ஒரு காலத்தில், நச்சிகேதன் என்பவன், இறப்பதரிசனமான யமராஜனிடம் இறுதியான அறிவை நாடி வந்தான். அப்போது யமர் அவனுக்குச் சிருஷ்டியின் ஆழமான ரகசியங்களை விரிவாக எடுத்துரைத்தார். "இந்த உலகம் முழுவதும் மேலே வேர் கொண்டும் கீழே கிளைகள் விரிந்தும் நிற்கும் அந்த நித்திய அச்வத்த மரத்தைப் போல உள்ளது," என்றார் யமர். "அந்த மரமே தூயவனும், பரம பரமாத்மாவும், அமரனும் என அழைக்கப்படுகிறான். அவனையே அனைத்து உலகங்களும் சார்ந்துள்ளன; அவனைத் தாண்டி எவரும் செல்ல முடியாது. இதுவே அந்த பரமார்த்தம்." "இங்குள்ள எல்லாவற்றையும் உயிரோட்டம் கொண்ட பிராணன் இயக்குகின்றான். அவன் ஒரு பேரச்சமாய், உயர்த்தப்பட்ட இடியாய் நிற்கிறான். இதை உணர்ந்தவர்களுக்கு மட்டும் அமரத்துவம் கிடைக்கும். அவனுக்குப் பயந்து நெருப்பு எரிகிறது; அவனுக்குப் பயந்து சூரியன் பிரகாசிக்கிறது; அவனுக்குப் பயந்து இந்திரனும் வாயுவும், ஐந்தாவது மரணனும் தங்கள் பணி செய்யிறார்கள்." "இந்த பரமனை, உடல் வீழ்வதற்கு முன்பாக இங்கு அறிய இயலாவிட்டால், அவன் பிறப்பும் இறப்பும் கொண்ட பிற உலகங்களில் பிணைபட்டுவிடுகிறான்." "அவன் எப்படி தெரிகிறான் என்பதைக் கேட்கிறாயா? கண்ணாடியில் நாம் நம்மை பார்ப்பதைப்போல் ஆத்மாவில் அவன் தெரிகிறான்; கனவில் முன்னோர்களின் உலகில் தெரிகிறான்; நீரில் கந்தர்வர்களின் உலகில் தெரிகிறான்; நிழல், ஒளி போல பிரம்மாவின் உலகில் தெரிகிறான்." "இந்த இంద్రியங்கள் தனித்தனியே எழுந்து மறையும் தன்மையை, அவற்றின் தனித்துவத்தை அறிந்த ஞானியால் ஏதும் துக்கம் வராது." "இந்த இந்திரியங்களைத் தாண்டி மனம் உள்ளது; மனதைத் தாண்டி உயர்ந்த புத்தி உள்ளது; புத்தியைத் தாண்டி மகான் என்ற ஆத்மா உள்ளது; அதையும் தாண்டி அவன், அவ்யக்தம்." "அந்த அவ்யக்தத்தைத் தாண்டி பரமபுருஷன் இருக்கிறான்; அவன் எல்லாவற்றிலும் பரவி, எந்தக் குறியீடும் இல்லாதவன். அவனை அறிந்தவரே பந்தத்திலிருந்து விடுபட்டு அமரத்துவத்தை அடைகிறார்கள்." "அவனது ரூபம் கண்களுக்கு இல்லை; எவரும் அவனை நேரடியாகப் பார்க்க முடியாது. அவனை மனம், சிந்தனை, இதயம் மூலமே அறிய முடியும். இதை உணர்ந்தவர்களே அமரர்களாகிறார்கள்." "ஐந்து இந்திரியங்களும் மனத்துடன் அமைதியடைந்து, புத்தியும் அசையாமல் இருக்கும் போது, அதுவே உயர்ந்த நிலை என்று அழைக்கப்படுகிறது. இந்த நிலையை நிலையாகப் பிடித்திருப்பதே யோகம். அப்போது ஒருவர் மிகுந்த கவனத்துடன் இருக்க வேண்டும், ஏனெனில் யோகமே ஆதியும் அந்தமுமாகும்." "அவனை வார்த்தையாலும், மனதாலும், கண்களாலும் அடைய முடியாது. 'அவன் இருக்கிறான்' என்று உணர்ந்தவரால் மட்டுமே அவனை அடைய முடியும்." "அவன் இருவகையில், உண்மையான நிலைமையில் இருப்பதாக அறியப்பட வேண்டும். அவனை இப்படிச் சொந்தமாக உணர்ந்தவருக்கு அவனது உண்மை வெளிப்படும்." "இதயத்தில் உறையும் எல்லா ஆசைகளும் களைந்துவிடும் போது, மனிதன் அமரனாகிறான்; இங்கேயே பிரம்மத்தை அடைகிறான்." "இதயத்தில் உள்ள அனைத்து முடிச்சுகளும் இங்கே விலகும் போது, மனிதன் அமரனாவான். இதுவே உபதேசம்." "இதயத்தில் நூற்றொரு நரம்புகள் உள்ளன; அவற்றுள் ஒன்று மேலே தலைக்கு செல்கிறது. அதன்வழியாகச் செல்லும் ஆன்மா அமரத்துவம் அடைகிறது; மற்றவை பல திசைகளில் பிணைபடுகின்றன." "உள் ஆத்மா, ஒரு விரலளவு, எல்லா உயிர்களின் இதயத்திலும் எப்போதும் இருக்கிறான். தன்னுடைய உடலிலிருந்து அவனை, கம்பில் இருந்து நாணலை இழுத்து எடுப்பதைப்போல், நிலையாக இழுத்து அறிக. அவனே தூயவன், அவனே அமரன் – இதை உணர்ந்து அறிக." "இவ்வாறு, இறப்பு தன் வாயிலாக வழங்கிய இந்த அறிவையும், யோகத்தின் முழு விதியையும் பெற்ற நச்சிகேதன், பாபம் இல்லாமல், மரணம் இல்லாமல், பிரம்மத்துடன் ஒன்றாகி விட்டான். இதேபோல், தன்னை இவ்விதம் அறிந்த எவரும் இதையே அடையலாம்." "அவன் இருவரையும் ஒன்றாகப் பாதுகாக்கட்டும்; இருவரையும் ஒன்றாகப் போஷிக்கட்டும்; இருவரும் ஒன்றாகச் செயல்படட்டும்; நம் கல்வி ஒளியூட்டும், வலிமை தரும்; நாம் ஒருவருக்கும் வெறுப்பு இல்லாமல் இருக்கட்டும்." இவ்வாறு யமராஜன், நச்சிகேதனுக்கு பரமாத்மாவின் இரகசியத்தையும், ஆன்மா எவ்வாறு அமரத்துவம் அடைகிறதென்பதையும் அருளிச்செய்தார்.