ନାଯମାତ୍ମା ପ୍ରଵଚନେନ ଲଭ୍ଯୋ ନ ମେଧଯା ନ ବହୁନା ଶ୍ରୁତେନ । ଯମେଵୈଷ ଵୃଣୁତେ ତେନ ଲଭ୍ଯଃ ତସ୍ଯୈଷ ଆତ୍ମା ଵିଵୃଣୁତେ ତନୂଁ ସ୍ଵାମ୍
ଏହି ଆତ୍ମା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ, ବୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା, ବହୁ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ। ଯାହାକୁ ଏହି ଆତ୍ମା ନିଜେ ଚୟନ କରେ, ସେଠି ଏହା ମିଳେ; ଏହି ଆତ୍ମା ତାଙ୍କୁ ନିଜ ରୂପ ଦେଖାଏ।
ନାଵିରତୋ ଦୁଶ୍ଚରିତାନ୍ନାଶାନ୍ତୋ ନାସମାହିତଃ । ନାଶାନ୍ତମାନସୋ ଵାଽପି ପ୍ରଜ୍ଞାନେନୈନମାପ୍ନୁଯାତ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିନାହିଁ, ଶାନ୍ତ ନୁହେଁ, ଏକାଗ୍ର ନୁହେଁ, ମନ ଶାନ୍ତ ନୁହେଁ—ସେଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିହେବ ନାହିଁ।
ଯସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମ ଚ କ୍ଷତ୍ରଂ ଚ ଉଭେ ଭଵତ ଓଦନଃ । ମୃତ୍ଯୁର୍ଯସ୍ଯୋପସେଚନଂ କ ଇତ୍ଥା ଵେଦ ଯତ୍ର ସଃ
ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଦୁଇଟି ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି, ମୃତ୍ୟୁ ଯାହାର ପାଇଁ ଉପସୂରଣ—ସେ କେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, କିଏ ଜାଣିପାରିବ?
ଋତଂ ପିବନ୍ତୌ ସୁକୃତସ୍ଯ ଲୋକେ ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୌ ପରମେ ପରାର୍ଧେ । ଛାଯାତପୌ ବ୍ରହ୍ମଵିଦୋ ଵଦନ୍ତି ପଞ୍ଚାଗ୍ନଯୋ ଯେ ଚ ତ୍ରିଣାଚିକେତାଃ
ସତ୍କର୍ମର ଫଳରେ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ପିଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ, ପଞ୍ଚଅଗ୍ନି ଓ ତିନିଟି ନଚିକେତା ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଛାୟା ଓ ରଶ୍ମି କହନ୍ତି।
ଯଃ ସେତୁରୀଜାନାନାମକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଯତ୍ ପରମ୍ । ଅଭଯଂ ତିତୀର୍ଷତାଂ ପାରଂ [https://puranastudy.000space.com/pur_index15/nachiketa.htm ନାଚିକେତଁ] ଶକେମହି
ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଯିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ସେଇ ଅକ୍ଷୟ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଭୟରହିତତାର ପାରକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାଁଥିବାମାନେ, ନଚିକେତା, ଆମେ ସେଠାକୁ ପହଁଚିପାରିବା।
ଆତ୍ମାନଁ ରଥିନଂ ଵିଦ୍ଧି ଶରୀରଁ ରଥମେଵ ତୁ । ବୁଦ୍ଧିଂ ତୁ ସାରଥିଂ ଵିଦ୍ଧି ମନଃ ପ୍ରଗ୍ରହମେଵ ଚ
ଆତ୍ମାକୁ ଗୁଡ଼ିକର ଅଧିନାୟକ ବୋଲି ଜାଣ, ଶରୀରକୁ ଗୁଡ଼ିକର ଗାଡ଼ି ବୋଲି ଜାଣ। ବୁଦ୍ଧିକୁ ଚାଳକ ଏବଂ ମନକୁ ଗାଡ଼ିର ରଶି ବୋଲି ଜାଣ।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ହଯାନାହୁର୍ଵିଷଯାଁ ସ୍ତେଷୁ ଗୋଚରାନ୍ । ଆତ୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯମନୋଯୁକ୍ତଂ ଭୋକ୍ତେତ୍ଯାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଗୁଡ଼ିକର ଘୋଡ଼ା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛାବସ୍ତୁ ହେଉଛି ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନେ ଚାଲିଥିବା ରାସ୍ତା। ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସହିତ ଏକତାରେ ଥିବା ଆତ୍ମା ହେଉଛି ଭୋଗକର୍ତ୍ତା।
ଯସ୍ତ୍ଵଵିଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭଵତ୍ଯଯୁକ୍ତେନ ମନସା ସଦା । ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯାଣ୍ଯଵଶ୍ଯାନି ଦୁଷ୍ଟାଶ୍ଵା ଇଵ ସାରଥେଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବୁଦ୍ଧି ନାହିଁ, ମନ ସବୁବେଳେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ରହନ୍ତି, ଯେପରି ଚାଳକ ପାଖରେ ଦୁଷ୍ଟ ଘୋଡ଼ା ଥାଏ।
ଯସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭଵତି ଯୁକ୍ତେନ ମନସା ସଦା । ତସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରିଯାଣି ଵଶ୍ଯାନି ସଦଶ୍ଵା ଇଵ ସାରଥେଃ
ଯେଉଁଠାରେ ବୁଦ୍ଧି ଅଛି, ମନ ସବୁବେଳେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ, ସେଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହନ୍ତି, ଯେପରି ଚାଳକ ପାଖରେ ଭଲ ଘୋଡ଼ା ଥାଏ।
ଯସ୍ତ୍ଵଵିଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭଵତ୍ଯମନସ୍କଃ ସଦାଽଶୁଚିଃ । ନ ସ ତତ୍ପଦମାପ୍ନୋତି ସଂସାରଂ ଚାଧିଗଚ୍ଛତି
ଯେଉଁଠାରେ ବୁଦ୍ଧି ନାହିଁ, ମନ ଅସ୍ଥିର ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ, ସେଠାରେ ସେ ଏହି ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ, ପୁନଃଜନ୍ମର ଚକ୍ରରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଯସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞାନଵାନ୍ଭଵତି ସମନସ୍କଃ ସଦା ଶୁଚିଃ । ସ ତୁ ତତ୍ପଦମାପ୍ନୋତି ଯସ୍ମାଦ୍ଭୂଯୋ ନ ଜାଯତେ
ଯେଉଁଠାରେ ବୁଦ୍ଧି ଅଛି, ମନ ସ୍ଥିର ଓ ଶୁଦ୍ଧ, ସେଠାରେ ସେ ଏହି ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଯେଉଁଠାରୁ ପୁନି ଜନ୍ମ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଵିଜ୍ଞାନସାରଥିର୍ଯସ୍ତୁ ମନଃ ପ୍ରଗ୍ରହଵାନ୍ନରଃ । ସୋଽଧ୍ଵନଃ ପାରମାପ୍ନୋତି ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋଃ ପରମଂ ପଦମ୍
ଯେଉଁ ଲୋକ ଜ୍ଞାନକୁ ଚାଳକ ଓ ମନକୁ ରଶି ବନାଇଥାଏ, ସେ ଏହି ଜୀବନର ରାସ୍ତାର ଶେଷକୁ ପହଁଚେ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦଶା।
ଇନ୍ଦ୍ରିଯେଭ୍ଯଃ ପରା ହ୍ଯର୍ଥା ଅର୍ଥେଭ୍ଯଶ୍ଚ ପରଂ ମନଃ । ମନସସ୍ତୁ ପରା ବୁଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧେରାତ୍ମା ମହାନ୍ପରଃ
ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେଠାରୁ ଇଚ୍ଛାବସ୍ତୁ ଉପରେ, ଇଚ୍ଛାବସ୍ତୁଠାରୁ ମନ ଉପରେ, ମନଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି ଉପରେ, ବୁଦ୍ଧିଠାରୁ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା ଉପରେ।
ମହତଃ ପରମଵ୍ଯକ୍ତମଵ୍ଯକ୍ତାତ୍ପୁରୁଷଃ ପରଃ । ପୁରୁଷାନ୍ନ ପରଂ କିଂଚିତ୍ସା [https://sa.wikisource.org/s/3gst କାଷ୍ଠା] ସା ପରା ଗତିଃ
ମହାନ୍ ଆତ୍ମାଠାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ଉପରେ, ଅଦୃଶ୍ୟଠାରୁ ପୁରୁଷ ଉପରେ, ପୁରୁଷଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ—ଏହା ହେଉଛି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୀମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲକ୍ଷ୍ୟ।
ଏଷ ସର୍ଵେଷୁ ଭୂତେଷୁ ଗୂଢୋଽଽତ୍ମା ନ ପ୍ରକାଶତେ । ଦୃଶ୍ଯତେ ତ୍ଵଗ୍ର୍ଯଯା ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ସୂକ୍ଷ୍ମଯା ସୂକ୍ଷ୍ମଦର୍ଶିଭିଃ
ଏହି ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଲୁଚିଥାଏ, ସେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବୁଦ୍ଧି, ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଲୋକେ ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ଯଚ୍ଛେଦ୍ଵାଙ୍ମନସୀ ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ତଦ୍ଯଚ୍ଛେଜ୍ଜ୍ଞାନ ଆତ୍ମନି । ଜ୍ଞାନମାତ୍ମନି ମହତି ନିଯଚ୍ଛେତ୍ତଦ୍ଯଚ୍ଛେଚ୍ଛାନ୍ତ ଆତ୍ମନି
ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ କଥାକୁ ମନରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ମନକୁ ଜ୍ଞାନରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଜ୍ଞାନକୁ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର, ଏବଂ ମହାନ୍ ଆତ୍ମାକୁ ଶାନ୍ତ ଆତ୍ମାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
ଉତ୍ତିଷ୍ଠତ ଜାଗ୍ରତ ପ୍ରାପ୍ଯ ଵରାନ୍ନିବୋଧତ । କ୍ଷୁରସ୍ଯ ଧାରା ନିଶିତା ଦୁରତ୍ଯଯା ଦୁର୍ଗଂ ପଥସ୍ତତ୍କଵଯୋ ଵଦନ୍ତି
ଉଠ, ସଚେତନ ହ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ପାଖକୁ ଯାଇ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର। ଏହି ରାସ୍ତା କଟାରିର ଧାର ପରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ଦୁର୍ଗମ—ଏହିପରି ମହାପୁରୁଷମାନେ କହନ୍ତି।
ଅଶବ୍ଦମସ୍ପର୍ଶମରୂପମଵ୍ଯଯଂ ତଥାଽରସଂ ନିତ୍ଯମଗନ୍ଧଵଚ୍ଚ ଯତ୍ । ଅନାଦ୍ଯନନ୍ତଂ ମହତଃ ପରଂ ଧ୍ରୁଵଂ ନିଚାଯ୍ଯ ତନ୍ମୃତ୍ଯୁମୁଖାତ୍ ପ୍ରମୁଚ୍ଯତେ
ଯାହା ଶବ୍ଦହୀନ, ସ୍ପର୍ଶହୀନ, ଆକୃତିହୀନ, ଅବିନାଶୀ, ରସହୀନ, ଚିରନ୍ତନ ଓ ଗନ୍ଧହୀନ, ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ମହାନ୍ ଠାରୁ ଉପରେ, ଅଟଳ—ଏହାକୁ ଜାଣିଲେ ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ।
ନାଚିକେତମୁପାଖ୍ଯାନଂ ମୃତ୍ଯୁପ୍ରୋକ୍ତଁ ସନାତନମ୍ । ଉକ୍ତ୍ଵା ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ମେଧାଵୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ
ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିବା ଏହି ପୁରାତନ ନଚିକେତା କଥାକୁ ଯିଏ କହେ ଓ ଶୁଣେ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ।
ଯ ଇମଂ ପରମଂ ଗୁହ୍ଯଂ ଶ୍ରାଵଯେଦ୍ ବ୍ରହ୍ମସଂସଦି । ପ୍ରଯତଃ ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଲେ ଵା ତଦାନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତେ । ତଦାନନ୍ତ୍ଯାଯ କଲ୍ପତ ଇତି
ଯିଏ ଭକ୍ତିସହିତ ଏହି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଥିବା ସଭାରେ କିମ୍ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧବେଳେ ପଢ଼େ, ସେ ଅନନ୍ତତା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ; ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅନନ୍ତତା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।
ପରାଞ୍ଚି ଖାନି ଵ୍ଯତୃଣତ୍ ସ୍ଵଯମ୍ଭୂ- ସ୍ତସ୍ମାତ୍ପରାଙ୍ପଶ୍ଯତି ନାନ୍ତରାତ୍ମନ୍ । କଶ୍ଚିଦ୍ଧୀରଃ ପ୍ରତ୍ଯଗାତ୍ମାନମୈକ୍ଷ- ଦାଵୃତ୍ତଚକ୍ଷୁରମୃତତ୍ଵମିଚ୍ଛନ୍
ସ୍ୱୟଂଭୂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେକୁ ବାହାରେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଦେଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ଲୋକେ ବାହାରକୁ ଦେଖନ୍ତି, ଭିତରରେ ଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ କେତେକ ଧୀର ଲୋକ ଅମରତ୍ୱ ଆଶା କରି, ନଜରକୁ ଭିତରକୁ ଫେରାଇ ଆତ୍ମାକୁ ଦେଖନ୍ତି।
ପରାଚଃ କାମାନନୁଯନ୍ତି ବାଲା- ସ୍ତେ ମୃତ୍ଯୋର୍ଯନ୍ତି ଵିତତସ୍ଯ ପାଶମ୍ । ଅଥ ଧୀରା ଅମୃତତ୍ଵଂ ଵିଦିତ୍ଵା ଧ୍ରୁଵମଧ୍ରୁଵେଷ୍ଵିହ ନ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ତେ
ଶିଶୁମାନେ ବାହାର ଇଚ୍ଛା ପଛରେ ଦୌଡ଼ନ୍ତି ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ଜାଲରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଧୀରମାନେ ଅମରତ୍ୱକୁ ଜାଣି, ଏଠାରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଜିନିଷରେ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ଖୋଜନ୍ତି ନାହିଁ।
ଯେନ ରୂପଂ ରସଂ ଗନ୍ଧଂ ଶବ୍ଦାନ୍ ସ୍ପର୍ଶାଁଶ୍ଚ ମୈଥୁନାନ୍ । ଏତେନୈଵ ଵିଜାନାତି କିମତ୍ର ପରିଶିଷ୍ଯତେ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍
ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ରୂପ, ରସ, ଗନ୍ଧ, ଶବ୍ଦ, ସ୍ପର୍ଶ ଏବଂ ସମ୍ମିଳନର ଆନନ୍ଦକୁ ଜାଣୁଛୁ—ଏହି ଏକାଟି ଦ୍ୱାରା ସବୁକିଛି ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଅନୁଭବ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ କି? ଏହିଏ ସେଠି।
ସ୍ଵପ୍ନାନ୍ତଂ ଜାଗରିତାନ୍ତଂ ଚୋଭୌ ଯେନାନୁପଶ୍ଯତି । ମହାନ୍ତଂ ଵିଭୁମାତ୍ମାନଂ ମତ୍ଵା ଧୀରୋ ନ ଶୋଚତି
ଯିଏ ସ୍ୱପ୍ନର ଶେଷ ଓ ଜାଗ୍ରତର ଶେଷକୁ ଏହି ଦ୍ୱାରା ଦେଖେ—ସେ ଯେତେବେଳେ ବଡ଼, ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ କେବେ ଶୋକ କରେନାହିଁ।
ଯ ଇମଂ ମଧ୍ଵଦଂ ଵେଦ ଆତ୍ମାନଂ ଜୀଵମନ୍ତିକାତ୍ । ଈଶାନଂ ଭୂତଭଵ୍ଯସ୍ଯ ନ ତତୋ ଵିଜୁଗୁପ୍ସତେ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍
ଯିଏ ଏହି ଆତ୍ମାକୁ ମଧୁରତା ଦେଇଥିବା, ନିକଟରେ ଥିବା ଜୀବ ଭାବେ, ଭୂତ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍ର ଅଧିପତି ଭାବେ ଜାଣିଥାଏ, ସେ କେବେ ଆତ୍ମାକୁ ଅପମାନ କରେନାହିଁ। ଏହିଏ ସେଠି।
ଯଃ ପୂର୍ଵଂ ତପସୋ ଜାତମଦ୍ଭ୍ଯଃ ପୂର୍ଵମଜାଯତ । ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତଂ ଯୋ ଭୂତେଭିର୍ଵ୍ଯପଶ୍ଯତ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍
ଯିଏ ତପସ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଜଳ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତାହାଠାରେ ବସିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିପାରନ୍ତି—ଏହିଏ ସେଠି।
ଯା ପ୍ରାଣେନ ସଂଭଵତ୍ଯଦିତିର୍ଦେଵତାମଯୀ । ଗୁହାଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତିଷ୍ଠନ୍ତୀଂ ଯା ଭୂତେଭିର୍ଵ୍ଯଜାଯତ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍
ଯାହା ପ୍ରାଣ ସହ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଦେବୀ ଆଦିତି ଭାବେ ଦେବତ୍ୱର ମୂର୍ତ୍ତି, ଗୁପ୍ତ ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତାହାଠାରେ ବସିଥାଏ, ଯାହା ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଛନ୍ତି—ଏହିଏ ସେଠି।
ଅରଣ୍ଯୋର୍ନିହିତୋ ଜାତଵେଦା ଗର୍ଭ ଇଵ ସୁଭୃତୋ ଗର୍ଭିଣୀଭିଃ । ଦିଵେ ଦିଵେ ଈଡ୍ଯୋ ଜାଗୃଵଦ୍ଭିର୍ହଵିଷ୍ମଦ୍ଭିର୍ମନୁଷ୍ଯେଭିରଗ୍ନିଃ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍
ବନରେ ଲୁଚିଥିବା ଜାତବେଦା ଅଗ୍ନି, ଗର୍ଭିଣୀ ମହିଳାମାନେ ଯେପରି ଗର୍ଭକୁ ସାଧାରଣ ଭାବେ ରଖନ୍ତି, ସେପରି ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛି; ପ୍ରତିଦିନ, ଜାଗ୍ରତ ଓ ହବି ଦେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜନ କରନ୍ତି। ଏହିଏ ସେଠି।
ଯତଶ୍ଚୋଦେତି ସୂର୍ଯୋଽସ୍ତଂ ଯତ୍ର ଚ ଗଚ୍ଛତି । ତଂ ଦେଵାଃ ସର୍ଵେଽର୍ପିତାସ୍ତଦୁ ନାତ୍ଯେତି କଶ୍ଚନ । ଏତଦ୍ଵୈ ତତ୍
ଯାହାଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହାଠାରେ ଅସ୍ତ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଯାହାରେ ବସିଛନ୍ତି—କେହି ତାହାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିପାରେନାହିଁ। ଏହିଏ ସେଠି।
ଯଦେଵେହ ତଦମୁତ୍ର ଯଦମୁତ୍ର ତଦନ୍ଵିହ । ମୃତ୍ଯୋଃ ସ ମୃତ୍ଯୁମାପ୍ନୋତି ଯ ଇହ ନାନେଵ ପଶ୍ଯତି
ଏଠାରେ ଯାହା ଅଛି, ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ସେଠାରେ ଯାହା ଅଛି, ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଯିଏ ଏଠାରେ ଭିନ୍ନତା ଦେଖେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଯାଏ।