'பிரணவம்' என்று அழைக்கப்படும், உயிரை இயக்கும், பாரமான உருவம் கொண்ட, தூக்கமில்லாத, முதுமையில்லாத, மரணமில்லாத, துயரமில்லாத அந்த பரமத்தை ஒருவர் காண்கிறான். அவனும் பிரணவம், உயிரை இயக்கும், பாரமான உருவம், தூக்கமில்லாத, முதுமையில்லாத, மரணமில்லாத, துயரமில்லாதவனாக himself ஆகிறான். அதனால் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: இதிலிருந்து உயிரும் ஓம்காரமும், எல்லாவற்றையும் பலவகையில் இணைக்கின்றன, அல்லது ஒன்றாகச் செய்கின்றன, அதனால் இதை 'யோகம்' என்று அழைக்கப்படுகிறது. உயிரும் மனமும் உணர்வுகளும் ஒன்றாகும் நிலையும், எல்லா நிலைகளையும் விட்டுவிடும் மனப்பான்மையும், இதுவே யோகம் என்று கூறப்படுகிறது.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: யதா வாப்ஸு சாரிணஃ ஶாகுநிகஃ ஸூத்ரயந்த்ரேணோத்த்ரு'த்யோதரேऽக்நௌ ஜுஹோத்யேவம் வா வ கல்விமாந்ப்ராணாநோமித்யநேநோத்த்ரு'த்யாநாமயேऽக்நௌ ஜுஹோதி அதஸ்தப்தோர்விவஸோऽத யதா தப்தோர்வி ஸார்பிஸ்த்ரு'ணகாஷ்டஸம்ஸ்பர்ஶே\- நோஜ்ஜ்வலதீத்யேவம் வா வ கல்வஸாவப்ராணாக்யஃ ப்ராணஸம்ஸ்பர்ஶேநோஜ்ஜ்வலதி அத யதுஜ்ஜ்வலத்யேதத்ப்ரஹ்மணோ ரூபம் சைதத்விஷ்ணோஃ பரமம் பதம் சைதத்ருத்ரஸ்ய ருத்ரத்வமேதத்ததபரிமிததா சாத்மாநம் விபஜ்ய பூரயதீமாம் லோகாநித்யேவம் ஹ்யாஹ \: வஹ்நேஶ்ச யத்வத்கலு விஸ்புலிங்காஃ ஸூர்யாந்மயூகாஶ்ச ததைவ தஸ்ய ப்ராணாதயோ வை புநரேவ தஸ்மாத் அப்யுச்சரந்தீஹ யதாக்ரமேண
வேறு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: நீரில் வாழும் பறவைகளை, ஒரு பறவையாளர் நூலால் பிடித்து, தனது வயிற்றிலுள்ள நெருப்பில் போடுவது போல, ஓம்காரத்தின் மூலம் உயிர்களை எடுத்து, உடலின் நெருப்பில் அர்ப்பணிக்கிறான். அதுபோல், வெப்பமடைந்த பொன்னில் புல் அல்லது மரம் தொடும் போது அது பிரகாசிப்பது போல, 'உயிர்' என்றும் அழைக்கப்படும் இந்த உயிரும், மற்ற உயிரின் தொடுதலால் பிரகாசிக்கிறது. இது பிரமத்தின் வடிவம், இது விஷ்ணுவின் உயர்ந்த இடம், இது ருத்ரனின் ருத்ரத்துவம். இது எண்ணற்ற வகைகளாகப் பிரிந்து, இந்த உலகங்களை நிரப்புகிறது. அதனால் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: நெருப்பிலிருந்து எவ்வாறு நெருப்பு துளிகள், சூரியனிலிருந்து ஒளிக்கீற்றுகள் எழுகின்றனோ, அதுபோல் அவனிடமிருந்து உயிர்கள் மற்றும் பிறவை மீண்டும் மீண்டும் வரிசையாக எழுகின்றன.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: ப்ரஹ்மணோ வா வைதத்தேஜஃ பரஸ்யாம்ரு'தஸ்யாஶரீரஸ்ய யச்சரீரஸ்யௌஷ்ண்யமஸ்யைதத்க்ரு'தமதாவிஃ ஸந் நபஸி நிஹிதம் வைததேகாக்ரேணைவமந்தர்ஹ்ரு'தயாகாஶம் விநுதந்தி யத்தஸ்ய ஜ்யோதிரிவ ஸம்பத்யதீதி அதஸ்தத்பாவம் அசிரேணைதி பூமாவயஸ்பிண்டம் நிஹிதம் யதாऽசிரேணைதி பூமித்வம் ம்ரு'த்வத்ஸம்ஸ்தமயஸ்பிண்டம் யதாக்ந்யயஸ்காராதயோ நாபிபவந்தி ப்ரணஶ்யதி சித்தம் ததாஶ்ரயேண ஸஹைவமித்யேவம் ஹ்யாஹ \: ஹ்ரு'த்யாகாஶமயம் கோஶமாநந்தம் பரமாலயம் । ஸ்வம் யோகஶ்ச ததோऽஸ்மாகம் தேஜஶ்சைவாக்நிஸூர்யயோஃ
வேறு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: பரம பிரமத்தின் ஒளி, மரணமில்லாத, உடலில்லாத அந்த உயர்ந்த ஒன்றின் ஒளி, உடலுள்ளவனின் வெப்பம், இதுவே அதன் நெய். அது வெளிப்படும்போது, ஆகாயத்தில் நிலைபெற்று, ஒருமுகமாக உள்ளத்தின் அகத்திலுள்ள ஆகாயத்தை ஊடறுக்கிறது; அதன் ஒளியாகும் நிலையை அது விரைவில் அடைகிறது. மண்ணை மண்ணில் வைக்கும்போது அது விரைவில் மண்ணாகும் போல, மண் பிண்டத்தை குயவர்கள் வைத்தால் அது நெருப்பால் அழிக்கப்படாது, ஆனால் தன்னுடைய ஆதாரத்துடன் அழிகிறது; அதுபோல் மனமும். அதனால் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: உள்ளத்தின் ஆகாயத்தில் உருவான உறை, ஆனந்தம், உயர்ந்த தங்குமிடம், இதுவே நமது யோகம், இது நெருப்பும் சூரியனும் கொண்ட ஒளி.
அதாந்யத்ராப்யுக்தம் \: பூதேந்த்ரியார்தாநதிக்ரம்ய ததஃ ப்ரவ்ரஜ்யாஜ்யம் த்ரு'திதண்டம் தநுர்க்ரு'ஹீத்வாऽநபிமாநமயேந சைவேஷுணா தம் ப்ரஹ்ம த்வாரபாரம் நிஹத்யாத்யம் ஸம்மோஹமௌலீ த்ரு'ஷ்ணேர்ஷ்யாகுண்டலீ தந்த்ரீராகவேத்ர்யபிமாநாத்யக்ஷஃ க்ரோதஜ்யம் ப்ரலோபதண்டம் தநுர்க்ரு'ஹீத்வேச்சாமயேந சைவேஷுணேமாநி கலு பூதாநி ஹந்தி தம் ஹத்வோம்காரப்லவேநாந்தர்ஹ்ரு'தயாகாஶஸ்ய பாரம் தீர்த்வாவிர்பூதே அந்தராகாஶே ஶநகைரவடைவாவடக்ரு'த்தாதுகாமஃ ஸம்விஶத்யேவம் ப்ரஹ்மஶாலாம் விஶேத் ததஶ்சதுர்ஜாலம் ப்ரஹ்மகோஶம் ப்ரணுதேத் குர்வாகமேநேதி \: அதஃ ஶுத்தஃ பூதஃ ஶூந்யஃ ஶாந்தோऽப்ராணோ நிராத்மாऽநந்தோऽக்ஷய்யஃ ஸ்திரஃ ஶாஶ்வதோऽஜஃ ஸ்வதந்த்ரஃ ஸ்வே மஹிம்நி திஷ்டதி அதஃ ஸ்வே மஹிம்நி திஷ்டமாநம் த்ரு'ஷ்ட்வாऽவ்ரு'த்தசக்ரமிவ ஸஞ்சாரசக்ரமாலோகயதி இத்யேவம் ஹ்யாஹ \: ஷட்பிர்மாஸைஸ்து யுக்தஸ்ய நித்யமுக்தஸ்ய தேஹிநஃ அநந்தஃ பரமோ குஹ்யஃ ஸம்யக்யோகஃ ப்ரவர்ததே ॥ ரஜஸ்தமோப்யாம் வித்தஸ்ய ஸுஸமித்தஸ்ய தேஹிநஃ புத்ரதாரகுடும்பேஷு ஸக்தஸ்ய ந கதாசந
வேறு இடத்திலும் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: பஞ்சபூதங்கள், உணர்வுகள், அவற்றின் பொருட்களை தாண்டி, மன உறுதி என்ற தண்டையும், பற்றின்மையை விட்டு விடும் வில்லையும், அகம்பாவில்லாத அம்பையும் எடுத்துக்கொண்டு, அந்த பிரமம் எனும் வாயில் காவலாளியை, மூலமான மயக்கம், தாகம், பொறாமை எனும் கிரீடம், சோம்பல் எனும் பாம்பு, கோபம் எனும் கயிறு, அகம்பாவும் ஆசையும் கொண்ட அம்பு ஆகியவற்றை வீழ்த்தி, ஓம்காரப் படகில் உள்ளத்தின் அகத்திலுள்ள ஆகாயத்தின் அப்பாற்புறம் கடந்துபோய், அந்த அக ஆகாயம் வெளிப்படும் போது, பறவை தன் கூண்டில் புகுவது போல மெதுவாக, பஞ்சபூதங்களை விரும்பும் அந்த ஆத்மா புகுகிறது; இப்படியே பிரமத்தின் மண்டபத்தில் புகுகிறது. பின்னர் நான்கு வலைகளாக உள்ள பிரம உறையை குருவின் உபதேசத்தால் உடைத்து, தூய்மை, புனிதம், வெறுமை, அமைதி, உயிரற்றது, ஆத்மா இல்லாதது, முடிவில்லாதது, அழிவில்லாதது, நிலையானது, சாஷ்வதம், பிறவியில்லாதது, சுதந்திரம் ஆகிய தன்மைகளுடன் தன் பெருமையில் நிலைகிறது. இப்படிப் பெருமையில் தன்னை நிலைபெற்றதாகக் கண்டு, திரும்பும் சக்கரத்தை நிற்கும் சக்கரம் போல காண்கிறான். அதனால் இப்படியே கூறப்பட்டுள்ளது: ஆறுமாதம் தொடர்ந்து யோகம் செய்து, எப்போதும் விடுதலையை அடைந்த உடலுடன் இருப்பவருக்கு, முடிவில்லாத, உயர்ந்த, ரகசியமான, உண்மையான யோகம் உண்டாகிறது. ஆனால், ரஜஸ், தமஸ் ஆகிய குணங்களால் பாதிக்கப்பட்டு, குடும்பம், மனைவி, பிள்ளைகள் மீது பற்றுடன் இருப்பவருக்கு, எவ்வளவு முயற்சி செய்தாலும், அது ஒருபோதும் நிகழாது.
ஏவமுக்த்வாऽந்தர்ஹ்ரு'தயஃ ஶகாயந்யஸ்தஸ்மை நமஸ்க்ரு'த்வாऽநயா ப்ரஹ்மவித்யயா ராஜந் ப்ரஹ்மணஃ பந்தாநமாரூடாஃ புத்ராஃ ப்ரஜாபதேரிதி ஸந்தோஷம் த்வந்த்வதிதிக்ஷாம் ஶாந்தத்வம் யோகாப்யாஸாதவாப்நோதீதி ஏதத்குஹ்யதமம் நாபுத்ராய நாஶிஷ்யாய நாஶாந்தாய கீர்தயேதிதி அநந்யபக்தாய ஸர்வகுணஸம்பந்நாய தத்யாத்
இவ்வாறு கூறிய பின், சாகாயன்யன் உள்ளத்தை உள்ளே திருப்பி, அவனுக்கு வணங்கி, "இத்தகைய பரம அறிவால், அரசே, ப்ரஜாபதியின் மகன்கள் பரமனை அடையும் பாதையில் சென்றார்கள். திருப்தி, இரட்டைக் கஷ்டங்களை சகிப்பது, அமைதி—இவை யோகாப்யாசத்தால் பெறப்படுகின்றன. இது மிக ரகசியமான உபதேசம்; மகனாகவோ, சீடனாகவோ, அமைதியற்றவராகவோ இருப்பவருக்கு இதை சொல்லக் கூடாது. முழு பக்தியும் எல்லா நல்ல பண்புகளும் உடையவருக்கு மட்டும் இதை வழங்க வேண்டும்" என்றான்.
ௐ ஶுசௌ தேஶே ஶுசிஃ ஸத்த்வஸ்தஃ ஸததீயாநஃ ஸத்வாதீ ஸத்த்யாயீ ஸத்யாஜீ ஸ்யாதிதி । அதஃ ஸத்ப்ரஹ்மணி ஸத்யபிலாஷிணி நிர்வ்ரு'த்த்யோऽநஸ்தத்பலச்சிந்நபாஶோ நிராஶஃ பரேஷ்வாத்மவத்விகதபயோ நிஷ்காமோऽக்ஷய்யமபரிமிதம் ஸுகமாக்ரம்ய திஷ்டதி । பரமம் வை ஶேவதேரிவ பரஸ்யோத்தரணம் யந்நிஷ்காமத்வம் । ஸ ஹி ஸர்வகாமமயஃ புருஷோऽத்யவஸாயஸங்கல்பாபிமாநலிங்கோ பத்தஃ । அதஸ்தத்விபரீதோ முக்தஃ । அத்ரைக ஆஹுர்குணஃ ப்ரக்ரு'திபேதவஶாஸத்யவஸாயாத்மபந்தமுபாகதோ। அத்யவஸாயஸ்ய தோஷக்ஷயாத்தி மோக்ஷஃ மநஸா ஹ்யேவ பஶ்யதி மநஸா ஶ்ரு'ணோதி காமஃ ஸங்கல்போ விசிகித்ஸா ஶ்ரத்தாऽஶ்ரத்தா த்ரு'திரத்ரு'திர்ஹ்ரீர்தீர்பீரித்யேதத்ஸர்வம் மந ஏவ குணௌகைருஹ்யமாநஃ கலுஷீக்ரு'தஶ்சாஸ்திரஶ்சலோ லுப்யமாநஃ ஸஸ்ப்ரு'ஹோ வ்யக்ரஶ்சாபிமாநித்வம் ப்ரயாத இதி அஹம் ஸோ மமேதமித்யேவம் மந்யமாநோ நிபத்நாத்யாத்மநாத்மாந்ம் ஜாலேநேவ கேசரஃ । அதஃ புருஷோऽத்யாவஸாயஸங்கல்பாபிமாநலிங்கோ பத்தஃ அதஸ்தத்விபரீதோ முக்தஃ தஸ்மாந்நிரத்யவஸாயோ நிஃஸங்கல்போ நிரபிமாநஸ்திஷ்டேத் ஏதந்மோக்ஷலக்ஷணம் ஏஷாத்ர ப்ரஹ்மபதவீ ஏஷோऽத்ர த்வாரவிவரோऽநேநாஸ்ய தமஸஃ பாரம் கமிஷ்யதி । அத்ர ஹி ஸர்வே காமாஃ ஸமாஹிதா இத்யத்ரோதாஹரந்தி \: யதா பஞ்சாவதிஷ்டந்தே ஜ்ஞாநாநி மநஸா ஸஹ । புத்திஶ ந விசேஷ்டதே தாமாஹுஃ பரமாம் கதிம் ॥ ஏததுக்த்வாந்தர்ஹ்ரு'தயஃ ஶாகாயந்யஸ்தஸ்மை நமஸ்க்ரு'த்வா யதாவதுபசாரீ க்ரு'தக்ரு'த்யோ மருதுத்தராயணம் கதோ ந ஹ்யத்ரோத்வர்த்மநா கதிஃ ஏஷோऽத்ர ப்ரஹ்மபதஃ ஸௌரம் ஸ்த்வாரம் பித்த்வோர்த்த்வேந விநிர்கதா இத்யத்ரோதாஹரந்தி அநந்தா ரஶ்மயஸ்தஸ்ய தீபவத்யஃ ஸ்திதோ ஹ்ரு'தி । ஸிதாஸிதாஃ கத்ருநீலாஃ கபிலா ம்ரு'துலோஹிதாஃ ॥ ஊர்த்வமேகஃ ஸ்திதஸ்தேஷாம் யோ பிபித்வா ஸூர்யமண்டலம் । ப்ரஹ்மலோகமதிக்ரம்ய தேந யாந்தி பராம் கதிம் ॥ யதஸ்யாந்யத்ரஶ்மிஶதமூர்த்வமேவ வ்யவஸ்திதம் । தேந தேவநிகாயாநாம் ஸ்வதாமாநி ப்ரபத்யதே ॥ யே நைகரூபாஶ்சாதஸ்தாத்ரஶ்மயோऽஸ்ய ம்ரு'துப்ரபாஃ । இஹ கர்மோபபோகாய தைஃ ஸம்ஸரதி ஸோऽவஷஃ । தஸ்மாத்ஸர்கஸ்வர்காபவர்கஹேதுர்பகவாநஸாவாதித்ய இதி
ஓம். தூய இடத்தில், தூய மனதுடன், சாந்தமாக இருந்து, எப்போதும் படித்து, உண்மை பேசிக், வேதம் ஓதி, யாகம் செய்து வாழ வேண்டும். உண்மையான பரமனை விரும்பி, எல்லா ஆசைகளும் துண்டிக்கப்பட்டு, ஏமாற்றமில்லாமல், பிறரைத் தன்னைப் போலக் கண்டு, பயமின்றி, ஆசையின்றி, அழியாத அளவில்லா ஆனந்தத்தை அடைந்தவன் நிலைத்திருப்பான். ஆசையின்மை உயர்ந்த நிலை; அது உயர்வதற்கு வழி. எல்லா ஆசைகளும் நிறைந்த மனிதன் தீர்மானம், எண்ணம், பெருமை ஆகியவற்றால் கட்டப்பட்டிருப்பான். இதற்கு எதிரானது விடுதலை. சிலர், குணங்கள் இயற்கை வேறுபாட்டால் வருகிறது என்றும், தீர்மானமே பந்தத்திற்கு காரணம் என்றும் கூறுவர். தீர்மானத்தின் குறைகள் நீங்கினால் தான் விடுதலை. மனதினால் தான் நாம் பார்க்கிறோம், கேட்கிறோம்; ஆசை, எண்ணம், சந்தேகம், நம்பிக்கை, நம்பிக்கையின்மை, நிலைத்தன்மை, நிலையின்மை, வெட்கம், அறிவு, பயம்—இவை எல்லாம் மனதில்தான். குணங்கள் இவற்றை இழுக்க, அது தூய்மையிழந்து, நிலைதவறி, குழம்பி, ஆசைபட்டு, கவனச்சிதறலுடன், பெருமை கொண்டதாகிறது. "நான் இதுவும், இது எனது" என்று எண்ணி, பறவை வலையில் சிக்குவது போல், தன்னைத் தானே கட்டிக்கொள்கிறான். ஆகவே, தீர்மானம், எண்ணம், பெருமை ஆகியவற்றால் கட்டப்பட்டவன் பந்தத்திலிருப்பான்; இதற்கு எதிரானவன் விடுதலை அடைவான். எனவே, தீர்மானமின்றி, எண்ணமின்றி, பெருமையின்றி நிலைத்திருக்க வேண்டும். இதுவே விடுதலையின் அடையாளம்; இதுவே பரமனை அடையும் பாதை; இதுவே கதவின் திறப்பு—இதனால் அவன் இருளை கடந்துபோகிறான். இங்கு எல்லா ஆசைகளும் ஒன்றாகும். உதாரணமாக, "ஐந்து அறிவுப்புலன்கள் மனதுடன் அமைதி அடைந்து, புத்தி அசையாமல் இருந்தால், அதுவே உயர்ந்த நிலை" என்று சொல்வார்கள். இவ்வாறு கூறி, சாகாயன்யன் உள்ளத்தை உள்ளே திருப்பி, அவனுக்கு வணங்கி, முறையாக வழிபாடு செய்து, தன் கடமையை முடித்தவனாய் வடக்கு காற்றை நோக்கிச் சென்றான். மேலே செல்லும் பாதையில் அசைவு இல்லை; இதுவே பரமனை அடையும் பாதை. சூரியன் கதவைத் துளைத்து மேலே செல்கிறான். உதாரணமாக, "அவரது எண்ணற்ற கதிர்கள், விளக்குகள் போல், இதயத்தில் நிற்கின்றன—வெண்மை, கருப்பு, மஞ்சள், நீலம், பழுப்பு, மென்மையான சிவப்பு. அவற்றில் ஒன்று நேராக நின்று, சூரிய மண்டலத்தைத் துளைத்து, பிரம்மலோகத்தை கடந்துபோய், அதனால் உயர்ந்த நிலையை அடைகிறார்கள். மேலே நிற்கும் நூறு கதிர்களில், அவற்றால் தெய்வங்களின் உலகங்களை அடைகிறான். கீழே இருக்கும் மென்மையான ஒளிக் கதிர்கள், கர்ம பலனை அனுபவிக்க, அவற்றால் அவன் கட்டாயமாகச் சுற்றிச் செல்கிறான். ஆகவே, இந்த பகவான் சூரியன் தான் படைப்பு, சொர்க்கம், விடுதலிக்கு காரணம்" என்று சொல்வார்கள்.
கிமாத்மகாநி வா ஏதாநீந்த்ரியாணி ப்ரசரந்த்யுத்கந்தா சைதேஷாமிஹ கோ நியந்தா வேத்யாஹ । ப்ரத்யாஹாத்மாத்மகாநீத்யாத்மா ஹ்யேஷாமுத்கந்தா வாப்ஸரஸோ பாநவீயாஶ்ச மரீசயோ நாம அத பஞ்சபிஃ ரஶ்மிபிர்விஷயாநத்தி கதம ஆத்மேதி யோऽயம் ஶுத்தஃ பூதஃ ஶூந்யஃ ஶாந்தாதிலக்ஷணோக்தஃ ஸ்வகைர்லிங்கைருபக்ரு'ஹ்யஃ தஸ்யைதல்லிங்கமலிங்கஸ்யாக்நேர்யதௌஷ்ண்யமாவிஷ்டம் சாபாம் யஃ ஶிவதமோரஸ இத்யேகே । அத வாக்ஷ்ரோத்ரம் சக்ஷுர்மநஃ ப்ராண இத்யேகே, அத புத்திர்த்ரு'திஃ ஸ்ம்ரு'திஃ ப்ரஜ்ஞா ததித்யேகே அத தே ஏதஸ்யைவம் யதைவேஹ பீஜஸ்யாங்குராவாததூமார்சிர்விஷ்புலிங்கா இவாக்நேஶ்சேதி அத்ரோதாஹரந்தி \: வஹ்நேஶ்ச யத்வத்கலு விஷ்புலிங்காஃ ஸூர்யாந்மயூகாஶ்ச ததைவ தஸ்ய । ப்ராணாதயோ வை புநரேவ தஸ்மா\- தப்யுச்சரந்தீஹ யதாக்ரமேண
இந்த அறிவுப்புலன்கள் எவ்வாறு இயங்குகின்றன? இவை தனக்குத் தானே செய்கிறதா? இவற்றுக்கு இங்கு யார் கட்டுப்படுத்துபவர்? என்று கேட்க, "இவை ஆத்மாவின் இயல்புடையவை; ஆத்மாவே இவற்றின் ஆதாரம். அப்ஸரஸ் எனும் கதிர்கள், சூரியக் கதிர்கள் என்பவை இவற்றின் வடிவம். ஐந்து கதிர்கள் மூலம் பொருள்களை அனுபவிக்கிறது. எது ஆத்மா? அது தூயது, பரிசுத்தமானது, வெறுமை, அமைதி முதலிய பண்புகளால் அறியப்படுகிறது. அதன் அடையாளம், நெருப்பில் வெப்பம் இருப்பது போல, நீரில் சுவை இருப்பது போல, இருளில் ஆனந்தம் இருப்பது போல என்று சிலர் கூறுவர். மற்றவர்கள், அது வாக்கு, செவி, கண், மனம், உயிர் எனவும், இன்னும் சிலர் புத்தி, நிலைத்தன்மை, நினைவு, அறிவு எனவும் கூறுவர். மேலும், விதையில் இருந்து முளை வருவது போல, நெருப்பில் இருந்து புகை, ஜ்வாலைகள், சிதறல்கள் வருவது போல, அதிலிருந்தே இவை எல்லாம் தோன்றுகின்றன. உதாரணமாக, "நெருப்பிலிருந்து சிதறல்கள், சூரியனிலிருந்து கதிர்கள் வரும் போல், அதிலிருந்தே உயிர் முதலியவை ஒவ்வொன்றாக வருகின்றன" என்று சொல்வார்கள்.
தஸ்மாத்வா ஏதஸ்மாதாத்மநி ஸர்வே ப்ராணாஃ ஸர்வே லோகாஃ ஸர்வே வேதாஃ ஸர்வே தேவாஃ ஸர்வாணி ச பூதாந்யுச்சரந்தி தஸ்யோபநிஷத்ஸத்யஸ்ய ஸத்யமிதி அத யதார்த்ரைதாக்நேரப்யாஹிதஸ்ய ப்ரு'தக்தூமா நிஶ்சரந்த்யேவம் வா ஏதஸ்ய மஹதோ பூதஸ்ய நிஃஶ்வஸிதமேதத்யத்ரு'க்வேதோ யஜுர்வேதஃ ஸாமவேதோऽதர்வாங்கிரஸா இதிஹாஸஃ புராணம் வித்யா உபநிஷதஃ ஶ்லோகாஃ ஸூத்ராண்யநுவ்யாக்யாநாநி வ்யாக்யாநாந்யஸ்யைவைதாநி விஶ்வா பூதாநி
அதனால், இந்த ஆத்மாவிலிருந்து எல்லா உயிர்கள், எல்லா உலகங்கள், எல்லா வேதங்கள், எல்லா தேவர்கள், எல்லா உயிரினங்களும் தோன்றுகின்றன. அதன் உபநிஷத் என்பது உண்மையின் உண்மை. ஈரமான நெருப்பிலிருந்து தனித்தனி புகைகள் எழும் போல, இந்த பெரிய ஆத்மாவின் மூச்சாகவே ருக்வேதம், யஜுர்வேதம், சாமவேதம், அதர்வண வேதம், இதிகாசம், புராணம், அறிவு, உபநிஷத்துகள், பாடல்கள், சூத்திரங்கள், விளக்கங்கள், உரைகள்—இவை எல்லாம் அதன் சொந்த உருவங்கள்.
பஞ்சேஷ்டகோ வா ஏஷோऽக்நிஃ ஸம்வத்ஸரஃ தஸ்யேமா இஷ்டகா யோ வஸந்தோ க்ரீஷ்மோ வர்ஷாஃ ஶரத்தேமந்தஃ ஸ ஶிரஃபக்ஷஸீப்ரு'ச்சப்ரு'ஷ்டவாந் ஏஷோऽக்நிஃ புருஷவிதஃ ஸேயம் ப்ரஜாபதேஃ ப்ரதமா சிதிஃ கரைர்யஜமாநமந்தரிக்ஷமுத்க்ஷிஓப்த்வா வாயவே ப்ராயச்சத் ப்ராணோ வை வாயுஃ ப்ராணோऽக்நிஸ்தஸ்யேமா இஷ்டகா யஃ ப்ராணோ வ்யாநோऽபாநஃ ஸமாந உதாநஃ ஸ ஶிரஃபக்ஷஸீப்ரு'ஷ்டபுச்சவாநேஷோऽக்நிஃ புருஷவிதஸ்ததிதமந்தரிக்ஷம் ப்ரஜாபதேர்த்விதீயா சிதிஃ கரைர்யஜமாநம் திவமுத்க்ஷிப்தேந்த்ராய ப்ராயச்சத் அஸௌ வா ஆதித்ய இந்த்ரஃ ஸைஷோऽக்நிஃ தஸ்யேமா இஷ்டகா யத்ரு'க்யஜுஃ ஸாமாதர்வாங்கிரஸா இதிஹாஸம் புராணம் ஸ ஶிரஃபக்ஷஸீபுச்சப்ரு'ஷ்டவாநேஷோऽக்நிஃ புருஷவிதஃ ஸைஷா த்யௌஃ ப்ரஜாபதேஸ்த்ரு'தீயா சிதிஃ கரைர்யஜமாநஸ்யாத்மவிதேऽவதாநம் கரோதி யதாத்மவிதுத்க்ஷிப்ய ப்ரஹ்மணே ப்ராயச்சத் தத்ராநந்தீ மோதீ பவதி
இந்த அக்னி ஐந்து வகைப்படும்; அதாவது வருடம். அதன் கற்கள் வசந்தம், கோடை, மழைக்காலம், சரத்காலம், பனிக்காலம் ஆகியவை. இவை அவன் தலை, இரு இறக்கைகள், இரண்டு பக்கங்கள், வால் ஆகியவையாகும். இது மனிதனை அறிந்தவர்களின் அக்னி; இதுவே பிரஜாபதியின் முதல் வேதி. இவற்றை வைத்து, கைகளால் யஜமானனை இடைநிலைக்குள் உயர்த்தி, வாயுவுக்கு அர்ப்பணித்தாள். உயிரே வாய்; உயிரே அக்னி; அதன் கற்கள் உயிர், வியான், அபானம், சமானம், உதானம். இவை அவன் தலை, இரு இறக்கைகள், இரண்டு பக்கங்கள், வால் ஆகியவையாகும். இது மனிதனை அறிந்தவர்களின் அக்னி; இதுவே பிரஜாபதியின் இரண்டாம் வேதி. இவற்றை வைத்து, கைகளால் யஜமானனை வானுலகிற்கு உயர்த்தி, இந்திரனுக்கு அர்ப்பணித்தாள். அந்த ஆதித்யனே இந்திரன்; இதுவே அவன் அக்னி. அதன் கற்கள் ரிக், யஜுஸ், சாம, அதர்வணாங்கிரசு, இதிகாசம், புராணம். இவை அவன் தலை, இரு இறக்கைகள், வால், இரண்டு பக்கங்கள். இது மனிதனை அறிந்தவர்களின் அக்னி; இதுவே பிரஜாபதியின் மூன்றாம் வேதி. இவற்றை வைத்து, கைகளால் யஜமானனை ஆத்மாவை அறிந்தவரிடம் உயர்த்தி, அவனை அர்ப்பணித்தாள். ஆத்மாவை அறிந்தவனாக உயர்த்தப்பட்டவனை பிரம்மத்திற்கே அர்ப்பணித்தாள்; அங்கே அவன் ஆனந்தமாக மகிழ்வான்.
ப்ரு'திவீகார்ஹபத்யோऽந்தரிக்ஷம் தக்ஷிணாக்நிர்த்யௌராஹவநீயஃ தத ஏவ பவமாநபாவகஶுசய ஆவிஷ்க்ரு'தமேதேநாஸ்ய யஜ்ஞம் யதஃ பவமாநபாவகஶுசிஸம்காதோ ஹி ஜாடரஃ தஸ்மாதக்நிர்யஷ்டவ்யஃ சேதவ்யஃ ஸ்தோதவ்யோऽபித்யாதவ்யஃ யஜமாநோ ஹவிர்க்ரு'ஹீத்வா தேவதாபித்யாநமிச்சதி \: ஹிரண்யவர்ணஃ ஶகுநோ ஹ்ரு'த்யாதித்யே ப்ரதிஷ்டிதஃ மத்குர்ஹம்ஸஸ்தேஜோவ்ரு'ஷஃ ஸோऽஸ்மிந்நக்நௌ யஜாமஹே இதி சாபி மந்த்ரார்தம் விசிநோதி । தத்ஸவிதுர்வரேண்யம் பர்கோऽஸ்யாபித்யேயம் யோ புத்த்யந்தஸ்தோ த்யாயீஹ மநஃஶாந்திபதமநுஸரத்யாத்மந்யேவ தத்தேऽத்ரேமே ஶ்லோகா பவந்தி \: ௧ யதா நிரிந்தநோ வஹ்நிஃ ஸ்வயோநாவுபஶாம்யதே ததா வ்ரு'த்திக்ஷயாச்சித்தம் ஸ்வயோநாவுபஶாம்யதே । ௨ ஸ்வயோநாவுபஶாந்தஸ்ய மநஸஃ ஸத்யகாமதஃ இந்த்ரியார்தவிமூடஸ்யாந்ரு'தாஃ கர்மவஶாநுகாஃ । ௩ சித்தமேவ ஹி ஸம்ஸாரம் தத்ப்ரயத்நேந ஶோதயேத் யச்சித்தஸ்தந்மயோ பவதி குஹ்யமேதத்ஸநாதநம் । ௪ சித்தஸ்ய ஹி ப்ரஸாதேந ஹந்தி கர்ம ஶுபாஶுபம் ப்ரஸந்நாத்மாத்மநி ஸ்தித்வா ஸுகமவ்யயமஶ்நுதே । ௫ ஸமாஸக்தம் யதா சித்தம் ஜந்தோர்விஷயகோசரே யத்யேவம் ப்ரஹ்மணி ஸ்யாத்தத்கோ ந முச்யேத பந்தநாத் । ௬ மநோ ஹி த்விவிதம் ப்ரோக்தம் ஶுத்தம் சாஶுத்தமேவ ச அஶுத்தம் காமஸம்பர்காத் ஶுத்தம் காமவிவர்ஜிதம் । ௭ லய விக்ஷேபரஹிதம் மநஃ க்ரு'த்வா ஸுநிஶ்சலம் யதா யாத்யமநீபாவம் ததா தத்பரமம் பதம் । ௮ தாவந்மநோ நிரோத்தவ்யம் ஹ்ரு'தி யாவத்க்ஷயம் கதம் ஏதஜ்ஜ்ஞாநம் ச மோக்ஷம் ச ஶேஷாந்யே க்ரந்தவிஸ்தராஃ । ௯ ஸமாதிநிர்தௌதமலஸ்ய சேதஸோ நிவேஶிதஸ்யாத்மநி யத்ஸுகம் பவேத் ந ஶக்யதே வர்ணயிதும் கிரா ததா ஸ்வயம் ததந்தஃகரணேந க்ரு'ஹ்யதே । ௧௦ அபாமாபோऽக்நிரக்நௌ வா வ்யோம்நி வ்யோம ந லக்ஷயேத் ஏவமந்தர்கதம் யஸ்ய மநஃ ஸ பரிமுச்யதே । ௧௧ மந ஏவ மநுஷ்யாணம் காரணம் பந்தமோக்ஷயோஃ பந்தாய விஷயாஸம்கிம் மோக்ஷோ நிர்விஷயம் ஸ்ம்ரு'தம் । அதோऽநக்நிஹோத்ர்யநக்நிசிதஜ்ஞாநபித்யாயிநாம் ப்ராஹ்மணஃ பதவ்யோமாநுஸ்மரணம் விருத்தம் தஸ்மாதக்நிர்யஷ்டவ்யஃ சேதவ்யஃ ஸ்தோதவ்யோऽபித்யாதவ்யஃ
பூமி கர்ஹபத்யாக்னி, இடைநிலம் தக்ஷிணாக்னி, வானம் ஆஹவனீயாக்னி. இவற்றிலிருந்து தூய்மையான, புனிதமான, பிரகாசமான அக்னிகள் தோன்றுகின்றன; அவற்றால் யாகம் வெளிப்படுகிறது. தூய்மையான, புனிதமான, பிரகாசமான அக்னிகள் சேரும் இடம் வயிறு. ஆகவே அக்னியை வழிபட வேண்டும், தியானிக்க வேண்டும், பாட வேண்டும், மனதில் நிறுத்த வேண்டும். யஜமானன் ஹவிஸ் எடுத்து, தெய்வத்தை தியானிக்க விரும்புகிறான்: 'பொன்னிறம் கொண்ட பறவை, இதயத்தில் உறைந்தவன், சூரியன், அன்னப்பறவை, ஒளியுடைய காளை, இவ்வக்னியில் நாம் யாகம் செய்கிறோம்' என்று. அத்துடன், 'சத்தியத்தின் முகம் பொன்னால் மூடப்பட்டுள்ளது; பூஷன், அதைத் திறந்து, சத்திய தர்மத்திற்காக, விஷ்ணுவுக்காக அருள்வாயாக' என்று மந்திரத்தின் பொருளையும் ஆராய்கிறான். இதற்காக இவை பாடப்படுகின்றன: 1. எரிபொருள் இல்லாத நெருப்பு தன் மூலத்தில் அணையுமாறு, செயல்கள் குறைந்த மனமும் தன் மூலத்தில் அமைதியாகும். 2. தன் மூலத்தில் அமைதியான மனம் உண்மை விரும்பினாலும், இன்பங்களை நோக்கி மயங்கினால், அதன் செயல்கள் பொய்யால் நடத்தப்படும். 3. மனமே சஞ்சாரமாகும்; அதைக் கவனமாக சுத்தமாக்க வேண்டும். மனம் எப்படி இருக்கிறதோ, அவ்வாறே மனிதனும் ஆகிறான்; இது பழமையான ரகசியம். 4. மனம் தெளிவாக இருந்தால், நல்லதும் கெட்டதும் இரண்டையும் அழிக்கிறது; சாந்தமான ஆத்மாவை ஆத்மாவில் நிலைநிறுத்தி, நிலையான ஆனந்தத்தை அடைகிறான். 5. உயிரினத்தின் மனம் பொருள்களில் பற்றுள்ளபோது, அது பிரம்மத்தில் பற்றினால், யார் பந்தத்திலிருந்து விடுபடமாட்டார்? 6. மனம் இரண்டு வகை: தூய்மையானது, தூய்மையற்றது; ஆசை தொடுவதால் தூய்மையற்றது, ஆசையில்லாமல் இருந்தால் தூய்மை. 7. மனம் சிதறல், கரைவு இல்லாமல், நிதானமாக அமைந்தால், அப்போது அது மனமில்லா நிலையை அடைகிறது; அதுவே பரம்பதம். 8. மனம் முழுமையாக அமைதி அடையும் வரை இதயத்தில் கட்டுப்படுத்த வேண்டும்; இதுவே ஞானமும், விடுதலையும்; மற்றவை எல்லாம் நூல்களின் விரிவே. 9. சமாதியால் தூய்மையடைந்த மனம் ஆத்மாவில் நிலைநிற்றலால் வரும் ஆனந்தம் சொல்ல முடியாதது; அப்போது அது உள்ளார்ந்த அறிவால் உணரப்படுகிறது. 10. நீரில் நீர், நெருப்பில் நெருப்பு, ஆகாயத்தில் ஆகாயம் காணப்படாதது போல, மனம் உள்ளே கலந்தவருக்கு முழுமையாக விடுதலை கிடைக்கும். 11. மனமே மனிதனுக்கு பந்தத்துக்கும், விடுதலைக்கும் காரணம்; பொருள்களில் பற்றினால் பந்தம், பற்றில்லாமல் இருந்தால் விடுதலை. ஆகவே, யாகம் செய்யாதவரும், அக்னியை ஏற்றாதவரும், ஞானத்துடன் தியானிக்காதவரும் பிரம்ம பாதத்தை நினைவில் கொள்ள முடியாது. எனவே அக்னியை வழிபட வேண்டும், தியானிக்க வேண்டும், பாட வேண்டும், மனதில் நிறுத்த வேண்டும்.
நமோऽக்நயே ப்ரு'திவீ க்ஷிதே லோகஸ்ம்ரு'தே லோகம்ஸ்மை யஜமாநாய தேஹி நமோ வாயவேऽந்தரிக்ஷக்ஷிதே லோகஸ்ம்ரு'தே லகமஸ்மை யஜமாநாய தேஹி நம ஆதித்யாய திவிக்ஷிதே லோகஸ்ம்ரு'தே லோகமஸ்மை யஜமாநாய தேஹி நமோ ப்ரஹ்மணே ஸர்வக்ஷிதே ஸர்வஸ்ம்ரு'தே ஸர்வமஸ்மை யஜமாநாய தேஹி ஹிரண்மயேந பாத்ரேண ஸத்யஸ்யாபிஹிதம் முகம் தத்த்வம் பூஷந்நபாவ்ரு'ணு ஸத்யதர்மாய விஷ்ணவே யோऽஸா ஆதித்யே புருஷஃ ஸோऽஸா அஹம் ஏஷ ஹ வை ஸத்யதர்மோ யதாதித்யஸ்ய ஆதித்யத்வம் தச்சுக்லம் புருஷம் அலிங்கம் நபஸோऽந்தர்கதஸ்ய தேஜஸோம்ऽஶமாத்ரமேதத்யதாதித்யஸ்ய மத்ய இவேத்ய் அக்ஷிண்யக்நௌ சைதத்ப்ரஹ்மைததம்ரு'தமேதத்பர்கஃ ஏதத்ஸத்யதர்மோ நபஸோऽந்தர்கதஸ்ய தேஜஸோம்ऽஶமாத்ரமேதத்யதாதித்யஸ்ய மத்யே அம்ரு'தம் யஸ்ய ஹி ஸோமஃ ப்ராணா வா அப்யயம்குரா ஏதஃ'க்த்ப்ரஹ்மைததம்ரு'தமேதத்பர்கஃ ஏதத்ஸத்யதர்மோ நபஸோऽந்தர்கதஸ்ய தேஜஸோऽம்ஶமாத்ரம் ஏதத்யதாதித்யஸ்ய மத்யே யஜுர்தீப்யத்யௌமாபோஜ்யோதிரஸோऽம்ரு'தம்ப்ரஹ்ம பூர்புவஃ ஸ்வரோம் । அஷ்டபாதம் ஶுசிம் ஹம்ஸம் த்ரிஸூத்ரமணுமவ்யயம் த்விதர்மோऽந்தம் தேஜஸேந்தம் ஸர்வம் பஶ்யந்பஶ்யதி நபஸோऽந்தர்கதஸ்ய தேஜஸோऽந்ஶமாத்ரமேதத்யதாதித்யஸ்ய மத்யே உதித்வா மயூகே பவத ஏதத்ஸவித்ஸத்யதர்ம ஏதத்யஜுரேதத்தப ஏததக்நிரேதத்வாயுரேதத்ப்ராண ஏததாப ஏதச்சந்த்ரமா ஏதச்சுக்ரமேததம்ரு'தமேதத்ப்ரஹ்மவிஷயமேதத்பாநுரர்ணவஸ்தஸ்மிந்நேவ யஜமாநஃ ஸைந்தவ இவ வ்லீயந்த ஏஷா வை ப்ரஹ்மைகதாத்ர ஹி ஸர்வே காமாஃ ஸமாஹிதா இத்யத்ரோதாஹரந்தி \: அம்ஶுதாரய இவாணுவாதேரிதஃ ஸம்ஸ்புரத்யஸாவந்தர்கஃ ஸுராணாம் யோ ஹைவம்வித்ஸ ஸவித் ஸ த்வைதவித் ஸைகதாமேதஃ ஸ்யாத்ததாத்மகஶ்ச \: யே விந்தவ இவாப்யுச்சரந்த்யஜஸ்ரம் வித்யுதிவாப்ரார்சிஷஃ பரமே வ்யோமந் தேऽரு'சிஷோ வை யஶஸ ஆஶ்ரயவாஸாஜ்ஜடாபிரூபா இவ க்ரு'ஷ்ணவர்த்மநஃ
பூமியில் உறையும் அக்னிக்கு வணக்கம்; நினைவில் இருக்கும் உலகத்தை யஜமானனுக்கு தாராய். இடைநிலத்தில் உறையும் வாயுவுக்கு வணக்கம்; நினைவில் இருக்கும் உலகத்தை யஜமானனுக்கு தாராய். வானில் உறையும் ஆதித்யனுக்கு வணக்கம்; நினைவில் இருக்கும் உலகத்தை யஜமானனுக்கு தாராய். எல்லாவற்றிலும் உறையும் பிரம்மனுக்கு வணக்கம்; எல்லோரும் நினைவில் கொள்பவனுக்கு, எல்லாவற்றையும் யஜமானனுக்கு தாராய். சத்தியத்தின் முகம் பொன்னால் மூடப்பட்டுள்ளது; பூஷன், அதனைத் திறந்து, சத்திய தர்மத்திற்காக, விஷ்ணுவுக்காக அருள்வாயாக. அந்த ஆதித்யனில் உள்ள புருஷனே நானாக இருக்கிறேன். இதுவே சத்திய தர்மம்; ஆதித்யனின் ஆதித்யத்துவம், அது தூய்மையான, உருவமில்லாத புருஷன்; ஆகாயத்துக்குள் இருக்கும் ஒளியின் ஒரு துளி. கண்களில் உள்ள நெருப்பில் இந்த பிரம்மம், இந்த அமரத்துவம், இந்த ஒளி, இந்த சத்திய தர்மம், ஆகாயத்துக்குள் இருக்கும் ஒளியின் ஒரு துளி, ஆதித்யனின் நடுவில். அமரத்துவம், சோமம் உயிர்கள், அது முளையாகும். இதுவே பிரம்மம், இதுவே அமரத்துவம், இதுவே ஒளி, இதுவே சத்திய தர்மம், ஆகாயத்துக்குள் இருக்கும் ஒளியின் ஒரு துளி, ஆதித்யனின் நடுவில். யஜுஸ் பிரகாசிக்கிறது, ஓம், நீர், ஒளி, சாரம், அமரத்துவம், பிரம்மம், பூமி, இடைநிலம், வானம். எட்டு கால்கள் கொண்ட தூய அன்னப்பறவை, மூன்று நூல்கள், நுண்ணியதும் அழியாததும், இரு தன்மைகள், குருடும், ஒளியை ஏற்றும், அனைத்தையும் பார்ப்பவன், ஆகாயத்துக்குள் இருக்கும் ஒளியின் ஒரு துளியை, ஆதித்யனின் நடுவில் பார்ப்பவன். அது எழும்பி, கதிராகிறது; இதுவே சவித்ரின் சத்திய தர்மம், இதுவே யஜுஸ், இதுவே வெப்பம், இதுவே அக்னி, இதுவே வायु, இதுவே உயிர், இதுவே நீர், இதுவே சந்திரன், இதுவே தூய்மை, இதுவே அமரத்துவம், இதுவே பிரம்மம், இதுவே சூரியன், இதுவே பெருங்கடல். அதில் யஜமானன் உப்பைப் போல் கரைந்து விடுகிறான். இதுவே பிரம்ம ஒற்றுமை; இங்கே எல்லா ஆசைகளும் ஒன்றாகும். இதைப் பற்றி அவர்கள் பாடுவார்கள்: ஒரு கதிர் போல, நுண்ணிய காற்றால் இயக்கப்பட்டு, அந்த உள்ளார்ந்தவன் தேவர்களிடையே அசைகிறான். இவ்வாறு அறிந்தவன் சவித்ரை அறிந்தவனும், இருமை அறிந்தவனும், ஒற்றுமை அறிந்தவனும், அதே தன்மையுடையவனும் ஆவான். துளிகள் போல, அவை எப்போதும் மேலே எழுகின்றன; மேகங்களுக்குள் மின்னல் போல, உயர்ந்த வானில். அந்தக் கதிர்கள் புகழின் இருப்பிடம்; அவை முடி முடிகள் போல, இருண்ட பாதையில் தோன்றும்.
த்வே வா வ கல்வேதே ப்ரஹ்மஜ்யோதிஷோ ரூபகே ஶாந்தமேகம் ஸம்ரு'த்தம் சைகம் அத யச்சந்தம் தஸ்யாதாரம் கம் அத யத்ஸம்ரு'த்தமிதம் தஸ்யாந்நம் தஸ்மாந்மந்த்ரௌஷதாஜ்யாமிஷபுரோடாஶஸ்தாலீபாகாதிபிர்யஷ்டவ்யமந்த\- ர்வேத்யாமாஸ்ந்யவஶிஷ்டைரந்நபாநைஶ்சாஸ்யமாஹவநீயமிதி மத்வா தேஜஸஃ ஸம்ரு'த்த்யை புண்யலோகவிஜித்யர்தாயாம்ரு'தத்வாய சாத்ரோதாஹரந்தி \: அக்நிஹோத்ரம் ஜுஹுயாத்ஸ்வர்ககாமோ யமராஜ்யமக்நிஷ்டோமேநாபியயதி ஸோமராஜ்யமுக்தேந ஸூர்யராஜ்யம் ஷோடஶீநா ஸ்வாராஜ்யமதிராத்ரேண ப்ராஜாபத்யமாஸஹஸ்ரஸம்வத்ஸராந்தக்ரதுநேதி \: வர்த்யாதாரஸ்நேஹயோகாத்யதா தீபஸ்ய ஸம்ஸ்திதிஃ । அந்தர்யாண்டோபயோகாதிமௌ ஸ்திதாவாத்மஶிசீ ததா
இரண்டு வடிவங்களில் பிரம்ம ஒளி உள்ளது; ஒன்று அமைதியானது, மற்றொன்று பூரணமானது. அமைதியானதற்கு ஆதாரம் ஆகாயம்; பூரணமானதற்கு ஆதாரம் அன்னம். ஆகவே, மந்திரங்கள், மூலிகைகள், நெய், இறைச்சி, புளியோதரை, சாதம் முதலியவற்றால் யாகம் செய்ய வேண்டும்; வேதியிலிருந்து மீதமுள்ள உணவு, பானங்களையும் 'இது ஆஹவனீயம்' என்று எண்ணி அர்ப்பணிக்க வேண்டும். இது ஒளி பெருகவும், புண்ணிய உலகை வெல்லவும், அமரத்துவம் பெறவும். இதற்காக அவர்கள் பாடுவார்கள்: 'சொர்க்கம் விரும்பும் ஒருவர் அக்னிஹோத்ரம் செய்ய வேண்டும்; அக்னிஷ்டோமத்தால் யமராஜ்யம் அடைவான்; உக்தத்தால் சோமராஜ்யம்; ஷோடஷியால் சூரியராஜ்யம்; அதிராத்திரத்தால் சுயாதிக்கம்; ஆயிரம் வருட யாகத்தால் ஆண்டின் முடிவு கிடைக்கும்.' பட்டாசு, துணி, எண்ணெய் ஆகியவை இணைந்தால் விளக்கு நிலைநிற்கும்; அதுபோல, உள்ளார்ந்த முட்டையின் பயன்பாட்டால் இந்த இரு ஆத்மாக்களும் நிலைநிற்கின்றன.
தஸ்மாதோமித்யநேநைததுபாஸீதாபரிமிதம் தேஜஸ்தத்த்ரேதபிஹிதமக்நாவாதித்யே ப்ராணேऽதைஷா நாட்யந்நபஹுமித்யேஷாக்நௌ ஹுதமாதித்யம் கமயதி அதோ யோ ரஸோऽஸ்ரவத் ஸ உத்கீதம் வர்ஷதி தேநேமே ப்ராணாஃ ப்ராணேப்யஃ ப்ரஜா இத்யத்ரோதாஹரந்தி \: யத்தவிரக்நௌ ஹூயதே ததாதித்யம் கமயதி தத்ஸூர்யோ ரஶ்மிபிர்வர்ஷதி தேநாந்நம் பவதி அந்நாத்பூதாநாமுத்பத்திரித்யேவம் ஹ்யாஹ \: அக்நௌ ப்ராஸ்தாஹுதிஃ ஸம்யகாதித்யமுபதிஷ்டதே । ஆதித்யாஜ்ஜாயதே வ்ரு'ஷ்டிர்வ்ரு'ஷ்டேரந்நம் ததஃ ப்ரஜாஃ
ஆகையால், 'ஓம்' என்ற ஒலி மூலம் இந்த அளவில்லாத ஒளியை வழிபட வேண்டும். இது மூன்று வகைகளாகக் கூறப்பட்டுள்ளது: அக்கினி, சூரியன், உயிர் என. 'அதிகம் உணவு இல்லை' என்று இங்கு கூறப்படுகிறது, ஏனெனில் அக்கினியில் அர்ப்பணிக்கப்பட்டது சூரியனை அடைகிறது. அங்கிருந்து சுரந்த சாரம் மழையாகப் பொழிகிறது; அதனால் உயிர்கள் உயிர்களிலிருந்து தோன்றுகின்றன, அவற்றிலிருந்து உயிரினங்கள் பிறக்கின்றன. எனவே, 'அக்கினியில் சரியாக அர்ப்பணிக்கப்பட்டது சூரியனை அடைகிறது; சூரியனிலிருந்து மழை, மழையிலிருந்து உணவு, உணவிலிருந்து உயிரினங்கள் பிறக்கின்றன' என்று கூறப்படுகிறது.
அக்நிஹோத்ரம் ஜுஹ்வாநோ லோபஜாலம் பிநத்தி அதஃ ஸம்மோஹம் சித்வா ந க்ரோதாந்ஸ்துந்வாநஃ காமமபித்யாயமாநஸ்ததஶ்சதுர்ஜாலம் ப்ரஹ்மகோஶம் பிந்தததஃ பரமாகாஶமத்ர ஹி ஸௌர ஸௌம்யாக்நேயஸாத்விகாநி மண்டலாநி பித்த்வா ததஃ ஶுத்தஃ ஸத்த்வாந்தரஸ்தமசலமம்ரு'தமச்யுதம் த்ருவம் விஷ்ணுஸம்ஜ்ஞிதம் ஸர்வாபரம் தாம ஸத்யகாமஸர்வஜ்ஞத்வஸம்யுக்தம் ஸ்வதந்த்ரம் சைதந்யம் ஸ்வே மஹிம்நி திஷ்டமாநம் பஶ்யதி அத்ரோதாஹரந்தி \: ரவிமத்யே ஸ்திதஃ ஸோமஃ ஸோமமத்யே ஹுதாஶநஃ । தேஜோமத்யே ஸ்திதம் ஸத்த்வம் ஸத்த்வமத்யே ஸ்திதோऽச்யுதஃ ॥ ஶரீரப்ராதேஶாங்குஷ்டமாத்ரமணோரப்யந்வயம் த்யாத்வாதஃபரமதாம் கச்சதி அத்ர ஹி ஸர்வே காமாஃ ஸமாஹிதா இதி அத்ரோதாஹரந்தி \: அங்குஷ்டப்ராதேஶஶரீரமாத்ரம் ப்ரதீபப்ரதாபவத்விஸ்த்ரிதா ஹி தத்ப்ரஹ்மாபிஷ்டூயமாநம் மஹோ தேவோ புவநாந்யாவிவேஶ । ௐ நமோ ப்ரஹ்மணே நமஃ
அக்கினிஹோத்ரம் செய்யும் போது பேராசை எனும் வலை உடைக்கப்படுகிறது; அவ்வாறு மயக்கம் அறுத்து, கோபம் இல்லாமல், ஆசையை விரும்பாமல், பிறர் பொருளை நினையாமல், அந்த நான்கு வகை வலைப்பற்றும் பிரம்மத்தின் உறையை உடைக்கிறான். பின்னர் உயர்ந்த ஆகாயத்தைத் துளைத்து—அங்கு சூரிய, சந்திர, அக்கினி, சுத்தமான சத்துவ மண்டலங்கள் உள்ளன—அவன் சுத்தமானவன் ஆகி, அந்த சுத்தமான சத்துவத்துக்குள் நிலைத்திருக்கும் அழியாத, அமர, மாற்றமில்லாத, நிலையானவன் என்று விஷ்ணு என அழைக்கப்படும் பரமபதத்தை, உண்மையான ஆசையும் அனைத்தையும் அறியும் தனிச்சிந்தனையையும் உடையவன், தன் மகிமையில் நிற்கும் பரம்பொருளை காண்கிறான். 'சூரியனுக்குள் சோமன், சோமனுக்குள் அக்கினி, அக்கினிக்குள் சத்து, சத்துக்குள் நிலையானவன் இருக்கிறான்' என்று இங்கு கூறப்படுகிறது. உடலில் அங்குலளவு அல்லது அதைவிட சிறியதைத் தியானித்தால், அந்த உயர்ந்த நிலையை அடைகிறான். இங்கு எல்லா ஆசைகளும் ஒன்றாகச் சேர்கின்றன. 'அந்த பிரம்மம், மூன்று வடிவில் போற்றப்பட்டு, விளக்கின் ஒளிபோல் உலகங்களை அடைந்தது' என்று கூறப்படுகிறது. ஓம், பிரம்மத்திற்கு வணக்கம், வணக்கம்.
இதி ஷஷ்டஃ ப்ரபாடகஃ ॥ ப்ரபாடக ௭ । அக்நிர்காயத்ரம் த்ரிவ்ரு'த்ரதந்தரம் வஸந்தஃ ப்ராணோ நக்ஷத்ராணி வஸவஃ புரஸ்தாதுத்யந்தி தபந்தி வர்ஷந்தி ஸ்துவந்தி புநர்விஶ்நதி அந்தர்விவஏணேக்ஷந்தி அசிந்த்யோऽமூர்தோ கபீரோ குணபுக்பயோऽநிர்வ்ரு'த்திர்யோகீஶ்வரஃ ஸர்வஜ்ஞோ மகோऽப்ரமேயோऽநாத்யந்தஃ ஶ்ரீமாந் அஜோ தீமாநநிர்தேஶ்யஃ ஸர்வஸ்ரு'க் ஸர்வஸ்யாத்மா ஸர்வபுக் ஸர்வஸ்யேஶாநஃ ஸர்வஸ்யாந்தராந்தரஃ
ஆறாவது பகுதி முடிந்தது. ஏழாவது பகுதி: அக்கினி காயத்ரி, மூன்று வகை ஸ்தோத்திரம், ரதந்தரம், வசந்தம், உயிர், நட்சத்திரங்கள், வசுக்கள்—இவை கிழக்கில் எழுகின்றன, பிரகாசிக்கின்றன, மழை பொழிகின்றன, புகழ்கின்றன, மீண்டும் திரும்புகின்றன; இடைப்பட்ட வெளியில் அவை காணப்படுகின்றன. அவர் எண்ணிக்க முடியாதவர், உருவமற்றவர், ஆழமானவர், குணங்களை அனுபவிப்பவர், பயங்கரர், வெளிப்படாதவர், யோகிகளின் தலைவன், அனைத்தையும் அறிந்தவர், கொடையாளர், அளவிட முடியாதவர், ஆரம்பமற்றவர், முடிவில்லாதவர், மகிமைமிக்கவர், பிறவியற்றவர், புத்திசாலி, விவரிக்க முடியாதவர், எல்லாவற்றையும் படைப்பவர், எல்லாவற்றுக்கும் ஆத்மா, எல்லாவற்றையும் அனுபவிப்பவர், எல்லாவற்றுக்கும் இறையவன், எல்லாவற்றிலும் உள்ள ஆழமானவன்.
இந்த்ரஸ்த்ரிஷ்டுப் பஞ்சதஶோ ப்ரு'ஹத்க்ரீஷ்மோ வ்யாநஃ ஸோமோ ருத்ரா தக்ஷிணத உத்யந்தி தபந்தி வர்ஷந்தி ஸ்துவந்தி புநர்விஶந்தி அந்தர்விவரேண ஈக்ஷந்தி \: அநாத்யந்தோऽபரிமிதோऽபரிச்சிந்நோऽபரப்ரயோஜ்யஃ ஸ்வதந்த்ரோऽலிங்கோऽமூர்தோऽநந்தஶக்திர்தாதா பாஸ்கரஃ
இந்திரன் திரிஷ்டுப், பதினைந்தாவது, ப்ருஹத், கோடை, வியானம், சோமன், ருத்ரர்கள், தெற்குத் திசை—இவை எழுகின்றன, பிரகாசிக்கின்றன, மழை பொழிகின்றன, புகழ்கின்றன, மீண்டும் திரும்புகின்றன; இடைப்பட்ட வெளியில் அவை காணப்படுகின்றன. அவர் ஆரம்பமற்றவர், முடிவில்லாதவர், அளவில்லாதவர், எல்லையில்லாதவர், பிறரால் நடத்தப்படாதவர், சுயாதீனர், குறியீடு இல்லாதவர், உருவமற்றவர், அளவில்லாத சக்தியுடையவர், படைப்பவர், பிரகாசமானவர்.