மைத்ராயணீயோபநிஷத்

अथ किमेतैर्वा परेऽन्ये महाधनुर्धराश्चक्रवर्तिनः केचित्सुद्युम्नभूरिद्युम्नेन्द्रद्युम्नकुवलयाश्वयौवनाश्ववद्धिया श्वाश्वपतिः शशबिन्दुर्हारिश्चन्द्रोऽम्बरीषो ननूक्तस्वयातिर्ययातिनरण्योक्षसेनोत्थमरुत्तभरतप्रभृतयो राजानो मिषतो बन्धुवर्गस्य महतीं श्रियं त्यक्त्वास्माल्लोकादमुं लोकं प्रयान्ति

பெரும் வில்லாளிகள், சக்ரவர்த்திகள், சுத்யும்னன், பூரித்யும்னன், இந்த்ரத்யும்னன், குவலயாஷ்வன், யௌவனாஷ்வன், வத்தியன், சுவாச்வபதி, சசபிந்து, ஹரிசந்திரன், அம்பரீஷன், நௌக்தன், ஸ்வராட், யயாதி, நரன், ஆயுக்ஷன், சேனோத்தன், மருத்தன், பரதன் போன்ற மன்னர்கள், தங்கள் சொந்த குடும்பத்தினர் பார்த்தபடியே, பெரிய செல்வத்தை விட்டுவிட்டு, இந்த உலகத்தை விட்டு மறுபடியும் பிறந்தார்கள். இவர்களைப் பற்றி என்ன சொல்ல?

अथ किमेतैर्वान्यानां शोषणं महार्णवानां शिखरिणां (किमेतैर्वार्ण्यानां) प्रपतनं ध्रुवस्य प्रचलनं (व्रश्चनं वातरज्जूनां) (स्थानं वा तरूणां) निमज्जनं पृथिव्याः स्थानादपसरणं सुराणं सोऽहमित्येतद्विधेऽस्मिन्संसारे किं कामोपभोगैर्यैरेवाश्रितस्यासकृदिहावर्तनं दृश्यत इत्युद्धर्तुमर्हसीत्यन्धोदपानस्थो भेक इवाहमस्मिन्संसारे भगवंस्त्वं नो गतिस्त्वं नो गतिः

பெரும் கடல்கள் வறண்டு போவது, மலைகள் விழுவது, துருவ நட்சத்திரம் நகர்வது, காற்றின் கட்டுப்பாடுகள் உடைதல், மரங்கள் வேரோடு பறிபோவது, பூமி முழுவதும் மூழ்குவது, தேவர்கள் இடம் மாறுவது போன்ற மாற்றங்களை இந்த உலகில் நாம் காண்கிறோம். "நான் இதுவே" என்று எண்ணி, மீண்டும் மீண்டும் பிறப்பை அனுபவிக்கும் இந்த சுழற்சியில், இன்பங்களை அனுபவிப்பதில் என்ன மகிழ்ச்சி? நான் ஒரு குருட்டுக் கிணற்றில் தவிக்கும் தவளை போல இந்த சஞ்சாரத்தில் சிக்கிக்கொண்டுள்ளேன். பகவனே, நீங்களே எங்களுக்கு அடைக்கலம், நீங்களே எங்கள் தாங்கும் தாரகை.

अथ खल्वियं ब्रह्मविद्या सर्वोपनिषद्विद्या वा राजन्नस्माकं भगवता मैत्रेयेण व्याख्याताहं ते कथयिष्यामीत्यथापहतपाप्मानस्तिग्मतेजस ऊर्ध्वरेतसो वालखिल्या इति श्रुयन्तेऽथैते प्रजापतिमब्रुवन्भगवञ्शकटमिवाचेतनमिदं शरीरं कस्यैष खल्वीदृशो महिमातीन्द्रियभूतस्य येनैतद्विधमिदं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयितास्य को भगवन्नेतदस्माकं ब्रूहीति तान्होवाच

இப்போது, ராஜா, இந்த பிரம்மவித்யை, அல்லது எல்லா உபநிஷத்துகளின் ஞானம், எங்களுக்கு பகவான் மைத்ரேயனால் விளக்கப்பட்டது. அதை நான் உனக்கு சொல்கிறேன். பாவமில்லாத, தீபம் போல ஒளி வீசும், உயிர் மேலே செல்கின்ற வாலகில்யர்கள் என்று அழைக்கப்படுவோர், பிரஜாபதியை அணுகி, "பகவனே, இந்த உடல் வண்டி போல உயிரில்லாதது. இந்த உடலை உயிருள்ளதாக வைத்திருக்கும், அறிவை ஊக்குவிக்கும் அந்த பெரிய சக்தி யார்? எங்கள் கேள்விக்கு பதில் சொல்லுங்கள்" என்று கேட்டார்கள். அப்போது அவர் பதில் கூறினார்.

यो ह खलु वाचोपरिस्थः श्रूयते स एव वा एष शुद्धः पूतः शून्यः शान्तो प्राणोऽनीशत्माऽनन्तोऽक्षय्यः स्थिरः शाश्वतोऽजः स्वतन्त्रः स्वे महिम्नि तिष्ठत्यनेनेदं शरीरं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति ते होचुर्भगवन्कथमनेनेदृशेनानिच्छेनैतद्विधमिदं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति कथमिति तान्होवाच

பேச்சுக்கு அப்பாற்பட்டதாக கேட்கப்படும் அதுவே தூய்மை, பரிசுத்தம், வெற்றிடம், அமைதி, உயிராகும். அதற்கு தலைவன் இல்லை, அது எல்லாம் பரவியது, அழியாதது, நிலையானது, நித்தியமானது, பிறப்பில்லாதது, சுதந்திரமானது, தன் மகிமையில் தானே நிற்கிறது. இதனால் உடல் உயிருள்ளதாக நிலைபெறுகிறது, இதுவே உயிரை இயக்கும் சக்தி. அவர்கள், "பகவனே, இப்படி விருப்பமில்லாதது எப்படி உடலை இயக்குகிறது?" என்று கேட்டார்கள். அவர் பதில் கூறினார்.

स वा एष सूक्ष्मोऽग्राह्योऽदृश्यः पुरुषसंज्ञको बुद्धिपूर्वमिहैवावर्ततेंऽशेन सुषुप्तस्यैव बुद्धिपूर्वं निबोधयत्यथ योह खलु वावाइतस्यांशोऽयं यश्चेतनमात्रः प्रतिपूरुषं क्षेत्रज्ञः सङ्कल्पाध्यवसायाभिमानलिङ्गः प्रजापतिर्विश्वक्षस्तेन चेतनेनेदं शरीरं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति ते होचुर्भगवन्नीदृशस्य कथमंशेन वर्तनमिति तान्होवाच

இது மிகவும் நுண்ணியது, பிடிக்க முடியாதது, காண முடியாதது, புருஷன் என அழைக்கப்படுகிறது. எண்ணத்துடன் இங்கு சுழல்கிறது; ஒரு பகுதியால், ஆழ்ந்த நித்திரையில், அறிவுடன் எழுப்புகிறது. அதன் அந்த பகுதி, ஒவ்வொருவரிலும் உள்ள சுத்தமான அறிவு, அறிவாளி, தீர்மானம், எண்ணம், அகம்பாவு ஆகியவற்றால் அடையாளம் காணப்படுகிறது. அவனே பிரஜாபதி, எல்லாம் காண்பவன். இந்த அறிவால் உடல் உயிருள்ளதாக நிலைபெறுகிறது, இதுவே இயக்கும் சக்தி. அவர்கள், "பகவனே, இப்படிப்பட்டவன் எப்படி ஒரு பகுதியால் செயல்படுகிறான்?" என்று கேட்டார்கள். அவர் பதில் கூறினார்.

प्रजापतिर्वा एषोऽग्रेऽतिष्ठत्स नारमतैकः स आत्मनमभिध्यायद्बव्हीः प्रजा असृजत्त अस्यैवात्मप्रबुद्धा अप्राणा स्थाणुरिव तिष्ठमाना अपश्यत्स नारमत सोऽमन्यतैतासं प्रतिबोधनायाभ्यन्तरं प्राविशानीत्यथ स वायुमिवात्मानं कृत्वाभ्यन्तरं प्राविशत्स एको नाविशत्स पञ्चधात्मानं प्रविभज्योच्यते यः प्राणोऽपानः समान उदानो व्यान इति

முதலில் பிரஜாபதி ஒருவனாக இருந்தான். அவன் திருப்தியடையவில்லை. தன்னை எண்ணி, பல உயிர்களை உருவாக்கினான். அவை அவனிலிருந்து விழித்தெழுந்தும் உயிரில்லாமல், தூண்கள்போல் நின்றன. இதைக் கண்ட பிரஜாபதி திருப்தியடையவில்லை. "இவற்றை விழிப்பூட்ட நான் உள்ளே புகவேண்டும்" என்று எண்ணினான். காற்றைப் போல தன்னை மாற்றி, உள்ளே புகுந்தான். தனக்கே மட்டும் புகாமல், தன்னை ஐந்து வகையாக்கி, உயிராக, அபானமாக, சமானமாக, உதானமாக, வியானமாக பிரித்துக் கொண்டான்.

உயிரும் அபானமும் நுண்மையான, உள்ளார்ந்த நிலையில் இருக்கும் போது, அவற்றுக்கிடையே மாதம் போல வெப்பம் இருக்கும். அந்த மனிதனே வைஶ்வானர அக்கினி. வேறு இடங்களிலும், இந்த வைஶ்வானர அக்கினி உடலுக்குள் இருப்பதாகவும், அதனால் உணவு செரிக்கப்படும் என்றும் கூறப்படுகிறது. இதன் ஓசை, காதுகளை மூடி கேட்டால் கேட்கும் ஒலி. உயிர் பிரியும் போது, அந்த ஓசை கேட்காது.

स वा एष पञ्चधात्मानं प्रविभज्य निहितो गुहायां मनोमयः प्राणशरीरो बहुरूपः सत्यसं कल्प आत्मेति स वा एषोऽस्य हृदन्तरे तिष्ठन्नकृतार्थोऽमन्यतार्थानसानि तत्स्वानीमानि भित्त्वोदितः पञ्चभी रश्मिभिर्विषयानत्तीति बुद्धीन्द्रियाणि यानीमान्येतान्यस्य रश्मयः कर्मेन्द्रियाण्यस्य हया रथः शरीरं मनो नियन्ता प्रकृतिमयोस्य प्रतोदनेन खल्वीरितं परिभ्रमतीदं शरीरं चक्रमिव मृते च नेदं शरीरं चेतनवत्प्रतिष्ठापितं प्रचोदयिता चैषोऽस्येति

இவ்வாறு, தன்னை ஐந்து வகையாகப் பிரித்து, அந்த ஆத்மா உள்ளார்ந்த குகையில், மனம் வடிவில், உயிரை உடலாகக் கொண்டு, பல வடிவங்களுடன், உண்மை எண்ணத்துடன் இருக்கிறது. இதுவே உள்ளத்தின் ஆழத்தில் இருந்து, நிறைவு இல்லாமல் வேறு நோக்கங்களை நினைக்கிறது. பின்னர், தன் சுவர்களை உடைத்து, ஐந்து கதிர்களால் புலன்களை அனுபவிக்கிறது. அறிவுப்புலன்கள் அவன் கதிர்கள்; செயல் புலன்கள் அவனது குதிரைகள்; உடல் ரதம்; மனம் வண்டி ஓட்டுபவன். இயற்கையின் ஊக்கத்தால், இந்த உடல் சக்கரம் போல சுழல்கிறது. உயிர் நீங்கியதும், உடல் உயிருள்ளதாக இருக்காது, இயக்கமும் இல்லை.

इति द्वितीयः प्रपाठकः ॥ ते होचुर्भगवन्यद्येवमस्यात्मनो महिमानं सूचयसीत्यन्यो वा परः कोऽयमात्मा सितासितैः कर्मफलैरभिभूयमानः सदसद्योनिमापद्यत इत्यवाचीं वोर्ध्वां वा गतं द्वन्द्वैरभिभूयमानः परिभ्रमतीति कतम एष इति तान्होवाच

இரண்டாம் பகுதி முடிவடைந்தது. அவர்கள் கேட்டார்கள்: 'பெரியவரே, நீங்கள் இந்த ஆத்மாவின் மகிமையை விளக்குகிறீர்கள். ஆனால், இந்த ஆத்மா வேறு யார்? வெள்ளையும் கருப்பும் எனும் கர்மப் பலங்களால் அடிமையாக்கப்பட்டு, நல்லதும் கெட்டதும் பிறவிகளை அடைந்து, இரட்டையில்களால் கட்டுப்பட்டு, மேலோ கீழோ அலைந்து திரியும் இந்த ஆத்மா யார்? எது இது?' என்று கேட்டார்கள். அவர் பதிலளித்தார்:

अस्ति खल्वन्योऽपरो भूतात्मा योऽयं सितासितैः कर्मफलैरभिभूयमानः सदसदयोनिमापद्यत इत्यवाचीं वोर्ध्वां गतिं द्वन्द्वैरभिभूयमानः परिभ्रमतीत्यस्योपव्याख्यानं पञ्च तन्मात्राणि भूतशब्देनोच्यन्ते पञ्च महाभूतानि भूतशब्देनोच्यन्तेऽथ तेषां यः समुदायः शरीरमित्युक्तमथ यो ह खलु वाव शरीरमित्युक्तं स भूतात्मेत्युक्तमथास्ति तस्यात्मा बिन्दुरिव पुष्कर इति स वा एषोऽभिभूतः प्राकृत्यैर्गुणैरित्यतोऽभिभूतत्वात्संमूढत्वं प्रयात्यसंमूढस्त्वादात्मस्थं प्रभुं भगवन्तं कारयितारं नापश्यद्गुणौघैस्तृप्यमानः कलुषीकृतास्थिरश्चञ्चलो लोलुप्यमानः सस्पृहो व्यग्रश्चाभिमानत्वं प्रयात इत्यहं सो ममेदमित्येवं मन्यमानो निबध्नात्यात्मनात्मानं जालेनैव खचरः कृतस्यानुफलैरभिभूयमानः परिभ्रमतीति

உண்மையில், இன்னொரு வகையான, வேறு ஒரு பூதாத்மா இருக்கிறது. அவன் வெள்ளை, கருப்பு எனும் கர்மப் பலங்களால் கட்டுப்பட்டு, நல்லதும் கெட்டதும் பிறவிகளை அடைந்து, இரட்டையில்களால் அடிமையாய், மேலும் கீழும் அலைந்து திரிகிறான். இதன் விளக்கம்: ஐந்து சூட்சுமப் பொருள்கள் 'பூதங்கள்' என்று அழைக்கப்படுகின்றன; ஐந்து பெரிய பூதங்களும் 'பூதங்கள்' என்று அழைக்கப்படுகின்றன; இவை எல்லாம் சேர்ந்து உருவாகும் உடலே 'உடல்' எனப்படுகிறது. இந்த உடலே பூதாத்மா எனப்படுகிறது. அதற்கு உள்ளே, தாமரைப்பூவில் துளி போல, ஒரு ஆத்மா இருக்கிறது. இவன் இயற்கையின் குணங்களால் அடிமையாக்கப்படுகிறான்; அதனால் அவன் குழப்பமடைந்துவிடுகிறான். குழப்பமில்லாதபோது, தன் உள்ளே உறைந்துள்ள ஆண்டவரை, பரமாத்மாவை, படைப்பாளியை காணமுடியாது. குணங்களின் ஆசைகளால் திருப்தியடைந்து, அசுத்தமாகி, நிலைதடுமாறி, அலைந்து, ஆசைபடுவான், விரும்புவான், கவலைப்படுவான், அகந்தையுடன் 'நான் தான், இது எனது' என்று நினைத்து, தானே தன்னை வலைப்பிடிக்கிறான். பறவை வலையில் சிக்குவது போல், தன் செயல்களின் பலன்களால் கட்டுப்பட்டு, பயனில்லாமல் அலைந்து திரிகிறான்.

अथान्यत्राप्युक्तं यः कर्ता सोऽयं वै भूतात्मा करणैः कारयितान्तःपुरुषोऽथ यथाग्निनायःपिण्डो वाभिभूतः कर्तृभिर्हन्यमानो नानात्वमुपैत्येवं वाव खल्वसौ भूतात्मान्तःपुरुषेणाभिभूतो गुणैर्हन्यमानो नानात्वमुपैत्यथ यत्त्रिगुणं चतुरशीतिलक्षयोनिपरिणतं भूतत्रिगुणमेतद्वै नानात्वस्य रूपं तानि ह वा इमानि गुणानि पुरुषेणेरितानि चक्रमिव चक्रिणेत्यथ यथायःपिण्डे हन्यमाने नाग्निरभिभूयत्येवं नाभिभूयत्यसौ पुरुषोऽभिभूयत्ययं भूतात्मोपसंश्लिष्टत्वादिति

வேறு இடத்தில் கூறப்பட்டுள்ளது: செய்பவன் இந்த பூதாத்மாவே, கருவிகளின் மூலம் செய்கிறான்; உள்ளிருக்கும் புருஷன் தான் இயக்குபவன். எப்படிச் சாம்பல் துண்டு பலர் அடித்தால் பல வடிவங்கள் எடுக்கும், அதுபோல் பூதாத்மா, அந்தரங்க புருஷனால் அடிமையாக்கப்பட்டு, குணங்கள் தாக்கும்போது பல வடிவங்கள் எடுக்கிறது. மூன்று குணங்களால் நாற்பத்து நான்கு லட்சம் உயிரினங்களாக மாறுவது பூதாத்மாவே; இதுவே பலவிதமான உருவங்களின் காரணம். இந்த குணங்கள் புருஷனால் இயக்கப்பட்டு, சக்கரமென சுற்றுகின்றன. சாம்பல் துண்டு அடிபட்டாலும், அதில் உள்ள தீயை அடக்க முடியாதது போல, புருஷன் அடக்கப்படுவதில்லை; பூதாத்மா தான், அதன் இணைப்பால் அடிமையாக்கப்படுகிறது.

வேறு இடத்தில் கூறப்பட்டுள்ளது: இந்த உடல் பாலுணர்வால் உருவாகிறது, அறிவு இல்லாதது, நரகத்திற்கு உரியது, சிறுநீர்வழியாக வெளியில் வருகிறது, எலும்பால் மூடப்பட்டு, மாம்சம் பூசப்பட்டு, தோலால் கட்டப்பட்டு, மலம், சிறுநீர், பித்தம், கபம், மஜ்ஜை, கொழுப்பு மற்றும் பல அசுத்தங்களால் நிரம்பி, மூடிய பையில் போல் இருக்கிறது.

अथान्यत्राप्युक्तं संमोहो भयं विषादो निद्रा तन्द्री व्रणो जरा शोकः क्षुत्पिपासा कार्पण्यं क्रोधो नास्तिक्यमज्ञानं मात्सर्यं वैकारुण्यं मूढत्वं निर्व्रीडत्वं निकृतत्वमुद्धातत्वमसमत्वमिति तामसान्वितस्तृष्णा स्नेहो रागो लोभो हिंसा रतिर्दृष्टिव्यापृतत्वमीर्ष्या काममवस्थितत्वं चञ्चलत्वं जिहीर्षार्थोपार्जनं मित्रानुग्रहणं परिग्रहावलम्बोऽनिष्टेष्विन्द्रियार्थेषु द्विष्टिरिष्टेश्वभिषङ्ग इति राजसान्वितैः परिपूर्ण एतैरभिभूत इत्ययं भूतात्मा तस्मान्नानारूपाण्याप्नोतीत्याप्नोतीति

வேறு இடத்தில் கூறப்பட்டுள்ளது: குழப்பம், பயம், மனவேதனை, தூக்கம், சோம்பல், புண், முதுமை, துயரம், பசி, தாகம், ஏக்கம், கோபம், நம்பிக்கை இல்லாமை, அறியாமை, பொறாமை, இரக்கம் இல்லாமை, முட்டாள்தனம், வெட்கம் இல்லாமை, வஞ்சகம், அகந்தை, சமத்துவம் இல்லாமை—இவை எல்லாம் இருள் சார்ந்தவை. தாகம், பாசம், ஆசை, பேராசை, வன்மம், இன்பம், பார்வை பற்றுதல், பொறாமை, விருப்பு, நிலைமையின்மை, விருப்பம், பொருள் தேடல், நண்பர்களை ஆதரித்தல், சொத்துக்களை பற்றிக்கொள்வது, விருப்பமில்லாத பொருள்களில் வெறுப்பு, விருப்பமானவற்றில் பற்றுதல்—இவை எல்லாம் ரஜோ குணம் சார்ந்தவை. இவை அனைத்தால் நிரம்பி, அடிமையாக்கப்பட்ட பூதாத்மா பலவிதமான உருவங்களை அடைகிறது.

மூன்றாம் பகுதி. பிறப்பை தடுத்து மேலே செல்லும் சக்தி கொண்டவர்கள் மிக ஆச்சரியப்பட்டு வந்து, 'பெரியவரே, உமக்கு வணக்கம். எங்களை காத்து வழிகாட்டுங்கள்; உங்களைத்தவிர எங்களுக்கு வேறு தஞ்சம் இல்லை. இந்த பூதாத்மாவுக்கு விருந்தாளி யார்? யாரால் இதை விட்டு வேறு ஒன்றுடன் ஐக்கியம் அடைய முடிகிறது?' என்று கேட்டார்கள். அவர் பதிலளித்தார்:

अथान्यत्राप्युक्तं महानदीषूर्मय इव निवर्तकमस्य यत्पुराकृतं समुद्रवेलेव दुर्निवार्यमस्य मृत्योरागमनं सदसत्फलमयैर्हि पाशैः पशुरिव बद्धं बन्धनस्थस्येवास्वातन्त्र्यं यमविषयस्थस्यैव बहुभयावस्थं मदिरोन्मत्त इवामोदममदिरोन्मत्तं पाप्मना गृहीत इव भ्राम्यमाणं महोरगदष्ट इव विपदृष्टं महान्धकार इव रागान्धमिन्द्रजालमिव मायामयं स्वप्नमिव मिथ्यादर्शनं कदलीगर्भ इवासारं नट इव क्षणवेषं चित्रभित्तिरिव मिथ्यामनोरममित्यथोक्तम् ॥ शब्दस्पर्शादयो येऽर्था अनर्था इव ते स्थिताः । येष्वासक्तस्तु भूतात्मा न स्मरेच्च परं पदम्

வேறு இடத்தில் கூறப்பட்டுள்ளது: பெரிய நதிகளில் அலைகள் திரும்பி வருவது போல, முன்பு செய்தது திரும்பி வருவது தவிர்க்க முடியாதது; மரணம் கடலைப் போலத் தடுக்க முடியாதது. நல்லதும் கெட்டதும் எனும் பாசங்களால் கட்டப்பட்டு, மிருகம் போல் அடிமையாய், சுதந்திரமில்லாமல், கட்டுப்பட்டவனாக, யமனின் ஆளுமையில் பல பயங்களில் சிக்கி, மதுவில் மயங்குபவன் போல் இன்பத்தில் மூழ்கி, பாவத்தால் பிடிக்கப்பட்டு அலைந்து, பெரிய பாம்பு கடித்தவனாக அபாயம் காண்கிறான்; காமத்தில் கண் மறைந்தவன், பெரும் இருளில், மாயையில் மயங்குகிறான்; கனவில் போல பொய்யான காட்சிகள் காண்கிறான்; வாழைப்பழத்தின் உள்ளே போல் பொருளில்லாதவன்; நடிகன் போல ஒரு கணம் வேடம் போட்டு, சுவரில் ஓவியம் போல பொய்யான அழகில் மகிழ்கிறான். ஆகவே, ஒலி, தொடுதல் போன்ற விஷயங்கள் அர்த்தமுள்ளவை போலத் தோன்றினாலும், உண்மையில் அர்த்தமில்லாதவை. அவற்றில் பூதாத்மா பற்றிக்கொண்டால், பரம்பதத்தை நினைவில் கொள்ள முடியாது.

अयं वा व खल्वस्य प्रतिविधिर्भूतात्मनो यद्येव विद्याधिगमस्य धर्मस्यानुचरणं स्वाश्रमेष्वानुक्रमणं स्वधर्म एव सर्वं धत्ते स्तम्भशाखेवेतराण्यनेनोर्ध्वभाग्भवत्यन्यथधः पतत्येष स्वधर्माभिभूतो यो वेदेषु न स्वधर्मातिक्रमेणाश्रमी भवत्याश्रमेष्वेवावस्थितस्तपस्वी चेत्युच्यत एतदप्युक्तं नातपस्कस्यात्मध्यानेऽधिगमः कर्मशुद्धिर्वेत्येवं ह्याह ॥ तपसा प्राप्यते सत्त्वं सत्त्वात्सम्प्राप्यते मनः । मनसा प्राप्यते त्वात्मा ह्यात्मापत्त्या निवर्तत इति

இந்த பூதாத்மாவுக்கான மருந்து இதுவே: அறிவைப் பெறுதல், தர்மத்தைப் பின்பற்றுதல், தன் ஆசிரமத்தில் ஒழுங்காக நடப்பது, தன் தர்மத்தைப் பின்பற்றுதல். மரத்துக்குருத்தும் கிளைகளும் போல, மற்றவை அனைத்தும் இதில்தான் சார்ந்துள்ளன; இல்லையெனில் கீழே விழுந்துவிடும். தன் தர்மத்தில் நிலைத்திருப்பவன், வேதங்களில் தன் தர்மத்தை மீறாமல் இருப்பவன், ஆசிரமத்தில் உறுதியாய் இருப்பவன், தவம் செய்பவன் என்று அழைக்கப்படுகிறான். மேலும் கூறப்பட்டுள்ளது: தவம் இல்லாமல் ஆத்மத்யானம் கிடையாது; கர்மம் தூய்மையடைந்தால் தான் முடியும். ஆகவே, 'தவத்தால் தூய்மை கிடைக்கும்; தூய்மையால் மனம் கிடைக்கும்; மனத்தால் ஆத்மா கிடைக்கும்; ஆத்மாவை அடைந்தால் திரும்பி வருவான்' என்று கூறப்பட்டுள்ளது.