స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష ఆదర్శే పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః ప్రతిరూప ఇతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే ప్రతిరూపో హైవాస్య ప్రజాయామాజాయతే నాప్రతిరూపః
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ అద్దంలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది ప్రతిరూపం. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారి సంతానంలో ప్రతిరూపం కలుగుతుంది, ప్రతిరూపం కానివారు కలుగరు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష ప్రతిశ్రుత్కాయాం పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా ద్వితీయోఽనపగ ఇతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే విన్దతే ద్వితీయాద్ద్వితీయవాన్భవతి
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ ప్రతిధ్వనిలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది రెండవది, విడిపోని వాడు. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు రెండవదాన్ని పొందుతారు, ఇద్దరితో కూడినవారవుతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష శబ్దః పురుషమన్వేతి తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా అసురితి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే నో ఏవ స్వయం నాస్య ప్రజా పురా కాలాత్సంమోహమేతి
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ శబ్దం వ్యక్తిని అనుసరిస్తుంది, దానినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది అసురుడు. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారికి సమయానికి ముందుగా సంతానం కలగదు, అయోమయానికి లోనవుతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష చ్ఛాయాపురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా మృత్యురితి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే నో ఏవ స్వయం నాస్య ప్రజా పురా కాలాత్ప్రమీయతే
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ నీడలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది మరణం. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారికి సమయానికి ముందుగా సంతానం కలగదు, వారు మరణిస్తారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష శారీరః పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః ప్రజాపతిరితి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే ప్రజాయతే ప్రజయా పశుభిః
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ శరీరంలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది ప్రజాపతి. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు సంతానంతో, పశువులతో జన్మిస్తారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష ప్రాజ్ఞ ఆత్మా యేనైతత్పురుషః సుప్తః స్వప్నమాచరతి తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా యమో రాజేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే సర్వం హాస్మా ఇదం శ్రైష్ఠ్యాయ గమ్యతే
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ జ్ఞానమయమైన ఆత్మ, మనిషి నిద్రలో ఉన్నప్పుడు కలలను అనుభవించేది, దానినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది యముడు, రాజు. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారికి ఈ లోకమంతా శ్రేష్ఠత కోసం లభిస్తుంది.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష దక్షిణేఽక్షన్పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా నామ్న ఆత్మాఽగ్నేరాత్మా జ్యోతిష ఆత్మేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్త ఏతేషాం సర్వేషామాత్మా భవతి
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ కుడి కన్నులో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది పేర్ల ఆత్మ, అగ్నికి ఆత్మ, జ్యోతికి ఆత్మ. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు వీటన్నిటికీ ఆత్మవుతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష సవ్యేఽక్షన్పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః సత్యస్యాత్మా విద్యుత ఆత్మా తేజస ఆత్మేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్త ఏతేషాం సర్వేషామాత్మా భవతీతి
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ ఎడమ కన్నులో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది సత్యానికి ఆత్మ, మెరుపుకు ఆత్మ, తేజస్సుకు ఆత్మ. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు వీటన్నిటికీ ఆత్మవుతారు.
తత ఉ హ బాలాకిస్తూష్ణీమాస తం హోవాచాజాతశత్రురేతావన్ను బాలాకా౩ఇ ఇత్యేతావద్ధీతి హోవాచ బాలాకిస్తం హోవాచాజాతశత్రుర్మృషా వై కిల మా సమవాదయిష్ఠా బ్రహ్మ తే బ్రవాణీతి । స హోవాచ యో వై బాలాక ఏతేషాం పురుషాణాం కర్తా యస్య వైతత్కర్మ స వై వేదితవ్య ఇతి తత ఉ హ బాలాకిః సమిత్పాణిః ప్రతిచక్రామోపాయానీతి తం హోవాచజాతశత్రుః ప్రతిలోమరూపమేవ స్యాద్యత్క్షత్రియో బ్రాహ్మణముపనయేత్ । ఏహి వ్యేవ త్వా జ్ఞపయిష్యామీతి తం హ పాణావభిపద్య ప్రవవ్రాజ తౌ హ సుప్తం పురుషమీయతుస్తం హాజాతశత్రురామన్త్రయాంచక్రే । బృహత్పాణ్డరవాసః సోమరాజన్నితి । స ఉ హ తూష్ణీమేవ శిశ్యే । తత ఉ హైనం యష్ట్యావిచిక్షేప స తత ఏవ సముత్తస్థౌ తం హోవాచాజాతశత్రుః । క్వైష ఏతద్వాలోకే పురుషోఽశయిష్ట క్వైతదభూత్కుత ఏతదాగా౩దితి । తత ఉ హ బాలాకిర్న విజజ్ఞౌ
అప్పుడూ బాలాకి మౌనంగా ఉండిపోయాడు. అజాతశత్రు అడిగాడు: "ఇంతేనా బాలాకీ?" అని. "ఇంతే" అని బాలాకి సమాధానమిచ్చాడు. అజాతశత్రు అన్నాడు: "నీవు వృథాగా ధ్యానం చేశావు; నేను నీకు బ్రహ్మం గురించి చెబుతాను." బాలాకి అడిగాడు: "ఈ వ్యక్తులను సృష్టించేవాడు, వీటి కార్యం ఎవరిదో, వాడే తెలుసుకోవాల్సినవాడు." అప్పుడు బాలాకి దారిని చేతిలో పట్టుకొని ఉపదేశం కోసం దగ్గరికి వచ్చాడు. అజాతశత్రు అన్నాడు: "ఒక క్షత్రియుడు బ్రాహ్మణుడికి ఉపదేశం చేయడం వెనుకబడిన పని. రా, నేను నీకు తెలియజేస్తాను." అజాతశత్రు బాలాకి చేయి పట్టుకొని బయలుదేరాడు. వారు ఒక నిద్రిస్తున్న మనిషి దగ్గరకు వెళ్లారు. అజాతశత్రు అతన్ని పిలిచాడు: "ఓ సోమరాజా, తెల్ల వస్త్రం ధరించినవాడా!" కానీ అతను మౌనంగా పడుకొని ఉన్నాడు. అప్పుడు అతన్ని దండతో తాకాడు. వెంటనే అతను లేచాడు. అజాతశత్రు అడిగాడు: "ఈ శరీరంలో ఉన్న వ్యక్తి ఎక్కడ ఉన్నాడు? ఎక్కడికి వెళ్లాడు? ఎక్కడి నుంచి తిరిగి వచ్చాడు?" బాలాకికి తెలియలేదు.
తం హోవాచాజాతశత్రుర్యత్రైష ఏతద్బాలాకే పురుషోఽశయిష్ట యత్రైతదభూద్యత ఏతదాగాద్ధితా నామ హృదయస్య నాడ్యో హృదయాత్పురీతతమభిప్రతన్వన్తి తద్యథా సహస్రధా కేశో విపాటితస్తావదణ్వ్యః పిఙ్గలస్యాణిమ్నా తిష్ఠన్తి । శుక్లస్య కృష్ణస్య పీతస్య లోహితస్యేతి తాసు తదా భవతి । యదా సుప్తః స్వప్నం న కఞ్చన పశ్యత్యస్మిన్ప్రాణ ఏవైకధా భవతి తథైనం వాక్సర్వైర్నామభిః సహాప్యేతి చక్షుః సర్వై రూపైః సహాప్యేతి శ్రోత్రం సర్వైః శబ్దైః సహాప్యేతి మనః సర్వైర్ధ్యాతైః సహాప్యేతి స యదా ప్రతిబుధ్యతే యథాగ్నేర్జ్వలతో సర్వా దిశో విస్ఫులిఙ్గా విప్రతిష్ఠేరన్నేవమేవైతస్మాదాత్మనః ప్రాణా యథాయతనం విప్రతిష్ఠన్తే ప్రాణేభ్యో దేవా దేవేభ్యో లోకాస్తద్యథా క్షురః క్షురధ్యానేఽవహితః స్యాద్విశ్వంభరో వా విశ్వంభరకులాయ ఏవమేవైష ప్రాజ్ఞ ఆత్మేదం శరీరమాత్మానమనుప్రవిష్ట ఆ లోమభ్య ఆ నఖేభ్యః
అజాతశత్రు ఇలా చెప్పాడు: "బాలాకీ, ఈ వ్యక్తి ఎక్కడ పడుకున్నాడో, ఎక్కడ ఉన్నాడో, ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడో — అవే హృదయంలోని నాడులు, వాటిని హితా అంటారు. అవి హృదయం నుంచి శరీరమంతా వ్యాపించి ఉంటాయి. ఒక వెంట్రుకను వెయ్యిసార్లు చీల్చినంత సన్నగా, అవి పింగళ మేక వెంట్రుకలంత పలుచగా ఉంటాయి. అవి తెలుపు, నలుపు, పసుపు, ఎరుపు రంగుల్లో ఉంటాయి; వాటిలోనే ఆ వ్యక్తి నివసిస్తాడు. నిద్రలో కలలు కనకపోతే, ప్రాణం ఒక్కటే అవుతుంది. అప్పుడు మాట అన్నీ పేర్లతో కలసి అతనిలోకి వెళ్తుంది; కంటికి అన్నీ రూపాలు అతనిలో కలిసిపోతాయి; చెవికి అన్నీ శబ్దాలు అతనిలో కలిసిపోతాయి; మనసుకు అన్నీ ఆలోచనలు అతనిలో కలిసిపోతాయి. మళ్లీ లేచినప్పుడు, మండుతున్న అగ్నిలోంచి చినుకులు అన్ని దిశలకు వెళ్ళినట్టు, ఈ ఆత్మ నుంచి ప్రాణాలు తమ తమ స్థానాలకు వెళ్తాయి. ప్రాణాల నుంచి దేవతలు, దేవతల నుంచి లోకాలు ఉద్భవిస్తాయి. కత్తెర దాని పొట్టిలో ఉన్నట్టు, జాలరి తన జాలాలో ఉన్నట్టు, ఇదే జ్ఞానమయ ఆత్మ ఈ శరీరంలో వెంట్రుకల నుంచి నఖాల వరకు ప్రవేశించి ఉంది."
తమేతమాత్మానమేతమాత్మనోఽన్వవస్యతి యథా శ్రేష్ఠినం స్వాస్తద్యథా శ్రేష్ఠైః స్వైర్భుఙ్క్తే యథా వా శ్రేష్ఠినం స్వా భుఞ్జన్త్యేవమేవైష ప్రాజ్ఞాత్మైతైరాత్మభిర్భుఙ్క్తే । ఏవం వై తమాత్మానమేత ఆత్మానో భుఞ్జన్తి । స యావద్ధ వా ఇన్ద్ర ఏతమాత్మానం న విజజ్ఞే తావదేనమసురా అభిబభూవుః । స యదా విజజ్ఞేఽథ హత్వాసురాన్విజిత్య సర్వేషాం దేవానాం శ్రైష్ఠ్యం స్వారాజ్యమాధిపత్యం పరీయాయ ఏవైవం విద్వాన్సర్వాన్పాప్మనోఽపహత్య సర్వేషాం భూతానాం శ్రైష్ఠ్యం స్వారాజ్యమాధిపత్యం పర్యేతి య ఏవం వేద య ఏవం వేద
ఈ ఆత్మను, తన ఆత్మను, అతడు తెలుసుకుంటాడు. యజమాని ఎలా సుఖంగా కూర్చుంటాడో, యజమాని తనవాళ్లతో ఎలా ఆనందిస్తాడో, తనవాళ్లు యజమానితో ఎలా ఆనందిస్తారో, అలాగే ఈ జ్ఞానమయ ఆత్మ ఈ ఇతర ఆత్మలతో ఆనందిస్తాడు. అలాగే ఈ ఆత్మలు కూడా ఆ ఆత్మతో ఆనందిస్తాయి. ఇంద్రుడు ఈ ఆత్మను తెలుసుకోకముందు అసురులు అతనిని జయించారు. తెలుసుకున్న తర్వాత, అసురులను సంహరించి, జయించి, అన్ని దేవతలపై అధికారం, రాజ్యాధికారం, ప్రభుత్వాన్ని పొందాడు. అలాగే ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో వారు అన్ని పాపాలను తొలగించి, అన్ని భూతాలపై శ్రేష్ఠత, రాజ్యాధికారం, ప్రభుత్వాన్ని పొందుతారు — ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో.