ಕೌಷೀತಕ್ಯುಪನಿಷದ್

स होवाच ये वै के चास्माल्लोकात्प्रयन्ति चन्द्रमसमेव ते सर्वे गच्छन्ति । तेषां प्राणैः पूर्वपक्ष आप्यायते । अथापरपक्षे न प्रजनयति । एतद्वै स्वर्गस्य लोकस्य द्वारं यश्चन्द्रमास्तं यत्प्रत्याह तमतिसृजतेऽथ य एनं प्रत्याहतमिह वृष्टिर्भूत्वा वर्षति स इह कीटो वा पतङ्गो वा शकुनिर्वा शार्दूलो वा सिंहो वा मत्स्यो वा परश्वा वा पुरुषो वान्यो वैतेषु स्थानेषु प्रत्याजायते यथाकर्म यथाविद्यम् । तमागतं पृच्छति कोऽसीति तं प्रतिब्रूयाद्विचक्षणादृतवो रेत आभृतं पञ्चदशात्प्रसूतात्पित्र्यावतस्तन्मा पुंसि कर्तर्येरयध्वं पुंसा कर्त्रा मातरि मा निषिक्तः स जायमान उपजायमानो द्वादश त्रयोदश उपमासो द्वादशत्रयोदशेन पित्रा सन्तद्विदेहं तन्म ऋतवो मर्त्यव आरभध्वम् । तेन सत्येन तपसर्तुरस्म्यार्तवोऽस्मि कोऽसि त्वमस्मीति तमतिसृजते

ಅವನು ಹೇಳಿದನು: 'ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವ ಎಲ್ಲರೂ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳೆಯುವ ಭಾಗ ಪೋಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕುಗ್ಗುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದ ಬಾಗಿಲು. ಯಾರು ಚಂದ್ರನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಮುಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಉತ್ತರಿಸದವರು ಮಳೆಯಾಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದು, ಮಳೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಳ, ಕೀಟ, ಹಕ್ಕಿ, ಹುಲಿ, ಸಿಂಹ, ಮೀನು, ಪರಶು, ಮನುಷ್ಯ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೂ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದಾಗ, 'ನೀನು ಯಾರು?' ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು: 'ನಾನು ಋತುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಹದಿನೈದು ಭಾಗಗಳ ತಂದೆಯಿಂದ ಬಂದವನು, ಪಿತೃ ವಂಶದಿಂದ ಬಂದವನು. ನನ್ನನ್ನು ತಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಬೇಡಿ; ತಂದೆಯೇ ನನ್ನನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿ. ಋತುಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಿ.' ಈ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಋತು, ನಾನು ಸಂತಾನ. ನೀನು ಯಾರು? ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದವನು ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.'

स एतं देवयानं पन्थानमासाद्याग्निलोकमागच्छति स वायुलोकं स वरुणलोकं स आदित्यलोकं स इन्द्रलोकं स प्रजापतिलोकं स ब्रह्मलोकं तस्य ह वा एतस्य ब्रह्मलोकस्यारोहृदो मुहूर्तॊऽन्वेष्टिहा विरजा नदील्यो वृक्षः सालज्यं संस्थानमपराजितमायतनमिन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ । विभुप्रमितं विचक्षणाऽऽसन्द्यमितौजाः पर्यङ्कः प्रिया च मानसी प्रतिरूपा च चाक्षुषी पुष्पाण्यावयतौ वै च जगान्यम्बाश्चाम्बावयवीश्चाप्सरसः । अम्बया नद्यस्तमित्थंविदागच्छति तं ब्रह्मा हाभिधावत मम यशसा विजरां वा अयं नदीं प्रापन्न वा अयं जरयिष्यतीति

ಅವನು ದೇವಯಾನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಅಗ್ನಿಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ವಾಯುಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ವರుణಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಸೂರ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಇಂದ್ರಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಪ್ರಜಾಪತಿಲೋಕಕ್ಕೆ, ನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಏರುವವರಿಗೆ, ಹುಡುಕುವ ಕ್ಷಣಗಳು, ವಿರಜಾ ನದಿ, ಸಾಲ ಮರ, ಸಂಸ್ಥಾನ ನಗರ, ಅಪರಾಜಿತ ಮಹಲ್, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬಾಗಿಲು ಕಾಯುವವರು ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿದೆ ವಿಭುಪ್ರಮಿತ ಸಿಂಹಾಸನ, ವಿಚಕ್ಷಣಾ ಆಸನ, ಅಮಿತೌಜಾ ಹಾಸಿಗೆ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಿಯಾ, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರತಿರೂಪಾ, ಹೂವುಗಳು, ನದಿಗಳು, ತಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಸರಸರು. ನದಿಯ ಬಳಿ ತಾಯಿಗಳು ಹೀಗೆ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಬ್ರಹ್ಮನು ಓಡಿಬಂದು, 'ನನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ, ಅವನು ವಯಸ್ಸಿಲ್ಲದ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದನೆ, ಅಥವಾ ಅವನು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೋ?' ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ.

तं पञ्चशतान्यप्सरसां प्रतिधावन्ति शतं चूर्णहस्ताः शतं फलहस्ताः शतमाञ्जनहस्ताः शतं माल्याहस्ताः ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कुर्वन्ति स ब्रह्मालङ्कारेणालङ्कृतो ब्रह्म विद्वान् ब्रह्मैवाभिप्रैति स आगच्छत्यारं हृदं तन्मनसात्येति तमित्वा सम्प्रतिविदो मज्जन्ति स आगच्छति मुहूर्तान्येष्टिहांस्तेऽस्मादपद्रवन्ति स आगच्छति विरजां नदीं तां मनसैवात्येति । तत्सुकृतदुष्कृते धूनुते । तस्य प्रिया ज्ञातयः सुकृतमुपयन्त्यप्रिया दुष्कृतं तद्यथा रथेन धावयन्रथचक्रे पर्यवेक्षत, एवमहोरात्रे पर्यवेक्षत एवं सुकृतदुष्कृते सर्वाणि च द्वन्द्वानि स एष विसुकृतो विदुष्कृतो ब्रह्म विद्वान्ब्रह्मैवाभिप्रैति

ಅವನ ಕಡೆಗೆ ಐದು ನೂರು ಅಪ್ಸರಸರು ಓಡಿಬರುತ್ತಾರೆ: ನೂರು ಪುಡಿ ಹಿಡಿದವರು, ನೂರು ಹಣ್ಣು ಹಿಡಿದವರು, ನೂರು ಅಂಜನ ಹಿಡಿದವರು, ನೂರು ಹೂಮಾಲೆ ಹಿಡಿದವರು. ಬ್ರಹ್ಮನು ಅವನನ್ನು ದೈವಿಕ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಹೃದಯ ಸರೋವರವನ್ನು ತಲುಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ; ತಿಳಿಯದವರು ಅಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಹುಡುಕುವ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಲುಸಿ, ಅವು ಅವನಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಅವನು ವಿರಜಾ ನದಿಯನ್ನು ತಲುಸಿ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ತನ್ನ ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಪ್ರಿಯ ಬಂಧುಗಳು ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಪ್ರಿಯರು ಪಾಪವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಥದಲ್ಲಿ ಓಡುತ್ತಿರುವವನು ರಥಚಕ್ರವನ್ನು ಹಿಂದುಮುಂದು ನೋಡಿದಂತೆ, ಅವನು ಹಗಲು-ರಾತ್ರಿ, ಎಲ್ಲ ಜೋಡಿಗಳು, ಎಲ್ಲಾ ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳನ್ನು ಹಿಂದುಮುಂದು ನೋಡುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಪುಣ್ಯಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಲೀನನಾಗುತ್ತಾನೆ.

स आगच्छतील्यं वृक्षं तं ब्रह्मगन्धः प्रविशति, स आगच्छति सालज्यं संस्थानं तं ब्रह्मरसः प्रविशति, आगच्छत्यपराजितमायतनं तं ब्रह्मतेजः प्रविशति स आगच्छति । इन्द्रप्रजापती द्वारगोपौ तावस्मादपद्रवतः स आगच्छति विभुप्रमितं तं ब्रह्मयशः प्रविशति स आगच्छति विचक्षणामासन्दीं बृहद्रथन्तरे सामनी पूर्वौ पादौ श्यैत नौधसे चापरौ वैरूपवैराजे अनूच्येते शाक्वररैवते तिरश्ची सा प्रज्ञा प्रज्ञया हि विपश्यति स आगच्छ्त्यमितौजसं पर्यङ्कं स प्राणस्तस्य भूतं च भविष्यच्च पूर्वौ पादौ श्रीश्चेरा चापरौ बृहद्रथन्तरे अनूच्ये भद्रयज्ञायज्ञीये शीर्षण्यमृचश्च सामानि च प्राचीनातानानि यजूंषि तिरश्चीनानि सोमांशव उपस्तरणमुद्गीथ उपश्रीः श्रीरुपबर्हणं तस्मिन्ब्रह्मास्ते तमित्थंवित्पादेनैवाग्र आरोहति । तं ब्रह्माह कोऽसीति तं प्रतिब्रूयात्

ಅವನು ಇಳಾ ಮರದ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಸುವಾಸನೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಸಂಸ್ಥಾನ ಎಂಬ ಊರಿನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ರುಚಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಅಪರಾಜಿತ ಎಂಬ ಅರಮನೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬಾಗಿಲುಗಾವಲುಗಾರರ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅವರು ಅವನಿಗೆ ದಾರಿ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ವಿಭುಪ್ರಮಿತ ಎಂಬ ಸಿಂಹಾಸನದ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಕೀರ್ತಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ವಿಚಕ್ಷಣ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನಾಸನದ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳು ಬೃಹದ್ರಥಂತರ ಮತ್ತು ಶ್ಯೈತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಹಿಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳು ನೌಧಸ ಮತ್ತು ವೈರೂಪವೈರಾಜ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಅಡ್ಡದಂಡಗಳು ಶಾಕ್ವರ ಮತ್ತು ರೈವತ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು. ಅದು ಜ್ಞಾನವೇ, ಏಕೆಂದರೆ ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ನೋಡಬಹುದು. ಅವನು ಅಮಿತೌಜಸ್ ಎಂಬ ಹಾಸಿಗೆಯ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಾನೆ, ಅದರ ಮುಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳು ಹಳೆಯದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನದು, ಹಿಂಭಾಗದ ಕಾಲುಗಳು ಬೃಹದ್ರಥಂತರ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ತಲೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭದ್ರ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಾಯಜ್ಞೀಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು, ಅಡ್ಡದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಸಾಮ ಮತ್ತು ಯಜುರ್ವೇದಗಳು, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೆತ್ತಸೋಮರಸ, ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿ ಉದ್ಗೀತ, ತಲದ ಬಲಿಶ್ರೀ. ಆ ಹಾಸಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮನು ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಅವನ ಬಳಿಗೆ ಹತ್ತುತ್ತಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನೀನು ಯಾರು?" ಅವನು ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು.

ऋतुरस्म्यार्तवोऽस्म्याकाशाद्योनेः सम्भूतो भार्या एतत्संवत्सरस्य तेजोभूतस्य भूतस्यात्मभूतस्य त्वमात्मासि यस्त्वमसि सोहमस्मीति तमाह कोऽहमस्मीति सत्यमिति ब्रूयात्किं तद्यत्सत्यमिति यदन्यद्देवेभ्यश्च प्राणेभ्यश्च तत्सदथ यद्देवाच्च प्राणाश्च तत्त्यं तदेतया वाचाभिव्याह्रियते सत्यमित्येतावदिदं सर्वमिदं सर्वमसि । इत्येवैनं तदाह । तदेतदृक्श्लोकेनाभ्युक्तं यजूदरः सामशिरा असावृङ्मूर्तिरव्ययः । स ब्रह्मेति हि विज्ञेय ऋषिर्ब्रह्ममयो महानिति । तमाह केन मे पौंस्रानि नामान्याप्नोतीति प्राणेनेति ब्रूयात् । केन स्त्रीनामानीति वाचेति केन नपुंसकनामानीति मनसेति केन गन्धानिति घ्राणेनेति ब्रूयात् । केन रूपाणीति चक्षुषेति केन शब्दानिति श्रोत्रेणेति केनान्नरसानिति जिह्वयेति केन कर्माणीति हस्ताभ्यामिति केन सुखदुःखे इति शरीरेणेति केनानन्दं रतिं प्रजापतिमित्युपस्थेनेति । केनेत्या इति पादाभ्यामिति केन धियो विज्ञातव्यं कामानिति प्रज्ञयेति ब्रूयात्तमह । आपो वै खलु मे ह्यसावयं ते लोक इति सा या ब्रह्मणॊ जितिर्या व्यष्टिस्तां जितिं जयति तां व्यष्टिं व्यश्नुते य एवं वेद य एवं वेद

"ನಾನು ಋತು, ನಾನು ಋತುಫಲ, ಆಕಾಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು. ಹೆಂಡತಿ, ನೀನು ವರ್ಷ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ, ಭೂತ, ಜೀವಿಗಳ ಆತ್ಮ. ನೀನು ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ನೀನು ಏನೋ ಅದೇ ನಾನು." ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನಾನು ಯಾರು?" ಅವನು ಹೇಳಬೇಕು: "ನಿಜವು." ಆ ನಿಜವೆಂದರೆ ಏನು? ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹೊರಗಿನದು ಸತ್ಯ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿರುವದು ನಿಜ. ಈ ಮಾತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಸತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ಎಲ್ಲವೂ ನೀನು, ಎಲ್ಲವೂ ನೀನೇ. ಹೀಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಋಕ್ಸ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ: "ಯಜುರ್ವೇದ ಹೊಟ್ಟೆ, ಸಾಮವೇದ ತಲೆ, ಈ ಋಕ್ಸ್ವರೂಪ ಅವಿನಾಶಿ." ಅವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು, ಋಷಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಮಯ, ಮಹಾನ್. ಬ್ರಹ್ಮನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ: "ನಾನು ಪುರುಷನಾಮಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ?" ಅವನು ಹೇಳಬೇಕು: "ಉಸಿರಿನಿಂದ." "ಮಹಿಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೋ?" "ಮಾತಿನಿಂದ." "ನಪುಂಸಕ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೋ?" "ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ." "ವಾಸನೆಗಳನ್ನೋ?" "ಮೂಗಿನಿಂದ." "ರೂಪಗಳನ್ನೋ?" "ಕಣ್ಣಿನಿಂದ." "ಶಬ್ದಗಳನ್ನೋ?" "ಕಿವಿಯಿಂದ." "ರಸಗಳನ್ನೋ?" "ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ." "ಕರ್ಮಗಳನ್ನೋ?" "ಕೈಗಳಿಂದ." "ಸಂತೋಷ ದುಃಖಗಳನ್ನೋ?" "ದೇಹದಿಂದ." "ಆನಂದ, ಸಂತೋಷ, ಸಂತಾನಗಳನ್ನೋ?" "ಗರ್ಭಾಂಗದಿಂದ." "ಚಲನೆಗಳನ್ನೋ?" "ಕಾಲಿನಿಂದ." "ಬುದ್ಧಿ, ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದು?" "ಜ್ಞಾನದಿಂದ." ಹೀಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕು. ನೀರು ನನ್ನ ಲೋಕವೂ, ನಿನ್ನ ಲೋಕವೂ. ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಆ ಜಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ, ಆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ, ಯಾರು ಹೀಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ.

प्राणो ब्रह्मेति ह स्माह कौषीतकिस्तस्य ह वा एतस्य प्राणस्य ब्रह्मणो मनो दूतं वाक्परिवेष्ट्री चक्षुर्गात्रं श्रोत्रं संश्रावयितृ तस्मै वा एतस्मै प्राणाय ब्रह्मण एताः सर्वा देवता अयाचमानाय बलिं हरन्ति तथो एवास्मै सर्वाणि भूतान्ययाचमानायैव बलिं हरन्ति य एवं वेद तस्योपनिषन्न याचेदिति । तद्यथा ग्रामं भिक्षित्वाऽलब्धोपविशेन्नाहमतो दत्तमश्नीयामिति । य एवैनं पुरस्तात्प्रत्याचक्षीरंस्त एवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इत्येष धर्मो याचतो भवति । अन्यतस्त्वेवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इति

ಕೌಶೀತಕಿ ಹೇಳಿದನು: "ಉಸಿರು ಬ್ರಹ್ಮನು." ಈ ಉಸಿರಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ಮನಸ್ಸು ದೂತ, ಮಾತು ಸೇವಕ, ದೃಷ್ಟಿ ದೇಹ, ಶ್ರವಣ ಪ್ರಕಟಕ. ಈ ಉಸಿರಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳದೆ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ; ಹಾಗೆಯೇ, ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಕೇಳದೆ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತವನಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಬಾರದು. ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, "ನನಗೆ ಕೊಡದೆ ಇರುವುದನ್ನು ನಾನು ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಮುಂದೆ ಇರುವವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, "ನಾವು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೇಳುವವನಿಗೆ ಇದು ಧರ್ಮ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಬೇರೆಯವರಂತೆ "ನಾವು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

प्राणो ब्रह्मेति ह स्माह पैङ्ग्यस्तस्य ह वा एतस्य प्राणस्य ब्रह्मणो वाक्परस्ताच्चक्षुरारुन्धे चक्षुः परस्ताच्छ्रोत्रमारुन्धे श्रोत्रं परस्तान्मन आरुन्धे मनः परस्तात्प्राण आरुन्धे तस्मै वा एतस्मै वा प्राणाय ब्रह्मण एताः सर्वा देवता अयाचमानाय बलिं हरन्ति एवास्मै सर्वाणि भूतान्ययचमानायैव बलिं हरन्ति य एवं वेद तस्यॊपनिषन्न याचेदिति तद्यथा ग्रामं भिक्षित्वाऽलब्ध्वोपविशेन्नाहमतो दत्तमश्नीयामिति य एवैनं पुरस्तात्प्रत्याचक्षीरंस्त एवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इत्येष धर्मो याचितो भवत्यन्यतस्त्वेवैनमुपमन्त्रयन्ते ददाम त इति

ಪೈಙ್ಗ್ಯನು ಹೇಳಿದನು: "ಉಸಿರೇ ಪರಮಾತ್ಮನು." ಈ ಉಸಿರಿಗೆ, ಅಂದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ, ಮಾತು ಮೀರಿದಂತಿದೆ; ಕಣ್ಣು ಅದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕಣ್ಣು ಮೀರಿದಂತಿದೆ; ಕಿವಿ ಅದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಕಿವಿ ಮೀರಿದಂತಿದೆ; ಮನಸ್ಸು ಅದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ, ಮನಸ್ಸು ಮೀರಿದಂತಿದೆ; ಉಸಿರನ್ನು ಅದು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಉಸಿರಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಕೇಳದೆ ಹೋಮವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ; ಹೀಗೆಯೇ, ಇದನ್ನು ಅರಿತವನಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಕೇಳದೆ ಬಲಿಯನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹತ್ತಿರ ಕುಳಿತವನಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಕೇಳಬಾರದು. ಹಳ್ಳಿ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡು ಸಿಗದಿದ್ದರೆ, "ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಮುಂದೆ ಕೂತವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೆ, "ನಾವು ಕೊಡುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೇಡಿದವನಿಗೆ ಇದು ಧರ್ಮ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕೊಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.

अथात एकधनावरोधनं यदेकधनमभिध्यायात्पौर्णमास्यां वाऽमावास्यायां वा शुद्धपक्षे वा पुण्ये नक्षत्रेऽग्निमुपसमाधाय परिसमुह्य परिस्तीर्य पर्युक्ष्योपूर्वदक्षिणं जान्वाच्य स्रुवेण वा चमसेन वा कंसेन वैता आज्याहुतीर्जुहोति वाङ्नामदेवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा । प्राणॊ नाम देवताऽवरॊधिनी सा मेमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा । चक्षुर्नाम देवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा । श्रोत्रं नाम देवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहा । मनो नाम देवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाह। प्रज्ञा नाम देवतावरोधिनी सा मेऽमुष्मादिदमवरुन्धां तस्यै स्वाहेत्यथ धूमगन्धं प्रजिघ्रायाज्यलेपेनाङ्गान्यनुविमृज्य वाचंयमोऽभिप्रवृज्यार्थं ब्रवीत दूतं वा प्रहिणुयाल्लभते हैव

ಈಗ ಒಬ್ಬನು ಒಂದು ಧನವನ್ನು ಬಯಸಿದರೆ, ಹುಣ್ಣಿಮೆ ಅಥವಾ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆ ಅಥವಾ ಶುಭ ನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಶುಚಿಗೊಳಿಸಿ, ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ, ಹೋಮದ ಚಮಚ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ಹೋಮವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು: "ಮಾತು ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಉಸಿರು ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಕಣ್ಣು ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಕಿವಿ ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಮನಸ್ಸು ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." "ಬುದ್ಧಿ ಎಂಬ ದೇವತೆ ನನಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಆತನಿಂದ ಪಡೆದು ಕೊಡಲಿ, ಅವಳಿಗೆ ಸ್ವಾಹಾ." ನಂತರ, ಹೊಗೆಯ ವಾಸನೆನ್ನು ಹಿಮ್ಮಡಿಸಿ, ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಮಾತನ್ನು ತಡೆದು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು ಅಥವಾ ದೂತನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕು; ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅದು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

अथातो दैवस्मरो यस्य प्रियो बुभूषेद्यस्यै वा एषां वै तेषामेवैकस्मिन्पर्वण्यग्निमुपसमाधायैतयैवावृतैता आज्याहुतीर्जुहोति वाचं मयि जुहॊम्यसौ स्वाहा । चक्षुस्ते मयि जुहोम्यसौ स्वाहा । श्रॊत्रं ते मयि जुहॊम्यसौ स्वाहा । मनस्ते मयि जुहॊम्यसौ स्वाहा । प्रज्ञां ते मयि जुहोम्यसौ स्वाहेत्यथ धूमगन्धं प्रजिघ्रायाज्यलेपेनाङ्गान्यनुविमृज्य वाचंयमोऽभिप्रवृज्य संस्पर्शं जिगमिषेदपि वाताद्वा सम्भाषमाणस्तिष्ठेत्प्रियो हैव भवति स्मरन्ति हैवास्य

ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ಸ್ಮರಣೆ ಕುರಿತು: ಯಾರಾದರೂ ಪ್ರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ಅವನಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಯಾವ ಹಬ್ಬದ ದಿನವಾದರೂ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿ, ಇದೇ ಹೋಮಗಳನ್ನು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು: "ನಿನ್ನ ಮಾತನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." "ನಿನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." "ನಿನ್ನ ಶ್ರವಣವನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." "ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." "ನಿನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ, ಸ್ವಾಹಾ." ನಂತರ, ಹೊಗೆಯ ವಾಸನೆನ್ನು ಹಿಮ್ಮಡಿಸಿ, ತುಪ್ಪವನ್ನು ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಮಾತನ್ನು ತಡೆದು, ಅವನು ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಹುಡುಕಬೇಕು; ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಗಾಳಿಯೂ ಮಾತಾಡಿದರೂ ಮೌನವಾಗಿರಬೇಕು. ಅವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಿಯನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಅವನನ್ನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.

अथातः सायमन्नं प्रातर्दनमान्तरमग्निहोत्रमिति चाचक्षते यावद्वै पुरुषो भाषते न तावत्प्राणितुं शक्नोति प्राणं तदा वाचि जुहोति । यावद्वै पुरुषः प्राणिति न तावद्भाषितुं शक्नोति वाचं तदा प्राणे जुहोति । एतेऽनन्तेऽमृताहुतिर्जाग्रच्च स्वपंश्च सन्ततमव्यवच्छिन्नं जुहोत्यथ या अन्या आहुतयोऽन्तवत्यस्ताः कर्ममय्यो हि भवन्त्येतद्ध वै पूर्वे विद्वांसोऽग्निहोत्रं न जुहवांचक्रुः

ಈಗ ಸಂಜೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಊಟವನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವನು ಉಸಿರನ್ನು ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಆಗ ಅವನು ಮಾತನ್ನು ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಇವು ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಅಮೃತವಾದ ಹೋಮಗಳು, ಜಾಗ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಉಳಿದ ಹೋಮಗಳು ಅಂತ್ಯವಿರುವವು, ಅವು ಕರ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವವು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಹಳೆಯ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅವುಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

उक्थं ब्रह्मेति ह स्माह शुष्कभृङ्गरस्तदृगित्युपासीत सर्वाणि हास्मै भूतानि श्रैष्ठ्यायाभ्यर्च्यन्ते तद्यजुरित्युपासीत सर्वाणि हास्मै भूतानि श्रैष्ठ्याय युज्यन्ते तत्सामेत्युपासीत सर्वाणि हास्मै भूतानि श्रैष्ठ्याय सन्नमन्ते तच्छ्रीरित्युपासीत तद्यश इत्युपासीत तत्तेज इत्युपासीत तद्यथैतच्छास्त्राणां श्रीमत्तमं यशस्वितमं तेजस्वितमं भवति । तथैवैवं विद्वान्सर्वेषां भूतानां श्रीमत्तमो यशस्वितमस्तेजस्वितमो भवति । तमेतमैष्टकं कर्ममयमात्मानमध्वर्युः संस्करोति तस्मिन्यजुर्मयं प्रवयति यजुर्मयम् ऋङ्मयं होता ऋङ्मये साममयमुद्गाता स एष सर्वस्यै त्रयीविद्याया आत्मैष उ एवास्यात्मा एतदात्मा भवति य एवं वेद

ಶುಷ್ಕಭೃಂಗರನು ಹೇಳಿದನು: "ಉಕ್ತಹವೆಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮವೇ." ಇದನ್ನು ಋಗ್ವೇದವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಅವನನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಯಜುರ್ವೇದವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಗಾಗಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಅವನಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯಿಗಾಗಿ ವಂದಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಶ್ರೀಯೆಂದು, ಯಶಸ್ಸೆಂದು, ತೇಜಸ್ಸೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಶ್ರೀಮಂತ, ಯಶಸ್ವಿ, ತೇಜಸ್ವಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೋ, ಅದೇ ರೀತಿ ಇದನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶ್ರೀಮಂತನಾಗುತ್ತಾನೆ, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ, ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಯಜಮಾನನು ತನ್ನ ಆತ್ಮವನ್ನು ಕರ್ಮದಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಇಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಯಜುರ್ವೇದವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಹೋತೃನು ಋಗ್ವೇದವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ, ಉದ್ಗಾತೃನು ಸಾಮವನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಮೂರು ವಿಧದ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಆತ್ಮವಾಗಿದೆ; ಇದೇ ಅದರ ಆತ್ಮ. ಇದನ್ನು ಹೀಗೆ ತಿಳಿದವನು, ಅದೇ ಆತ್ಮನಾಗುತ್ತಾನೆ.

अथातः सर्वजितः कौषीतकेस्त्रीण्युपासनानि भवन्ति यज्ञोपवीतं कृत्वाप आचम्य त्रिरुदपात्रं प्रसिच्योद्यन्तमादित्यमुपतिष्ठेत वर्गोऽसि पाप्मानं मे वृङ्धीत्येतयैवावृता मध्ये सन्तमुद्वर्गोऽसि पाप्मानं मे वृङ्धीत्येतयैवावृताऽस्तं यन्तं संवर्गोऽसि पाप्मानं मे संवृङ्धीति । यदहोरात्राभ्यां पापं करोति सं तद्वृङ्क्ते

ಈಗ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಉಪಾಸನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೌಷೀತಕರಿಗೆ ಮೂರು ಉಪಾಸನೆಗಳಿವೆ. ಯಜ್ಞೋಪವೀತ ಧರಿಸಿ, ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದು, ಮೂರ್ನೆ ಬಾರಿ ಕುಡಿಯಲು ಕುಡಿದ ನೀರನ್ನು ಉಂಡಾದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಪಿಸಿ, ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿ: 'ನೀನು ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡು' ಎಂದು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ 'ನೀನು ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕಾಶ, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಅಸ್ತಮಯವಾಗುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ 'ನೀನು ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರಕಾಶ, ನನ್ನ ಪಾಪವನ್ನು ದೂರಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಹೀಗೆ ದಿನ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪವನ್ನೆಲ್ಲವೂ ಅದು ದೂರಮಾಡುತ್ತದೆ.

अथ मासि मास्यमावास्यायां पश्चाच्चन्द्रमसं दृश्यमानमुपतिष्ठेतैतयैवावृता हरिततृणाभ्यां वाक्प्रत्यस्यति यत्ते सुसीमं हृदयमधि चन्द्रमसि श्रितं तेनामृतत्वस्येशानं माहं पौत्रमघं रुदमिति न हास्मात्पूर्वाः प्रजाः प्रयन्तीति नु जातपुत्रस्याथाजातपुत्रस्याप्यायस्व समेतु ते सन्ते पयांसि समुयन्तु वाजा यमादित्या अंशुमाप्याययन्तीत्येतास्तिस्र ऋचो जपित्वा मास्माकं प्राणेन प्रजया पशुभिराप्याययिष्ठा यॊऽस्मान्द्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तस्य प्राणेन प्रजया पशुभिराप्यायस्वेति दैवीमावृतमावर्त आदित्यस्यावृतमन्वावर्तयति दक्षिणं बाहुमन्वावर्तते

ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಅಮಾವಾಸ್ಯೆಯಂದು ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಹಸಿರು ಹುಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಎಸೆಯಬೇಕು: 'ಓ ಚಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಶುದ್ಧತೆ ನನ್ನಲ್ಲಿರಲಿ, ಅದರಿಂದ ನಾನು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ. ಮಗನ ಪಾಪಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅಳಬಾರದು.' ಆದ್ದರಿಂದ ಪೂರ್ವಿಕರು ಅವನಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನಿಗೆ ಮಗ ಇದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, 'ನೀನು ಹೆಚ್ಚಾಗು, ನಿನ್ನ ಹಾಲು ತುಂಬಲಿ, ನೀರು ಮತ್ತು ಧನವು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡು. ಆದಿತ್ಯರು ತಮ್ಮ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿ' ಎಂದು ಮೂರು ಋಚಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಬೇಕು. 'ನಮ್ಮ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ, ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು. ನಮ್ಮನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು, ನಾವು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು, ಅವನ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ, ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸು' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಇದು ದೈವೀ ಮಂತ್ರ, ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶದ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಬಲಗೈಯ ಪರಿವರ್ತನೆ.

अथ पौर्णमास्यां पुरस्ताच्चन्द्रमसं दृश्यमानमुपतिष्ठेतैतयैवावृता सोमो राजासि विचकक्षणः पञ्चमुखोऽसि प्रजापतिर्ब्राह्मणस्त एकं मुखं तेन मुखेन राज्ञोऽत्सि तेन मुखेन मामन्नादं कुरु राजा त एकं मुखं तेन मुखेन विशोत्सि तेनैव मुखेन मामन्नादं कुरु श्येनस्त एकं मुखं तेन मुखेन पक्षिणोऽत्सि तेन मुखेन मामन्नादं कुरु अग्निष्ट एकं मुखं तेन मुखेनेमं लोकमत्सि तेन मुखेन मामन्नादं कुरु त्वयि पञ्चमं मुखं तेन मुखेन सर्वाणि भूतान्यत्सि तेन मुखेन मामन्नादं कुरु मास्माकं प्राणेन प्रजया पशुभिरवक्षेष्ठा योऽस्माद्वेष्टि यं च वयं द्विष्मस्तस्य प्राणेन प्रजया पशुभिरवक्षीयस्वेति दैवीमावृतमावर्त आदित्यस्यावृतमन्वावर्तन्त इति दक्षिणं बाहुमन्वावर्तते

ಹಬ್ಬದ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಪೂರ್ವದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ನೋಡಿ, ಇದೇ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಬೇಕು: 'ನೀನು ಸೋಮ, ರಾಜ, ಜ್ಞಾನಿ, ಐದು ಮುಖಗಳವನು. ನೀನು ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ; ಒಂದು ಮುಖದಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನೀನು ರಾಜನು; ಒಂದು ಮುಖದಿಂದ ಜನರನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನೀನು ಗಿಡುಗ; ಒಂದು ಮುಖದಿಂದ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನೀನು ಅಗ್ನಿ; ಒಂದು ಮುಖದಿಂದ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನಿನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಐದನೇ ಮುಖದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಉಣುತ್ತೀಯೆ, ಆ ಮುಖದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಉಣಬೇಡ. ನಮ್ಮ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ, ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಡ. ನಮ್ಮನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು, ನಾವು ದ್ವೇಷಿಸುವವನು, ಅವನ ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ, ಸಂತಾನದಲ್ಲಿ, ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡು' ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಇದು ದೈವೀ ಮಂತ್ರ, ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಕಾಶದ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಬಲಗೈಯ ಪರಿವರ್ತನೆ.

अथ प्रोष्यान्पुत्रस्य मूर्धानमभिमृशेत् । अङ्गादङ्गात्सम्भवसि हृदयादधिजायसे । आत्मा त्वं पुत्र माविथ स जीव शरदः शतमसाविति नामास्य गृह्णाति । अश्मा भव परशुर्भव हिरण्यमस्तृतं भव । तेजो वै पुत्रनामासि स जीव शरदः शतमसाविति नामास्य गृह्णाति। येन प्रजापतिः प्रजाः पर्यगृह्णादरिष्ट्यै तेन त्वा परिगृह्णाम्यसाविति नामास्य गृह्णात्यथास्य दक्षिणे कर्णे जपत्यस्मै प्रयन्धि मघवन्नृजीषिन्नितीन्द्र श्रेष्ठानि द्रविणानि धेहीति सव्ये मा च्छित्था मा व्यथिष्ठाः शतं शरद आयुषो जीव पुत्र । ते नाम्ना मूर्धानमभिजिघ्राम्यसाविति त्रिर्मूर्धानमवजिघ्रेद्गवां त्वा हिङ्कारेणाभिहिङ्करोमीति त्रिर्मूर्धानमभिहिङ्कुर्यात्

ಪ್ರಯಾಣದಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಮಗನ ತಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, "ನೀನು ಅಂಗಾಂಗದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದೆಯೆ, ಹೃದಯದಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತನಾದೆಯೆ, ನೀನು ನನ್ನ ಆತ್ಮ, ಮಗನೇ, ನೀನು ನಾಶವಾಗಬೇಡ, ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕು" ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಅವನಿಗೆ ಹೆಸರಿಡಬೇಕು. "ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ದೃಢನಾಗು, ಕುಲ್ಹಾಡಿಯಂತೆ ತೀಕ್ಷ್ಣನಾಗು, ಚಿನ್ನದಂತೆ ಅಪರಿಚ್ಛೇದನಾಗು. ನೀನು ತೇಜಸ್ಸು ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಧರಿಸು, ಮಗನೇ, ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕು" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಬೇಕು. "ಪ್ರಜಾಪತಿಗೆ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೇಗೆ ಆಲಿಂಗನ ಮಾಡಿದನೋ, ನಾನು ಕೂಡ ಅದೇ ರೀತಿ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಆಲಿಂಗಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಬೇಕು. ನಂತರ ಅವನ ಬಲ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ, "ಮಘವಂತ, ಈ ಮಗನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಪತ್ತು ನೀಡು, ಇಂದ್ರಾ" ಎಂದು ಜಪಿಸಬೇಕು. ಎಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ, "ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಬೇಡ, ಭಯಪಡಬೇಡ, ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕು ಮಗನೇ" ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ನಂತರ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಿ, ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂವರು ಬಾರಿ ಘಮಘಮನೆ ವಾಸನೆಯಂತೆ ಮೂಸಬೇಕು, "ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಹಸುಗಳ ಘೋಷದಿಂದ ಘಮಘಮನೆ ಮೂಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಘಮಘಮನೆ ಮೂಸಬೇಕು.

अथातो दैवः परिमर एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यदग्निर्ज्वलत्यथैतन्म्रियते यन्न ज्वलति तस्यादित्यमेव तेजो गच्छति वायुं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यथादित्यो दृश्यतेऽथैतन्म्रियते यन्न दृश्यते तस्य चन्द्रमसमेव तेजो गचछति वायुं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यच्चन्द्रमा दृश्यते । अथैतन्म्रियते यन्न दृश्यते तस्य विद्युतमेव तेजो गच्छति वायुं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यद्विद्युद्विद्योततेऽथैतन्म्रियते यन्न विद्योतते तस्य वायुमेव तेजो गच्छति वायुं प्राणः । ता वा एताः सर्वा देवता वायुमेव प्रविश्य वायौ मृता न मृच्छन्ते तस्मादेव उ पुनरुदीरत इत्यधिदैवतमथाध्यात्मम्

ಈಗ ದೇವತೆಗಳ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ: ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿದೆ. ಬೆಂಕಿ ನಂದಿದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಸೂರ್ಯನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಸೂರ್ಯನು ಕಾಣಿಸದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರನು ಕಾಣಿಸಿದಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಚಂದ್ರನು ಕಾಣಿಸದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಮೆಘದೊಳಗಿನ ಮೆರುಗುಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮೆರುಗು ಹೊಳೆಯುವಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಮೆರುಗು ಕಾಣಿಸದಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಗಾಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಗಾಳಿಗೆ ಸೇರಿ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದರೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ದೇವತೆಗಳ ವಿಷಯ; ಈಗ ಆತ್ಮದ ವಿಷಯ.

एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यद्वाचा वदत्यथैतन्म्रियते यन्न वदति तस्य चक्षुरेव तेजो गच्छति प्राणं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यच्चक्षुषा पश्यत्यथैतन्म्रियते यन्न पश्यति तस्य श्रोत्रमेव तेजो गच्छति प्राणं प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यच्छ्रोत्रेण शृणोत्यथैतन्म्रियते यन्न शृणोति तस्य मन एव तेजो गच्छति प्राण एतद्वै ब्रह्म दीप्यते यन्मनसा ध्यायत्यथैतन्म्रियते यन्न ध्यायति तस्य प्राणमेव तेजो गच्छति प्राणं प्राणस्तावा एताः सर्वा देवताः प्राणमेव प्रविश्य प्राणे मृता न मृच्छन्ते तस्मा देव उ पुनरुदीरते तद्यदिह वा एवं विद्वांस उभौ पर्वतावभिप्रवर्तेयातां तुस्तूर्षमाणो दक्षिणश्चोत्तरश्च न हैवैनं स्तृण्वीयाताम् । अथ य एनं द्विषन्ति यांश्च स्वयं द्वेष्टि त एनं सर्वे परिम्रियन्ते

ಯಾವಾಗ ಮಾತಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ, ಆಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಮಾತು ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡುವಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ನೋಡುವುದು ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಕಿವಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳುವಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಕೇಳುವುದು ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಅದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಪ್ರಕಾಶ. ಧ್ಯಾನ ನಿಂತಾಗ ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ಉಸಿರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಉಸಿರು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಉಸಿರಿಗೆ ಸೇರಿ, ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದರೂ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಉದಯಿಸುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ತಿಳಿದ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಬ್ಬರು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಿಂದ ಎರಡು ಪರ್ವತಗಳ ಕಡೆಗೆ ಹೋದರೂ, ಯಾರೂ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಲಾರರು. ಆದರೆ ಅವನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರು, ಅವನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರೂ ಎಲ್ಲರೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತಾರೆ.

अथातो निःश्रेयसादानं सर्वा ह वै देवता अहं श्रेयसे विवदमानाः । अस्माच्छरीरादुच्चक्रमुस्तद्दारुभूतं शिष्येथैतद्वाक्प्रविवेश तद्वाचा वदच्छिष्य एव । अथैतच्चक्षुः प्रविवेश तद्वाचा वदच्चक्षुषा पश्यच्छिष्य एवाथैनच्छ्रोत्रं प्रविवेश तद्वाचा वदच्चक्षुषा पश्यच्छ्रोत्रेण शृण्वच्छिष्य एवाथैनन्मनः प्रविवेश तद्वाचा वदच्चक्षुषा पश्यच्छ्रोत्रेण शृण्वन्मनसा ध्यायच्छिष्य एवाथैतत्प्राणः प्रविवेश तत्तत एव समुत्तस्थौ ते देवाः प्राणे निःश्रेयसं विचिन्त्य प्राणमेव प्रज्ञात्मानमभिसम्भूय सहैतैः सर्वैरस्माल्लोकादुच्चक्रमुः । ते वायु-प्रतिष्ठाकाशात्मानः स्वर्ययुस्तथॊ एवैवं विद्वान्सर्वेषां भूतानां प्राणमेव प्रज्ञात्मानमभिसम्भूय सहैतैः सर्वैरस्माच्छरीरादुत्क्रामति स वायुप्रतिष्ठाकाशात्मा न स्वरेति तद्भवति यत्रैतद्देवास्तत्प्राप्य तदमृतो भवतियदमृता देवाः

ಇಗೋ, ಪರಮೋನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು, ಯಾರು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಾ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟುಹೋದರು; ಆಗ ಅದು ಜಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾತು ಒಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಅವನು ಮಾತಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದರೂ, ಜೀವ ಇಲ್ಲದೆ ಜಡವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನು. ನಂತರ ಕಣ್ಣು ಒಳಗೆ ಬಂದಿತು; ಅವನು ಮಾತಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಿದನು, ಆದರೆ ಜೀವ ಇಲ್ಲದೆ ಜಡವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನು. ನಂತರ ಕಿವಿ ಒಳಗೆ ಬಂದಿತು; ಅವನು ಮಾತಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಿದನು, ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದನು, ಆದರೆ ಜೀವ ಇಲ್ಲದೆ ಜಡವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನು. ನಂತರ ಮನಸ್ಸು ಒಳಗೆ ಬಂದಿತು; ಅವನು ಮಾತಿನಿಂದ ಮಾತನಾಡಿದನು, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಿದನು, ಕಿವಿಯಿಂದ ಕೇಳಿದನು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಚಿಂತಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಜೀವ ಇಲ್ಲದೆ ಜಡವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದನು. ಕೊನೆಗೆ ಉಸಿರು ಒಳಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವನು ಎದ್ದು ನಿಂತನು. ದೇವತೆಗಳು ಉಸಿರಿನಲ್ಲೇ ಪರಮೋನ್ನತವನ್ನು ಅರಿತು, ಉಸಿರನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಎಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಟರು. ಅವರು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಹೀಗಾಗಿ, ಯಾರು ಇದನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಉಸಿರನ್ನು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ತಿಳಿದು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವರು. ಅವರು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ, ಆಕಾಶವನ್ನು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ದೇವತೆಗಳು ಅದನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಅಮರರಾಗುತ್ತಾರೆ; ದೇವತೆಗಳು ಅಮರರಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ.

अथातः पितापुत्रीयं सम्प्रदानमिति चाचक्षते । पिता पुत्रं प्रेष्यन्नाह्वयति नवैस्तृणैरगारं संस्तीर्याग्निमुपसमाधायोदकुम्भं सपात्रमुपनिधायाहतेन वाससा सम्प्रच्छन्नः स्वयं श्येत एत्य पुत्र उपरिषटादभिनिपद्यते, इन्द्रियैरस्येन्द्रियाणि संस्पृश्यापि वास्याभिमुखत एवासीताथास्मै संप्रयच्छति वाचं मे त्वयि दधानीति पिता वाचं ते मयि दध इति पुत्रः प्राणं मे त्वयि दधानीति पिता प्राणं ते मयि दध इति पुत्रः । चक्षुर्मे त्वयि दधानीति पिता चक्षुस्ते मयि दध इति पुत्रः । श्रोत्रं मे त्वयि दधानीति पिता श्रोत्रं ते मयि दध इति पुत्रः । मनो मे त्वयि दधानीति पिता मनस्ते मयि दध इति पुत्रः । अन्नरसान्मे त्वयि दधानीति पितान्नरसांस्ते मयि दध इति पुत्रः । कर्माणि मे त्वयि दधानीति पिता कर्माणि ते मयि दध इति पुत्रः । सुखदुःखे मे त्वयि दधानीति पिता सुखदुःखे ते मयि दध इति पुत्रः । आनन्दं रतिं प्रजातिं मे त्वयि दधानीति पिता आनन्दं रतिं प्रजातिं ते मयि दध इति पुत्रः । इत्या मे त्वयि दधानीति पिता इत्या ते मयि दध इति पुत्रः । धियो विज्ञातव्यं कामान्मे त्वयि दधानीति पिता धियो विज्ञातव्यं कामांस्ते मयि दध इति पुत्रः । अथ दक्षिणावुत्प्राङुपनिष्क्रामति तं पितानुमन्त्रयते यशो ब्रह्मवर्चसमन्नाद्यं कीर्तिस्त्वा जुषतामित्यथेतरः सव्यमंसमन्ववेक्षते पाणिनान्तर्धाय वसनान्तेन वा प्रच्छाद्य स्वर्गांल्लोकान्कामानवाप्नुहीति स यद्यगदः स्यात्पुत्रस्यैश्वर्ये पिता वसेत्परि वा व्रजेद्यद्यु वै प्रेयाद्यदेवैनं समापयति तथा समापयितव्यो भवति तथा समापयितव्यो भवति

ಈಗ ತಂದೆಯಿಂದ ಮಗನಿಗೆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನೇನು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ಮಗನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಒಂಬತ್ತು ದರ್ಭೆಗಳನ್ನ ಹಾಸಿ, ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಹಚ್ಚಿ, ನೀರಿನ ಕುಂಭವನ್ನು ಪಾತ್ರೆಯೊಡನೆ ಇಟ್ಟು, ಹಳೆಯ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ತಾನೇ ಮಲಗುತ್ತಾನೆ. ಮಗನು ಹತ್ತಿರ ಬಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತಂದೆಯ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮಗನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿ, ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ತಂದೆ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಮಾತನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." ಮಗನು ಉತ್ತರಿಸುತ್ತಾನೆ: "ತಂದೆ, ಮಾತನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಉಸಿರನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಉಸಿರನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಕಣ್ಣನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಕಣ್ಣನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಕಿವಿಯನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಕಿವಿಯನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಮನಸ್ಸನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಅನ್ನದ ರಸವನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಅನ್ನದ ರಸವನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಸಂತೋಷ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಸಂತೋಷ ದುಃಖಗಳನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಆನಂದ, ಪ್ರೀತಿ, ಸಂತಾನವನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಆನಂದ, ಪ್ರೀತಿ, ಸಂತಾನವನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಚಲನೆಗಳನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಚಲನೆಗಳನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." "ಬುದ್ಧಿ, ವಿವೇಕ, ಆಸೆಗಳನ್ನು ನಿನ್ನೊಳಗೆ ಇಡುತ್ತೇನೆ." "ತಂದೆ, ಬುದ್ಧಿ, ವಿವೇಕ, ಆಸೆಗಳನ್ನು ನನ್ನೊಳಗೆ ಇಡು." ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟ ನಂತರ, ತಂದೆ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಎದ್ದು ಹೋಗುತ್ತಾನೆ; ಮಗನಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಯಶಸ್ಸು, ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸು, ಆಹಾರ, ಕೀರ್ತಿ ನಿನಗೆ ದೊರಕಲಿ." ನಂತರ ಮಗನು ಬಲಭಾಗದ ತೊಡೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮುಚ್ಚಿ, "ಸ್ವರ್ಗಲೋಕ ಮತ್ತು ಇಚ್ಛಿತ ಫಲಗಳು ನನಗೆ ದೊರಕಲಿ" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಂದೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮಗನ ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೊರಡಬಹುದು. ಮಗನು ಹೊರಟರೆ, ತಂದೆ ವಿಧಿಯಂತೆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕು.

प्रतर्दनो ह दैवोदासिरिन्द्रस्य प्रियं धामोपजगाम । युद्धेन च पौरुषेण च तं हेन्द्र उवाच । प्रतर्दन वरं ते ददानीति स होवाच प्रतर्दनः । त्वमेव मे वृणीष्व यं त्वं मनुष्याय हिततमं मन्यस इति तं हेन्द्र उवाच । न वै वरोऽवरस्मै वृणीते त्वमेव वृणीष्वेत्येवमरो वै किल म इति होवाच प्रतर्दनोऽथो खल्विन्द्रः सत्यादेव नेयाय । सत्यं हीन्द्रः स होवाच । मामेव विजानीह्येतदेवाहं मनुष्याय हिततमं मन्ये । यन्मां विजानीयात् । त्रिशीर्षाणं त्वाष्ट्रमहनमवाङ्मुखान्यतीन्सालावृकेभ्यः प्रायच्छं बह्वीः सन्धा अतिक्रम्य दिवि प्रह्लादीयानतृणमहमन्तरिक्षे पौलोमान्पृथिव्यां कालखाञ्जान् । तस्य मे तत्र न लोम च मामीयते । स यो मां विजानीयान्नास्य केन च कर्मणा लोको मीयते । न मातृवधेन न पितृवधेन न स्तेयेन न भ्रूणहत्यया नास्य पापं च न चकृषो मुखान्नीलं वेत्तीति

ಪ್ರತರ್ಧನನು, ದಿವೋದಾಸನ ಮಗನು, ಇಂದ್ರನ ಪ್ರಿಯ ನಿವಾಸವನ್ನು ತಲುಪಿದನು. ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯದಿಂದ ಇಂದ್ರನು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಪ್ರತರ್ಧನ, ನಿನಗೆ ಒಂದು ವರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ." ಪ್ರತರ್ಧನನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು: "ನೀನು ಮಾನವನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆಂದು ಎಣಿಸುವ ವರವನ್ನು ನನಗೆ ನೀವೇ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಕೊಡು." ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: "ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಪರವಾಗಿ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲು ಆಗದು; ನೀನೇ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಬೇಕು." ಪ್ರತರ್ಧನನು ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ಅಮರನಾಗಲಿ ಎಂದು ಇಚ್ಛೆಪಡುತ್ತೇನೆ." ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸತ್ಯದಿಂದಲೇ ಪಡೆಯಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದ್ರನು ಸತ್ಯಸ್ವರೂಪಿ. ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು: "ನನ್ನನ್ನು ಅರಿತುಕೋ; ಇದು ಮಾನವನಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು ಮುಖ್ಯ. ನಾನು ಮೂರು ತಲೆಯಿರುವ ತ್ವಷ್ಟೃನನ್ನು ಅವನ ತಲೆ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿ ಸಾಲಾವೃಕರ ಬಳಿ ಕಳಿಸಿದ್ದೆ. ಅನೇಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದಿಯರನ್ನು, ಮಧ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪೌಲೋಮರನ್ನು, ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲಖಂಜರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದೆ. ಈ ಎಲ್ಲದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಒಂದು ಕೂದಲುಗೂ ಹಾನಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನನ್ನು ಯಾರು ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮದಿಂದ ಲೋಕ ನಾಶವಾಗದು; ತಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಂದರೂ, ತಂದೆಯನ್ನು ಕೊಂದರೂ, ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಿದರೂ, ಗರ್ಭಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಪಾಪವು ಅವರನ್ನು ತಟ್ಟದು. ಅವರ ಬಾಯಿಂದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ ಕಾಣಿಸುವುದೂ ಇಲ್ಲ."

स होवाच प्राणोऽस्मि प्रज्ञात्मा तं मामायुरमृतमित्युपास्व | आयुः प्राणः प्राणो वा आयुः प्राण एवाचामृतम् । यावद्ध्यस्मिञ्छरीरे प्राणो वसति तावदायुः । प्राणेन ह्येवामुष्मिंल्लोकेऽमृतत्वमाप्नोति । प्रज्ञया सत्यसङ्कल्पं स यो ममायुरमृतमित्युपास्ते सर्वमायुरस्मिंल्लोक एति । आप्नोत्यमृतत्वमक्षितिं स्वर्गे लोके । तद्धैक आहुरेकभूयं वै प्राणा गच्छन्तीति । न हि कश्चन शक्नुयात्सकृद्वाचा नाम प्रज्ञापयितुं चक्षुषा रूपं श्रोत्रेण शब्दं मनसा ध्यानमित्येकभूयं वै प्राणाः । एकैकमेतानि सर्वाण्येव प्रज्ञापयन्ति । वाचं वदन्ती सर्वे प्राणा अनुवदन्ति । चक्षुः पश्यत्सर्वे प्राणा अनुपश्यन्ति श्रोत्रं शृण्वत्सर्वे प्राणा अनुशृण्वन्ति मनो ध्यायत्सर्वे प्राणा अनुध्यायन्ति प्राणं प्राणन्तं सर्वे प्राणा अनुप्राणन्तीति । एवमुहैवैतदिति हेन्द्र उवाच । अस्तीत्येव प्राणानां निःश्रेयसादानमिति

ಅವನು ಹೇಳಿದನು: "ನಾನು ಉಸಿರು, ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿ. ನನ್ನನ್ನು ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅಮೃತತ್ವವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸು." ಆಯುಷ್ಯವೇ ಉಸಿರು, ಉಸಿರೇ ಆಯುಷ್ಯ, ಉಸಿರೇ ಅಮೃತತ್ವ. ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉಸಿರು ಇರುವವರೆಗೆ ಜೀವ ಇದೆ. ಉಸಿರಿನ ಮೂಲಕವೇ ಪರಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪನಾಗಬಹುದು. ನನ್ನನ್ನು ಆಯುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಅಮೃತತ್ವವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುವವನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಮೃತತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕೆಲವರು "ಉಸಿರುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಒಂದೇ ಮಾತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು, ಒಂದೇ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು, ಒಂದೇ ಕೇಳುವಿಕೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು, ಒಂದೇ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗದು. ಉಸಿರುಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾತು ಮಾತನಾಡಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಉಸಿರುಗಳು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ; ಕಣ್ಣು ನೋಡಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಉಸಿರುಗಳು ನೋಡುತ್ತವೆ; ಕಿವಿ ಕೇಳಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಉಸಿರುಗಳು ಕೇಳುತ್ತವೆ; ಮನಸ್ಸು ಚಿಂತಿಸಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಉಸಿರುಗಳು ಚಿಂತಿಸುತ್ತವೆ; ಉಸಿರು ಉಸಿರಾಡಿದಾಗ ಎಲ್ಲ ಉಸಿರುಗಳು ಉಸಿರಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಇದೆ ಎಂದು ಇಂದ್ರನು ಹೇಳಿದನು. ಹೀಗೆ ಉಸಿರುಗಳ ಪರಮೋನ್ನತ ಸಾಧನೆ ಆಗುತ್ತದೆ.

जीवति वागपेतो मूकान्हि पश्यामो जीवति चक्षुरपेतोऽन्धान्हि पश्यामो जीवति श्रोत्रापेतो बधिरान्हि पश्यामो जीवति मनोपेतो बालान्हि पश्यामो जीवति बाहुच्छिन्नो जीवत्यूरुच्छिन्न इति । एवं हि पश्याम इति । अथ खलु प्राण एव प्रज्ञात्मेदं शरीरं परिगृह्योतथापयति । तस्मादेतदेवोऽथमुपासीत । यो वै प्राणः सा प्रज्ञा या वा प्रज्ञा स प्राणः । सह ह्येतावस्मिञ्छरीरे वसतः सहोत्क्रामतस्तस्यैषैव दृष्टिः । एतद्विज्ञानम् । यत्रैतत्पुरुषः सुप्तः स्वप्नं न कञ्चन पश्यत्यथास्मिन्प्राण एवैकधा भवति । तदैनं वाक्सर्वैर्नामभिः सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति मनः सर्वैर्ध्यातैः सहाप्येति । स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतो सर्वा दिशॊ विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकाः । तस्यैषैव सिद्धिरेतद्विज्ञानम् । यत्रैतत्पुरुष आर्तो मरिष्यन्नाबल्यं न्येत्य मोहं नैति तदाहुः । उदक्रमीच्चित्तम् । न शृणोति न पश्यति वाचा वदति न ध्यायत्यथास्मिन्प्राण एवैकधा भवति तदैनं वाक्सर्वैर्नामभिः सहाप्येति चक्षुः सर्वै रूपैः सहाप्येति श्रोत्रं सर्वैः शब्दैः सहाप्येति मनः सर्वैर्ध्यातैः सहाप्येति स यदा प्रतिबुध्यते यथाग्नेर्ज्वलतो विस्फुलिङ्गा विप्रतिष्ठेरन्नेवमेवैतस्मादात्मनः प्राणा यथायतनं विप्रतिष्ठन्ते प्राणेभ्यो देवा देवेभ्यो लोकाः

ಬದುಕಿರುವಾಗ ಮಾತು ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟರೂ, ನಾವು ಮೂಕರನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಬದುಕಿರುವಾಗ ಕಣ್ಣು ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟರೂ, ನಾವು ಕುರುಡರನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಬದುಕಿರುವಾಗ ಕಿವಿ ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟರೂ, ನಾವು ಬದಿರರನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಬದುಕಿರುವಾಗ ಮನಸ್ಸು ಹೋಗಿಬಿಟ್ಟರೂ, ನಾವು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಕೈ ಕಡಿದುಹೋದರೂ ಬದುಕು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಕಾಲು ಕಡಿದುಹೋದರೂ ಬದುಕು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ — ನಾವು ಹೀಗೆ ನೋಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಉಸಿರೇ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿ ಈ ದೇಹವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಉಳಿಸಿ, ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನೇ ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಉಸಿರೇ ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞಾನವೇ ಉಸಿರು. ಇವು ಎರಡು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಡುವುವು. ಇದೇ ನಿಜವಾದ ದೃಷ್ಟಿ, ಇದೇ ಜ್ಞಾನ. ಒಬ್ಬನು ನಿದ್ದೆಗೆ ಜಾರಿದಾಗ, ಕನಸು ಕಾಣದೆ ಇದ್ದಾಗ, ಅವನಲ್ಲಿ ಉಸಿರೇ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಾತು ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಬಳಿ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಕಣ್ಣು ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಿವಿ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಾ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವನು ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸ್ಪಟಿಕಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹಾರುವಂತೆ, ಆತ್ಮದಿಂದ ಉಸಿರುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಾರುತ್ತವೆ; ಉಸಿರಿನಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋದಂತೆ. ಇದೇ ಸಿದ್ಧಿ, ಇದೇ ಜ್ಞಾನ. ಒಬ್ಬನು ನೋವಿನಿಂದ ನರಳುತ್ತಾ, ಸಾಯುವಾಗ, ಶಕ್ತಿಹೀನನಾಗಿ, ಅರಿವಿಲ್ಲದೆ ಹೋದಾಗ, 'ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಹೊರಟಿತು' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾತಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅವನಲ್ಲಿ ಉಸಿರೇ ಒಂದಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮಾತು ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಬಳಿ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಕಣ್ಣು ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಿವಿ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವನಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮನಸ್ಸು ಎಲ್ಲಾ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವನು ಎಚ್ಚರವಾದಾಗ, ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಸ್ಪಟಿಕಗಳು ಹಾರುವಂತೆ, ಆತ್ಮದಿಂದ ಉಸಿರುಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಾರುತ್ತವೆ; ಉಸಿರಿನಿಂದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋದಂತೆ.

स यदास्माच्छरीरादुत्क्रामति सहैवैतैः सर्वैरुत्क्रामति वागस्मात्सर्वाणि नामान्यभिविसृजते सृजते । वाचा सर्वाणि नामान्याप्नोति प्राणोऽस्मात्सर्वान्गन्धानभिविसृजते प्राणेन सर्वान्गन्धानाप्नोति चक्षुरस्मात्सर्वाणि रूपाण्यभिविसृजते चक्षुषा सर्वाणि रूपाण्याप्नोति श्रोत्रमस्मात्सर्वाञ्च्छब्दानभिविसृजते श्रोत्रेण सर्वाञ्च्छब्दानाप्नोति मनोऽस्मात्सर्वाणि ध्यातान्यभिविसृजते मनसा सर्वाणि ध्यातान्याप्नोति सैषा प्राणे सर्वाप्तिः । यो वै प्राणः सा प्रज्ञा या वा प्रज्ञा स प्राणः स ह ह्येतावस्मिञ्च्छरीरे वसतः सहोत्क्रामतः । अथ खलु यथाऽस्यै प्रज्ञायै सर्वाणि भूतान्येकं भवन्ति तद्व्याख्यास्यामः

ಯಾವಾಗ ಆತನು ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವನು, ಅವನು ಇವುಗಳೆಲ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಹೊರಡುವನು. ಮಾತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಮಾತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಉಸಿರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಉಸಿರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕಿವಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಕಿವಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾನೆ; ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಎಲ್ಲ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ, ಉಸಿರಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಉಸಿರೇ ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞಾನವೇ ಉಸಿರು. ಇವು ಎರಡು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ, ಒಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಡುವುವು. ಈಗ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳು ಒಂದಾಗುವಂತೆ ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸೋಣ.

वागेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यै नाम परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा । घ्राणमेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य गन्धः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा चक्षुरेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य रूपं परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा श्रोत्रमेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य शब्दः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा जिह्वैवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यान्नरसः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा हस्तावेवास्या एकमङ्गमुदूढं तयोः कर्म परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा शरीरमेवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्य सुखदुःखे परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा उपस्थ एवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यानन्दो रतिः प्रजातिः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा पादावेवास्या एकमङ्गमुदूढं तयोरित्या परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा प्रज्ञैवास्या एकमङ्गमुदूढं तस्यै धियो विज्ञातव्यं कामाः परस्तात्प्रतिविहिता भूतमात्रा

ಮಾತು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇದೆ; ಅದರ ಹೆಸರು ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಮೂಗು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇದೆ; ಅದರ ವಾಸನೆ ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಕಣ್ಣು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇದೆ; ಅದರ ರೂಪ ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಕಿವಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇದೆ; ಅದರ ಧ್ವನಿ ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ನಾಲಿಗೆ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇದೆ; ಅದರ ಅನ್ನರಸ ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಕೈಗಳು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇವೆ; ಅವುಗಳ ಕ್ರಿಯೆ ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ದೇಹ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇದೆ; ಅದರ ಸುಖದುಃಖಗಳು ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಉಪಸ್ಥಾನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇದೆ; ಅದರ ಆನಂದ, ರತಿ, ಸಂತಾನಗಳು ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಕಾಲುಗಳು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇವೆ; ಅವುಗಳ ಚಲನೆ ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ. ಜ್ಞಾನವೇ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಇದೆ; ಅದರ ಬುದ್ಧಿ, ವಿವೇಕ, ಕಾಮನೆಗಳು ಅತೀತವಾದ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವವಾಗಿದೆ.

प्रज्ञया वाचं समारुह्य वाचा सर्वाणि सामान्याप्नोति । प्रज्ञया प्राणं समारुह्य प्राणेन सर्वान्गन्धानाप्नोति प्रज्ञया चक्षुः समारुह्य चक्षुषा सर्वाणि रूपाण्याप्नोति प्रज्ञया श्रोत्रं समारुह्य श्रोत्रेण सर्वाञ्च्छब्दानाप्नोति प्रज्ञया जिह्वां समारुह्य जिह्वया सर्वानन्नरसानाप्नोति प्रज्ञया हस्तौ समारुह्य हस्ताभ्यां सर्वाणि कर्माण्याप्नोति प्रज्ञया शरीरं समारुह्य शरीरेण सुखदुःखे आप्नोति प्रज्ञयोपस्थं समारुह्योपस्थेनानन्दं रतिं प्रज्ञामाप्नोति प्रज्ञया पादौ समारुह्य पादाभ्यां सर्वा इत्या आप्नोति प्रज्ञयैव धियं समारुह्य प्रज्ञयैव धियो विज्ञातव्यं कामानाप्नोति

ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾತಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ಮಾತಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಸಿರಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ಉಸಿರಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ವಾಸನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಣ್ಣಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಿವಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ಕಿವಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಾಲಿಗೆಯ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಅನ್ನರಸಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೈಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ಕೈಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ದೇಹದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ದೇಹದಿಂದ ಸುಖದುಃಖಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಉಪಸ್ಥಾನದ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ಉಪಸ್ಥಾನದಿಂದ ಆನಂದ, ರತಿ, ಸಂತಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕಾಲುಗಳ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಬುದ್ಧಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದಾಗ, ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಬುದ್ಧಿ, ವಿವೇಕ, ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

न हि प्रज्ञापेता वाङ्नाम किञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतन्नाम प्राज्ञासिषमिति । न हि प्रज्ञापेतः प्राणो गन्धं कञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह नाहमेतं गन्धं प्राज्ञासिषमिति । न हि प्रज्ञापेतं चक्षू रूपं किञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतद्रूपं प्राज्ञासिषमिति न प्रज्ञापेतं श्रोत्रं शब्दं कञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतं शब्दं प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेता जिह्वान्नरसं कञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतमन्नरसं प्राज्ञासिषमिति न प्रज्ञापेतौ हतौ कर्म किञ्चन प्रज्ञपयेतामन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह नाहमेतत्कर्म प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेतं शरीरं सुखदुःखं किञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह नाहमेतत्सुखदुःखं प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेत उपस्थ आनन्दं रतिं प्रजातिं काञ्चन प्रज्ञपयेदन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतमानन्दं न रतिं प्रजातिं प्राज्ञासिषमिति न हि प्रज्ञापेतौ पादावित्यां काञ्चन प्रज्ञापयेतामन्यत्र मे मनोऽभूदित्याह । नाहमेतामित्यां प्राज्ञसिषमिति न हि प्रज्ञापेता धीः काचन सिद्ध्येन्न प्रज्ञातव्यं प्रज्ञायेत्

ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಮಾತು ಯಾವುದನ್ನೂ ತಿಳಿಸದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದೆ ಏನೂ ಹೇಳಲಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 'ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಉಸಿರು ಯಾವ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತಿಳಿಸದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದೆ ಗೊತ್ತಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 'ಈ ವಾಸನೆಯನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಕಣ್ಣು ಯಾವ ರೂಪವನ್ನೂ ತಿಳಿಸದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದೆ ಗೊತ್ತಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 'ಈ ರೂಪವನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಕಿವಿ ಯಾವ ಶಬ್ದವನ್ನೂ ತಿಳಿಸದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದೆ ಗೊತ್ತಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 'ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ನಾಲಿಗೆ ಅನ್ನದ ರುಚಿಯನ್ನು ತಿಳಿಸದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದೆ ಗೊತ್ತಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 'ಈ ರುಚಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಕೈಗಳು ಯಾವ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ತಿಳಿಸದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದೆ ಗೊತ್ತಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 'ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ದೇಹ ಸುಖ ದುಃಖವನ್ನು ತಿಳಿಸದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದೆ ಗೊತ್ತಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 'ಈ ಸುಖ ದುಃಖವನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಲೈಂಗಿಕ ಅಂಗ ಆನಂದ, ಸಂತೋಷ ಅಥವಾ ಸಂತಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದೆ ಗೊತ್ತಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 'ಈ ಆನಂದ, ಸಂತೋಷ, ಸಂತಾನವನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಕಾಲುಗಳು ನಡೆಯುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸದು, ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಇಲ್ಲದೆ ಗೊತ್ತಾಗದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. 'ಈ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಬುದ್ಧಿ ಯಾವ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸದು, ತಿಳಿಯಲೂ ಆಗದು.

न वाचं विजिज्ञासीत वक्तारं विद्यान्न गन्धं विजिज्ञासीत घ्रातारं विद्यान्न रूपं विजिज्ञासीत रूपविद्यं विद्यान्न शब्दं विजिज्ञासीत श्रोतारं विद्यान्नान्नरसं विजिज्ञासीतान्नरसविज्ञातारं विद्यान्न कर्म विजिज्ञासीत कर्तारं विद्यान्न सुखदुःखे विजिज्ञासीत सुखदुःखयोर्विज्ञातारं विद्यान्नानन्दं न रतिं न प्रजातिं विजिज्ञासीतानन्दस्य रतेः प्रजातेर्विज्ञातारं विद्यान्नेत्यां विजिज्ञासीतैतारं विद्यात् । न मनो विजिज्ञासीत मन्तारं विद्यात् । ता वा एता दशैव भूतमात्रा अधिप्रज्ञं दश प्रज्ञामात्रा अधिभूतं यद्धि भूतमात्रा न स्युर्न प्रज्ञामात्राः स्युर्यद्वा प्रज्ञामात्रा न स्युर्न भूतमात्राः स्युः

ಮಾತನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ಮಾತಾಡುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ವಾಸನೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ವಾಸನೆ ಊದುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ನೋಡುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಶಬ್ದವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ಕೇಳುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಅನ್ನದ ರುಚಿಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ರುಚಿಯನ್ನು ಅರಿಯುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಕೆಲಸವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ಮಾಡುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಸುಖ ದುಃಖವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಆನಂದ, ಸಂತೋಷ, ಸಂತಾನವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ನಡೆಯುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಬಾರದು, ಯೋಚಿಸುವವನನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕು. ಈ ಹತ್ತು ಭೌತಿಕ ಅಂಶಗಳು ಜ್ಞಾನದಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿವೆ; ಹತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಅಂಶಗಳು ಭೌತಿಕ ಅಂಶಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿವೆ. ಭೌತಿಕ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಜ್ಞಾನ ಅಂಶಗಳೂ ಇರವು, ಜ್ಞಾನ ಅಂಶಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಭೌತಿಕ ಅಂಶಗಳೂ ಇರವು.