କଠୋପନିଷଦ୍

ଶତାଯୁଷଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାନ୍ଵୃଣୀଷ୍ଵା ବହୂନ୍ପଶୂନ୍ ହସ୍ତିହିରଣ୍ଯମଶ୍ଵାନ୍ । ଭୂମେର୍ମହଦାଯତନଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ସ୍ଵଯଂ ଚ ଜୀଵ ଶରଦୋ ଯାଵଦିଚ୍ଛସି

ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ, ଅନେକ ଗାଈ, ହାତୀ, ସୁନା, ଘୋଡ଼ା ଚାହିଁବା। ପୃଥିବୀରେ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଚାହିଁବା, ଏବଂ ତୁମେ ନିଜେ ଯେତେ ଦିନ ଚାହଁ, ସେତେ ଦିନ ଜୀବନ୍ତ ରୁହ।

ଏତତ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଯଦି ମନ୍ଯସେ ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଵିତ୍ତଂ ଚିରଜୀଵିକାଂ ଚ । ମହାଭୂମୌ ନଚିକେତସ୍ତ୍ଵମେଧି କାମାନାଂ ତ୍ଵା କାମଭାଜଂ କରୋମି

ଯଦି ତୁମେ ଏହା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବରକୁ ଭାବ, ଧନ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଚାହିଁବା। ବଡ଼ ଭୂମିର ମାଲିକ ହେବା, ନଚିକେତା; ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଭୋଗୀ କରିଦେବି।

ଯେ ଯେ କାମା ଦୁର୍ଲଭା ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ସର୍ଵାନ୍ କାମାଁଶ୍ଛନ୍ଦତଃ ପ୍ରାର୍ଥଯସ୍ଵ । ଇମା ରାମାଃ ସରଥାଃ ସତୂର୍ଯା ନ ହୀଦୃଶା ଲମ୍ଭନୀଯା ମନୁଷ୍ଯୈଃ । ଆଭିର୍ମତ୍ପ୍ରତ୍ତାଭିଃ ପରିଚାରଯସ୍ଵ ନଚିକେତୋ ମରଣଂ ମାଽନୁପ୍ରାକ୍ଷୀଃ

ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଇଚ୍ଛା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମନ ମାନି ଚାହିଁବା। ଏଠି ରହିଛି ରମଣୀମାନେ, ରଥ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସହିତ; ଏପରି ଜିନିଷ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇନଥାନ୍ତି। ଏମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି, ଏମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କର; ନଚିକେତା, ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ପଚାରିବା ଛାଡ଼।

ଶ୍ଵୋଭାଵା ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଯଦନ୍ତକୈତତ୍ ସର୍ଵେଂଦ୍ରିଯାଣାଂ ଜରଯଂତି ତେଜଃ । ଅପି ସର୍ଵଂ ଜୀଵିତମଲ୍ପମେଵ ତଵୈଵ ଵାହାସ୍ତଵ ନୃତ୍ଯଗୀତେ

ମନୁଷ୍ୟର ଯାହାକି କାଲି ଶେଷ ହେବ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଶକ୍ତିକୁ କ୍ଷୟ କରେ। ସମସ୍ତ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅତି ଅଳ୍ପ; ତୁମର ହେଉଛି ଏହି ରଥ, ତୁମର ହେଉଛି ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ।

ନ ଵିତ୍ତେନ ତର୍ପଣୀଯୋ ମନୁଷ୍ଯୋ ଲପ୍ସ୍ଯାମହେ ଵିତ୍ତମଦ୍ରାକ୍ଷ୍ମ ଚେତ୍ତ୍ଵା । ଜୀଵିଷ୍ଯାମୋ ଯାଵଦୀଶିଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ଵରସ୍ତୁ ମେ ଵରଣୀଯଃ ସ ଏଵ

ଧନରେ କେହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ଧନ ପାଇପାରିଥାନ୍ତି। ତୁମେ ଯେତେ ଦିନ ଚାହଁ, ସେତେ ଦିନ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବା। କିନ୍ତୁ ମୋର ଯେଉଁ ବର ଆବଶ୍ୟକ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ।

ଅଜୀର୍ଯତାମମୃତାନାମୁପେତ୍ଯ ଜୀର୍ଯନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ କ୍ଵଧଃସ୍ଥଃ ପ୍ରଜାନନ୍ । ଅଭିଧ୍ଯାଯନ୍ ଵର୍ଣରତିପ୍ରମୋଦାନ୍ ଅତିଦୀର୍ଘେ ଜୀଵିତେ କୋ ରମେତ

ଅମର ଓ ଅକ୍ଷୟଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ପାଇ, ଜରାଶୀଳ ମନୁଷ୍ୟ ଅସ୍ଥାୟୀ ଜଗତରେ ରହି, ଏହାକୁ ଜାଣି, ରୂପ ଓ ଭୋଗରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନରେ କିପରି ଆନନ୍ଦ ମାନିପାରିବ?

ଯସ୍ମିନ୍ନିଦଂ ଵିଚିକିତ୍ସନ୍ତି ମୃତ୍ଯୋ ଯତ୍ସାମ୍ପରାଯେ ମହତି ବ୍ରୂହି ନସ୍ତତ୍ । ଯୋଽଯଂ ଵରୋ ଗୂଢମନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ନାନ୍ଯଂ ତସ୍ମାନ୍ନଚିକେତା ଵୃଣୀତେ

ଯାହାକୁ ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ହେ ମୃତ୍ୟୁ, ଏହି ମହା ପରଲୋକ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ବରକୁ ନଚିକେତା ଚୟନ କରୁଛି; ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ।

ଅନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯୋଽନ୍ଯଦୁତୈଵ ପ୍ରେଯ- ସ୍ତେ ଉଭେ ନାନାର୍ଥେ ପୁରୁଷଁ ସିନୀତଃ । ତଯୋଃ ଶ୍ରେଯ ଆଦଦାନସ୍ଯ ସାଧୁ ଭଵତି ହୀଯତେଽର୍ଥାଦ୍ଯ ଉ ପ୍ରେଯୋ ଵୃଣୀତେ

ଏକଟି ହେଉଛି ଶ୍ରେୟସ୍, ଆଉ ଏକଟି ହେଉଛି ପ୍ରେୟସ୍; ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସେ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ଶ୍ରେୟସ୍ ବାଛେ, ସେ ଭଲ ହୁଏ; ଯିଏ ପ୍ରେୟସ୍ ବାଛେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ଦୂରେଇଯାଏ।

ଶ୍ରେଯଶ୍ଚ ପ୍ରେଯଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯମେତଃ ତୌ ସମ୍ପରୀତ୍ଯ ଵିଵିନକ୍ତି ଧୀରଃ । ଶ୍ରେଯୋ ହି ଧୀରୋଽଭି ପ୍ରେଯସୋ ଵୃଣୀତେ ପ୍ରେଯୋ ମନ୍ଦୋ ଯୋଗକ୍ଷେମାଦ୍ଵୃଣୀତେ

ଶ୍ରେୟସ୍ ଓ ପ୍ରେୟସ୍ ଦୁହିଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସେ; ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଏମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ବିଭେଦ କରନ୍ତି। ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ପ୍ରେୟସ୍ ଛାଡ଼ି ଶ୍ରେୟସ୍ ବାଛନ୍ତି; ମୂର୍ଖ ଲୋକେ ଲାଭ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରେୟସ୍ ବାଛନ୍ତି।

ସ ତ୍ଵଂ ପ୍ରିଯାନ୍ପ୍ରିଯରୂପାଂଶ୍ଚ କାମାନ୍ ଅଭିଧ୍ଯାଯନ୍ନଚିକେତୋଽତ୍ଯସ୍ରାକ୍ଷୀଃ । ନୈତାଂ ସୃଙ୍କାଂ ଵିତ୍ତମଯୀମଵାପ୍ତୋ ଯସ୍ଯାଂ ମଜ୍ଜନ୍ତି ବହଵୋ ମନୁଷ୍ଯାଃ

ନଚିକେତା, ଆକର୍ଷଣୀୟ ଓ ମନୋହର ଭୋଗବିଲାସ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରି ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛ। ଏହି ଧନର ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଲୋକ ଡୁବିଯାନ୍ତି, ସେଠାରେ ତୁମେ ପଡ଼ିନାହ।

ଦୂରମେତେ ଵିପରୀତେ ଵିଷୂଚୀ ଅଵିଦ୍ଯା ଯା ଚ ଵିଦ୍ଯେତି ଜ୍ଞାତା । ଵିଦ୍ଯାଭୀପ୍ସିନଂ ନଚିକେତସଂ ମନ୍ଯେ ନ ତ୍ଵା କାମା ବହଵୋଽଲୋଲୁପନ୍ତ

ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଜ୍ଞାନ ଦୁହିଁ ଦୂର ଭିନ୍ନ ଓ ବିପରୀତ। ମୁଁ ତୁମକୁ, ନଚିକେତା, ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତିକୁ ଆଗ୍ରହ କରୁଥିବା ଭାବେ ଦେଖୁଛି; ଅନେକ ଇଚ୍ଛା ତୁମକୁ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରିଲା ନାହିଁ।

ଅଵିଦ୍ଯାଯାମନ୍ତରେ ଵର୍ତମାନାଃ ସ୍ଵଯଂ ଧୀରାଃ ପଣ୍ଡିତଂମନ୍ଯମାନାଃ । ଦନ୍ଦ୍ରମ୍ଯମାଣାଃ ପରିଯନ୍ତି ମୂଢା ଅନ୍ଧେନୈଵ ନୀଯମାନା ଯଥାନ୍ଧାଃ

ଅଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଓ ପଣ୍ଡିତ ଭାବି, ମୂଢ଼ ହୋଇ ଏଠୁ ଓଠୁ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଘୁରୁଛନ୍ତି; ଯେପରି ଅନ୍ଧ ଲୋକ ଅନ୍ଧକୁ ନେଇଯାଏ।

ନ ସାମ୍ପରାଯଃ ପ୍ରତିଭାତି ବାଲଂ ପ୍ରମାଦ୍ଯନ୍ତଂ ଵିତ୍ତମୋହେନ ମୂଢମ୍ । ଅଯଂ ଲୋକୋ ନାସ୍ତି ପର ଇତି ମାନୀ ପୁନଃ ପୁନର୍ଵଶମାପଦ୍ଯତେ ମେ

ଏହି ପରଲୋକ ଅବିବେକୀ, ଧନ ମୋହରେ ମୁଢ଼ ଓ ଅସାବଧାନ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ। 'ଏହି ଲୋକ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ' ଭାବି, ସେମାନେ ପୁନିପୁନି ମୋର ଅଧୀନରେ ପଡ଼ନ୍ତି।

ଶ୍ରଵଣାଯାପି ବହୁଭିର୍ଯୋ ନ ଲଭ୍ଯଃ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତୋଽପି ବହଵୋ ଯଂ ନ ଵିଦ୍ଯୁଃ । ଆଶ୍ଚର୍ଯୋ ଵକ୍ତା କୁଶଲୋଽସ୍ଯ ଲବ୍ଧା ଆଶ୍ଚର୍ଯୋ ଜ୍ଞାତା କୁଶଲାନୁଶିଷ୍ଟଃ

ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଅନେକ ଲୋକ ଶୁଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ଅନେକ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଅଦ୍ଭୁତ ହେଉଛନ୍ତି ଶିକ୍ଷକ, ଦକ୍ଷ ହେଉଛନ୍ତି ଶିଷ୍ୟ; ଦକ୍ଷ ଶିକ୍ଷକ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ଜଣେ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଅଦ୍ଭୁତ।

ନ ନରେଣାଵରେଣ ପ୍ରୋକ୍ତ ଏଷ ସୁଵିଜ୍ଞେଯୋ ବହୁଧା ଚିନ୍ତ୍ଯମାନଃ । ଅନନ୍ଯପ୍ରୋକ୍ତେ ଗତିରତ୍ର ନାସ୍ତି ଅଣୀଯାନ୍ ହ୍ଯତର୍କ୍ଯମଣୁପ୍ରମାଣାତ୍

ଏହି ଜ୍ଞାନ ଅପରିପକ୍ୱ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା କହିଲେ ସହଜରେ ବୁଝିପାରିବା ଯାଏ ନାହିଁ, ଅନେକ ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ ମଧ୍ୟ। ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ, ଯଦି ଦକ୍ଷ ଶିକ୍ଷକ ନ ଥାଏ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଯାହା ତର୍କରେ ଧରିପାରିବା ଯାଏ ନାହିଁ।

ନୈଷା ତର୍କେଣ ମତିରାପନେଯା ପ୍ରୋକ୍ତାନ୍ଯେନୈଵ ସୁଜ୍ଞାନାଯ ପ୍ରେଷ୍ଠ । ଯାଂ ତ୍ଵମାପଃ ସତ୍ଯଧୃତିର୍ବତାସି ତ୍ଵାଦୃଙ୍ନୋ ଭୂଯାନ୍ନଚିକେତଃ ପ୍ରଷ୍ଟା

ଏହି ବୁଝିବା ଜିନିଷକୁ ଯୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ କରିହେବ ନାହିଁ; ଏହା ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣାଇଥାଏ, ସତ୍ୟରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହା ମିଳେ, ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଏହା ପାଇଛ, ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତ ଅଛ; ନଚିକେତା, ତୁମ ପରି ପ୍ରଶ୍ନକାରୀ ଆମ ପାଖରେ ଆସୁନ୍ତୁ।

ଜାନାମ୍ଯହଂ ଶେଵଧିରିତ୍ଯନିତ୍ଯଂ ନ ହ୍ଯଧ୍ରୁଵୈଃ ପ୍ରାପ୍ଯତେ ହି ଧ୍ରୁଵଂ ତତ୍ । ତତୋ ମଯା ନାଚିକେତଶ୍ଚିତୋଽଗ୍ନିଃ ଅନିତ୍ଯୈର୍ଦ୍ରଵ୍ଯୈଃ ପ୍ରାପ୍ତଵାନସ୍ମି ନିତ୍ଯମ୍

ମୁଁ ଜାଣେଁ, ଏହି ଧନ ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ; କାରଣ, ଅସ୍ଥାୟୀ ଜିନିଷ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାୟୀ କିଛି ମିଳେନି। ଏହି କାରଣରୁ, ନଚିକେତା, ତୁମେ ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିଛ, ମୁଁ ଏହାକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ପାଇଛି।

କାମସ୍ଯାପ୍ତିଂ ଜଗତଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ କ୍ରତୋରାନନ୍ତ୍ଯମଭଯସ୍ଯ ପାରମ୍ । ସ୍ତୋମମହଦୁରୁଗାଯଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧୃତ୍ଯା ଧୀରୋ ନଚିକେତୋଽତ୍ଯସ୍ରାକ୍ଷୀଃ

ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ, ସଂସାରର ଆଧାର, ଯଜ୍ଞର ଅନନ୍ତତା, ଭୟ ନଥିବା ଦିଗ, ବଡ଼ ପ୍ରଶଂସା ଓ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିର ଆଧାର—ଏ ସବୁକୁ ଦୃଢ଼ ଚିତ୍ତରେ ଦେଖି, ନଚିକେତା, ତୁମେ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛ।

ତଂ ଦୁର୍ଦର୍ଶଂ ଗୂଢମନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟଂ ଗୁହାହିତଂ ଗହ୍ଵରେଷ୍ଠଂ ପୁରାଣମ୍ । ଅଧ୍ଯାତ୍ମଯୋଗାଧିଗମେନ ଦେଵଂ ମତ୍ଵା ଧୀରୋ ହର୍ଷଶୋକୌ ଜହାତି

ଏହି ଦେବତା ଦୁର୍ଦ୍ଦର୍ଶନ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ, ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ରହିଛି, ଅତି ପୁରୁଣା। ଅନ୍ତର୍ଯ୍ୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଜାଣି, ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଛାଡ଼ିଦିଏ।

ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ସମ୍ପରିଗୃହ୍ଯ ମର୍ତ୍ଯଃ ପ୍ରଵୃହ୍ଯ ଧର୍ମ୍ଯମଣୁମେତମାପ୍ଯ । ସ ମୋଦତେ ମୋଦନୀଯଁ ହି ଲବ୍ଧ୍ଵା ଵିଵୃତଁ ସଦ୍ମ ନଚିକେତସଂ ମନ୍ଯେ

ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ଭଲଭାବେ ବୁଝି, ମଣିଷ ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିହ୍ନି ଏବଂ ପାଇଲେ, ସେ ଖୁସି ହୁଏ, କାରଣ ସେ ଖୁସି ହେବା ଯୋଗ୍ୟ ଜିନିଷ ପାଇଛି। ମୁଁ ଭାବେ, ନଚିକେତାଙ୍କର ଘର ଖୋଲିଯାଇଛି।

ଅନ୍ଯତ୍ର ଧର୍ମାଦନ୍ଯତ୍ରାଧର୍ମା- ଦନ୍ଯତ୍ରାସ୍ମାତ୍କୃତାକୃତାତ୍ । ଅନ୍ଯତ୍ର ଭୂତାଚ୍ଚ ଭଵ୍ଯାଚ୍ଚ ଯତ୍ତତ୍ପଶ୍ଯସି ତଦ୍ଵଦ

ଧର୍ମରୁ ଅଲଗା, ଅଧର୍ମରୁ ଅଲଗା, କରାଯାଇଥିବା ଓ ନ କରାଯାଇଥିବା କାମରୁ ଅଲଗା, ଥିବା ଓ ହେବାକୁ ଥିବା ଜିନିଷରୁ ଅଲଗା—ତୁମେ ଯାହା ଦେଖୁଛ, ସେଥିରେ କହ।

ସର୍ଵେ ଵେଦା ଯତ୍ପଦମାମନନ୍ତି ତପାଁସି ସର୍ଵାଣି ଚ ଯଦ୍ଵଦନ୍ତି । ଯଦିଚ୍ଛନ୍ତୋ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚରନ୍ତି ତତ୍ତେ ପଦଁ ସଂଗ୍ରହେଣ ବ୍ରଵୀମ୍ଯୋମିତ୍ଯେତତ୍

ସମସ୍ତ ବେଦ ଯେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ କହିଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ଯାହାକୁ ଉପଦେଶ କରେ, ଯାହାକୁ ପାଇବା ପାଇଁ ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି—ସେଇ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହୁଛି—ଏହା 'ଓଁ'।

ଏତଦ୍ଧ୍ଯେଵାକ୍ଷରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଏତଦ୍ଧ୍ଯେଵାକ୍ଷରଂ ପରମ୍ । ଏତଦ୍ଧ୍ଯେଵାକ୍ଷରଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ଯୋ ଯଦିଚ୍ଛତି ତସ୍ଯ ତତ୍

ଏହି ଅକ୍ଷରଟି ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମ; ଏହି ଅକ୍ଷରଟି ହେଉଛି ପରମ। ଏହି ଅକ୍ଷରକୁ ଜାଣି, ଯେଉଁ କିଛି ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେଠି ପାଏ।

ଏତଦାଲମ୍ବନଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମେତଦାଲମ୍ବନଂ ପରମ୍ । ଏତଦାଲମ୍ବନଂ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଲୋକେ ମହୀଯତେ

ଏହି ଆଶ୍ରୟ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ଏହି ଆଶ୍ରୟ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ଆଶ୍ରୟକୁ ଜାଣି, ବ୍ରହ୍ମଲୋକରେ ମହିମା ପାଏ।

ନ ଜାଯତେ ମ୍ରିଯତେ ଵା ଵିପଶ୍ଚିନ୍ ନାଯଂ କୁତଶ୍ଚିନ୍ନ ବଭୂଵ କଶ୍ଚିତ୍ । ଅଜୋ ନିତ୍ଯଃ ଶାଶ୍ଵତୋଽଯଂ ପୁରାଣୋ ନ ହନ୍ଯତେ ହନ୍ଯମାନେ ଶରୀରେ

ବୁଦ୍ଧିମାନ ଆତ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ମରେ ନାହିଁ; ଏହା କେଉଁଠୁ ଆସିନାହିଁ, କାହାରୁ ହେଉନାହିଁ। ଏହା ଅଜ, ନିତ୍ୟ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ, ପୁରୁଣା; ଶରୀର ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।

ହନ୍ତା ଚେନ୍ମନ୍ଯତେ ହନ୍ତୁଁ ହତଶ୍ଚେନ୍ମନ୍ଯତେ ହତମ୍ । ଉଭୌ ତୌ ନ ଵିଜାନୀତୋ ନାଯଁ ହନ୍ତି ନ ହନ୍ଯତେ

ଯଦି କେହି ଭାବେ ଯେ, ସେ ହତ୍ୟା କରୁଛି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଭାବେ ଯେ, ସେ ହତ୍ୟା ହେଉଛି—ତେବେ ଦୁଇଜଣେ ମଧ୍ୟ ଜାଣିନାହାନ୍ତି। ଏହା ନ ହତ୍ୟା କରେ, ନ ହତ୍ୟା ହୁଏ।

ଅଣୋରଣୀଯାନ୍ମହତୋ ମହୀଯା- ନାତ୍ମାଽସ୍ଯ ଜନ୍ତୋର୍ନିହିତୋ ଗୁହାଯାମ୍ । ତମକ୍ରତୁଃ ପଶ୍ଯତି ଵୀତଶୋକୋ ଧାତୁପ୍ରସାଦାନ୍ମହିମାନମାତ୍ମନଃ

ସବୁଠାରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼, ଏହି ଆତ୍ମା ପ୍ରାଣୀର ହୃଦୟ ଗୁହାରେ ଲୁଚିଛି। ଯେଉଁଠାରେ ଇଚ୍ଛା ନାହିଁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଶାନ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଆତ୍ମାର ମହିମାକୁ ଦେଖି, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

ଆସୀନୋ ଦୂରଂ ଵ୍ରଜତି ଶଯାନୋ ଯାତି ସର୍ଵତଃ । କସ୍ତଂ ମଦାମଦଂ ଦେଵଂ ମଦନ୍ଯୋ ଜ୍ଞାତୁମର୍ହତି

ବସିଥିଲେ ଦୂରକୁ ଯାଏ, ଶୋଇଥିଲେ ସମସ୍ତଠାରେ ଯାଏ। ମୁଁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଏ ଏହି ଆନନ୍ଦ ଓ ନିରାନନ୍ଦ ଦେବତାକୁ ଜାଣିପାରିବ?

ଅଶରୀରଁ ଶରୀରେଷ୍ଵନଵସ୍ଥେଷ୍ଵଵସ୍ଥିତମ୍ । ମହାନ୍ତଂ ଵିଭୁମାତ୍ମାନଂ ମତ୍ଵା ଧୀରୋ ନ ଶୋଚତି

ଦେହ ଥିବା ମଧ୍ୟରେ ଦେହହୀନ, ଅସ୍ଥିର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥିର, ବଡ଼ ଓ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଆତ୍ମାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକ ଦୁଃଖ କରେନାହିଁ।