കഠോപനിഷദ്

നാവിരതോ ദുശ്ചരിതാന്നാശാന്തോ നാസമാഹിതഃ । നാശാന്തമാനസോ വാഽപി പ്രജ്ഞാനേനൈനമാപ്നുയാത്

ദുഷ്പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കാത്തവനും, മനസ്സിൽ ശാന്തിയില്ലാത്തവനും, ഏകാഗ്രതയില്ലാത്തവനും, മനസ്സിൽ സമാധാനം ഇല്ലാത്തവനും, ഈ ജ്ഞാനം കൊണ്ട് ഇതിനെ നേടാൻ കഴിയില്ല.

യസ്യ ബ്രഹ്മ ച ക്ഷത്രം ച ഉഭേ ഭവത ഓദനഃ । മൃത്യുര്യസ്യോപസേചനം ക ഇത്ഥാ വേദ യത്ര സഃ

ആർക്കായി ബ്രാഹ്മണനും ക്ഷത്രിയനും ഭക്ഷണവും, മരണവും പച്ചക്കറിയുമാണ്, അവൻ എവിടെയാണെന്ന് ആരാണ് അറിയുക?

ഋതം പിബന്തൌ സുകൃതസ്യ ലോകേ ഗുഹാം പ്രവിഷ്ടൌ പരമേ പരാര്ധേ । ഛായാതപൌ ബ്രഹ്മവിദോ വദന്തി പഞ്ചാഗ്നയോ യേ ച ത്രിണാചികേതാഃ

സത്യം ആസ്വദിച്ച്, സുകൃതഫലലോകത്തിൽ, പരമമായ ഗുഹയിൽ പ്രവേശിച്ചവരെയും, ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവരും, അഞ്ചു അഗ്നിഹോത്രവും മൂന്ന് നചികേത യാഗവും ചെയ്യുന്നവരും അവരെ നിഴലും പ്രകാശവും എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

യഃ സേതുരീജാനാനാമക്ഷരം ബ്രഹ്മ യത് പരമ് । അഭയം തിതീര്ഷതാം പാരം [https://puranastudy.000space.com/pur_index15/nachiketa.htm നാചികേതഁ] ശകേമഹി

അക്ഷരമായ പരബ്രഹ്മം അറിയുന്നവർക്ക് അതു ഒരു പാലംപോലെയാണ്, ഭയമില്ലാത്ത അതിരിലേക്ക് കടക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്കു നാചികേതാ, നമുക്ക് അതിനെ പ്രാപിക്കാൻ കഴിയട്ടെ.

ആത്മാനഁ രഥിനം വിദ്ധി ശരീരഁ രഥമേവ തു । ബുദ്ധിം തു സാരഥിം വിദ്ധി മനഃ പ്രഗ്രഹമേവ ച

ആത്മാവിനെ സാരഥിയെന്നു മനസ്സിലാക്കണം, ശരീരം രഥം തന്നെയാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം. ബുദ്ധിയെ സാരഥിയെന്നു മനസ്സിലാക്കണം, മനസ്സിനെ കയ്യിൽ പിടിക്കുന്ന കയറ്റംപോലെയാണ്.

ഇന്ദ്രിയാണി ഹയാനാഹുര്വിഷയാഁ സ്തേഷു ഗോചരാന് । ആത്മേന്ദ്രിയമനോയുക്തം ഭോക്തേത്യാഹുര്മനീഷിണഃ

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കുതിരകളാണ്, അവയുടെ വിഷയങ്ങൾ അവ സഞ്ചരിക്കുന്ന വഴികളാണ്. മനസ്സും ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ചേർന്ന ആത്മാവാണ് അനുഭവിക്കുന്നവൻ എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.

യസ്ത്വവിജ്ഞാനവാന്ഭവത്യയുക്തേന മനസാ സദാ । തസ്യേന്ദ്രിയാണ്യവശ്യാനി ദുഷ്ടാശ്വാ ഇവ സാരഥേഃ

ആലോചനയില്ലാത്തവനും, എപ്പോഴും അശാന്തമായ മനസ്സുള്ളവനും, അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത കുതിരകളെപ്പോലെയാണ്.

യസ്തു വിജ്ഞാനവാന്ഭവതി യുക്തേന മനസാ സദാ । തസ്യേന്ദ്രിയാണി വശ്യാനി സദശ്വാ ഇവ സാരഥേഃ

ജ്ഞാനമുള്ളവനും, എപ്പോഴും നിയന്ത്രിതമായ മനസ്സുള്ളവനും, അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നല്ല കുതിരകളെപ്പോലെ നിയന്ത്രണത്തിലായിരിക്കും.

യസ്ത്വവിജ്ഞാനവാന്ഭവത്യമനസ്കഃ സദാഽശുചിഃ । ന സ തത്പദമാപ്നോതി സംസാരം ചാധിഗച്ഛതി

ആലോചനയില്ലാത്തവനും, അശാന്തവും അശുദ്ധവുമായ മനസ്സുള്ളവനും ആ അവസ്ഥയെ പ്രാപിക്കില്ല; അവൻ ജനനമരണചക്രത്തിൽ കുടുങ്ങും.

യസ്തു വിജ്ഞാനവാന്ഭവതി സമനസ്കഃ സദാ ശുചിഃ । സ തു തത്പദമാപ്നോതി യസ്മാദ്ഭൂയോ ന ജായതേ

ജ്ഞാനമുള്ളവനും, ശാന്തവും ശുദ്ധവുമായ മനസ്സുള്ളവനും ആ അവസ്ഥയെ പ്രാപിക്കും; അവിടുനിന്ന് വീണ്ടും ജനനം ഉണ്ടാകില്ല.

വിജ്ഞാനസാരഥിര്യസ്തു മനഃ പ്രഗ്രഹവാന്നരഃ । സോഽധ്വനഃ പാരമാപ്നോതി തദ്വിഷ്ണോഃ പരമം പദമ്

ജ്ഞാനം സാരഥിയാകുകയും, മനസ്സ് കയറ്റംപോലെയും ഉള്ളവൻ, അവൻ യാത്രയുടെ അവസാനം, അതായത് വിഷ്ണുവിന്റെ പരമപദം, പ്രാപിക്കും.

ഇന്ദ്രിയേഭ്യഃ പരാ ഹ്യര്ഥാ അര്ഥേഭ്യശ്ച പരം മനഃ । മനസസ്തു പരാ ബുദ്ധിര്ബുദ്ധേരാത്മാ മഹാന്പരഃ

ഇന്ദ്രിയങ്ങളെക്കാൾ ഉയർന്നത് വിഷയങ്ങൾ, വിഷയങ്ങളെക്കാൾ ഉയർന്നത് മനസ്സ്, മനസ്സിനെക്കാൾ ഉയർന്നത് ബുദ്ധി, ബുദ്ധിയെക്കാൾ ഉയർന്നത് മഹത്താണ്.

മഹതഃ പരമവ്യക്തമവ്യക്താത്പുരുഷഃ പരഃ । പുരുഷാന്ന പരം കിംചിത്സാ [https://sa.wikisource.org/s/3gst കാഷ്ഠാ] സാ പരാ ഗതിഃ

മഹത്തിനെക്കാൾ ഉയർന്നത് അവ്യക്തം, അവ്യക്തത്തെക്കാൾ ഉയർന്നത് പുരുഷൻ; പുരുഷനേക്കാൾ ഉയർന്നത് ഒന്നുമില്ല—അതാണ് പരമാവധി, അതാണ് പരമഗതി.

ഏഷ സര്വേഷു ഭൂതേഷു ഗൂഢോഽഽത്മാ ന പ്രകാശതേ । ദൃശ്യതേ ത്വഗ്ര്യയാ ബുദ്ധ്യാ സൂക്ഷ്മയാ സൂക്ഷ്മദര്ശിഭിഃ

ഈ ആത്മാവ് എല്ലാ ജീവികളിലും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു, വെളിപ്പെടുന്നില്ല; എന്നാൽ സൂക്ഷ്മമായ ബുദ്ധിയും ദൃഷ്ടിയും ഉള്ളവർക്ക് അത് കാണാൻ കഴിയും.

യച്ഛേദ്വാങ്മനസീ പ്രാജ്ഞസ്തദ്യച്ഛേജ്ജ്ഞാന ആത്മനി । ജ്ഞാനമാത്മനി മഹതി നിയച്ഛേത്തദ്യച്ഛേച്ഛാന്ത ആത്മനി

ജ്ഞാനിയാകുന്നവൻ വാക്ക് മനസ്സിൽ സംയമിപ്പിക്കണം, മനസ്സ് ജ്ഞാനത്തിൽ സംയമിപ്പിക്കണം, ജ്ഞാനം മഹത്തിൽ സംയമിപ്പിക്കണം, മഹത്തിനെ ശാന്തമായ ആത്മാവിൽ സംയമിപ്പിക്കണം.

ഉത്തിഷ്ഠത ജാഗ്രത പ്രാപ്യ വരാന്നിബോധത । ക്ഷുരസ്യ ധാരാ നിശിതാ ദുരത്യയാ ദുര്ഗം പഥസ്തത്കവയോ വദന്തി

എഴുന്നേൽക്കൂ, ഉണരൂ, ജ്ഞാനികളെ സമീപിച്ച് അറിഞ്ഞുകൂടൂ; ഈ വഴി വാൾമുനപോലെ മൂർച്ചയുള്ളതും കടക്കാൻ അത്യന്തം കഠിനവുമാണ്—അങ്ങനെ സന്യാസികൾ പറയുന്നു.

അശബ്ദമസ്പര്ശമരൂപമവ്യയം തഥാഽരസം നിത്യമഗന്ധവച്ച യത് । അനാദ്യനന്തം മഹതഃ പരം ധ്രുവം നിചായ്യ തന്മൃത്യുമുഖാത് പ്രമുച്യതേ

ശബ്ദമില്ലാത്തത്, സ്പർശമില്ലാത്തത്, രൂപമില്ലാത്തത്, ക്ഷയിക്കാത്തത്, രുചിയില്ലാത്തത്, ശാശ്വതവും ഗന്ധമില്ലാത്തതും, ആദിയില്ലാത്തതും അനന്തവുമായത്, മഹത്തിനെക്കാൾ ഉയർന്നതും സ്ഥിരവുമായതും—അത് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ മരണത്തിന്റെ വായിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും.

നാചികേതമുപാഖ്യാനം മൃത്യുപ്രോക്തഁ സനാതനമ് । ഉക്ത്വാ ശ്രുത്വാ ച മേധാവീ ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ

മരണൻ പറഞ്ഞ നാചികേതയുടെ ഈ പുരാതനകഥ പറഞ്ഞും കേട്ടും, ജ്ഞാനി ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ മഹത്വം പ്രാപിക്കുന്നു.

യ ഇമം പരമം ഗുഹ്യം ശ്രാവയേദ് ബ്രഹ്മസംസദി । പ്രയതഃ ശ്രാദ്ധകാലേ വാ തദാനന്ത്യായ കല്പതേ । തദാനന്ത്യായ കല്പത ഇതി

ആ പരമഗുഹ്യമായത് ഭക്തിയോടെ ബ്രഹ്മസഭയിൽ അല്ലെങ്കിൽ ശ്രാദ്ധകാലത്ത് ഉപദേശിക്കുന്നവൻ അനന്തതയ്ക്ക് അർഹനാകും; അവൻ അനന്തതയ്ക്ക് അർഹനാകും.

പരാഞ്ചി ഖാനി വ്യതൃണത് സ്വയമ്ഭൂ- സ്തസ്മാത്പരാങ്പശ്യതി നാന്തരാത്മന് । കശ്ചിദ്ധീരഃ പ്രത്യഗാത്മാനമൈക്ഷ- ദാവൃത്തചക്ഷുരമൃതത്വമിച്ഛന്

സ്വയംഭൂവായ ദൈവം ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ പുറത്തേക്ക് തിരിച്ചു; അതുകൊണ്ടാണ് മനുഷ്യൻ പുറത്തേയ്ക്ക് മാത്രം കാണുന്നത്, അകത്തുള്ള ആത്മാവിനെ കാണുന്നില്ല. എന്നാൽ, അമൃതത ആഗ്രഹിക്കുന്ന ചില ധീരന്മാർ കാഴ്ച അകത്തേക്ക് തിരിച്ചു, ആ അന്തരാത്മാവിനെ കാണുന്നു.

പരാചഃ കാമാനനുയന്തി ബാലാ- സ്തേ മൃത്യോര്യന്തി വിതതസ്യ പാശമ് । അഥ ധീരാ അമൃതത്വം വിദിത്വാ ധ്രുവമധ്രുവേഷ്വിഹ ന പ്രാര്ഥയന്തേ

പെരുവയസ്സുകൂടാത്തവർ പുറത്തുള്ള ആഗ്രഹങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന് മരണത്തിന്റെ വിശാലമായ കുടിലിൽ കുടുങ്ങുന്നു; എന്നാൽ ധീരന്മാർ അമൃതത അറിയുന്നതിനാൽ, ഇവിടെയുള്ള നശ്വരവസ്തുക്കളിൽ ശാശ്വതത്വം അന്വേഷിക്കാറില്ല.

യേന രൂപം രസം ഗന്ധം ശബ്ദാന് സ്പര്ശാഁശ്ച മൈഥുനാന് । ഏതേനൈവ വിജാനാതി കിമത്ര പരിശിഷ്യതേ । ഏതദ്വൈ തത്

ഏത് കൊണ്ട് രൂപം, രുചി, ഗന്ധം, ശബ്ദം, സ്പർശം, ഐക്യസുഖം എന്നിവയെ അറിയുന്നു, അതിനാലാണ് എല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നത്. ഇതിൽ എന്താണ് അവശേഷിക്കുന്നത്? ഇതാണ് അതു.

സ്വപ്നാന്തം ജാഗരിതാന്തം ചോഭൌ യേനാനുപശ്യതി । മഹാന്തം വിഭുമാത്മാനം മത്വാ ധീരോ ന ശോചതി

സ്വപ്നാവസ്ഥയുടെ അവസാനംയും ജാഗ്രതയുടെ അവസാനംയും ആരാണ് അതുകൊണ്ട് കാണുന്നത്, ആ മഹത്തായ, എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞ ആത്മാവിനെ മനസ്സിലാക്കിയ ജ്ഞാനി ദുഃഖിക്കാറില്ല.

യ ഇമം മധ്വദം വേദ ആത്മാനം ജീവമന്തികാത് । ഈശാനം ഭൂതഭവ്യസ്യ ന തതോ വിജുഗുപ്സതേ । ഏതദ്വൈ തത്

ഈ ആത്മാവിനെ, ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നതെയും, ഏറ്റവും അടുത്തുള്ള ജീവനെയും, ഭൂതഭവ്യങ്ങളുടെ അധിപതിയെയും ആരാണ് അറിയുന്നത്, അവന് ഒന്നും ഭയപ്പെടാനില്ല. ഇതാണ് അതു.

യഃ പൂര്വം തപസോ ജാതമദ്ഭ്യഃ പൂര്വമജായത । ഗുഹാം പ്രവിശ്യ തിഷ്ഠന്തം യോ ഭൂതേഭിര്വ്യപശ്യത । ഏതദ്വൈ തത്

യജ്ഞം തുടങ്ങുന്നതിന് മുമ്പും, ജലങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിന് മുമ്പും ജനിച്ചവൻ, രഹസ്യമായ ഇടത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നവൻ, എല്ലാ ജീവികളും കാണുന്നവൻ—ഇതാണ് അതു.

യാ പ്രാണേന സംഭവത്യദിതിര്ദേവതാമയീ । ഗുഹാം പ്രവിശ്യ തിഷ്ഠന്തീം യാ ഭൂതേഭിര്വ്യജായത । ഏതദ്വൈ തത്

ശ്വാസത്തോടെ ഉദിക്കുന്ന, ദേവതാസ്വഭാവമുള്ള ആദിതി, രഹസ്യമായ ഇടത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് അവിടെ നിലകൊള്ളുന്ന, എല്ലാ ജീവികളും ജനിപ്പിച്ചതായത്—ഇതാണ് അതു.

അരണ്യോര്നിഹിതോ ജാതവേദാ ഗര്ഭ ഇവ സുഭൃതോ ഗര്ഭിണീഭിഃ । ദിവേ ദിവേ ഈഡ്യോ ജാഗൃവദ്ഭിര്ഹവിഷ്മദ്ഭിര്മനുഷ്യേഭിരഗ്നിഃ । ഏതദ്വൈ തത്

കാടുകളിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ജാതവേദസ്, ഗർഭിണികൾ ഗർഭത്തെ പോലെ സൂക്ഷിക്കുന്നവൻ, ജാഗരൂകരും ഹോമം ചെയ്യുന്നവരും ദിവസേന ആരാധിക്കുന്ന അഗ്നി—ഇതാണ് അതു.

യതശ്ചോദേതി സൂര്യോഽസ്തം യത്ര ച ഗച്ഛതി । തം ദേവാഃ സര്വേഽര്പിതാസ്തദു നാത്യേതി കശ്ചന । ഏതദ്വൈ തത്

എവിടെ നിന്നാണ് സൂര്യൻ ഉദയിക്കുകയും എവിടെയാണ് അസ്തമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്, എല്ലാ ദേവതകളും അവനിൽ അധിഷ്ഠിതരാണ്—അതിനെ ആരും അതിക്രമിക്കില്ല. ഇതാണ് അതു.

യദേവേഹ തദമുത്ര യദമുത്ര തദന്വിഹ । മൃത്യോഃ സ മൃത്യുമാപ്നോതി യ ഇഹ നാനേവ പശ്യതി

ഇവിടെ ഉള്ളത് അവിടെയും, അവിടെ ഉള്ളത് ഇവിടെയും തന്നെയാണ്. ഇവിടെ വ്യത്യാസം കാണുന്നവൻ മരണമുതൽ മരണത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.