న హ్యన్యతరతో రూపం కిఞ్చన సిద్ధ్యేన్నో ఏతన్నానా తద్యథా రథస్యారేషు నేమిరర్పితా నాభావరా అర్పితా ఏవమేవైతా భూతమాత్రాః ప్రజ్ఞామాత్రాస్వర్పితాః ప్రజ్ఞామాత్రాః ప్రాణేఽర్పితాః స ఏష ప్రాణ ఏవ ప్రజ్ఞాత్మానన్దోఽజరోఽమృతః । న సాధునా కర్మణా భూయాన్నో ఏవాసాధునా కనీయాన్ । ఏష హ్యేవైనం సాధుకర్మ కారయతి తం యమేభ్యో లోకేభ్యో ఉన్నినీషత ఏష ఉ ఏవైనమసాధు కర్మ కారయతి తం యమధో నినీషతే । ఏష లోకపాల ఏష లోకాధిపతిరేష సర్వేశ్వరః స మ ఆత్మేతి విద్యాత్స మ ఆత్మేతి విద్యాత్
ఏదైనా రూపం ఒక్కటే ఉండదు; ఇది వేరుగా లేదు. రథంలో చక్రపు అంచు spokes మీద ఆధారపడి, అంచు మళ్లీ నాభి మీద ఆధారపడి ఉన్నట్టు, భూతమూలాలు బుద్ధిమూలాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి, బుద్ధిమూలాలు ప్రాణంపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఈ ప్రాణమే బుద్ధికి ఆత్మ, ఆనందంగా, వృద్ధాప్యం లేని, అమృతంగా ఉంటుంది. మంచి పనులతో ఎవరూ గొప్పవాడవడంలేదు, చెడు పనులతో ఎవరూ చిన్నవాడవడంలేదు. ఇదే మనిషిని మంచి పనులు చేయించిస్తుంది, ఇతడిని ఈ లోకాల్లోంచి పైకి తీసుకెళ్తుంది; ఇదే చెడు పనులు చేయించిస్తుంది, ఇతడిని కిందికి తీసుకెళ్తుంది. ఇదే లోకాలకు కాపలాదారు, లోకాలకు అధిపతి, అన్నిటికీ ఇల్లు. 'ఇదే నా ఆత్మ' అని తెలుసుకోవాలి. 'ఇదే నా ఆత్మ' అని తెలుసుకోవాలి.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష ఆదిత్యే పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః । బృహత్పాణ్డరవాసా అతిష్ఠాః సర్వేషాం భూతానాం మూర్ధేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తేఽతిష్ఠాః సర్వేషాం భూతానాం మూర్ధా భవతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: బాలాకిర్యా, ఇదే సూర్యునిలో ఉన్న పురుషుడు; నేనతనిని పూజిస్తున్నాను. అజాతశత్రువు ఇలా అన్నాడు: నువ్వు ఇలా పూజించవద్దు. ఆయన అందరి జీవుల తలపై తెల్లని గొప్ప వస్త్రం ధరించి నిలబడి ఉంటాడు. నేనతనిని ఇలా పూజిస్తున్నాను. ఎవరు ఆయనను ఇలా పూజిస్తారో, వారు అన్ని జీవులలో తలగా నిలుస్తారు.
స హోవాచా బాలాకిర్య ఏవైష చన్ద్రమసి పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః సోమో రాజాన్నస్యాత్మేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో మేవముపాస్తేఽన్నస్యాత్మా భవతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: బాలాకిర్యా, ఇదే చంద్రునిలో ఉన్న పురుషుడు; నేనతనిని పూజిస్తున్నాను. అజాతశత్రువు ఇలా అన్నాడు: నువ్వు ఇలా పూజించవద్దు. సోముడు అన్నానికి రాజు, ఆహారానికి ఆత్మ. నేనతనిని ఇలా పూజిస్తున్నాను. ఎవరు ఆయనను ఇలా పూజిస్తారో, వారు అన్నానికి ఆత్మగా మారతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష విద్యుతి పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాస్తేజస ఆత్మేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే తేజస ఆత్మా భవతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: బాలాకిర్యా, ఇదే మెరుపులో ఉన్న పురుషుడు; నేనతనిని పూజిస్తున్నాను. అజాతశత్రువు ఇలా అన్నాడు: నువ్వు ఇలా పూజించవద్దు. ఆయన తేజస్సుకు ఆత్మ. నేనతనిని ఇలా పూజిస్తున్నాను. ఎవరు ఆయనను ఇలా పూజిస్తారో, వారు తేజస్సుకు ఆత్మగా మారతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష స్తనయిత్నౌ పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః శబ్దస్యాత్మేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే శబ్దస్యాత్మా భవతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: బాలాకిర్యా, ఇదే మోగుతున్న మేఘంలో ఉన్న పురుషుడు; నేనతనిని పూజిస్తున్నాను. అజాతశత్రువు ఇలా అన్నాడు: నువ్వు ఇలా పూజించవద్దు. ఆయన శబ్దానికి ఆత్మ. నేనతనిని ఇలా పూజిస్తున్నాను. ఎవరు ఆయనను ఇలా పూజిస్తారో, వారు శబ్దానికి ఆత్మగా మారతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష ఆకాశే పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః పూర్ణమప్రవర్తి బ్రహ్మేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే పూర్యతే ప్రజయా పశుభిర్నో ఏవ స్వయం నాస్య ప్రజా పురా కాలాత్ప్రవర్తతే
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష వాయౌ పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా ఇన్ద్రో వైకుణ్ఠోఽపరాజితా సేనేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే । జిష్ణుర్హ వాపరాజిష్ణురన్యతస్యజాయీ భవతి
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైషోఽగ్నౌ పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా విషాసహిరితి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే విషాసహిర్వాన్వేష భవతి
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ అగ్నిలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది విషాసహి. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు విషాన్ని జయించే శక్తిని పొందుతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైషోఽప్సు పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా నామ్న్యస్యాత్మేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే నామ్న్యస్యాత్మా భవతీత్యధిదైవతమథాధ్యాత్మమ్
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష ఆదర్శే పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః ప్రతిరూప ఇతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే ప్రతిరూపో హైవాస్య ప్రజాయామాజాయతే నాప్రతిరూపః
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ అద్దంలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది ప్రతిరూపం. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారి సంతానంలో ప్రతిరూపం కలుగుతుంది, ప్రతిరూపం కానివారు కలుగరు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష ప్రతిశ్రుత్కాయాం పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా ద్వితీయోఽనపగ ఇతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే విన్దతే ద్వితీయాద్ద్వితీయవాన్భవతి
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ ప్రతిధ్వనిలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది రెండవది, విడిపోని వాడు. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు రెండవదాన్ని పొందుతారు, ఇద్దరితో కూడినవారవుతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష శబ్దః పురుషమన్వేతి తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా అసురితి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే నో ఏవ స్వయం నాస్య ప్రజా పురా కాలాత్సంమోహమేతి
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ శబ్దం వ్యక్తిని అనుసరిస్తుంది, దానినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది అసురుడు. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారికి సమయానికి ముందుగా సంతానం కలగదు, అయోమయానికి లోనవుతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష చ్ఛాయాపురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా మృత్యురితి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే నో ఏవ స్వయం నాస్య ప్రజా పురా కాలాత్ప్రమీయతే
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ నీడలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది మరణం. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారికి సమయానికి ముందుగా సంతానం కలగదు, వారు మరణిస్తారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష శారీరః పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః ప్రజాపతిరితి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే ప్రజాయతే ప్రజయా పశుభిః
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ శరీరంలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది ప్రజాపతి. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు సంతానంతో, పశువులతో జన్మిస్తారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష ప్రాజ్ఞ ఆత్మా యేనైతత్పురుషః సుప్తః స్వప్నమాచరతి తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా యమో రాజేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్తే సర్వం హాస్మా ఇదం శ్రైష్ఠ్యాయ గమ్యతే
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ జ్ఞానమయమైన ఆత్మ, మనిషి నిద్రలో ఉన్నప్పుడు కలలను అనుభవించేది, దానినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది యముడు, రాజు. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారికి ఈ లోకమంతా శ్రేష్ఠత కోసం లభిస్తుంది.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష దక్షిణేఽక్షన్పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠా నామ్న ఆత్మాఽగ్నేరాత్మా జ్యోతిష ఆత్మేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్త ఏతేషాం సర్వేషామాత్మా భవతి
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ కుడి కన్నులో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది పేర్ల ఆత్మ, అగ్నికి ఆత్మ, జ్యోతికి ఆత్మ. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు వీటన్నిటికీ ఆత్మవుతారు.
స హోవాచ బాలాకిర్య ఏవైష సవ్యేఽక్షన్పురుషస్తమేవాహముపాస ఇతి తం హోవాచాజాతశత్రుర్మా మైతస్మిన్సమవాదయిష్ఠాః సత్యస్యాత్మా విద్యుత ఆత్మా తేజస ఆత్మేతి వా అహమేతముపాస ఇతి స యో హైతమేవముపాస్త ఏతేషాం సర్వేషామాత్మా భవతీతి
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ ఎడమ కన్నులో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది సత్యానికి ఆత్మ, మెరుపుకు ఆత్మ, తేజస్సుకు ఆత్మ. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు వీటన్నిటికీ ఆత్మవుతారు.
అథ గార్గ్యో హ వై బాలాకిరనూచానః సంస్పృష్ట ఆస సోఽయముశినరేషు సంవసన్మత్స్యేషు కురుపఞ్చాలేషు కాశీవిదేహేష్వితి సహాజాతశత్రుం కాశ్యమేత్యోవాచ । బ్రహ్మ తే బ్రవాణీతి తం హోవాచ అజాతశత్రుః । సహస్రం దద్మస్త ఇత్యేతస్యాం వాచి జనకో జనక ఇతి వా ఉ జనా ధావన్తీతి
ఆ తరువాత బాలాకిరునందనుడు గార్గ్యుడు విద్యార్థిగా ఉన్నాడు. అతడు ఉశీనరులలో, మత్స్యులలో, కురు, పాంచాల, కాశీ, విదేహ దేశాలలో నివసించాడు. చివరకు అతడు కాశీ దేశాధిపతి అజాతశత్రువు వద్దకు వెళ్లి, 'నేను నీకు బ్రహ్మాన్ని చెప్పుతాను' అన్నాడు. అజాతశత్రువు, 'నేను నీకు వెయ్యి ఇస్తాను' అన్నాడు. ఈ మాటలో జనకుడు 'జనకుడు' అని పిలవబడతాడు, ప్రజలు ఆయన కోసం పరుగెత్తుతారు.
అప్పుడు బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ ఆకాశంలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా చెప్పాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది సంపూర్ణమైనది కాదు, బ్రహ్మంగా ముందుకు పోదు. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు సంతానంతో, పశువులతో పరిపూర్ణులవుతారు. కానీ వారికి సంతానం సమయానికి ముందుగా కలగదు.
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ వాయువులో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది ఇంద్రుడు, వైకుంఠుడు, అపరాజితుడు. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు ఎప్పుడూ గెలిచేవారవుతారు, ఎవరూ వారిని ఓడించలేరు, ఇతరులను మించి నిలుస్తారు.
బాలాకి ఇలా అన్నాడు: "ఈ నీళ్లలో ఉన్న వ్యక్తినే నేను ధ్యానం చేస్తాను." అజాతశత్రు ఇలా అన్నాడు: "బాలాకీ, దీనిని పరమార్థంగా భావించవద్దు. ఇది పేర్ల ఆత్మ. కానీ నేను దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తాను." ఎవరు దీనిని ఇలా ధ్యానం చేస్తారో వారు పేర్ల ఆత్మగా మారుతారు. ఇది దేవతల గురించి చెప్పిన ఉపదేశం; ఇప్పుడు ఆత్మ గురించి చెప్పబడుతుంది.
తత ఉ హ బాలాకిస్తూష్ణీమాస తం హోవాచాజాతశత్రురేతావన్ను బాలాకా౩ఇ ఇత్యేతావద్ధీతి హోవాచ బాలాకిస్తం హోవాచాజాతశత్రుర్మృషా వై కిల మా సమవాదయిష్ఠా బ్రహ్మ తే బ్రవాణీతి । స హోవాచ యో వై బాలాక ఏతేషాం పురుషాణాం కర్తా యస్య వైతత్కర్మ స వై వేదితవ్య ఇతి తత ఉ హ బాలాకిః సమిత్పాణిః ప్రతిచక్రామోపాయానీతి తం హోవాచజాతశత్రుః ప్రతిలోమరూపమేవ స్యాద్యత్క్షత్రియో బ్రాహ్మణముపనయేత్ । ఏహి వ్యేవ త్వా జ్ఞపయిష్యామీతి తం హ పాణావభిపద్య ప్రవవ్రాజ తౌ హ సుప్తం పురుషమీయతుస్తం హాజాతశత్రురామన్త్రయాంచక్రే । బృహత్పాణ్డరవాసః సోమరాజన్నితి । స ఉ హ తూష్ణీమేవ శిశ్యే । తత ఉ హైనం యష్ట్యావిచిక్షేప స తత ఏవ సముత్తస్థౌ తం హోవాచాజాతశత్రుః । క్వైష ఏతద్వాలోకే పురుషోఽశయిష్ట క్వైతదభూత్కుత ఏతదాగా౩దితి । తత ఉ హ బాలాకిర్న విజజ్ఞౌ
అప్పుడూ బాలాకి మౌనంగా ఉండిపోయాడు. అజాతశత్రు అడిగాడు: "ఇంతేనా బాలాకీ?" అని. "ఇంతే" అని బాలాకి సమాధానమిచ్చాడు. అజాతశత్రు అన్నాడు: "నీవు వృథాగా ధ్యానం చేశావు; నేను నీకు బ్రహ్మం గురించి చెబుతాను." బాలాకి అడిగాడు: "ఈ వ్యక్తులను సృష్టించేవాడు, వీటి కార్యం ఎవరిదో, వాడే తెలుసుకోవాల్సినవాడు." అప్పుడు బాలాకి దారిని చేతిలో పట్టుకొని ఉపదేశం కోసం దగ్గరికి వచ్చాడు. అజాతశత్రు అన్నాడు: "ఒక క్షత్రియుడు బ్రాహ్మణుడికి ఉపదేశం చేయడం వెనుకబడిన పని. రా, నేను నీకు తెలియజేస్తాను." అజాతశత్రు బాలాకి చేయి పట్టుకొని బయలుదేరాడు. వారు ఒక నిద్రిస్తున్న మనిషి దగ్గరకు వెళ్లారు. అజాతశత్రు అతన్ని పిలిచాడు: "ఓ సోమరాజా, తెల్ల వస్త్రం ధరించినవాడా!" కానీ అతను మౌనంగా పడుకొని ఉన్నాడు. అప్పుడు అతన్ని దండతో తాకాడు. వెంటనే అతను లేచాడు. అజాతశత్రు అడిగాడు: "ఈ శరీరంలో ఉన్న వ్యక్తి ఎక్కడ ఉన్నాడు? ఎక్కడికి వెళ్లాడు? ఎక్కడి నుంచి తిరిగి వచ్చాడు?" బాలాకికి తెలియలేదు.
తం హోవాచాజాతశత్రుర్యత్రైష ఏతద్బాలాకే పురుషోఽశయిష్ట యత్రైతదభూద్యత ఏతదాగాద్ధితా నామ హృదయస్య నాడ్యో హృదయాత్పురీతతమభిప్రతన్వన్తి తద్యథా సహస్రధా కేశో విపాటితస్తావదణ్వ్యః పిఙ్గలస్యాణిమ్నా తిష్ఠన్తి । శుక్లస్య కృష్ణస్య పీతస్య లోహితస్యేతి తాసు తదా భవతి । యదా సుప్తః స్వప్నం న కఞ్చన పశ్యత్యస్మిన్ప్రాణ ఏవైకధా భవతి తథైనం వాక్సర్వైర్నామభిః సహాప్యేతి చక్షుః సర్వై రూపైః సహాప్యేతి శ్రోత్రం సర్వైః శబ్దైః సహాప్యేతి మనః సర్వైర్ధ్యాతైః సహాప్యేతి స యదా ప్రతిబుధ్యతే యథాగ్నేర్జ్వలతో సర్వా దిశో విస్ఫులిఙ్గా విప్రతిష్ఠేరన్నేవమేవైతస్మాదాత్మనః ప్రాణా యథాయతనం విప్రతిష్ఠన్తే ప్రాణేభ్యో దేవా దేవేభ్యో లోకాస్తద్యథా క్షురః క్షురధ్యానేఽవహితః స్యాద్విశ్వంభరో వా విశ్వంభరకులాయ ఏవమేవైష ప్రాజ్ఞ ఆత్మేదం శరీరమాత్మానమనుప్రవిష్ట ఆ లోమభ్య ఆ నఖేభ్యః
అజాతశత్రు ఇలా చెప్పాడు: "బాలాకీ, ఈ వ్యక్తి ఎక్కడ పడుకున్నాడో, ఎక్కడ ఉన్నాడో, ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడో — అవే హృదయంలోని నాడులు, వాటిని హితా అంటారు. అవి హృదయం నుంచి శరీరమంతా వ్యాపించి ఉంటాయి. ఒక వెంట్రుకను వెయ్యిసార్లు చీల్చినంత సన్నగా, అవి పింగళ మేక వెంట్రుకలంత పలుచగా ఉంటాయి. అవి తెలుపు, నలుపు, పసుపు, ఎరుపు రంగుల్లో ఉంటాయి; వాటిలోనే ఆ వ్యక్తి నివసిస్తాడు. నిద్రలో కలలు కనకపోతే, ప్రాణం ఒక్కటే అవుతుంది. అప్పుడు మాట అన్నీ పేర్లతో కలసి అతనిలోకి వెళ్తుంది; కంటికి అన్నీ రూపాలు అతనిలో కలిసిపోతాయి; చెవికి అన్నీ శబ్దాలు అతనిలో కలిసిపోతాయి; మనసుకు అన్నీ ఆలోచనలు అతనిలో కలిసిపోతాయి. మళ్లీ లేచినప్పుడు, మండుతున్న అగ్నిలోంచి చినుకులు అన్ని దిశలకు వెళ్ళినట్టు, ఈ ఆత్మ నుంచి ప్రాణాలు తమ తమ స్థానాలకు వెళ్తాయి. ప్రాణాల నుంచి దేవతలు, దేవతల నుంచి లోకాలు ఉద్భవిస్తాయి. కత్తెర దాని పొట్టిలో ఉన్నట్టు, జాలరి తన జాలాలో ఉన్నట్టు, ఇదే జ్ఞానమయ ఆత్మ ఈ శరీరంలో వెంట్రుకల నుంచి నఖాల వరకు ప్రవేశించి ఉంది."
తమేతమాత్మానమేతమాత్మనోఽన్వవస్యతి యథా శ్రేష్ఠినం స్వాస్తద్యథా శ్రేష్ఠైః స్వైర్భుఙ్క్తే యథా వా శ్రేష్ఠినం స్వా భుఞ్జన్త్యేవమేవైష ప్రాజ్ఞాత్మైతైరాత్మభిర్భుఙ్క్తే । ఏవం వై తమాత్మానమేత ఆత్మానో భుఞ్జన్తి । స యావద్ధ వా ఇన్ద్ర ఏతమాత్మానం న విజజ్ఞే తావదేనమసురా అభిబభూవుః । స యదా విజజ్ఞేఽథ హత్వాసురాన్విజిత్య సర్వేషాం దేవానాం శ్రైష్ఠ్యం స్వారాజ్యమాధిపత్యం పరీయాయ ఏవైవం విద్వాన్సర్వాన్పాప్మనోఽపహత్య సర్వేషాం భూతానాం శ్రైష్ఠ్యం స్వారాజ్యమాధిపత్యం పర్యేతి య ఏవం వేద య ఏవం వేద
ఈ ఆత్మను, తన ఆత్మను, అతడు తెలుసుకుంటాడు. యజమాని ఎలా సుఖంగా కూర్చుంటాడో, యజమాని తనవాళ్లతో ఎలా ఆనందిస్తాడో, తనవాళ్లు యజమానితో ఎలా ఆనందిస్తారో, అలాగే ఈ జ్ఞానమయ ఆత్మ ఈ ఇతర ఆత్మలతో ఆనందిస్తాడు. అలాగే ఈ ఆత్మలు కూడా ఆ ఆత్మతో ఆనందిస్తాయి. ఇంద్రుడు ఈ ఆత్మను తెలుసుకోకముందు అసురులు అతనిని జయించారు. తెలుసుకున్న తర్వాత, అసురులను సంహరించి, జయించి, అన్ని దేవతలపై అధికారం, రాజ్యాధికారం, ప్రభుత్వాన్ని పొందాడు. అలాగే ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో వారు అన్ని పాపాలను తొలగించి, అన్ని భూతాలపై శ్రేష్ఠత, రాజ్యాధికారం, ప్రభుత్వాన్ని పొందుతారు — ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో, ఎవరు ఇలా తెలుసుకుంటారో.