കൌഷീതക്യുപനിഷദ്

അഥ ഗാര്ഗ്യോ ഹ വൈ ബാലാകിരനൂചാനഃ സംസ്പൃഷ്ട ആസ സോഽയമുശിനരേഷു സംവസന്മത്സ്യേഷു കുരുപഞ്ചാലേഷു കാശീവിദേഹേഷ്വിതി സഹാജാതശത്രും കാശ്യമേത്യോവാച । ബ്രഹ്മ തേ ബ്രവാണീതി തം ഹോവാച അജാതശത്രുഃ । സഹസ്രം ദദ്മസ്ത ഇത്യേതസ്യാം വാചി ജനകോ ജനക ഇതി വാ ഉ ജനാ ധാവന്തീതി

അപ്പോൾ ബാലാകിരന്റെ മകൻ ഗാർഗ്യൻ, വിദ്യാർത്ഥി, സ്പർശിക്കപ്പെട്ടു. അവൻ ഉശിനരന്മാരിൽ, മത്സ്യന്മാരിൽ, കുറുക്കളിലും പഞ്ചാലന്മാരിലും, കാശികളും വിദേഹന്മാരിലും താമസിച്ചു. അവൻ കാശിരാജാവായ അജാതശത്രുവിനെ സമീപിച്ചു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിന്നെ ബ്രഹ്മം പഠിപ്പിക്കും.' അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ നിനക്ക് ആയിരം കൊടുക്കുന്നു.' ഈ വാക്കിൽ ജനകൻ 'ജനക' എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു, ആളുകൾ അവനെ തേടി ഓടുന്നു.

സ ഹോവാച ബാലാകിര്യ ഏവൈഷ ആകാശേ പുരുഷസ്തമേവാഹമുപാസ ഇതി തം ഹോവാചാജാതശത്രുര്മാ മൈതസ്മിന്സമവാദയിഷ്ഠാഃ പൂര്ണമപ്രവര്തി ബ്രഹ്മേതി വാ അഹമേതമുപാസ ഇതി സ യോ ഹൈതമേവമുപാസ്തേ പൂര്യതേ പ്രജയാ പശുഭിര്നോ ഏവ സ്വയം നാസ്യ പ്രജാ പുരാ കാലാത്പ്രവര്തതേ

അവൻ പറഞ്ഞു: ബാലാകി, ആകാശത്തിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ ഇതാണ്; അവനെയാണ് ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നത്. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: നീ ഇതിനെ പരമമായതെന്നു കരുതരുത്; അവൻ പൂർണ്ണതയല്ല, ബ്രഹ്മമായി മുന്നോട്ട് പോവുന്നവനുമല്ല. എന്നാൽ ഞാൻ അവനെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ അവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, അവൻ സന്താനത്തിലും പശുക്കളിലും സമൃദ്ധനാകും, പക്ഷേ അവനു തന്നെ ശരിയായ സമയത്തിന് മുമ്പ് സന്താനം ഉണ്ടാകില്ല.

അവൻ പറഞ്ഞു: ബാലാകി, കാറ്റിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ ഇതാണ്; അവനെയാണ് ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നത്. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: നീ ഇതിനെ പരമമായതെന്നു കരുതരുത്; അവൻ ഇന്ദ്രനാണ്, വൈകുണ്ഠനാണ്, ജയിക്കാനാവാത്ത സേനാധിപനാണ്. എന്നാൽ ഞാൻ അവനെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ അവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, അവൻ ജയിച്ചും അജേയനും ആകുന്നു, മറ്റുള്ളവരെ അതിക്രമിക്കുന്നു.

അവൻ പറഞ്ഞു: ബാലാകി, വെള്ളത്തിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ ഇതാണ്; അവനെയാണ് ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നത്. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: നീ ഇതിനെ പരമമായതെന്നു കരുതരുത്; അവൻ പേരുകളുടെ ആത്മാവാണ്. എന്നാൽ ഞാൻ അവനെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ അവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, അവൻ പേരുകളുടെ ആത്മാവായിത്തീരുന്നു. ഇതാണ് ദേവതകളെക്കുറിച്ചുള്ള ഉപദേശം; ഇനി ആത്മാവിനെക്കുറിച്ച്.

അവൻ പറഞ്ഞു: ബാലാകി, ശബ്ദം പുരുഷനെ പിന്തുടരുന്നു; അവനെയാണ് ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നത്. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: നീ ഇതിനെ പരമമായതെന്നു കരുതരുത്; അവൻ അസുരനാണ്. എന്നാൽ ഞാൻ അവനെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ അവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, അവനു തന്നെ ശരിയായ സമയത്തിന് മുമ്പ് സന്താനം ഉണ്ടാകില്ല, മറിച്ച് അവൻ ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാകും.

അവൻ പറഞ്ഞു: ബാലാകി, സ്വപ്നം കാണുമ്പോൾ ഈ മനുഷ്യൻ അനുഭവപ്പെടുന്ന ബുദ്ധിയുള്ള ആത്മാവാണ് ഇതു; അവനെയാണ് ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നത്. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: നീ ഇതിനെ പരമമായതെന്നു കരുതരുത്; അവൻ യമനാണ്, രാജാവാണ്. എന്നാൽ ഞാൻ അവനെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ അവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, ഈ എല്ലാം അവന്റെ ഉത്തമത്വത്തിനായി ലഭിക്കും.

അവൻ പറഞ്ഞു: ബാലാകി, വലതുകണ്ണിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ ഇതാണ്; അവനെയാണ് ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നത്. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: നീ ഇതിനെ പരമമായതെന്നു കരുതരുത്; അവൻ പേരിന്റെ ആത്മാവാണ്, അഗ്നിയുടെ ആത്മാവാണ്, പ്രകാശത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്. എന്നാൽ ഞാൻ അവനെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ അവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, ഇവയൊക്കെയുടെയും ആത്മാവായിത്തീരുന്നു.

അവൻ പറഞ്ഞു: ബാലാകി, ഇടതുകണ്ണിൽ ഉള്ള പുരുഷൻ ഇതാണ്; അവനെയാണ് ഞാൻ ധ്യാനിക്കുന്നത്. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: നീ ഇതിനെ പരമമായതെന്നു കരുതരുത്; അവൻ സത്യത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്, മിന്നലിന്റെ ആത്മാവാണ്, പ്രകാശത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്. എന്നാൽ ഞാൻ അവനെ ഇങ്ങനെ ധ്യാനിക്കുന്നു. ആരെങ്കിലും ഇങ്ങനെ അവനെ ധ്യാനിച്ചാൽ, ഇവയൊക്കെയുടെയും ആത്മാവായിത്തീരുന്നു.

തത ഉ ഹ ബാലാകിസ്തൂഷ്ണീമാസ തം ഹോവാചാജാതശത്രുരേതാവന്നു ബാലാകാ൩ഇ ഇത്യേതാവദ്ധീതി ഹോവാച ബാലാകിസ്തം ഹോവാചാജാതശത്രുര്മൃഷാ വൈ കില മാ സമവാദയിഷ്ഠാ ബ്രഹ്മ തേ ബ്രവാണീതി । സ ഹോവാച യോ വൈ ബാലാക ഏതേഷാം പുരുഷാണാം കര്താ യസ്യ വൈതത്കര്മ സ വൈ വേദിതവ്യ ഇതി തത ഉ ഹ ബാലാകിഃ സമിത്പാണിഃ പ്രതിചക്രാമോപായാനീതി തം ഹോവാചജാതശത്രുഃ പ്രതിലോമരൂപമേവ സ്യാദ്യത്ക്ഷത്രിയോ ബ്രാഹ്മണമുപനയേത് । ഏഹി വ്യേവ ത്വാ ജ്ഞപയിഷ്യാമീതി തം ഹ പാണാവഭിപദ്യ പ്രവവ്രാജ തൌ ഹ സുപ്തം പുരുഷമീയതുസ്തം ഹാജാതശത്രുരാമന്ത്രയാംചക്രേ । ബൃഹത്പാണ്ഡരവാസഃ സോമരാജന്നിതി । സ ഉ ഹ തൂഷ്ണീമേവ ശിശ്യേ । തത ഉ ഹൈനം യഷ്ട്യാവിചിക്ഷേപ സ തത ഏവ സമുത്തസ്ഥൌ തം ഹോവാചാജാതശത്രുഃ । ക്വൈഷ ഏതദ്വാലോകേ പുരുഷോഽശയിഷ്ട ക്വൈതദഭൂത്കുത ഏതദാഗാ൩ദിതി । തത ഉ ഹ ബാലാകിര്ന വിജജ്ഞൌ

അതിനുശേഷം ബാലാകി മൗനമായി നിന്നു. അജാതശത്രു അവനോട് ചോദിച്ചു: ഇത്രയോ, ബാലാകി? അത്രയേ ഉള്ളൂ എന്നു ബാലാകി പറഞ്ഞു. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: നീ വ്യർത്ഥമായി ധ്യാനിച്ചു; ഞാൻ നിന്നോട് ബ്രഹ്മത്തെക്കുറിച്ച് പറയും. അവൻ പറഞ്ഞു: ഈ പുരുഷന്മാരെ സൃഷ്ടിച്ചവൻ, ഇവരുടെ പ്രവൃത്തിയാണത്, അവനെയാണ് അറിയേണ്ടത്. അതിനുശേഷം ബാലാകി ഇന്ധനത്തോടുകൂടി ഉപദേശത്തിനായി സമീപിച്ചു. അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: ഒരു ക്ഷത്രിയൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ ഉപദേശിക്കുന്നത് വിപരീതമാണ്. വാ, ഞാൻ നിന്നെ പഠിപ്പിക്കാം. അജാതശത്രു അവന്റെ കൈ പിടിച്ച് പുറപ്പെട്ടു. അവർ ഉറങ്ങുന്ന ഒരാളെ സമീപിച്ചു. അജാതശത്രു വിളിച്ചു: ബ്രഹത് പാണ്ഡരവാസ, സോമരാജാ! എന്നാൽ അവൻ മൗനത്തിൽ തന്നെ കിടന്നു. പിന്നെ അവനെ ഒരു ദണ്ഡുകൊണ്ട് തട്ടിയപ്പോൾ അവൻ ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു. അജാതശത്രു ചോദിച്ചു: ഈ ശരീരത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പുരുഷൻ എവിടെയായിരുന്നു? അവൻ എവിടെയേക്കു പോയി, എവിടുനിന്നാണ് തിരികെ വന്നത്? ബാലാകിക്ക് അതറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.

തം ഹോവാചാജാതശത്രുര്യത്രൈഷ ഏതദ്ബാലാകേ പുരുഷോഽശയിഷ്ട യത്രൈതദഭൂദ്യത ഏതദാഗാദ്ധിതാ നാമ ഹൃദയസ്യ നാഡ്യോ ഹൃദയാത്പുരീതതമഭിപ്രതന്വന്തി തദ്യഥാ സഹസ്രധാ കേശോ വിപാടിതസ്താവദണ്വ്യഃ പിങ്ഗലസ്യാണിമ്നാ തിഷ്ഠന്തി । ശുക്ലസ്യ കൃഷ്ണസ്യ പീതസ്യ ലോഹിതസ്യേതി താസു തദാ ഭവതി । യദാ സുപ്തഃ സ്വപ്നം ന കഞ്ചന പശ്യത്യസ്മിന്പ്രാണ ഏവൈകധാ ഭവതി തഥൈനം വാക്സര്വൈര്നാമഭിഃ സഹാപ്യേതി ചക്ഷുഃ സര്വൈ രൂപൈഃ സഹാപ്യേതി ശ്രോത്രം സര്വൈഃ ശബ്ദൈഃ സഹാപ്യേതി മനഃ സര്വൈര്ധ്യാതൈഃ സഹാപ്യേതി സ യദാ പ്രതിബുധ്യതേ യഥാഗ്നേര്ജ്വലതോ സര്വാ ദിശോ വിസ്ഫുലിങ്ഗാ വിപ്രതിഷ്ഠേരന്നേവമേവൈതസ്മാദാത്മനഃ പ്രാണാ യഥായതനം വിപ്രതിഷ്ഠന്തേ പ്രാണേഭ്യോ ദേവാ ദേവേഭ്യോ ലോകാസ്തദ്യഥാ ക്ഷുരഃ ക്ഷുരധ്യാനേഽവഹിതഃ സ്യാദ്വിശ്വംഭരോ വാ വിശ്വംഭരകുലായ ഏവമേവൈഷ പ്രാജ്ഞ ആത്മേദം ശരീരമാത്മാനമനുപ്രവിഷ്ട ആ ലോമഭ്യ ആ നഖേഭ്യഃ

അജാതശത്രു പറഞ്ഞു: ബാലാകി, ഈ പുരുഷൻ കിടന്നിരുന്നിടത്ത്, അവൻ എവിടെയായിരുന്നു, എവിടുനിന്നാണ് തിരികെ വന്നത്—ഹൃദയത്തിലെ ഹിതാ എന്നറിയപ്പെടുന്ന നാഡികൾ ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് ശരീരമൊട്ടാകെ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു മുടി ആയിരം തവണ പിളർത്തിയതുപോലെ, അവ നാരുകൾ വളരെ സൂക്ഷ്മമായി നിലകൊള്ളുന്നു; വെള്ള, കറുപ്പ്, മഞ്ഞ, ചുവപ്പ് നിറങ്ങളിലുള്ളവ. അവയിൽ അവൻ വസിക്കുന്നു. ഒരാൾ ഉറങ്ങുമ്പോഴും സ്വപ്നം കാണാത്തപ്പോൾ, അവൻ പ്രാണനുമായി ഒന്നാകുന്നു. അപ്പോൾ വാക്ക് എല്ലാ പേരുകളുമായി അവനിൽ ലയിക്കുന്നു; കണ്ണ് എല്ലാ രൂപങ്ങളുമായി, ചെവി എല്ലാ ശബ്ദങ്ങളുമായി, മനസ്സ് എല്ലാ ചിന്തകളുമായി അവനിൽ ലയിക്കുന്നു. അവൻ ഉണരുമ്പോൾ, ഒരു തീയിൽ നിന്ന് ചിന്തകൾ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും പടരുന്നതുപോലെ, ഈ ആത്മാവിൽ നിന്ന് പ്രാണങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിലേക്ക് പോകുന്നു. പ്രാണങ്ങളിൽ നിന്ന് ദേവതകൾ, ദേവതകളിൽ നിന്ന് ലോകങ്ങൾ. ഒരു വെട്ടി അതിന്റെ കവർയിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെടുന്നതുപോലോ, ഒരു ഇലഞ്ഞ് തന്റേതായ ജാലത്തിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലോ, ഈ ബുദ്ധിയുള്ള ആത്മാവ് ഈ ശരീരത്തിൽ, മുടിയിൽ നിന്ന് നഖം വരെ പ്രവേശിച്ചിരിക്കുന്നു.

തമേതമാത്മാനമേതമാത്മനോഽന്വവസ്യതി യഥാ ശ്രേഷ്ഠിനം സ്വാസ്തദ്യഥാ ശ്രേഷ്ഠൈഃ സ്വൈര്ഭുങ്ക്തേ യഥാ വാ ശ്രേഷ്ഠിനം സ്വാ ഭുഞ്ജന്ത്യേവമേവൈഷ പ്രാജ്ഞാത്മൈതൈരാത്മഭിര്ഭുങ്ക്തേ । ഏവം വൈ തമാത്മാനമേത ആത്മാനോ ഭുഞ്ജന്തി । സ യാവദ്ധ വാ ഇന്ദ്ര ഏതമാത്മാനം ന വിജജ്ഞേ താവദേനമസുരാ അഭിബഭൂവുഃ । സ യദാ വിജജ്ഞേഽഥ ഹത്വാസുരാന്വിജിത്യ സര്വേഷാം ദേവാനാം ശ്രൈഷ്ഠ്യം സ്വാരാജ്യമാധിപത്യം പരീയായ ഏവൈവം വിദ്വാന്സര്വാന്പാപ്മനോഽപഹത്യ സര്വേഷാം ഭൂതാനാം ശ്രൈഷ്ഠ്യം സ്വാരാജ്യമാധിപത്യം പര്യേതി യ ഏവം വേദ യ ഏവം വേദ

ഈ ആത്മാവിനെ, തന്റെ ആത്മാവിനെ, അവൻ തിരിച്ചറിയുന്നു. ഒരു യജമാനൻ സുഖമായി ഇരിക്കുന്നതുപോലും, തന്റെ ആളുകളുമായി ആസ്വദിക്കുന്നതുപോലും, ആ ആളുകൾ യജമാനനോടൊപ്പം ആസ്വദിക്കുന്നതുപോലും, ഈ ബുദ്ധിയുള്ള ആത്മാവ് ഈ ആത്മാക്കളുമായി ആസ്വദിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ഈ ആത്മാക്കൾ ഈ ആത്മാവിനെ അനുഭവിക്കുന്നു. ഇന്ദ്രൻ ഈ ആത്മാവിനെ അറിയാത്തതുവരെ അസുരന്മാർ അവനെ കീഴടക്കി. അവൻ അതിനെ അറിയുമ്പോൾ, അസുരന്മാരെ ജയിച്ച്, ദേവന്മാരിൽ ഉത്തമത്വവും സ്വതന്ത്രാധിപതിയും നേടി. അതുപോലെ, ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളെ നശിപ്പിച്ച്, എല്ലാ ഭൂതങ്ങളിൽ ഉത്തമത്വവും സ്വതന്ത്രാധിപതിയും നേടുന്നു—ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ, ഇങ്ങനെ അറിയുന്നവൻ.