एकदा एक तरुण मुलगा, नचिकेत, आपल्या वडिलांचा नाव वजश्रवसा यांच्यासोबत होता. वजश्रवसा, जो स्वर्गीय पुरस्कारासाठी सर्व काही दान करत होता, त्याच्या दानात नचिकेताला देखील समाविष्ट केले. दानाच्या वेळी, नचिकेताच्या मनात एक विचार आला: "माझे वडील मला कोणाला देतील?" तो तीन वेळा विचारतो, आणि वडील उत्तर देतात, "मी तुम्हाला मृत्यूला देतो." नचिकेता, विचारात पडलेला, आपल्या वडिलांच्या या निर्णयाबद्दल गहन विचार करू लागला. त्याने पाहिले की, माणसांचे जीवन हे धान्याप्रमाणे आहे; जन्म घेतात, वाढतात आणि नंतर कापले जातात. त्याने हे देखील लक्षात घेतले की, ज्याने दान केले, तो आनंदाच्या जगात जातो, पण त्याच्या दानात काहीही नाही. नचिकेताने मृत्यूच्या समोर उभे राहून विचारले, "ओ मृत्यू, मला सांग, तुम्ही मला कोणते वरदान द्याल?" मृत्यूने त्याला तीन वरदाने निवडण्याची संधी दिली. नचिकेताने पहिले वरदान मागितले की, "माझा पिता, गौतम, शांत आणि प्रेमळ राहो. तो मला आनंदाने ओळखो." त्याने दुसरे वरदान मागितले: "माझ्या मनात असलेल्या आकाशातील अग्निची माहिती मला दे." मृत्यूने त्याला आकाशात नेणाऱ्या अग्नीसंबंधीचे ज्ञान दिले, ज्यामुळे नचिकेताला अमरत्व प्राप्त होईल. मृत्यूने त्याला सांगितले की, जो नचिकेताच्या अग्न्याचे तीन यज्ञ करतो, तो जन्म आणि मृत्यूच्या बंधनातून मुक्त होतो. नचिकेताने तिसरे वरदान मागितले, "मृत्यू, माणसांच्या जीवनाच्या पलीकडे काय आहे, हे मला सांग." मृत्यूने त्याला सांगितले की, हे ज्ञान अत्यंत गुंतागुंतीचे आहे आणि हे समजून घेणे सोपे नाही. परंतु नचिकेताने ठरवले की, तो याच ज्ञानासाठी झगडेल. मृत्यूने अनेक भव्य वरदाने दिली, जसे की दीर्घ आयुष्य, संपत्ती, आणि सुख. परंतु नचिकेताने ते सर्व नाकारले. त्याला माहित होते की, या भौतिक गोष्टींचा काहीही उपयोग नाही. त्याने मृत्यूला सांगितले, "मी अमरत्वाबद्दलचे ज्ञानच मागतो." नचिकेताच्या दृढ इच्छेमुळे, मृत्यूने त्याला ज्ञान दिले. त्याने नचिकेताला सांगितले की, ज्ञान हे एक गूढ आहे, जे फक्त योग्य मार्गदर्शकाच्या सहाय्यानेच मिळवता येते. याप्रमाणे, नचिकेताने ज्ञान प्राप्त केले आणि त्याने आपल्या जीवनातील सर्व भौतिक सुखांचा त्याग केला. त्याने अंतर्मुख होऊन, अंतर्गत शांती आणि अमरत्वाची प्राप्ती केली. नचिकेताच्या या गूढ प्रवासाने त्याला जीवनाचे खरे अर्थ समजून दिले आणि त्याने आपला मार्ग निश्चित केला. अशा प्रकारे, नचिकेताने ज्ञानाच्या मार्गावर चालत, अमरत्व प्राप्त केले आणि मृत्यूच्या गूढतेत प्रवेश केला, ज्यामुळे तो एक महान आत्मा बनला.