ਕਠੋਪਨਿषਦ੍

ਨੈਵ ਵਾਚਾ ਨ ਮਨਸਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਨ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ । ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਬ੍ਰੁਵਤੋऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਕਥਂ ਤਦੁਪਲਭ੍ਯਤੇ

ਉਹ ਨਾ ਤਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ, ਨਾ ਮਨ ਨਾਲ, ਨਾ ਅੱਖ ਨਾਲ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। 'ਉਹ ਹੈ' ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਹ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ?

ਅਸ੍ਤੀਤ੍ਯੇਵੋਪਲਬ੍ਧਵ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਭਾਵੇਨ ਚੋਭਯੋਃ । ਅਸ੍ਤੀਤ੍ਯੇਵੋਪਲਬ੍ਧਸ੍ਯ ਤਤ੍ਤ੍ਵਭਾਵਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ

ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਨਾਲ, 'ਉਹ ਹੈ' ਸਮਝ ਕੇ ਹੀ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ 'ਉਹ ਹੈ' ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸੱਚਾਈ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਦਾ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਨ੍ਤੇ ਕਾਮਾ ਯੇऽਸ੍ਯ ਹृਦਿ ਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਅਥ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋऽਮृਤੋ ਭਵਤ੍ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸਮਸ਼੍ਨੁਤੇ

ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਕਾਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਥੇ ਹੀ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਭਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹृਦਯਸ੍ਯੇਹ ਗ੍ਰਨ੍ਥਯਃ । ਅਥ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋऽਮृਤੋ ਭਵਤ੍ਯੇਤਾਵਦ੍ਧ੍ਯਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍

ਜਦੋਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਇਥੇ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।

ਸ਼ਤਂ ਚੈਕਾ ਚ ਹृਦਯਸ੍ਯ ਨਾਡ੍ਯ- ਸ੍ਤਾਸਾਂ ਮੂਰ੍ਧਾਨਮਭਿਨਿਃਸृਤੈਕਾ । ਤਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮਾਯਨ੍ਨਮृਤਤ੍ਵਮੇਤਿ ਵਿष੍ਵਙ੍ਙਨ੍ਯਾ ਉਤ੍ਕ੍ਰਮਣੇ ਭਵਨ੍ਤਿ

ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਇੱਕ ਸੌ ਇੱਕ ਨਾਡੀਆਂ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਿੱਧਾ ਸਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਰਾਹੀਂ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਮਨੂਖ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਨਾਡੀਆਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਕੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਰਾਹ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋऽਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾ ਸਦਾ ਜਨਾਨਾਂ ਹृਦਯੇ ਸਂਨਿਵਿष੍ਟਃ । ਤਂ ਸ੍ਵਾਚ੍ਛਰੀਰਾਤ੍ਪ੍ਰਵृਹੇਨ੍ਮੁਞ੍ਜਾਦਿਵੇषੀਕਾਂ ਧੈਰ੍ਯੇਣ । ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰਮਮृਤਂ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਚ੍ਛੁਕ੍ਰਮਮृਤਮਿਤਿ

ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ ਆਤਮਕ ਪੁਰਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੂੰਜ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਕੱਢੋ। ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਮਰ ਜਾਣੋ—ਉਸ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਮਰ ਜਾਣੋ।

ਮृਤ੍ਯੁਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਂ ਨਚਿਕੇਤੋऽਥ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਵਿਦ੍ਯਾਮੇਤਾਂ ਯੋਗਵਿਧਿਂ ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਵਿਰਜੋऽਭੂਦ੍ਵਿਮृਤ੍ਯੁ- ਰਨ੍ਯੋऽਪ੍ਯੇਵਂ ਯੋ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍ਮਮੇਵ

ਮੌਤ ਨੇ ਜੋ ਗਿਆਨ ਸਿਖਾਇਆ, ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਯੋਗ ਦਾ ਢੰਗ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਨਚਿਕੇਤਾ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਹ ਨਾਵਵਤੁ । ਸਹ ਨੌ ਭੁਨਕ੍ਤੁ । ਸਹ ਵੀਰ੍ਯਂ ਕਰਵਾਵਹੈ । ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਵਧੀਤਮਸ੍ਤੁ ਮਾ ਵਿਦ੍ਵਿषਾਵਹੈ

ਉਹ ਸਾਡੀ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਸਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲੇ; ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੀਏ; ਸਾਡੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸਫਲ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਾ ਕਰੀਏ।