ଏକ ସମୟର କଥା, ମହାତ୍ମା Śākāyanya ରାଜାଙ୍କୁ ଏହି ଗୁପ୍ତ ଧ୍ୟାନର ଉପଦେଶ ଦେଉଥିଲେ। ସେ କହିଲେ—ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କହାଯାଇଛି: ଯେଉଁ ସୁଷୁମ୍ନା ନାମକ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ନାଡ଼ୀ ଅଛି, ସେହିଏ ପ୍ରାଣକୁ ବୋହି ନେଇଥାଏ; ଏହା ତାଳୁ ଭିତରେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୁଏ। ଏହି ମାର୍ଗରେ, ପ୍ରାଣ, ଓଁ ଓ ମନ ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଉପରକୁ ଯାଏ। ତାଳୁ ତଳେ ମୁଣ୍ଡ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ପଛକୁ ଆକୁଞ୍ଚିତ କଲେ, ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଦେଖିପାରିବେ। ଏହାପରେ ଜୀବ ନିରାତ୍ମକ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ; ନିରାତ୍ମତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ସେ ସୁଖ-ଦୁଃଖ ଉପରେ ଅବଧୀନ ରହେ, ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟତାକୁ ଅନୁଭବ କରେ। ଏପରି କୁହାଯାଇଛି: ପ୍ରଥମେ ପରମକୁ ସ୍ଥାପିତ କରି, ପ୍ରାଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ସେଉଁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ଉପାୟରେ ସେପାରି ଏହି ପଥକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଉପରକୁ ଉଠିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟଏଠି କୁହାଯାଇଛି: ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଦୁଇଟି ରୂପ ଅଛି—ଶବ୍ଦ ଓ ନିର୍ବିକାର ଶବ୍ଦହୀନ। ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିର୍ବିକାର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ। ଏଠାରେ ଓଁ ହେଉଛି ସେହି ଶବ୍ଦ; ଏହା ଦ୍ୱାରା ଉପରକୁ ଯାଇ ଶବ୍ଦହୀନରେ ଲୟ ହୁଏ। ଏହିଏ ପଥ, ଏହିଏ ଅମୃତତ୍ୱ, ଏହିଏ ଯୋଗ, ଏହିଏ ମୋକ୍ଷ। ଯେପରି ଜଳରୁ ଜାଲ ଦେଇ ପକ୍ଷୀ ଚାଲିଯାଏ, ସେପରି ଧ୍ୟାନୀ ଓଁ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରେ। ଅନ୍ୟଥା, ଶବ୍ଦ ମାର୍ଗର ଅନୁସରଣକାରୀ ଅନ୍ତର୍ହୃଦୟ ଅକାଶରେ ଶବ୍ଦକୁ ଶୁଣନ୍ତି, ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି କାନରେ ଲଗାଇ ସାତ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣନ୍ତି, ଯାହା ନଦୀ, ଘଣ୍ଟା, ଘଣ୍ଟି, ବାଙ୍ଗ, ବେଙ୍ଗ, ବର୍ଷା, ପବନ ଭଳି ଶବ୍ଦ। ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଅନ୍ୟମାନେ ନିର୍ବିକାର, ଅବ୍ୟକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ସମସ୍ତ ଏକ ହୋଇଯାଏ, ମଧୁ ଭଳି। ଏପରି କୁହାଯାଇଛି: ଦୁଇଟି ବ୍ରହ୍ମା ଜଣିବା ଉଚିତ—ଶବ୍ଦର ବ୍ରହ୍ମା ଓ ପରମ ବ୍ରହ୍ମା; ଶବ୍ଦ ବ୍ରହ୍ମାର ଦକ୍ଷ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିବା ଲୋକେ ପରମ ବ୍ରହ୍ମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟଏଠି କୁହାଯାଇଛି: ଓଁ ହେଉଛି ସେହି ଶବ୍ଦ, ଏହି ଅକ୍ଷର। ଏହାର ଆରମ୍ଭ ଶାନ୍ତିମୟ, ନିର୍ବିକାର, ଭୟହୀନ, ଦୁଃଖହୀନ, ଆନନ୍ଦମୟ, ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅଚଳ, ଅମୃତ, ଅବ୍ୟୟ, ନିତ୍ୟ, ଏହାକୁ ବିଷ୍ଣୁ ଭାବରେ କୁହାଯାଏ, ସଉତ୍ତମ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ। ଏହିଗୁଡ଼ିକୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି କୁହାଯାଇଛି: ଯେଉଁଠି ସେହି ଉତ୍ତମ ଓ ଅନୁତ୍ତମ, ଦେବତାକୁ ଓଁ ଭାବରେ ନାମକରଣ କରାଯାଏ; ଏହା ନିର୍ବିକାର ହୋଇ, ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡର ମୁଣ୍ଡିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟଏଠି କୁହାଯାଇଛି: ଦେହ ଧନୁଷ, ଓଁ ତୀର, ମନ ତାହାର ଅଗ୍ରଭାଗ। ଅନ୍ଧକାରର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଭେଦି, ଅନ୍ଧକାର ପରେ ଯାଏ। ଏହି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଚକ୍ରବାତ ଅଗ୍ନି ଭଳି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ—ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ବିଦ୍ୟୁତ୍ରେ ଏହା ଉଜ୍ୱଳିତ। ଏହାକୁ ଦେଖି ଅମୃତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରାଯାଏ। ଧ୍ୟାନକୁ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଓ ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ; ଅବିଭକ୍ତ ଜ୍ଞାନରୁ ଭିନ୍ନତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଏବଂ ଯେତେବେଳେ ମନ ଲୟ ହୁଏ, ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆନନ୍ଦ—ସେହିଏ ବ୍ରହ୍ମା, ଅମୃତ, ଶୁଦ୍ଧ; ଏହିଏ ପଥ, ଏହିଏ ସଂସାର। ଏବେ ଅନ୍ୟଏଠି କୁହାଯାଇଛି: ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ପଛକୁ ଆକୁଞ୍ଚିତ କରେ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱପ୍ନ ଭଳି ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଗୁହାରେ, ଅଶକ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, 'ପ୍ରଣବ' ନାମକ ଚେତନା, ଚାଳକ, ଭାରର ରୂପ, ନିଦ୍ରାହୀନ, ବୟସ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଦୁଃଖ ରହିତ—ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖେ, ସେ ମଧ୍ୟ 'ପ୍ରଣବ' ଭାବେ ଅଭିଧାନ ହୁଏ। ଏପରି କୁହାଯାଇଛି: ପ୍ରାଣ ଓ ଓଁ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଏକତ୍ରିତ ହୁଏ, ଏହିଏ ଯୋଗ। ପ୍ରାଣ, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଏକତ୍ୱ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାର ପରିତ୍ୟାଗ—ଏହିଏ ଯୋଗ। ଅନ୍ୟଏଠି କୁହାଯାଇଛି: ଯେପରି ଏକ ପକ୍ଷୀଧରୀ ତାର ଦ୍ୱାରା ପକ୍ଷୀମାନେ ଜଳରୁ ଉଠାଇ ନିଜ ଜଠର ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇଥାଏ, ସେପରି ଓଁ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣମାନେ ଶରୀର ଅଗ୍ନିରେ ଦିଆଯାଏ। ଯେପରି ତାପିତ ସୁନା ଘାସ କିମ୍ବା କାଠର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଚମକେ, ସେପରି ପ୍ରାଣ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଣ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ। ଏହି ଚମକ୍—ଏହିଏ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ରୂପ, ଏହିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପରମ ଆଶ୍ରୟ, ଏହିଏ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୁଦ୍ରତ୍ୱ। ଏହା ଅନେକ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ସଂସାରକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ। ଯେପରି ଅଗ୍ନିରୁ ଛଟା, ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ କିରଣ, ସେପରି ଏହିଠାରୁ ପ୍ରାଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଅନ୍ୟଏଠି କୁହାଯାଇଛି: ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ତେଜସ୍ୱୀ, ପରମ, ଅମୃତ, ନିର୍ଦ୍ଦେହ ଅବସ୍ଥା—ଏହି ଦେହୀର ତାପ ତାହାର ଘୃତ।