ମାଇତ୍ରାୟଣୀ ଉପନିଷଦର ଏହି ଶ୍ରେଣୀ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଏକତାର, ଉତ୍କଳିତ ଓ ଭକ୍ତିମୟ ଉପନ୍ୟାସ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଆରେ ପୁନର୍କଥନ କରିବା: ମରୁତଗଣ ସପ୍ତଦଶ ଜଗତୀ ଛନ୍ଦ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ, ଏହି ମରୁତମାନେ ଅନେକ ରୂପରେ ବିଭିନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି। ବର୍ଷା ତଳ ଶ୍ୱାସ ଭାବରେ ଆସିଥାଏ, ଆଦିତ୍ୟମାନେ ପ୍ରଭାମୟ ଭାବରେ ଉପରେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ତାପ, ବର୍ଷା, ଷ୍ଟୁତି ଏବଂ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ଏହି ଶାନ୍ତ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ, ନିର୍ଭୟ, ଦୁଃଖହୀନ, ଆନନ୍ଦମୟ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଚଳ, ଅମୃତ, ଅକ୍ଷୟ, ନିରନ୍ତର ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ନାମରେ ଉଚ୍ଚତମ ଆଶ୍ରୟକୁ ଦେଖନ୍ତି। ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଉନନ୍ବେଶ ଅନୁଷ୍ଟୁଭ୍ ଛନ୍ଦରେ, ବୈରାଜ ରୂପରେ ପ୍ରକାଶିତ। ଶରତ୍ ଋତୁ ବର୍ଷ ଭାବେ, ବରୁଣ ଓ ସାଧ୍ୟମାନେ ଉତ୍ତରେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ତାପ, ବର୍ଷା, ଷ୍ଟୁତି ଏବଂ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ ହୁଅନ୍ତି। ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ଏହି ଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରତ, ଶୂନ୍ୟ, ଶାନ୍ତ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ, ନିର୍ବାତ୍ସ୍ୱ, ଅନନ୍ତ ରୂପକୁ ଦେଖନ୍ତି। ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ ପଂକ୍ତି ଛନ୍ଦ, ତିରିଶ ଶାକ୍ବର, ରୈବତ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ। ହେମନ୍ତ ଓ ଶିଶିର ଉପର ଶ୍ୱାସ ଭାବରେ, ଅଙ୍ଗିରା ଚନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଉପରେ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ତାପ, ବର୍ଷା, ଷ୍ଟୁତି ଏବଂ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ ହୁଅନ୍ତି। ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ପ୍ରଣବ ନାମକ ଏକ ଦିଗଦର୍ଶକ, ଚମକିଲା ରୂପ, ନିଦ୍ରା, ବୃଦ୍ଧା, ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ଏକକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଶନି, ରାହୁ, କେତୁ, ନାଗ, ଯକ୍ଷ, ମନୁଷ୍ୟ, ପକ୍ଷୀ, ମୃଗ, ହାତୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ତଳରୁ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି, ତାପ, ବର୍ଷା, ଷ୍ଟୁତି ଏବଂ ପୁନଃ ପ୍ରବେଶ ହୁଅନ୍ତି। ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ଏହି ପ୍ରଜ୍ଞାମୟ, ଧାରଣାକର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଅବିନାଶୀ, ଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରତ, ଚମକିଲା, ଧୈର୍ୟଶୀଳ ଓ ଶାନ୍ତ ଏକକୁ ଦେଖନ୍ତି। ଏହି ଆତ୍ମା ହୃଦୟରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ଗୁପ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଅନେକ ରୂପରେ ବିସ୍ତୃତ। ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ତାହାର, ସମସ୍ତ ଜୀବ ତାହାରେ ବିନ୍ଧାଯାଇଛି।