କଠୋପନିଷଦ୍

ପୀତୋଦକା ଜଗ୍ଧତୃଣା ଦୁଗ୍ଧଦୋହା ନିରିନ୍ଦ୍ରିଯାଃ । ଅନନ୍ଦା ନାମ ତେ ଲୋକାସ୍ତାନ୍ ସ ଗଚ୍ଛତି ତା ଦଦତ୍

ଯେଉଁ ଗାଈମାନେ ପାଣି ନାହିଁ, ଘାସ ଖାଇ ଶେଷ, ଦୁଧ ଦେଇ ଶେଷ, ଶକ୍ତିହୀନ, ସେମାନେ ଯେଉଁ ଲୋକକୁ ଦିଅନ୍ତି, ସେଠି ଆନନ୍ଦ ନାହିଁ; ଏମିତି ଦାନ କରୁଥିବା ଲୋକ ଏହି ଦୁଃଖର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ସ ହୋଵାଚ ପିତରଂ ତତ କସ୍ମୈ ମାଂ ଦାସ୍ଯସୀତି । ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତୃତୀଯଂ ତଁ ହୋଵାଚ ମୃତ୍ଯଵେ ତ୍ଵା ଦଦାମୀତି

ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୋତେ କାହାକୁ ଦେବେ?' ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟଥର ପଚାରିଲେ। ପିତା କହିଲେ, 'ମୁଁ ତୁମକୁ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ଦେଉଛି।'

ବହୂନାମେମି ପ୍ରଥମୋ ବହୂନାମେମି ମଧ୍ଯମଃ । କିଁ ସ୍ଵିଦ୍ଯମସ୍ଯ କର୍ତଵ୍ଯଂ ଯନ୍ମଯାଽଦ୍ଯ କରିଷ୍ଯତି

ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ପ୍ରଥମ, ଅନେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟମ। ଆଜି ମୋ ପିତା ମୋ ସହ କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି?

ଅନୁପଶ୍ଯ ଯଥା ପୂର୍ଵେ ପ୍ରତିପଶ୍ଯ ତଥାଽପରେ । ସସ୍ଯମିଵ ମର୍ତ୍ଯଃ ପଚ୍ଯତେ ସସ୍ଯମିଵାଜାଯତେ ପୁନଃ

ପୂର୍ବଜମାନେ କିପରି କରିଥିଲେ ଦେଖ, ପରେ ଆସିବାମାନେ କିପରି କରିବେ ଭଲଭାବରେ ଦେଖ। ଧାନ ଭଳି ମଣିଷ ପକେ, ଧାନ ଭଳି ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଉଛି।

ଵୈଶ୍ଵାନରଃ ପ୍ରଵିଶତ୍ଯତିଥିର୍ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୃହାନ୍ । ତସ୍ଯୈତାଁ ଶାନ୍ତିଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ହର ଵୈଵସ୍ଵତୋଦକମ୍

ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ଅତିଥି ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହୋଇ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ଦେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ବୈବସ୍ବତଙ୍କ ପାଇଁ ପାଣି ଆଣ।

ଆଶାପ୍ରତୀକ୍ଷେ ସଂଗତଁ ସୂନୃତାଂ ଚେଷ୍ଟାପୂର୍ତେ ପୁତ୍ରପଶୂଁଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ । ଏତଦ୍ଵୃଙ୍କ୍ତେ ପୁରୁଷସ୍ଯାଲ୍ପମେଧସୋ ଯସ୍ଯାନଶ୍ନନ୍ଵସତି ବ୍ରାହ୍ମଣୋ ଗୃହେ

ଆଶା, ଆଶାବାଦ, ସଙ୍ଗତି, ମିଠା କଥା, କାର୍ଯ୍ୟ, ପୁଣ୍ୟ, ପୁଅ ଓ ଗାଈ — ଏସବୁ ଅବିବେକୀ ଲୋକଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଯାଏ, ଯାହାଁ ଘରେ ଅତିଥି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନାହାରେ ରହନ୍ତି।

ତିସ୍ରୋ ରାତ୍ରୀର୍ଯଦଵାତ୍ସୀର୍ଗୃହେ ମେ- ଽନଶ୍ନନ୍ ବ୍ରହ୍ମନ୍ନତିଥିର୍ନମସ୍ଯଃ । ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ସ୍ଵସ୍ତି ମେଽସ୍ତୁ ତସ୍ମାତ୍ପ୍ରତି ତ୍ରୀନ୍ଵରାନ୍ଵୃଣୀଷ୍ଵ

ତିନି ରାତି ଧରି ଆପଣ ମୋ ଘରେ ଅନାହାରେ ଅତିଥି ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି, ବ୍ରାହ୍ମଣ। ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୋ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ଏହିକାରଣରୁ, ଆପଣ ତିନିଟି ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କରନ୍ତୁ।

ଶାନ୍ତସଂକଲ୍ପଃ ସୁମନା ଯଥା ସ୍ଯାଦ୍ ଵୀତମନ୍ଯୁର୍ଗୌତମୋ ମାଽଭି ମୃତ୍ଯୋ । ତ୍ଵତ୍ପ୍ରସୃଷ୍ଟମ୍ ମାଽଭିଵଦେତ୍ପ୍ରତୀତ ଏତତ୍ ତ୍ରଯାଣାଂ ପ୍ରଥମଂ ଵରଂ ଵୃଣେ

ମୃତ୍ୟୁ, ମୋ ପିତା ଗୌତମ ଶାନ୍ତ ମନରେ, ଭଲ ହୃଦୟରେ, ରାଗ ଛାଡ଼ି ରୁହନ୍ତୁ। ଆପଣ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ସେ ମୋତେ ଚିହ୍ନିବେ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଏହା ମୋର ପ୍ରଥମ ଆଶୀର୍ବାଦ।

ଯଥା ପୁରସ୍ତାଦ୍ ଭଵିତା ପ୍ରତୀତ ଔଦ୍ଦାଲକିରାରୁଣିର୍ମତ୍ପ୍ରସୃଷ୍ଟଃ । ସୁଖଁ ରାତ୍ରୀଃ ଶଯିତା ଵୀତମନ୍ଯୁଃ ତ୍ଵାଂ ଦଦୃଶିଵାନ୍ମୃତ୍ଯୁମୁଖାତ୍ ପ୍ରମୁକ୍ତମ୍

ଯେପରି ପୂର୍ବେ ଥିଲେ, ତେଣୁ ଆଉଦ୍ଦାଳକି ଆରୁଣି, ମୋ ପିତା, ଆପଣ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ ପରେ, ପୁନି ସେହିପରି ହେବେ, ଶାନ୍ତ ମନରେ, ଆନନ୍ଦରେ ରାତି କଟାଇବେ, ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖରୁ ମୋତେ ଦେଖି ଖୁସି ହେବେ।

ସ୍ଵର୍ଗେ ଲୋକେ ନ ଭଯଂ କିଂଚନାସ୍ତି ନ ତତ୍ର ତ୍ଵଂ ନ ଜରଯା ବିଭେତି । ଉଭେ ତୀର୍ତ୍ଵାଽଶନାଯାପିପାସେ ଶୋକାତିଗୋ ମୋଦତେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ

ସ୍ୱର୍ଗରେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ। ଏଠାରେ ଆପଣ ନାହାନ୍ତି, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାର ଭୟ ନାହିଁ। ଭୋକ ଓ ତ୍ରୁଷ୍ଣା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଦୁଃଖ ଶେଷ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ଲୋକ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।

ସ ତ୍ଵମଗ୍ନିଁ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯମଧ୍ଯେଷି ମୃତ୍ଯୋ ପ୍ରବ୍ରୂହି ତ୍ଵଁ ଶ୍ରଦ୍ଦଧାନାଯ ମହ୍ଯମ୍ । ସ୍ଵର୍ଗଲୋକା ଅମୃତତ୍ଵଂ ଭଜନ୍ତ ଏତଦ୍ ଦ୍ଵିତୀଯେନ ଵୃଣେ ଵରେଣ

ମୃତ୍ୟୁ, ମୋତେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବା ଅଗ୍ନି ବିଧି ଶିଖାଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଶୁଣିବି। ସ୍ୱର୍ଗରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଅମରତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି। ଏହା ମୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶୀର୍ବାଦ।

ପ୍ର ତେ ବ୍ରଵୀମି ତଦୁ ମେ ନିବୋଧ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯମଗ୍ନିଂ ନଚିକେତଃ ପ୍ରଜାନନ୍ । ଅନନ୍ତଲୋକାପ୍ତିମଥୋ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ଵିଦ୍ଧି ତ୍ଵମେତଂ ନିହିତଂ ଗୁହାଯାମ୍

ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଭଲଭାବରେ ଶୁଣ। ନାଚିକେତା, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ନେଇଯିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଣିଛି। ଅନନ୍ତ ଲୋକ ଲାଭ ଓ ତାହାର ଆଧାର ଜାଣ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ଗୁହାରେ ଥିବା ଅର୍ଥକୁ ବୁଝ।

ଲୋକାଦିମଗ୍ନିଂ ତମୁଵାଚ ତସ୍ମୈ ଯା ଇଷ୍ଟକା ଯାଵତୀର୍ଵା ଯଥା ଵା । ସ ଚାପି ତତ୍ପ୍ରତ୍ଯଵଦଦ୍ଯଥୋକ୍ତଂ ଅଥାସ୍ଯ ମୃତ୍ଯୁଃ ପୁନରେଵାହ ତୁଷ୍ଟଃ

ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କୁ ଲୋକର ଆଦି ଅଗ୍ନି ବିଷୟରେ, କେଉଁଠି, କେତେ ଇଷ୍ଟକା, କିପରି ରଖିବା, ସବୁ କହିଦେଲେ। ନାଚିକେତା ମଧ୍ୟ ଯେପରି ଶିଖିଥିଲେ, ସେହିପରି କହିଲେ। ତାପରେ ମୃତ୍ୟୁ ଖୁସି ହୋଇ ପୁଣି କହିଲେ।

ତମବ୍ରଵୀତ୍ ପ୍ରୀଯମାଣୋ ମହାତ୍ମା ଵରଂ ତଵେହାଦ୍ଯ ଦଦାମି ଭୂଯଃ । ତଵୈଵ ନାମ୍ନା ଭଵିତାଽଯମଗ୍ନିଃ ସୃଙ୍କାଂ ଚେମାମନେକରୂପାଂ ଗୃହାଣ

ମହାନ ଆତ୍ମା ଖୁସି ହୋଇ କହିଲେ, 'ଆଜି ଏଠାରେ ତୁମକୁ ଆଉ ଏକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛି। ଏହି ଅଗ୍ନି ତୁମ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବ। ଏହି ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ଶୃଙ୍ଖଳ ନିଅ।'

ତ୍ରିଣାଚିକେତସ୍ତ୍ରିଭିରେତ୍ଯ ସନ୍ଧିଂ ତ୍ରିକର୍ମକୃତ୍ତରତି ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୂ । ବ୍ରହ୍ମଜଜ୍ଞଂ ଦେଵମୀଡ୍ଯଂ ଵିଦିତ୍ଵା ନିଚାଯ୍ଯେମାଁ ଶାନ୍ତିମତ୍ଯନ୍ତମେତି

ଯେଉଁଠି ତିନିଟି ନାଚିକେତା ଅଗ୍ନି, ତିନିପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମାର ଜନ୍ମ ଥିବା ଦେବତାଙ୍କୁ ଜାଣି, ପ୍ରଶଂସା କରି, ସେ ଶାଶ୍ୱତ ଶାନ୍ତିକୁ ପାଏ।

ତ୍ରିଣାଚିକେତସ୍ତ୍ରଯମେତଦ୍ଵିଦିତ୍ଵା ଯ ଏଵଂ ଵିଦ୍ଵାଁଶ୍ଚିନୁତେ ନାଚିକେତମ୍ । ସ ମୃତ୍ଯୁପାଶାନ୍ ପୁରତଃ ପ୍ରଣୋଦ୍ଯ ଶୋକାତିଗୋ ମୋଦତେ ସ୍ଵର୍ଗଲୋକେ

ଯେଉଁଠି ତିନିଟି ନାଚିକେତା ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଣି, ଏହିପରି ବୁଝି ଏବଂ ନାଚିକେତାକୁ ସ୍ଥାପନ କରେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁର ବନ୍ଧନକୁ ଦୂର କରି, ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।

ଏଷ ତେଽଗ୍ନିର୍ନଚିକେତଃ ସ୍ଵର୍ଗ୍ଯୋ ଯମଵୃଣୀଥା ଦ୍ଵିତୀଯେନ ଵରେଣ । ଏତମଗ୍ନିଂ ତଵୈଵ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତି ଜନାସଃ ତୃତୀଯଂ ଵରଂ ନଚିକେତୋ ଵୃଣୀଷ୍ଵ

ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ନାଚିକେତା ଅଗ୍ନି, ଯାହାକୁ ତୁମେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଭାବେ ଚୟନ କରିଛ। ଲୋକେ ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ତୁମ ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବେ। ନାଚିକେତା, ଏବେ ତୃତୀୟ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚୟନ କର।

ଯେଯଂ ପ୍ରେତେ ଵିଚିକିତ୍ସା ମନୁଷ୍ଯେ- ଽସ୍ତୀତ୍ଯେକେ ନାଯମସ୍ତୀତି ଚୈକେ । ଏତଦ୍ଵିଦ୍ଯାମନୁଶିଷ୍ଟସ୍ତ୍ଵଯାଽହଂ ଵରାଣାମେଷ ଵରସ୍ତୃତୀଯଃ

ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନିଆରା ସନ୍ଦେହ ଅଛି—କିଏ କହେ, 'ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ଅଛନ୍ତି', ଆଉ କିଏ କହେ, 'ନାହାନ୍ତି'। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆପଣ ମୋତେ ଶିଖାନ୍ତୁ, ଏହି ହେଉଛି ମୋର ତୃତୀୟ ବର।

ଦେଵୈରତ୍ରାପି ଵିଚିକିତ୍ସିତଂ ପୁରା ନ ହି ସୁଵିଜ୍ଞେଯମଣୁରେଷ ଧର୍ମଃ । ଅନ୍ଯଂ ଵରଂ ନଚିକେତୋ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ମା ମୋପରୋତ୍ସୀରତି ମା ସୃଜୈନମ୍

ଏହି କଥାକୁ ଆଗରୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଥର ଚର୍ଚ୍ଚା କରିଛନ୍ତି; ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଧର୍ମକୁ ବୁଝିବା ସହଜ ନୁହେଁ। ତୁମେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ଚାହିଁବା, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନରେ ଆମେ ପଡ଼ିବାକୁ ମୋତେ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ଦେଵୈରତ୍ରାପି ଵିଚିକିତ୍ସିତଂ କିଲ ତ୍ଵଂ ଚ ମୃତ୍ଯୋ ଯନ୍ନ ସୁଜ୍ଞେଯମାତ୍ଥ । ଵକ୍ତା ଚାସ୍ଯ ତ୍ଵାଦୃଗନ୍ଯୋ ନ ଲଭ୍ଯୋ ନାନ୍ଯୋ ଵରସ୍ତୁଲ୍ଯ ଏତସ୍ଯ କଶ୍ଚିତ୍

ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥାରେ ସନ୍ଦେହ କରିଥିଲେ; ଆପଣ, ମୃତ୍ୟୁଦେବ, କହୁଛନ୍ତି ଏହା ସହଜରେ ବୁଝିବା ଯାଏ ନାହିଁ। ଆପଣ ପରି ଶିକ୍ଷକ ଅନ୍ୟ କେହି ମିଳିବେ ନାହିଁ; ଏହି ବର ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ନାହିଁ।

ଶତାଯୁଷଃ ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାନ୍ଵୃଣୀଷ୍ଵା ବହୂନ୍ପଶୂନ୍ ହସ୍ତିହିରଣ୍ଯମଶ୍ଵାନ୍ । ଭୂମେର୍ମହଦାଯତନଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ସ୍ଵଯଂ ଚ ଜୀଵ ଶରଦୋ ଯାଵଦିଚ୍ଛସି

ଶତବର୍ଷ ଆୟୁ ବିଶିଷ୍ଟ ପୁଅ ଓ ନାତିମାନେ, ଅନେକ ଗାଈ, ହାତୀ, ସୁନା, ଘୋଡ଼ା ଚାହିଁବା। ପୃଥିବୀରେ ବଡ଼ ରାଜ୍ୟ ଚାହିଁବା, ଏବଂ ତୁମେ ନିଜେ ଯେତେ ଦିନ ଚାହଁ, ସେତେ ଦିନ ଜୀବନ୍ତ ରୁହ।

ଏତତ୍ତୁଲ୍ଯଂ ଯଦି ମନ୍ଯସେ ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ଵିତ୍ତଂ ଚିରଜୀଵିକାଂ ଚ । ମହାଭୂମୌ ନଚିକେତସ୍ତ୍ଵମେଧି କାମାନାଂ ତ୍ଵା କାମଭାଜଂ କରୋମି

ଯଦି ତୁମେ ଏହା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବରକୁ ଭାବ, ଧନ ଓ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଚାହିଁବା। ବଡ଼ ଭୂମିର ମାଲିକ ହେବା, ନଚିକେତା; ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାର ଭୋଗୀ କରିଦେବି।

ଯେ ଯେ କାମା ଦୁର୍ଲଭା ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ ସର୍ଵାନ୍ କାମାଁଶ୍ଛନ୍ଦତଃ ପ୍ରାର୍ଥଯସ୍ଵ । ଇମା ରାମାଃ ସରଥାଃ ସତୂର୍ଯା ନ ହୀଦୃଶା ଲମ୍ଭନୀଯା ମନୁଷ୍ଯୈଃ । ଆଭିର୍ମତ୍ପ୍ରତ୍ତାଭିଃ ପରିଚାରଯସ୍ଵ ନଚିକେତୋ ମରଣଂ ମାଽନୁପ୍ରାକ୍ଷୀଃ

ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଇଚ୍ଛା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମନ ମାନି ଚାହିଁବା। ଏଠି ରହିଛି ରମଣୀମାନେ, ରଥ, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସହିତ; ଏପରି ଜିନିଷ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇନଥାନ୍ତି। ଏମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛନ୍ତି, ଏମାନଙ୍କ ସହ ଆନନ୍ଦ କର; ନଚିକେତା, ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ପଚାରିବା ଛାଡ଼।

ଶ୍ଵୋଭାଵା ମର୍ତ୍ଯସ୍ଯ ଯଦନ୍ତକୈତତ୍ ସର୍ଵେଂଦ୍ରିଯାଣାଂ ଜରଯଂତି ତେଜଃ । ଅପି ସର୍ଵଂ ଜୀଵିତମଲ୍ପମେଵ ତଵୈଵ ଵାହାସ୍ତଵ ନୃତ୍ଯଗୀତେ

ମନୁଷ୍ୟର ଯାହାକି କାଲି ଶେଷ ହେବ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଶକ୍ତିକୁ କ୍ଷୟ କରେ। ସମସ୍ତ ଜୀବନ ମଧ୍ୟ ଅତି ଅଳ୍ପ; ତୁମର ହେଉଛି ଏହି ରଥ, ତୁମର ହେଉଛି ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତ।

ନ ଵିତ୍ତେନ ତର୍ପଣୀଯୋ ମନୁଷ୍ଯୋ ଲପ୍ସ୍ଯାମହେ ଵିତ୍ତମଦ୍ରାକ୍ଷ୍ମ ଚେତ୍ତ୍ଵା । ଜୀଵିଷ୍ଯାମୋ ଯାଵଦୀଶିଷ୍ଯସି ତ୍ଵଂ ଵରସ୍ତୁ ମେ ଵରଣୀଯଃ ସ ଏଵ

ଧନରେ କେହି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିଲେ ଧନ ପାଇପାରିଥାନ୍ତି। ତୁମେ ଯେତେ ଦିନ ଚାହଁ, ସେତେ ଦିନ ଜୀବନ୍ତ ରହିପାରିବା। କିନ୍ତୁ ମୋର ଯେଉଁ ବର ଆବଶ୍ୟକ, ସେଠାରେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ।

ଅଜୀର୍ଯତାମମୃତାନାମୁପେତ୍ଯ ଜୀର୍ଯନ୍ମର୍ତ୍ଯଃ କ୍ଵଧଃସ୍ଥଃ ପ୍ରଜାନନ୍ । ଅଭିଧ୍ଯାଯନ୍ ଵର୍ଣରତିପ୍ରମୋଦାନ୍ ଅତିଦୀର୍ଘେ ଜୀଵିତେ କୋ ରମେତ

ଅମର ଓ ଅକ୍ଷୟଙ୍କ ସମ୍ନିଧିକୁ ପାଇ, ଜରାଶୀଳ ମନୁଷ୍ୟ ଅସ୍ଥାୟୀ ଜଗତରେ ରହି, ଏହାକୁ ଜାଣି, ରୂପ ଓ ଭୋଗରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ମନୁଷ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ଜୀବନରେ କିପରି ଆନନ୍ଦ ମାନିପାରିବ?

ଯସ୍ମିନ୍ନିଦଂ ଵିଚିକିତ୍ସନ୍ତି ମୃତ୍ଯୋ ଯତ୍ସାମ୍ପରାଯେ ମହତି ବ୍ରୂହି ନସ୍ତତ୍ । ଯୋଽଯଂ ଵରୋ ଗୂଢମନୁପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ନାନ୍ଯଂ ତସ୍ମାନ୍ନଚିକେତା ଵୃଣୀତେ

ଯାହାକୁ ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଅଛି, ହେ ମୃତ୍ୟୁ, ଏହି ମହା ପରଲୋକ ବିଷୟରେ ଆମକୁ କହନ୍ତୁ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ବରକୁ ନଚିକେତା ଚୟନ କରୁଛି; ଏହା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କିଛି ଚାହେଁ ନାହିଁ।

ଅନ୍ଯଚ୍ଛ୍ରେଯୋଽନ୍ଯଦୁତୈଵ ପ୍ରେଯ- ସ୍ତେ ଉଭେ ନାନାର୍ଥେ ପୁରୁଷଁ ସିନୀତଃ । ତଯୋଃ ଶ୍ରେଯ ଆଦଦାନସ୍ଯ ସାଧୁ ଭଵତି ହୀଯତେଽର୍ଥାଦ୍ଯ ଉ ପ୍ରେଯୋ ଵୃଣୀତେ

ଏକଟି ହେଉଛି ଶ୍ରେୟସ୍, ଆଉ ଏକଟି ହେଉଛି ପ୍ରେୟସ୍; ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସେ। ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ଶ୍ରେୟସ୍ ବାଛେ, ସେ ଭଲ ହୁଏ; ଯିଏ ପ୍ରେୟସ୍ ବାଛେ, ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ଦୂରେଇଯାଏ।

ଶ୍ରେଯଶ୍ଚ ପ୍ରେଯଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯମେତଃ ତୌ ସମ୍ପରୀତ୍ଯ ଵିଵିନକ୍ତି ଧୀରଃ । ଶ୍ରେଯୋ ହି ଧୀରୋଽଭି ପ୍ରେଯସୋ ଵୃଣୀତେ ପ୍ରେଯୋ ମନ୍ଦୋ ଯୋଗକ୍ଷେମାଦ୍ଵୃଣୀତେ

ଶ୍ରେୟସ୍ ଓ ପ୍ରେୟସ୍ ଦୁହିଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସେ; ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଏମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି ବିଭେଦ କରନ୍ତି। ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ପ୍ରେୟସ୍ ଛାଡ଼ି ଶ୍ରେୟସ୍ ବାଛନ୍ତି; ମୂର୍ଖ ଲୋକେ ଲାଭ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରେୟସ୍ ବାଛନ୍ତି।