ऊर्ध्वमूलमधःशाखमेतदश्वत्थं सनातनं विश्वं वृक्षरूपेण स्थितमस्ति। स एव शुद्धः, स एव ब्रह्म, स एवामृताख्यः कथ्यते। तस्मिन्नेव सर्वाणि लोकानि प्रतिष्ठितानि, न कश्चन तं अतिक्रान्तुमर्हति—एष एव सः। यत्किञ्चिदिहास्ति, इदं सर्वं जगत् प्राणेन प्रेषितमिव चलति। स एव महद्भयं, स एवोद्धृत इव वज्रः; यं विदित्वा ज्ञाः अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। तस्माद्भयादग्निः दहति, तस्माद्भयात्सूर्यः तपति, तस्माद्भयादिन्द्रश्च वायुश्च, मृत्युः च पञ्चमः स्वं स्वं मार्गं चरन्ति। यदि कश्चिदेनं देहे पतति पूर्वं न वेद, स तदा सर्गलोकानां पात्रं भवति। यथा दर्पणे आत्मा दृश्यते, तथा आत्मनि; यथा स्वप्ने पितृलोके, यथा आप्सु गन्धर्वलोके, यथा छायातपयोर्ब्रह्मलोके। यः पण्डितः इन्द्रियाणां पृथक्त्वं, तेषां उदयास्तमयौ, पृथकुत्पत्तिं च वेद, सः शोकेन न बाध्यते। इन्द्रियातीतं मनः, मनसः परा बुद्धिः, बुद्धेः परं महत्, महतः च अव्यक्तं परम्। अव्यक्तात्परः पुरुषः सर्वव्यापी लिङ्गरहितः; तं विदित्वा जीवः विमुक्तो भवति, अमृतत्वं च प्राप्नोति। न तस्य रूपं दृश्यते, न कश्चन तं चक्षुषा पश्यति। हृद्या, मनसा, चिन्तया च गृहीतः सः। यं विदित्वा जनाः अमृतत्वं यान्ति। यदा पञ्चेन्द्रियाणि सह मनसा विश्रान्तानि भवन्ति, बुद्धिश्च न चलति, तदा तां परमां स्थितिं विदुः। तदिन्द्रियधारणं योगमिति मन्यन्ते; तस्मिन्काले जाग्रति, यः योगस्य आदिः च अन्तश्च। न वाचा, न मनसा, न चक्षुषा तं प्राप्नोतुं शक्यते। कथं तं अन्यः वेद, यः एतदस्तीत्येव वदति? स एव अस्तित्वेन ज्ञेयः, स्वस्वरूपेण। यः तं अस्तीत्येव वेद, तस्य तद्वस्तु स्पष्टं भवति। यदा हृदयस्थाः सर्वे कामाः विनिर्मुक्ताः भवन्ति, तदा मृत्युः अमृतत्वं प्राप्नोति, अत्रैव ब्रह्म सम्पद्यते। यदा हृदयग्रन्थयः अत्रैव छिद्यन्ते, तदा मृत्युः अमृतत्वं प्राप्नोति—एषा एव उपनिषदाम् उपदेशः। शतं च एकं च हृदयस्य नाड्यः; तासां एकया शीर्षमुत्क्रम्य अमृतत्वं प्राप्नोति। अन्याः सर्वदिशं प्रसृताः प्रेत्य सन्ति। अंगुष्ठमात्रः पुरुषः नित्यं जनानां हृदयेषु स्थितः। धैर्येण तमात्मनः शरीरात् वेणुवत् निष्क्रामयेत्। तम् शुद्धं, तम् अमृतम् विद्धि—तम् शुद्धं, तम् अमृतम् विद्धि। एवं यमेन उपदिष्टं विज्ञानं योगस्य च समग्रं धर्मं प्राप्य, नचिकेताः ब्रह्मणि ऐक्यं प्राप, मलरहितः, मृत्युरहितश्च अभवत्। एवं यः कश्चन आत्मानं एवम् वेद, स अपि एवं भवति। सः आवां समं पातु, आवां समं पुष्णातु, आवां समं वीर्यं कुर्याम, आवां समं ब्रह्म तेजसा अध्ययनं कुर्याम, आवयोः द्वेषः मा अस्तु।