కఠోపనిషద్

యోనిమన్యే ప్రపద్యన్తే శరీరత్వాయ దేహినః । స్థాణుమన్యేఽనుసంయన్తి యథాకర్మ యథాశ్రుతమ్

కొంతమంది జీవులు శరీరం పొందేందుకు గర్భంలోకి ప్రవేశిస్తారు. మరికొంతమంది తమ పూర్వకర్మలు, జ్ఞానం ప్రకారం స్థావరరూపాలను పొందుతారు.

య ఏష సుప్తేషు జాగర్తి కామం కామం పురుషో నిర్మిమాణః । తదేవ శుక్రం తద్బ్రహ్మ తదేవామృతముచ్యతే । తస్మిఁల్లోకాః శ్రితాః సర్వే తదు నాత్యేతి కశ్చన । ఏతద్వై తత్

నిద్రలో ఉన్నవారిలో, కోరిక కోరికను సృష్టిస్తూ ఎవడు మేల్కొంటాడో, వాడే పావనుడు, వాడే బ్రహ్మ, వాడే అమృతుడు. అన్ని లోకాలు ఆయనపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఎవ్వరూ ఆయనను దాటి పోరారు. ఇదే ఆ పరమతత్వం.

అగ్నిర్యథైకో భువనం ప్రవిష్టో రూపం రూపం ప్రతిరూపో బభూవ । ఏకస్తథా సర్వభూతాన్తరాత్మా రూపం రూపం ప్రతిరూపో బహిశ్చ

ఒకే అగ్ని ఈ లోకంలో ప్రవేశించి, ప్రతి రూపానికి తగినట్లు రూపం ధరించునట్లు, అన్ని జీవులలోని అంతర్యామి కూడా ఒక్కటే, ప్రతి రూపానికి తగినట్లు లోపల బయట రూపాలు తీసుకుంటాడు.

వాయుర్యథైకో భువనం ప్రవిష్టో రూపం రూపం ప్రతిరూపో బభూవ । ఏకస్తథా సర్వభూతాన్తరాత్మా రూపం రూపం ప్రతిరూపో బహిశ్చ

ఒకే వాయువు ఈ లోకంలో ప్రవేశించి, ప్రతి రూపానికి తగినట్లు రూపం ధరించునట్లు, అన్ని జీవులలోని అంతర్యామి కూడా ఒక్కటే, ప్రతి రూపానికి తగినట్లు లోపల బయట రూపాలు తీసుకుంటాడు.

సూర్యో యథా సర్వలోకస్య చక్షుః న లిప్యతే చాక్షుషైర్బాహ్యదోషైః । ఏకస్తథా సర్వభూతాన్తరాత్మా న లిప్యతే లోకదుఃఖేన బాహ్యః

సూర్యుడు ఈ జగత్తుకు కన్నులా ఉండి, బయట కనిపించే లోపాలు అతనికి అంటకూడవు. అలాగే అన్ని జీవులలోని అంతర్యామి ఒక్కటే, లోకంలోని బాధలు అతనికి అంటవు, ఎందుకంటే ఆయన వాటికి అతీతుడు.

ఏకో వశీ సర్వభూతాన్తరాత్మా ఏకం రూపం బహుధా యః కరోతి । తమాత్మస్థం యేఽనుపశ్యన్తి ధీరాః తేషాం సుఖం శాశ్వతం నేతరేషామ్

అన్ని జీవులలోని అంతర్యామి, ఒక్కటే పరిపాలకుడు, ఒక రూపాన్ని అనేక రూపాలుగా మారుస్తాడు. ఆ పరమాత్మను తనలోనే దర్శించే జ్ఞానులు శాశ్వతమైన ఆనందాన్ని పొందుతారు; ఇతరులకు అది దక్కదు.

నిత్యోఽనిత్యానాం చేతనశ్చేతనానామ్ ఏకో బహూనాం యో విదధాతి కామాన్ । తమాత్మస్థం యేఽనుపశ్యన్తి ధీరాః తేషాం శాన్తిః శాశ్వతీ నేతరేషామ్

నశ్వరమైన వాటిలో నిత్యుడు, చైతన్యవంతులలో చైతన్యుడు, అనేకరూపాలకు కోరికలను నెరవేర్చేవాడు ఒక్కడే. ఆ పరమాత్మను తనలోనే దర్శించే జ్ఞానులకు శాశ్వతమైన శాంతి లభిస్తుంది; ఇతరులకు కాదు.

తదేతదితి మన్యన్తేఽనిర్దేశ్యం పరమం సుఖమ్ । కథం ను తద్విజానీయాం కిము భాతి విభాతి వా

వారు దాన్ని వర్ణించలేని పరమానందంగా భావిస్తారు. దాన్ని నేను ఎలా తెలుసుకోగలను? అది ప్రకాశిస్తుందా లేదా?

న తత్ర సూర్యో భాతి న చన్ద్రతారకం నేమా విద్యుతో భాన్తి కుతోఽయమగ్నిః । తమేవ భాన్తమనుభాతి సర్వం తస్య భాసా సర్వమిదం విభాతి

అక్కడ సూర్యుడు ప్రకాశించడు, చంద్రుడు, నక్షత్రాలు కూడా కాదు. ఇవి మెరుపులు కూడా ప్రకాశించవు, మరి అగ్ని ఎలా ప్రకాశించగలదు? అది ప్రకాశించడంతోనే అన్నీ ప్రకాశిస్తాయి; దాని వెలతోనే ఈ సర్వం వెలుగుతుంది.

ఊర్ధ్వమూలోఽవాక్శాఖ ఏషోఽశ్వత్థః సనాతనః । తదేవ శుక్రం తద్బ్రహ్మ తదేవామృతముచ్యతే । తస్మిఁల్లోకాః శ్రితాః సర్వే తదు నాత్యేతి కశ్చన । ఏతద్వై తత్

ఈ శాశ్వతమైన అశ్వత్థవృక్షానికి పైకి వేరు, కిందకు శాఖలు. వాడే పావనుడు, వాడే బ్రహ్మ, వాడే అమృతుడు. అన్ని లోకాలు ఆయనపై ఆధారపడి ఉంటాయి. ఎవ్వరూ ఆయనను దాటి పోరారు. ఇదే ఆ పరమతత్వం.

యదిదం కిం చ జగత్ సర్వం ప్రాణ ఏజతి నిఃసృతమ్ । మహద్భయం వజ్రముద్యతం య ఏతద్విదురమృతాస్తే భవన్తి

ఈ జగత్తులో ఉన్న ప్రతిదీ ప్రాణశక్తి చేత నడుస్తోంది. అది మహాభయంగా, ఉద్ధృతమైన వజ్రంలా ఉంది. దీన్ని తెలుసుకున్నవారు అమరులవుతారు.

భయాదస్యాగ్నిస్తపతి భయాత్తపతి సూర్యః । భయాదిన్ద్రశ్చ వాయుశ్చ మృత్యుర్ధావతి పఞ్చమః

ఆయన భయంతో అగ్ని మండుతుంది; ఆయన భయంతో సూర్యుడు ప్రకాశిస్తాడు; ఆయన భయంతో ఇంద్రుడు, వాయువు, మరణదేవుడు కూడా తమ పనిని నిర్వర్తిస్తారు.

ఇహ చేదశకద్బోద్ధుం ప్రాక్షరీరస్య విస్రసః । తతః సర్గేషు లోకేషు శరీరత్వాయ కల్పతే

ఈ జన్మలో, శరీరం విడిచే ముందు, ఆయనను తెలుసుకోలేకపోతే, సృష్టిలోని లోకాల్లో మళ్లీ జన్మలు పొందాల్సి వస్తుంది.

యథాఽఽదర్శే తథాఽఽత్మని యథా స్వప్నే తథా పితృలోకే । యథాఽప్సు పరీవ దదృశే తథా గన్ధర్వలోకే ఛాయాతపయోరివ బ్రహ్మలోకే

దర్పణంలో కనిపించునట్లు ఆత్మలో, స్వప్నంలో కనిపించునట్లు పితృలోకంలో, నీటిలో ప్రతిబింబంలా గంధర్వలోకంలో, నీడ వెలుతురు లాగా బ్రహ్మలోకంలో కనిపిస్తుంది.

ఇన్ద్రియాణాం పృథగ్భావముదయాస్తమయౌ చ యత్ । పృథగుత్పద్యమానానాం మత్వా ధీరో న శోచతి

ఇంద్రియాల ప్రత్యేకతను, వాటి ఉత్పత్తి, లయలను తెలుసుకున్న జ్ఞాని, అవి వేర్వేరు అని గ్రహించినవాడు దుఃఖించడు.

ఇన్ద్రియేభ్యః పరం మనో మనసః సత్త్వముత్తమమ్ । సత్త్వాదధి మహానాత్మా మహతోఽవ్యక్తముత్తమమ్

ఇంద్రియాలకంటే మనసు ఉన్నతమైనది; మనసుకంటే బుద్ధి గొప్పది; బుద్ధికంటే మహత్తత్త్వం ఉన్నది; మహత్తత్త్వానికి మించినది అవ్యక్తం.

అవ్యక్తాత్తు పరః పురుషో వ్యాపకోఽలిఙ్గ ఏవ చ । యం జ్ఞాత్వా ముచ్యతే జన్తురమృతత్వం చ గచ్ఛతి

అవ్యక్తానికి మించిన పరమాత్మ అన్ని చోట్ల వ్యాపించి, లక్షణాల్లేని వాడు. ఆయనను తెలుసుకుంటే జీవుడు బంధనాల నుంచి విముక్తి పొంది అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు.

న సందృశే తిష్ఠతి రూపమస్య న చక్షుషా పశ్యతి కశ్చనైనమ్ । హృదా మనీషా మనసాఽభిక్లృప్తో య ఏతద్విదురమృతాస్తే భవన్తి

ఆయన రూపం మన కళ్లకు కనిపించదు, ఎవ్వరూ ఆయనను కనుగోలేరు. ఆయనను మనసుతో, హృదయంతో, ఆలోచనతో గ్రహించాలి. ఇది తెలిసినవారు అమృతత్వాన్ని పొందుతారు.

యదా పఞ్చావతిష్ఠన్తే జ్ఞానాని మనసా సహ । బుద్ధిశ్చ న విచేష్టతే తామాహుః పరమాం గతిమ్

ఐదు ఇంద్రియాలు మనసుతో కలసి నిశ్చలంగా ఉన్నప్పుడు, బుద్ధి కూడా కదలకుండా నిలిచినప్పుడు, దానిని పరమ గతి అంటారు.

తాం యోగమితి మన్యన్తే స్థిరామిన్ద్రియధారణామ్ । అప్రమత్తస్తదా భవతి యోగో హి ప్రభవాప్యయౌ

ఇంద్రియాలను స్థిరంగా నియంత్రించడం యోగం అని అంటారు. అప్పుడు మనిషి అప్రమత్తంగా ఉంటాడు, ఎందుకంటే యోగమే ఆది, అంతము కూడా.

నైవ వాచా న మనసా ప్రాప్తుం శక్యో న చక్షుషా । అస్తీతి బ్రువతోఽన్యత్ర కథం తదుపలభ్యతే

ఆయనను మాటతో, మనసుతో, కళ్లతో చేరుకోలేరు. 'ఆయన ఉన్నాడు' అని నమ్మినవాడే ఆయనను తెలుసుకోగలడు.

అస్తీత్యేవోపలబ్ధవ్యస్తత్త్వభావేన చోభయోః । అస్తీత్యేవోపలబ్ధస్య తత్త్వభావః ప్రసీదతి

'ఆయన ఉన్నాడు' అని నిజంగా గ్రహించాలి. ఆయనను ఉన్నవాడిగా తెలుసుకున్నవానికి ఆయన స్వరూపం స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.

యదా సర్వే ప్రముచ్యన్తే కామా యేఽస్య హృది శ్రితాః । అథ మర్త్యోఽమృతో భవత్యత్ర బ్రహ్మ సమశ్నుతే

మన హృదయంలో ఉన్న అన్ని కోరికలు పూర్తిగా పోయినప్పుడు, మానవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు; ఇక్కడే బ్రహ్మాన్ని అనుభవిస్తాడు.

యథా సర్వే ప్రభిద్యన్తే హృదయస్యేహ గ్రన్థయః । అథ మర్త్యోఽమృతో భవత్యేతావద్ధ్యనుశాసనమ్

హృదయంలోని అన్ని ముడులు విడిపోతే, మానవుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు. ఇదే ఉపదేశం.

శతం చైకా చ హృదయస్య నాడ్య- స్తాసాం మూర్ధానమభినిఃసృతైకా । తయోర్ధ్వమాయన్నమృతత్వమేతి విష్వఙ్ఙన్యా ఉత్క్రమణే భవన్తి

హృదయానికి నూరు ఒకటి నాడులు ఉంటాయి. వాటిలో ఒకటి తలవైపు పోతుంది. దానివల్ల పైకి వెళ్లినవాడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు. మిగతావి అన్ని దిశలకూ వ్యాపించి, బయలుదేరే మార్గాలు అవుతాయి.

అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషోఽన్తరాత్మా సదా జనానాం హృదయే సంనివిష్టః । తం స్వాచ్ఛరీరాత్ప్రవృహేన్ముఞ్జాదివేషీకాం ధైర్యేణ । తం విద్యాచ్ఛుక్రమమృతం తం విద్యాచ్ఛుక్రమమృతమితి

అంగుళంత పరిమాణంలో ఉన్న ఆంతర్యామి మనిషి హృదయంలో ఎప్పుడూ ఉంటాడు. ధైర్యంగా, ముజ్జ గడ్డి నుంచి నూలు తీయినట్టు, తన శరీరం నుంచి ఆయనను వెలికితీయాలి. ఆయనను పవిత్రుడిగా, అమృతుడిగా తెలుసుకోవాలి, పవిత్రుడిగా, అమృతుడిగా తెలుసుకోవాలి.

మృత్యుప్రోక్తాం నచికేతోఽథ లబ్ధ్వా విద్యామేతాం యోగవిధిం చ కృత్స్నమ్ । బ్రహ్మప్రాప్తో విరజోఽభూద్విమృత్యు- రన్యోఽప్యేవం యో విదధ్యాత్మమేవ

మరణదేవుడు చెప్పిన ఈ జ్ఞానాన్ని, యోగ విధానాన్ని నచికేతుడు తెలుసుకుని, బ్రహ్మాన్ని చేరాడు, పాపం లేని వాడయ్యాడు, మరణం లేని వాడయ్యాడు. ఈ విధంగా తనను తాను తెలుసుకున్నవారెవరైనా ఇదే ఫలితం పొందుతారు.

సహ నావవతు । సహ నౌ భునక్తు । సహ వీర్యం కరవావహై । తేజస్వినావధీతమస్తు మా విద్విషావహై

మనిద్దరినీ ఆయన కాపాడాలి. మనిద్దరినీ పోషించాలి. మనిద్దరం కలసి శక్తిగా కృషి చేయాలి. మన చదువు ప్రకాశవంతంగా ఉండాలి. మనిద్దరం ఒకరినొకరు ద్వేషించకూడదు.