കൌഷീതക്യുപനിഷദ്

ഓം. എന്റെ വാക്ക് എന്റെ മനസ്സിൽ സ്ഥിരമാകട്ടെ, മനസ്സ് എന്റെ വാക്കിൽ സ്ഥിരമാകട്ടെ. ആത്മാവേ, നീ എന്നിൽ പ്രത്യക്ഷമാകണം. ഞാൻ വേദത്തിൽ നിന്ന് പഠിച്ചതു മറക്കാതിരിക്കാൻ ദയവായി സഹായിക്കണം. ഞാൻ കേട്ടതൊന്നും എന്നിൽ നിന്ന് വിട്ടുപോകരുത്. ഈ പഠനത്തിലൂടെ ഞാൻ രാവും പകലും ഒന്നിപ്പിക്കുന്നു. ഞാൻ ധർമ്മം സംസാരിക്കും; ഞാൻ സത്യം സംസാരിക്കും. ആ പരമതത് എന്നെയും സംസാരിക്കുന്നവനെയും സംരക്ഷിക്കട്ടെ. ഒരു കാലത്ത് ഗാർഗ്യായനിയുടെ പുത്രനായ ചിത്രൻ, ആരുണിയെ താന്ത്രികവേദിയിലേക്ക് തിരഞ്ഞെടുത്തു. തന്റെ യജ്ഞത്തിൽ ശ്വേതകേതുവിനെ അയച്ചു, “ഇവൻ ആചാര്യനാകട്ടെ” എന്നു പറഞ്ഞു. ശ്വേതകേതു യജ്ഞസ്ഥലത്ത് ഇരിക്കുമ്പോൾ, ചിത്രൻ അവനോട് ചോദിച്ചു: “ഗൗതമകുലജന്മന്മാരേ, നീ അറിയുന്ന ഒരു ലോകം ഉണ്ടോ, അതിൽ എന്നെ സ്ഥാപിക്കാമോ? അല്ലെങ്കിൽ മറ്റേതെങ്കിലും ലോകത്തോ?” ശ്വേതകേതു പറഞ്ഞു: “എനിക്ക് ഇതറിയില്ല. ഞാൻ എന്റെ ഗുരുവിനോടു ചോദിക്കാം.” അവൻ തന്റെ അച്ഛനോടു ചെന്നു ചോദിച്ചു: “നീ എനിക്കു ഇതു പഠിപ്പിച്ചില്ലല്ലോ? ഞാൻ എങ്ങനെ ഉത്തരം പറയണം?” അച്ഛൻ പറഞ്ഞു: “എനിക്കും ഇതറിയില്ല. നാം സഭയിൽ ഇരിക്കുന്നവരുപോലെ, വേദപാഠം പഠിച്ച്, മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് പഠിക്കുന്നവരാണ്. നമുക്കും ചേർന്ന് പഠിക്കാം.” അങ്ങനെ ഇരുവരും കട്ടിക്കൊണ്ടു ചിത്ര ഗാർഗ്യായനിയോടു ചെന്നു. ചിത്രൻ പറഞ്ഞു: “ഗൗതമ, നീ ബ്രാഹ്മണനായി വന്നിരിക്കുന്നു. വാ, ഞാൻ നിന്നെ ഉപദേശിക്കാം.” ചിത്രൻ പറഞ്ഞു: “ഈ ലോകത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെടുന്ന എല്ലാവരും ചന്ദ്രനിലേക്കാണ് പോകുന്നത്. അവരുടെ പ്രാണശക്തിയാൽ ചന്ദ്രന്റെ വളർച്ചയുള്ള പകുതി പോഷിക്കപ്പെടുന്നു. ചന്ദ്രൻ ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ സന്താനോത്പാദനം നടക്കില്ല. ഇതാണ് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്കുള്ള വാതിൽ. ആരെങ്കിലും ചന്ദ്രന്റെ ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം പറയുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ മോചിതനാകും; ഉത്തരം പറയാത്തവർ മഴയായി തിരിച്ചു വരും, മഴയായി ഭൂമിയിൽ വീണു, അവൻ തന്റെ കർമ്മവും ജ്ഞാനവും അനുസരിച്ച്, പുഴു, കീടം, പക്ഷി, കടുവ, സിംഹം, മത്സ്യം, മനുഷ്യൻ എന്നിങ്ങനെ ജനിക്കും. അവൻ തിരിച്ചു വരുമ്പോൾ ചോദിക്കും: ‘നീ ആരാണ്?’ അവൻ ഉത്തരം പറയണം: ‘ഞാൻ ഋതുക്കളിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ, പതിനഞ്ചു തലമുറകളിലൂടെയുള്ള പിതാവിന്റെ വിത്തിൽ നിന്നു, പിതൃവംശത്തിൽ നിന്നവൻ. എന്നെ മാതാവിലേക്ക് തള്ളരുത്; പിതാവിലേക്കാണ് എന്നെ നയിക്കേണ്ടത്. ഋതുക്കളും മരണശീലികളും എന്നെ ശരീരത്തിൽ സ്വീകരിക്കട്ടെ.’ ഈ സത്യത്തിലും തപസ്സിലും ഞാൻ ഋതുവാണ്, ഞാൻ സന്താനമാണ്. നീ ആരാണ്? അങ്ങനെ പറഞ്ഞാൽ അവൻ മോചിതനാകും.” ഈ ദൈവീയപഥത്തിൽ എത്തിച്ചേരുന്നവൻ ആദ്യം അഗ്നിലോകത്തേക്കു, പിന്നെ വായുവിലേക്കു, പിന്നെ വരുണലോകത്തേക്കു, പിന്നെ സൂര്യലോകത്തേക്കു, പിന്നെ ഇന്ദ്രലോകത്തേക്കു, പിന്നെ പ്രജാപതിലോകത്തേക്കു, പിന്നെ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കു എത്തുന്നു. ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്കു കയറിയവർക്കു “സമയങ്ങൾ” എന്നുള്ളവ, വീരജാ എന്ന നദി, സാലവൃക്ഷം, സംസ്ഥാനപുരി, അപരാജിതാ മഹൽ, ഇരുവാതില്പാലകർ ഇന്ദ്രനും പ്രജാപതിയും, വിപുപ്രമിത സിംഹാസനം, വിചക്ഷണാ പീഠം, അമിതൗജാ കിടക്ക, മനസ്സിന്റെ പ്രിയം, കണ്ണിന്റെ സൗന്ദര്യമായ പ്രതിരൂപം, പുഷ്പങ്ങൾ, നദികൾ, മാതാവുകൾ, അപ്സരസ്സ്—all ഇവിടെയുണ്ട്. നദിക്കരയിൽ, മാതാക്കൾ അവനെ വരവേൽക്കുന്നു. അപ്പോൾ ബ്രഹ്മൻ ഓടിവന്ന് ചോദിക്കുന്നു: “എന്റെ മഹിമയാൽ, അവൻ ജരാനിർമുക്തനായ നദി കടന്നോ, അല്ലെങ്കിൽ അവൻ ജരാനുഭവിക്കുമോ?” അപ്പോൾ അഞ്ഞൂറ് അപ്സരസ്സ് അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ഓടുന്നു—നൂറ്റി ഒന്ന് ചൂരൽപൊടി, നൂറ്റി ഒന്ന് പഴങ്ങൾ, നൂറ്റി ഒന്ന് ലേപനം, നൂറ്റി ഒന്ന് പുഷ്പമാലകൾ കൈവശം. ബ്രഹ്മൻ ദൈവീയാഭരണങ്ങൾ അണിയിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അലങ്കൃതനായി, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്തോടെ, അവൻ ബ്രഹ്മനിൽ ലയിക്കുന്നു. ഹൃദയസരോവരത്തിൽ എത്തി, മനസ്സിന്റെ സഹായത്തോടെ അതു കടക്കുന്നു; അജ്ഞാനികൾ അവിടെ മുങ്ങിപ്പോകുന്നു. “സമയങ്ങൾ” അവനെ വിട്ടോടുന്നു. വീരജാനദി അവൻ മനസ്സുകൊണ്ട് കടക്കുന്നു. അവിടെ അവൻ തന്റെ പുണ്യപാപങ്ങൾ അഴിച്ചു കളയുന്നു. പ്രിയജനങ്ങൾ പുണ്യഫലങ്ങൾ അനുഗമിക്കുന്നു; അപ്രിയവർ പാപഫലങ്ങൾ. ഒരു രഥം ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ചക്രം പിന്നിൽ നോക്കുന്നപോലെ, അവൻ പകൽ-രാത്രി, ദ്വന്ദ്വങ്ങൾ, പുണ്യപാപങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ ഒക്കെ പിന്നോട്ട് നോക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ പാപപുണ്യങ്ങളിൽ നിന്നു ശുദ്ധനായി, ബ്രഹ്മജ്ഞാനത്താൽ ബ്രഹ്മനിൽ ലയിക്കുന്നു. അവൻ ഇലാവൃക്ഷത്തേക്ക് എത്തുന്നു—അത് ബ്രഹ്മഗന്ധം കൊണ്ടാണ് പ്രവേശിക്കേണ്ടത്. സംസ്ഥാനപുരിയിൽ എത്തുന്നു—അത് ബ്രഹ്മരസം കൊണ്ടാണ് പ്രവേശിക്കേണ്ടത്. അപരാജിതാ മഹലിൽ എത്തുന്നു—അത് ബ്രഹ്മതേജസ്സുകൊണ്ടാണ് പ്രവേശിക്കേണ്ടത്. ഇരുവാതില്പാലകർ ഇന്ദ്രനും പ്രജാപതിയും വഴിവിടുന്നു. വിപുപ്രമിത സിംഹാസനത്തിൽ എത്തുന്നു—അത് ബ്രഹ്മമഹിമ കൊണ്ടാണ് പ്രവേശിക്കേണ്ടത്. വിചക്ഷണാ പീഠത്തിൽ എത്തുന്നു—അതിന്റെ മുൻകാലുകൾ ബ്രഹദ്രഥന്തര, ശ്യൈതത, പിന്നിലുള്ളവ നൗധസേ, വൈരൂപ-വൈരാജ, കാമ്പികൾ ശാക്വര, റൈവത എന്നീ സാംഹിതകൾ. അതാണ് ജ്ഞാനം; അതിലൂടെ ഒരാൾ ദർശിക്കുന്നു. അമിതൗജാ കിടക്കയിൽ എത്തുന്നു—മുൻകാലുകൾ കഴിഞ്ഞതും വരാനിരിക്കുന്നതും, പിന്നിലെ കാലുകൾ ബ്രഹദ്രഥന്തര സാംഹിത, തല ഭാഗം ഭദ്ര-യജ്ഞായജ്ഞീയ സാംഹിത, കാമ്പികൾ പുരാതന സാമൻ-യജുസ്, തലയണ സോമരസം, മൂട് ഉദ്ഗീതം, തലയണ സമൃദ്ധി. ആ കിടക്കയിൽ ബ്രഹ്മൻ ഇരിക്കുന്നു. അവൻ അതിൽ കയറി, ബ്രഹ്മൻ ചോദിക്കുന്നു: “നീ ആരാണ്?” അവൻ ഉത്തരം പറയണം. “ഞാൻ ഋതുവാണ്, ഞാൻ സന്താനമാണ്, ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവൻ. ഭാര്യേ, നീ സംവത്സരം, പ്രകാശമുള്ളത്, സത്വം, ഭൂതങ്ങളുടെ ആത്മാവ്. നീ എന്നെ തന്നെയാണ്; നീ എന്താണോ അതാണ് ഞാൻ.” ബ്രഹ്മൻ ചോദിക്കും: “ഞാൻ ആരാണ്?” അവൻ പറയണം: “സത്യം.” എന്താണ് ആ സത്യം? ദേവതകളും പ്രാണന്മാരും ഒഴികെ ഉള്ളതാണു സത്യം; ദേവതകളും പ്രാണന്മാരുമാണ് തത്വം. ഇതെല്ലാം വാക്കിലൂടെ “സത്യം” എന്നതിൽ ഉൾക്കൊള്ളുന്നു. ഇതെല്ലാം അതാണ്; നീ അതാണ്. ഇതാണ് ശ്ലോകത്തിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ: “യജുസ് വയറാണ്, സാമൻ തല, ഇത് ഋക്കിന്റെ അവ്യയ രൂപം.” ബ്രഹ്മൻ ദ്രഷ്ടാവായ മഹാനാണ്, ബ്രഹ്മമയനായ മഹാൻ. ബ്രഹ്മൻ ചോദിക്കും: “എനിക്ക് പുരുഷനാമങ്ങൾ എങ്ങനെ ലഭിക്കുന്നു?” ഉത്തരം: “പ്രാണനാൽ.” “സ്ത്രീനാമങ്ങൾ?” “വാക്കിനാൽ.” “നപുംസകനാമങ്ങൾ?” “മനസ്സിനാൽ.” “ഗന്ധങ്ങൾ?” “ഘ്രാണനാൽ.” “രൂപങ്ങൾ?” “ദൃക്കിനാൽ.” “ശബ്ദങ്ങൾ?” “ശ്രവണനാൽ.” “രുചികൾ?” “ജിഹ്വയാൽ.” “കർമങ്ങൾ?” “കൈകൾകൊണ്ട്.” “സുഖദുഃഖങ്ങൾ?” “ശരീരത്താൽ.” “ആനന്ദം, പ്രമോദം, സന്താനോത്പാദനം?” “രേതസ്സുകൊണ്ട്.” “ചലനം?” “കാലുകൾകൊണ്ട്.” “ചിന്തകളും ആഗ്രഹങ്ങളും?” “ബുദ്ധിയാൽ.” ഇതെല്ലാം അവനു പഠിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. ജലം തന്നെയും അവന്റെയും ലോകമാണ്. ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവൻ വിജയിക്കുകയും വ്യക്തിത്വം നേടുകയും ചെയ്യും. ഇനി രണ്ടാം അധ്യായം. കൗശീതകി പറഞ്ഞു: “പ്രാണൻ ബ്രഹ്മമാണ്.” ഈ പ്രാണനു വേണ്ടി മനസ്സാണ് ദൂതൻ, വാക്ക് അനുചാരിക, ദൃഷ്ടി ശരീരം, ശ്രവണം പ്രഖ്യാപകൻ. ഈ പ്രാണനിൽ എല്ലാ ദേവതകളും സ്വയം ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവനിൽ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളും സ്വയം ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ അടുത്തിരിക്കുന്നവനിൽ നിന്ന് ഒന്നും ചോദിക്കരുത്. ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ ഭിക്ഷ ചോദിച്ച് കിട്ടാതിരുന്നാൽ, “ദാനം കിട്ടാത്തത് ഞാൻ കഴിക്കില്ല” എന്നപോലെ, മുൻപുള്ളവർ നിഷേധിച്ചാൽ, അവർ “നാം നൽകും” എന്ന് പറയും. ഇത് ചോദിക്കുന്നവന്റെ നിയമം. അല്ലെങ്കിൽ, അവർ നൽകുമെന്നു പറയും, എന്നാൽ നൽകില്ല. പൈംഗ്യ പറഞ്ഞു: “പ്രാണൻ ബ്രഹ്മമാണ്.” ഈ പ്രാണനിൽ വാക്ക് അതിനപ്പുറമാണ്; ദൃഷ്ടി അതിൽ തടയപ്പെടുന്നു; ദൃഷ്ടി അതിനപ്പുറമാണ്; ശ്രവണം അതിൽ തടയപ്പെടുന്നു; ശ്രവണം അതിനപ്പുറമാണ്; മനസ്സും അതിൽ തടയപ്പെടുന്നു; മനസ്സും അതിനപ്പുറമാണ്; പ്രാണൻ അതിൽ തടയപ്പെടുന്നു. ഈ പ്രാണനിൽ എല്ലാ ദേവതകളും സ്വയം ഹോമം അർപ്പിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവനിൽ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളും അർപ്പിക്കുന്നു. അതിനാൽ അടുത്തിരിക്കുന്നവനിൽ നിന്ന് ഒന്നും ചോദിക്കരുത്. ഒരു ഗ്രാമത്തിൽ ഭിക്ഷ ചോദിച്ച് കിട്ടാതിരുന്നാൽ, “ദാനം കിട്ടാത്തത് ഞാൻ കഴിക്കില്ല” എന്നപോലെ, മുൻപുള്ളവർ നിഷേധിച്ചാൽ, അവർ “നാം നൽകും” എന്ന് പറയും. ഇത് ചോദിക്കുന്നവന്റെ നിയമം. അല്ലെങ്കിൽ, അവർ നൽകുമെന്നു പറയും, എന്നാൽ നൽകില്ല. ഒരു സമ്പത്തിനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ, പൗർണമി, അമാവാസ്യ, ശുക്ലപക്ഷം, ഉത്തമനക്ഷത്രം എന്നിവയിൽ, അഗ്നി തെളിച്ച്, സമാഹരിച്ചു, വിതറി, ചോർത്ത്, കിഴക്ക് അല്ലെങ്കിൽ തെക്ക് നോക്കി, പാത്രത്തിൽ ഘൃതം ഹോമം ചെയ്യണം: “വാക്ക്, സംരക്ഷക ദേവി, എന്നെ സംരക്ഷിക്കണം; സ്വാഹാ.” “പ്രാണൻ, സംരക്ഷക ദേവി, എന്നെ സംരക്ഷിക്കണം; സ്വാഹാ.” ഇങ്ങനെ ദൃഷ്ടി, ശ്രവണം, മനസ്സ്, ബുദ്ധി എന്നിവയിലും. പുകയുടെ ഗന്ധം ശ്വസിച്ച്, ഘൃതം ശരീരത്തിൽ പുരട്ടി, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, തന്റെ ഉദ്ദേശ്യം പറയണം, അല്ലെങ്കിൽ ദൂതൻ അയക്കണം; അവൻ അതു നേടും. ദൈവീയസ്മരണയ്ക്കായി, പ്രിയപ്പെട്ടവൻ ഓർക്കണമെന്നോ, അതിനായി ചെയ്യുമ്പോൾ, ഉത്സവദിനങ്ങളിൽ അഗ്നി തെളിച്ച്, ഈ ഹോമങ്ങൾ ചെയ്തശേഷം: “നിന്റെ വാക്ക് എനിക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു, സ്വാഹാ.” “നിന്റെ ദൃഷ്ടി...” ഇങ്ങനെ ശ്രവണം, മനസ്സ്, ബുദ്ധി എന്നിവയിലും. പുകയുടെ ഗന്ധം ശ്വസിച്ച്, ഘൃതം പുരട്ടി, വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ച്, സ്പർശം തേടണം; അല്ലെങ്കിൽ, കാറ്റ് പോലും സംസാരിച്ചാൽ മിണ്ടാതിരിക്കണം. അവൻ പ്രിയനാകും; അവർ അവനെ ഓർക്കും. സന്ധ്യയും പ്രഭാതഭക്ഷണവും ഇടത്തരം അഗ്നിഹോത്രം എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഒരാൾ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, അവൻ ശ്വസിക്കരുത്; അപ്പോൾ അവൻ പ്രാണനെ വാക്കിൽ അർപ്പിക്കുന്നു. ഒരാൾ ശ്വസിക്കുമ്പോൾ, സംസാരിക്കരുത്; അപ്പോൾ വാക്ക് പ്രാണനിൽ അർപ്പിക്കുന്നു. ഈ അർപ്പണങ്ങൾ അനന്തവും അമൃതവുമാണ്, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഉറങ്ങുമ്പോഴും, ഇടവേളയില്ലാതെ. മറ്റു ഹോമങ്ങൾ കർമ്മജന്യമാണ്; അതിനാൽ പുരാതനമുനികൾ അവയിൽ അഗ്നിഹോത്രം ചെയ്തില്ല. ശുഷ്കഭൃംഗര പറഞ്ഞു: “സൂക്തം ബ്രഹ്മമാണ്.” അതിനെ ഋക്കായി ധ്യാനിക്കണം; എല്ലാം അവനെ ആദരിക്കും. യജുസായി ധ്യാനിച്ചാൽ, എല്ലാം അവനിൽ ലയിക്കും. സാമനായി ധ്യാനിച്ചാൽ, എല്ലാം അവനെ നമസ്കരിക്കും. സമൃദ്ധി, കീർത്തി, തേജസ് എന്നിവയായി ധ്യാനിക്കണം. ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ ഏറ്റവും സമൃദ്ധി, കീർത്തി, തേജസ് ഉള്ളത് എങ്ങനെയോ, ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവൻ അവയിലുമേറെ ഉയരുന്നു. യജമാനൻ തന്റെ ആത്മാവിനെ കർമ്മയാനായ ഇളക്കായി നിർമ്മിക്കുന്നു; അതിൽ യജുസ്, ഹോത്രി ഋക്ക്, ഉദ്‌ഗാതൃ സാമൻ എന്നിങ്ങനെ നെയ്യുന്നു. ഇതാണ് ത്രയീവിദ്യയുടെ ആത്മാവ്; അതിന്റെ യഥാർത്ഥം. ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞവൻ അതാവുന്നു. വിജയത്തിനായി, കൗശീതകിയുടെ മൂന്നു ധ്യാനങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഉപവീതം ധരിച്ച്, ജലം കഴിച്ച്, ഉണക്കിയില്ലാത്ത പാത്രത്തിൽ മൂന്നു തവണ ജലം ചീറ്റി, ഉദയസൂര്യനെ നോക്കി ധ്യാനിക്കണം: “നീ പ്രകാശം; എന്റെ പാപം നീക്കം ചെയ്യുക.” ഇതേ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്, മധ്യാഹ്നസൂര്യനിൽ: “നീ ഉത്തമപ്രകാശം; എന്റെ പാപം നീക്കം ചെയ്യുക.” അസ്തമയസൂര്യനിൽ: “നീ അധപ്രകാശം; എന്റെ പാപം നീക്കം ചെയ്യുക.” ഇങ്ങനെ പാപങ്ങൾ നീങ്ങും. മാസത്തിൽ, അമാവാസ്യയിൽ, പടിഞ്ഞാറു കാണുന്ന ചന്ദ്രനിൽ ധ്യാനിച്ച്, ഇതേ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് രണ്ട് പച്ച പുല്ലുതണ്ട് വലിച്ചെറിയണം: “നിന്റെ ഹൃദയത്തിലെ പവിത്രത, ചന്ദ്രനിൽ സ്ഥാപിതമായത്, എന്നെ അമൃതത്വത്തിൽ അധിപതിയാക്കട്ടെ. പുത്രപാപത്തിനായി ഞാൻ കരയരുത്.” അതിനാൽ പിതൃദേവതകൾ അവനിൽ നിന്ന് പോകുന്നില്ല. അവനു പുത്രൻ ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ, “വളർച്ചയാകട്ടെ, നിന്റെ പാൽ കൂടട്ടെ, ജലവും സമ്പത്തും കൂടട്ടെ. ആദിത്യന്മാർ കിരണങ്ങളാൽ നിന്നെ വർദ്ധിപ്പിക്കട്ടെ.” ഈ മൂന്ന് മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച്, “നീ ഞങ്ങളെ പ്രാണൻ, സന്താനം, പശു എന്നിവയിൽ വർദ്ധിപ്പിക്കണം. ഞങ്ങളെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരും ഞങ്ങൾ ദ്വേഷിക്കുന്നവരും അവരെയും നീ പ്രാണൻ, സന്താനം, പശു എന്നിവയിൽ വർദ്ധിപ്പിക്കണം.” ഇതാണ് ദൈവീയമന്ത്രം, സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ പര്യായം. പൗർണമിയിൽ, കിഴക്കു കാണുന്ന ചന്ദ്രനിൽ ധ്യാനിച്ച്, ഇതേ മന്ത്രം ഉപയോഗിച്ച്: “നീ സോമൻ, രാജാവ്, പ്രജ്ഞാനി, അഞ്ചുമുഖൻ. നീ പ്രജാപതി, ബ്രാഹ്മണൻ; ഒരു മുഖം കൊണ്ട് രാജാവിനെ ഭക്ഷിക്കുന്നു, ആ മുഖം കൊണ്ട് എന്നെ ഭക്ഷിക്കരുത്. ജനങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും, ഈ ലോകത്തെയും, എല്ലാഭൂതങ്ങളെയും ഓരോ മുഖം കൊണ്ട് ഭക്ഷിക്കുന്നു; ആ മുഖങ്ങൾ കൊണ്ട് എന്നെ ഭക്ഷിക്കരുത്. ഞങ്ങളെ പ്രാണത്തിൽ, സന്താനത്തിൽ, പശുവിൽ കുറയ്ക്കരുത്. ഞങ്ങളെ ദ്വേഷിക്കുന്നവരും ഞങ്ങൾ ദ്വേഷിക്കുന്നവരും അവരെ പ്രാണത്തിൽ, സന്താനത്തിൽ, പശുവിൽ കുറയ്ക്കണം.” ഇതാണ് ദൈവീയമന്ത്രം, സൂര്യപ്രകാശത്തിന്റെ പര്യായം. ശയനഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, ഭാര്യയുടെ ഹൃദയത്തിൽ സ്പർശിച്ച് പറയണം: “പ്രിയേ, നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥാപിതമായ പവിത്രത, ഞാൻ അതറിയുന്നു; പുത്രപാപത്തിനായി ഞാൻ കരയരുത്. പിതൃദേവതകൾ ഞങ്ങളെ വിട്ട് പോകരുത്.” ദീർഘയാത്രയിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ, മകന്റെ തലയിൽ സ്പർശിച്ച് പറയണം: “നീ അവയവത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവൻ. നീ എന്റെ ആത്മാവാണ്, മകനേ, നീ നശിക്കരുത്. നൂറു ശരദുകൾ ജീവിക്കണം.” അങ്ങനെ അവനു നാമകരണം ചെയ്യുന്നു.