କଠୋପନିଷଦ୍

ପରାଚଃ କାମାନନୁଯନ୍ତି ବାଲା- ସ୍ତେ ମୃତ୍ଯୋର୍ଯନ୍ତି ଵିତତସ୍ଯ ପାଶମ୍ । ଅଥ ଧୀରା ଅମୃତତ୍ଵଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଧ୍ରୁଵମଧ୍ରୁଵେଷ୍ଵିହ ନ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତେ

ଶିଶୁମାନେ ବାହାର ଇଚ୍ଛା ପଛରେ ଦୌଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ଜାଲରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଧୀରମାନେ ଅମରତ୍ୱକୁ ଜାଣି, ଏଠାରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଜିନିଷରେ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ଖୋଜନ୍ତି ନାହିଁ।

ଯେନ ରୂପଂ ରସଂ ଗନ୍ଧଂ ଶବ୍ଦାନ୍ ସ୍ପର୍ଶାଁଶ୍ଚ ମୈଥୁନାନ୍ । ଏତେନୈଵ ଵିଜାନାତି କିମତ୍ର ପରିଶିଷ୍ଯତେ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ, ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ ଏବଂ ସମ୍ମିଳନର ଆନନ୍ଦକୁ ଜାଣୁଛୁ—ଏହି ଏକାଟି ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅନୁଭବ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ କି? ଏହିଏ ସେଠି।

ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତଂ ଜାଗରିତାନ୍ତଂ ଚୋଭୌ ଯେନାନୁପଶ୍ଯତି । ମହାନ୍ତଂ ଵିଭୁମାତ୍ମାନଂ ମତ୍ଵା ଧୀରୋ ନ ଶୋଚତି

ଯିଏ ସ୍ୱପ୍ନର ଶେଷ ଓ ଜାଗ୍ରତର ଶେଷକୁ ଏହି ଦ୍ୱାରା ଦେଖେ—ସେ ଯେତେବେଳେ ବଡ଼, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କେବେ ଶୋକ କରେନାହିଁ।

ଯ ଇମଂ ମଧ୍ଵଦଂ ଵେଦ ଆତ୍ମାନଂ ଜୀଵମନ୍ତିକାତ୍ । ଈଶାନଂ ଭୂତଭଵ୍ଯସ୍ଯ ନ ତତୋ ଵିଜୁଗୁପ୍ସତେ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଯିଏ ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ମଧୁରତା ଦେଇଥିବା, ନିକଟରେ ଥିବା ଜୀବ ଭାବେ, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍‌ର ଅଧିପତି ଭାବେ ଜାଣିଥାଏ, ସେ କେବେ ଆତ୍ମାକୁ ଅପମାନ କରେନାହିଁ। ଏହିଏ ସେଠି।

ଯଃ ପୂର୍ଵଂ ତପସୋ ଜାତମଦ୍ଭ୍ଯଃ ପୂର୍ଵମଜାଯତ । ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ଯୋ ଭୂତେଭିର୍ଵ୍ଯପଶ୍ଯତ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଯିଏ ତପସ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଜଳ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତାହାଠାରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିପାରନ୍ତି—ଏହିଏ ସେଠି।

ଯା ପ୍ରାଣେନ ସଂଭଵତ୍ଯଦିତିର୍ଦେଵତାମଯୀ । ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀଂ ଯା ଭୂତେଭିର୍ଵ୍ଯଜାଯତ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଯାହା ପ୍ରାଣ ସହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଦେବୀ ଆଦିତି ଭାବେ ଦେବତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତାହାଠାରେ ବସିଥାଏ, ଯାହା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି—ଏହିଏ ସେଠି।

ଅରଣ୍ଯୋର୍ନିହିତୋ ଜାତଵେଦା ଗର୍ଭ ଇଵ ସୁଭୃତୋ ଗର୍ଭିଣୀଭିଃ । ଦିଵେ ଦିଵେ ଈଡ୍ଯୋ ଜାଗୃଵଦ୍ଭିର୍ହଵିଷ୍ମଦ୍ଭିର୍ମନୁଷ୍ଯେଭିରଗ୍ନିଃ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ବନରେ ଲୁଚିଥିବା ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନି, ଗର୍ଭିଣୀ ମହିଳାମାନେ ଯେପରି ଗର୍ଭକୁ ସାଧାରଣ ଭାବେ ରଖନ୍ତି, ସେପରି ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛି; ପ୍ରତିଦିନ, ଜାଗ୍ରତ ଓ ହବି ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଏହିଏ ସେଠି।

ଯତଶ୍ଚୋଦେତି ସୂର୍ଯୋଽସ୍ତଂ ଯତ୍ର ଚ ଗଚ୍ଛତି । ତଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେଽର୍ପିତାସ୍ତଦୁ ନାତ୍ଯେତି କଶ୍ଚନ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଯାହାଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହାଠାରେ ଅସ୍ତ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯାହାରେ ବସିଛନ୍ତି—କେହି ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେନାହିଁ। ଏହିଏ ସେଠି।

ଯଦେଵେହ ତଦମୁତ୍ର ଯଦମୁତ୍ର ତଦନ୍ଵିହ । ମୃତ୍ଯୋଃ ସ ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ଯ ଇହ ନାନେଵ ପଶ୍ଯତି

ଏଠାରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସେଠାରେ ଯାହା ଅଛି, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଯିଏ ଏଠାରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଯାଏ।

ମନସୈଵେଦମାପ୍ତଵ୍ଯଂ ନେହ ନାନାଽସ୍ତି କିଂଚନ । ମୃତ୍ଯୋଃ ସ ମୃତ୍ଯୁଂ ଗଚ୍ଛତି ଯ ଇହ ନାନେଵ ପଶ୍ଯତି

ଏହିକୁ କେବଳ ମନ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଭବ କରାଯିବ; ଏଠାରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ। ଯିଏ ଏଠାରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଯାଏ।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଃ ପୁରୁଷୋ ମଧ୍ଯ ଆତ୍ମନି ତିଷ୍ଠତି । ଈଶାନଂ ଭୂତଭଵ୍ଯସ୍ଯ ନ ତତୋ ଵିଜୁଗୁପ୍ସତେ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଅଙ୍ଗୁଠି ପରିମାଣ ଥିବା ପୁରୁଷ ଆତ୍ମା ମଧ୍ୟରେ ବସିଛି; ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍‌ର ଅଧିପତି, ସେ କେବେ ଆତ୍ମାକୁ ଅପମାନ କରେନାହିଁ। ଏହିଏ ସେଠି।

ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠମାତ୍ରଃ ପୁରୁଷୋ ଜ୍ଯୋତିରିଵାଧୂମକଃ । ଈଶାନୋ ଭୂତଭଵ୍ଯସ୍ଯ ସ ଏଵାଦ୍ଯ ସ ଉ ଶ୍ଵଃ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଅଙ୍ଗୁଠି ପରିମାଣ ଥିବା ପୁରୁଷ, ଧୂମ ନଥିବା ଆଗ୍ନି ଶିଖା ପରି, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍‌ର ଅଧିପତି—ସେ ଆଜି ମଧ୍ୟ, ସେ ଆସନ୍ତାକାଲି ମଧ୍ୟ। ଏହିଏ ସେଠି।

ଯଥୋଦକଂ ଦୁର୍ଗେ ଵୃଷ୍ଟଂ ପର୍ଵତେଷୁ ଵିଧାଵତି । ଏଵଂ ଧର୍ମାନ୍ ପୃଥକ୍ ପଶ୍ଯଂସ୍ତାନେଵାନୁଵିଧାଵତି

ଯେପରି ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼ରେ ପଡ଼ିଥିବା ପାଣି ବିଭିନ୍ନ ଦିଗକୁ ବହିଯାଏ, ସେପରି ଯିଏ ଧର୍ମକୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖେ, ସେ ସେହିପରି ଅନୁସରଣ କରେ।

ଯଥୋଦକଂ ଶୁଦ୍ଧେ ଶୁଦ୍ଧମାସିକ୍ତଂ ତାଦୃଗେଵ ଭଵତି । ଏଵଂ ମୁନେର୍ଵିଜାନତ ଆତ୍ମା ଭଵତି ଗୌତମ

ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ଉପରେ ଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ପଡ଼ିଲେ ସେ ଏକାଟି ହୋଇଯାଏ, ସେପରି, ଗୌତମ, ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମୁନି ଜାଣିଲେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମା ଏହିପରି ହୋଇଯାଏ।

ପୁରମେକାଦଶଦ୍ଵାରମଜସ୍ଯାଵକ୍ରଚେତସଃ । ଅନୁଷ୍ଠାଯ ନ ଶୋଚତି ଵିମୁକ୍ତଶ୍ଚ ଵିମୁଚ୍ଯତେ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଏକାଦଶ ଦ୍ୱାର ଥିବା ସହରରେ, ଅଜନ୍ମା ଏବଂ ବାଙ୍କା ମନ ଥିବା ଯିଏ ନିଜକୁ ନିର୍ବିକାର ଭାବେ ରଖେ, ସେ କେବେ ଶୋକ କରେନାହିଁ; ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଏହିଏ ସେଠି।

ହଁସଃ ଶୁଚିଷଦ୍ଵସୁରାନ୍ତରିକ୍ଷସଦ୍- ହୋତା ଵେଦିଷଦତିଥିର୍ଦୁରୋଣସତ୍ । ନୃଷଦ୍ଵରସଦୃତସଦ୍ଵ୍ଯୋମସଦ୍ ଅବ୍ଜା ଗୋଜା ଋତଜା ଅଦ୍ରିଜା ଋତଂ ବୃହତ୍

ଶୁଦ୍ଧତାରେ ବସିଥିବା ହଂସ, ମଧ୍ୟଲୋକରେ ବସୁ, ବେଦିରେ ହୋତା, ଘରରେ ଅତିଥି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, ଉତ୍ତମ ମଧ୍ୟରେ, ନ୍ୟାୟରେ, ଆକାଶରେ, ଜଳରୁ ଜନ୍ମ, ଗାଈଠାରୁ ଜନ୍ମ, ସତ୍ୟରୁ ଜନ୍ମ, ପାହାଡ଼ଠାରୁ ଜନ୍ମ—ସତ୍ୟ, ବଡ଼।

ଊର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରାଣମୁନ୍ନଯତ୍ଯପାନଂ ପ୍ରତ୍ଯଗସ୍ଯତି । ମଧ୍ଯେ ଵାମନମାସୀନଂ ଵିଶ୍ଵେ ଦେଵା ଉପାସତେ

ଉପରକୁ ପ୍ରାଣକୁ ଉଠାଏ, ଅପାନକୁ ତଳକୁ ଫେରାଏ; ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ବାମନକୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ପୂଜନ କରନ୍ତି।

ଅସ୍ଯ ଵିସ୍ରଂସମାନସ୍ଯ ଶରୀରସ୍ଥସ୍ଯ ଦେହିନଃ । ଦେହାଦ୍ଵିମୁଚ୍ଯମାନସ୍ଯ କିମତ୍ର ପରିଶିଷ୍ଯତେ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଏହି ଦେହରେ ଥିବା ଆତ୍ମା ଯେତେବେଳେ ଦେହ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ମୁକ୍ତ ହୁଏ—ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ କି? ଏହିଏ ସେଠି।

ନ ପ୍ରାଣେନ ନାପାନେନ ମର୍ତ୍ଯୋ ଜୀଵତି କଶ୍ଚନ । ଇତରେଣ ତୁ ଜୀଵନ୍ତି ଯସ୍ମିନ୍ନେତାଵୁପାଶ୍ରିତୌ

କୌଣସି ମରଣଶୀଳ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ବା ଅପାନ ଦ୍ୱାରା ବଞ୍ଚି ନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ବଞ୍ଚନ୍ତି, ଯାହା ଉପରେ ଏହି ଦୁଇଟି ନିର୍ଭର କରେ।

ହନ୍ତ ତ ଇଦଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଗୁହ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ସନାତନମ୍ । ଯଥା ଚ ମରଣଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଆତ୍ମା ଭଵତି ଗୌତମ

ହେ ଗୌତମ, ଏହି ପୁରାତନ ଗୁପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମତତ୍ତ୍ୱକୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ଆତ୍ମା କିପରି ହୁଏ, ତାହା ମଧ୍ୟ କହିବି।

ଯୋନିମନ୍ଯେ ପ୍ରପଦ୍ଯନ୍ତେ ଶରୀରତ୍ଵାଯ ଦେହିନଃ । ସ୍ଥାଣୁମନ୍ଯେଽନୁସଂଯନ୍ତି ଯଥାକର୍ମ ଯଥାଶ୍ରୁତମ୍

କିଛି ଜୀବ ଦେହ ପାଇଁ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଗର୍ଭକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି, ଆଉ କିଛି ତାଙ୍କର କର୍ମ ଓ ଶିକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ ଜଡ଼ ଆକୃତିରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି।

ଯ ଏଷ ସୁପ୍ତେଷୁ ଜାଗର୍ତି କାମଂ କାମଂ ପୁରୁଷୋ ନିର୍ମିମାଣଃ । ତଦେଵ ଶୁକ୍ରଂ ତଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ତଦେଵାମୃତମୁଚ୍ଯତେ । ତସ୍ମିଁଲ୍ଲୋକାଃ ଶ୍ରିତାଃ ସର୍ଵେ ତଦୁ ନାତ୍ଯେତି କଶ୍ଚନ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍

ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶୟନ ସମୟରେ ଜାଗ୍ରତ ରହି, ଏକ ପରେ ଏକ ଇଚ୍ଛା ତିଆରି କରେ, ସେଠି ଏହି ପବିତ୍ର ଏକାତ୍ମା, ସେହି ବ୍ରହ୍ମ, ସେହି ଅମୃତ; ସମସ୍ତ ଜଗତ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରିଛି, କେହି ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେନି—ଏହିଠାରେ ସେଇ ଅଛନ୍ତି।

ଅଗ୍ନିର୍ଯଥୈକୋ ଭୁଵନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ରୂପଂ ରୂପଂ ପ୍ରତିରୂପୋ ବଭୂଵ । ଏକସ୍ତଥା ସର୍ଵଭୂତାନ୍ତରାତ୍ମା ରୂପଂ ରୂପଂ ପ୍ରତିରୂପୋ ବହିଶ୍ଚ

ଯେପରି ଏକ ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ଆକୃତି ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଏକାତ୍ମା ମଧ୍ୟ, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ଆକୃତି ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ଵାଯୁର୍ଯଥୈକୋ ଭୁଵନଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ରୂପଂ ରୂପଂ ପ୍ରତିରୂପୋ ବଭୂଵ । ଏକସ୍ତଥା ସର୍ଵଭୂତାନ୍ତରାତ୍ମା ରୂପଂ ରୂପଂ ପ୍ରତିରୂପୋ ବହିଶ୍ଚ

ଯେପରି ଏକ ବାୟୁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ଆକୃତି ଧାରଣ କରେ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଏକାତ୍ମା ମଧ୍ୟ, ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ଆକୃତି ଧାରଣ କରନ୍ତି।

ସୂର୍ଯୋ ଯଥା ସର୍ଵଲୋକସ୍ଯ ଚକ୍ଷୁଃ ନ ଲିପ୍ଯତେ ଚାକ୍ଷୁଷୈର୍ବାହ୍ଯଦୋଷୈଃ । ଏକସ୍ତଥା ସର୍ଵଭୂତାନ୍ତରାତ୍ମା ନ ଲିପ୍ଯତେ ଲୋକଦୁଃଖେନ ବାହ୍ଯଃ

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଦୃଷ୍ଟି ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ବାହ୍ୟ ଦୋଷରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ ଏକାତ୍ମା ମଧ୍ୟ, ଜଗତର ଦୁଃଖରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, କାରଣ ସେ ବାହ୍ୟ।

ଏକୋ ଵଶୀ ସର୍ଵଭୂତାନ୍ତରାତ୍ମା ଏକଂ ରୂପଂ ବହୁଧା ଯଃ କରୋତି । ତମାତ୍ମସ୍ଥଂ ଯେଽନୁପଶ୍ଯନ୍ତି ଧୀରାଃ ତେଷାଂ ସୁଖଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ନେତରେଷାମ୍

ଏହି ଏକ ଶାସକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟାମୀ, ଏକ ଆକୃତିକୁ ବହୁ ଭାବରେ କରନ୍ତି। ଯେ ସାଧୁଜନ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମନରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ଅଛି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ।

ନିତ୍ଯୋଽନିତ୍ଯାନାଂ ଚେତନଶ୍ଚେତନାନାମ୍ ଏକୋ ବହୂନାଂ ଯୋ ଵିଦଧାତି କାମାନ୍ । ତମାତ୍ମସ୍ଥଂ ଯେଽନୁପଶ୍ଯନ୍ତି ଧୀରାଃ ତେଷାଂ ଶାନ୍ତିଃ ଶାଶ୍ଵତୀ ନେତରେଷାମ୍

ଅନିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିତ୍ୟ, ଜଡମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାଗୃତ, ଏକା ଅନେକଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଯେ ସାଧୁଜନ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ମନରେ ଦେଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଅଛି, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ।

ତଦେତଦିତି ମନ୍ଯନ୍ତେଽନିର୍ଦେଶ୍ଯଂ ପରମଂ ସୁଖମ୍ । କଥଂ ନୁ ତଦ୍ଵିଜାନୀଯାଂ କିମୁ ଭାତି ଵିଭାତି ଵା

ଏହି ଅବ୍ୟାକ୍ୟା, ପରମ ସୁଖକୁ ସେମାନେ 'ଏହି' ବୋଲି ଭାବନ୍ତି। କିପରି ମୁଁ ଏହାକୁ ଜାଣିପାରିବି? ଏହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କି, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୁହେଁ କି?

ନ ତତ୍ର ସୂର୍ଯୋ ଭାତି ନ ଚନ୍ଦ୍ରତାରକଂ ନେମା ଵିଦ୍ଯୁତୋ ଭାନ୍ତି କୁତୋଽଯମଗ୍ନିଃ । ତମେଵ ଭାନ୍ତମନୁଭାତି ସର୍ଵଂ ତସ୍ଯ ଭାସା ସର୍ଵମିଦଂ ଵିଭାତି

ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏନାହିଁ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏନାହିଁ, ତେବେ ଏହି ଅଗ୍ନି କିପରି? ସେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିଲେ, ସମସ୍ତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳିତ ହୁଏ; ତାଙ୍କର ଆଲୋକରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚମକେ।