मरुतः सप्तदशमी जगती छन्दः, नानारूपाः सन्ति। वर्षाः अपानवायुः, तेजस्विनः आदित्याः, ये अनन्तरं उदयन्ति, तेषां क्रमः—तापः, वर्षा, स्तुति, ततः पुनः प्रवेशनम्। ते अन्तरिक्षेण तदेकं पश्यन्ति—शान्तम्, निष्शब्दम्, अभयम्, अशोकम्, आनन्दमयम्, पूर्णम्, स्थिरम्, अचलम्, अमृतम्, अजरम्, नित्यम्, यत् विष्णुं सर्वोच्चं पदं सर्वस्य इति ख्यातम्। विश्वे देवाः नवदशमी अनुष्टुभं छन्दः वैराजः; शरदृतुः संवत्सरः, वरुणः साध्यैः सह उत्तरदिशं उदयन्ति; तेषां क्रियाः—तापः, वर्षा, स्तुति, पुनः प्रवेशः। अन्तरिक्षेण ते तदेकं पश्यन्ति—अन्तःशुद्धम्, विशुद्धम्, शून्यम्, शान्तम्, अनश्वासम्, अनात्मकम्, अनन्तम्। मित्रवरुणौ पङ्क्तिः छन्दः, त्रयस्त्रिंशच्छाक्वरः, रैवतश्च। हेमन्तशिशिरौ प्राणोर्ध्वगः; अङ्गिराः चन्द्रमाः, यः ऊर्ध्वं उदयति; तस्यापि—तापः, वर्षा, स्तुति, पुनः प्रवेशः। अन्तरिक्षेण ते पश्यन्ति तं प्राणवं, नेतारं, तेजस्वरूपं, अनिद्रं, अजरं, अमृत्युः, अशोकम्। शनैश्चरः, राहुः, केतुः, सर्पाः, यक्षाः, मनुष्याः, पक्षिणः, मृगाः, गजान्ये च अधस्तात् उदयन्ति; तेषां—तापः, वर्षा, स्तुति, पुनः प्रवेशः। अन्तरिक्षेण ते पश्यन्ति तं प्राज्ञम्, धातारं, सर्वान्तर्यामी, अक्षयम्, शुद्धम्, विशुद्धम्, अन्तर्-दीप्तम्, क्षमावन्तम्, शान्तम्। एष आत्मा हृदयस्थः, सूक्ष्मः, गुह्याग्निवत्, सर्वरूपः। सर्वं भोजनं तस्यैव, सर्वाणि भूतानि तस्मिन् प्रविष्टानि। एष आत्मा पापरहितः, अजरः, अमृत्युः, अशोकः, संशयरहितः, असङ्गः, यस्य इच्छाशक्ति-सत्ये। स एव परमेश्वरः, प्रजापतिः, भूतानां रक्षकः, सेतु, धाता। स एव शम्भुः, भवः, रुद्रः, प्रजापतिः, स्रष्टा, हिरण्यगर्भः, सत्यम्, प्राणः, हंसः, शुभदः, अक्षयः, विष्णुः, नारायणः। यः अग्नौ, हृदि, सूर्ये च स्थितः—स एक एव। तस्मै सर्वरूपाय, सत्ये च आकाशे प्रतिष्ठिताय, नमः। अथ हे राजन्, विद्यान्तरायाः, मोहजालस्य मूलम्—यत् स्वर्गसहितम् अस्वर्ग्यं पूर्वोक्ते वेष्टने स्वर्गे लीनम्, अधस्तात् स्तम्भबद्धम्। ये चान्ये—सदा हृष्टाः, सदा भ्रमन्तः, सदा याचकाः, सदा शिल्पजीविनः, नगरयाचकाः, अयोग्ययाचकाः, शूद्रब्रह्मचारिणः, शूद्रपण्डिताश्च। अन्ये—सूता, जटिला, नर्तकाः, युद्धकाः, परिव्राजकाः, राजसेवायां पतिताः। ये च यक्षराक्षसपिशाचभूतसर्पग्रहाणां शमाय यतन्ते। ये च निष्फलं काषायवसनाः, कुण्डलधारिणः, कपालधारिणः। ये च मिथ्यादृष्टान्तयुक्तयुक्त्या, मायया, वेदजनसमाजे स्थातुमिच्छन्ति। तैः सह न संसर्गः। ते चौराः, अस्वर्ग्याः; उक्तं हि—"निर्विशेषवादैः, मिथ्यादृष्टान्तयुक्तयुक्त्या, संसारो भ्रमति, न वेदविनाश्यं जानाति।" बृहस्पतिः शुक्रत्वं गत्वा, इन्द्रस्य रक्षार्थं, असुरनाशाय, एतदविद्यां निर्ममे। तया शुभं अशुभं च विपर्ययं वदन्ति, वेदादिशास्त्रदोषध्यानं च। तस्मात् तस्य अनुगमनं न कर्तव्यम्, तद्वन्ध्यम्, फलम् केवलं सुखम्, छिन्नशाखवत् त्याज्यम्। उक्तं—"विद्या चाविद्या च पृथग्विदिते, नचिकेताः विद्यां इच्छति, न बहून् कामान्।" यो विद्यामविद्यां च वेत्ति, अविद्यया मृत्युमतितरति, विद्यया अमृतत्वं प्राप्नोति। ये अज्ञानस्थाः, आत्मानं पण्डितं मन्यन्ते, ते मूढाः, अन्धेनैव नीयमाना अन्धाः। देवा-असुराः आत्मकामाः ब्रह्माणं उपगम्य, "भगवन्, आत्मानं वद" इति प्रार्थयन्ति। स च दीर्घं ध्यानं कृत्वा, "एतेऽसुरा अन्याः" इति मत्वा, पृथग् उपदिदेश। ते मूढाः, सङ्गिनः, हिंसकाः, हानिकारकाः, मिथ्यावादिनः, मायावत्। तस्मात् वेदेषु यत् उक्तं तत् सत्यम्, अन्यत् न। ब्राह्मणः अवैदिकग्रन्थं न पठेत्, एष अर्थः।