ಕಠೋಪನಿಷದ್

ಪರಾಚಃ ಕಾಮಾನನುಯನ್ತಿ ಬಾಲಾ- ಸ್ತೇ ಮೃತ್ಯೋರ್ಯನ್ತಿ ವಿತತಸ್ಯ ಪಾಶಮ್ । ಅಥ ಧೀರಾ ಅಮೃತತ್ವಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಧ್ರುವಮಧ್ರುವೇಷ್ವಿಹ ನ ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ತೇ

ಮಕ್ಕಳು ಹೊರಗಿನ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರವಿಟ್ಟು, ಮೃತ್ಯುವಿನ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಧೈರ್ಯವಂತರು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಇಲ್ಲಿನ ನಾಶವಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವನ್ನು ಹುಡುಕುವುದಿಲ್ಲ.

ಯೇನ ರೂಪಂ ರಸಂ ಗನ್ಧಂ ಶಬ್ದಾನ್ ಸ್ಪರ್ಶಾಁಶ್ಚ ಮೈಥುನಾನ್ । ಏತೇನೈವ ವಿಜಾನಾತಿ ಕಿಮತ್ರ ಪರಿಶಿಷ್ಯತೇ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಯಾವುದರಿಂದ ನಾವು ರೂಪ, ರುಚಿ, ವಾಸನೆ, ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಸಂಗದ ಆನಂದವನ್ನು ತಿಳಿಯುತ್ತೇವೋ, ಅದರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ ಏನು ಉಳಿದಿದೆ? ಇದೇ ಅದು.

ಸ್ವಪ್ನಾನ್ತಂ ಜಾಗರಿತಾನ್ತಂ ಚೋಭೌ ಯೇನಾನುಪಶ್ಯತಿ । ಮಹಾನ್ತಂ ವಿಭುಮಾತ್ಮಾನಂ ಮತ್ವಾ ಧೀರೋ ನ ಶೋಚತಿ

ಯಾರು ಕನಸಿನ ಅಂತ್ಯವನ್ನೂ, ಎಚ್ಚರೆಯ ಅಂತ್ಯವನ್ನೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಆ ಮಹತ್ತರವಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಆತ್ಮನನ್ನು ತಿಳಿದು ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಯ ಇಮಂ ಮಧ್ವದಂ ವೇದ ಆತ್ಮಾನಂ ಜೀವಮನ್ತಿಕಾತ್ । ಈಶಾನಂ ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ನ ತತೋ ವಿಜುಗುಪ್ಸತೇ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಯಾರು ಈ ಆತ್ಮನನ್ನು, ಸೌಖ್ಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ, ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜೀವಾತ್ಮನನ್ನು, ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಧಿಪತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದಿರುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಏನನ್ನೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಅದು.

ಯಃ ಪೂರ್ವಂ ತಪಸೋ ಜಾತಮದ್ಭ್ಯಃ ಪೂರ್ವಮಜಾಯತ । ಗುಹಾಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್ತಂ ಯೋ ಭೂತೇಭಿರ್ವ್ಯಪಶ್ಯತ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಯಾರು ತಪಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಹುಟ್ಟಿದನು, ನೀರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಜನಿಸಿದನು, ಗುಹೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲೇ ಇರುವನು, ಅವನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಅದು.

ಯಾ ಪ್ರಾಣೇನ ಸಂಭವತ್ಯದಿತಿರ್ದೇವತಾಮಯೀ । ಗುಹಾಂ ಪ್ರವಿಶ್ಯ ತಿಷ್ಠನ್ತೀಂ ಯಾ ಭೂತೇಭಿರ್ವ್ಯಜಾಯತ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಯಾವುದು ಪ್ರಾಣದಿಂದ ಉದಯವಾಗುವ ದೇವತೆ ಆದಿತಿಯಾಗಿ, ಗುಹೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲೇ ಇರುವುದಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದಾಗಿ ಇದೆ, ಅದೇ ಅದು.

ಅರಣ್ಯೋರ್ನಿಹಿತೋ ಜಾತವೇದಾ ಗರ್ಭ ಇವ ಸುಭೃತೋ ಗರ್ಭಿಣೀಭಿಃ । ದಿವೇ ದಿವೇ ಈಡ್ಯೋ ಜಾಗೃವದ್ಭಿರ್ಹವಿಷ್ಮದ್ಭಿರ್ಮನುಷ್ಯೇಭಿರಗ್ನಿಃ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಇರುವ ಜಾತವೇದನು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಗರ್ಭವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರತಿ ದಿನ ಎಚ್ಚರಿರುವವರು ಮತ್ತು ಹೋಮ ಮಾಡುವವರು ಆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಅದು.

ಯತಶ್ಚೋದೇತಿ ಸೂರ್ಯೋಽಸ್ತಂ ಯತ್ರ ಚ ಗಚ್ಛತಿ । ತಂ ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇಽರ್ಪಿತಾಸ್ತದು ನಾತ್ಯೇತಿ ಕಶ್ಚನ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಯಾರಿಂದ ಸೂರ್ಯನು ಉದಯಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನಲ್ಲೇ ಅಸ್ತಮಿಸುತ್ತಾನೆ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಅವನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ—ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಮೀರಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಅದು.

ಯದೇವೇಹ ತದಮುತ್ರ ಯದಮುತ್ರ ತದನ್ವಿಹ । ಮೃತ್ಯೋಃ ಸ ಮೃತ್ಯುಮಾಪ್ನೋತಿ ಯ ಇಹ ನಾನೇವ ಪಶ್ಯತಿ

ಇಲ್ಲಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ, ಅಲ್ಲಿರುವುದೇ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ನೋಡುವವನು ಮರಣದಿಂದ ಮರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಮನಸೈವೇದಮಾಪ್ತವ್ಯಂ ನೇಹ ನಾನಾಽಸ್ತಿ ಕಿಂಚನ । ಮೃತ್ಯೋಃ ಸ ಮೃತ್ಯುಂ ಗಚ್ಛತಿ ಯ ಇಹ ನಾನೇವ ಪಶ್ಯತಿ

ಇದು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯಬಹುದಾದುದು; ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ವಿಭಿನ್ನವಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆ ನೋಡುವವನು ಮರಣದಿಂದ ಮರಣಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಃ ಪುರುಷೋ ಮಧ್ಯ ಆತ್ಮನಿ ತಿಷ್ಠತಿ । ಈಶಾನಂ ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ನ ತತೋ ವಿಜುಗುಪ್ಸತೇ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಅಂಗುಷ್ಠದಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಪುರುಷನು ಆತ್ಮದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ; ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಧಿಪತಿ—ಅವನು ಏನನ್ನೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದೇ ಅದು.

ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಃ ಪುರುಷೋ ಜ್ಯೋತಿರಿವಾಧೂಮಕಃ । ಈಶಾನೋ ಭೂತಭವ್ಯಸ್ಯ ಸ ಏವಾದ್ಯ ಸ ಉ ಶ್ವಃ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಅಂಗುಷ್ಠದಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಪುರುಷನು, ಧೂಮವಿಲ್ಲದ ಜ್ಯೋತಿಯಂತೆ, ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಧಿಪತಿ—ಅವನು ಇಂದು, ಅವನೇ ನಾಳೆ. ಇದೇ ಅದು.

ಯಥೋದಕಂ ದುರ್ಗೇ ವೃಷ್ಟಂ ಪರ್ವತೇಷು ವಿಧಾವತಿ । ಏವಂ ಧರ್ಮಾನ್ ಪೃಥಕ್ ಪಶ್ಯಂಸ್ತಾನೇವಾನುವಿಧಾವತಿ

ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿದರೆ ಅದು ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುವಂತೆ, ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಎಂದು ನೋಡಿದವನು ಅವುಗಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಯಥೋದಕಂ ಶುದ್ಧೇ ಶುದ್ಧಮಾಸಿಕ್ತಂ ತಾದೃಗೇವ ಭವತಿ । ಏವಂ ಮುನೇರ್ವಿಜಾನತ ಆತ್ಮಾ ಭವತಿ ಗೌತಮ

ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಹೇಗೋ ಹಾಗೆಯೇ, ಗೌತಮ, ತಿಳಿದಿರುವ ಮುನಿಯ ಆತ್ಮವೂ ಆಗುತ್ತದೆ.

ಪುರಮೇಕಾದಶದ್ವಾರಮಜಸ್ಯಾವಕ್ರಚೇತಸಃ । ಅನುಷ್ಠಾಯ ನ ಶೋಚತಿ ವಿಮುಕ್ತಶ್ಚ ವಿಮುಚ್ಯತೇ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಹನ್ನೊಂದು ಬಾಗಿಲುಗಳಿರುವ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಜನಿಸದವನಾದ, ವಕ್ರ ಮನಸ್ಸಿನವನಾದ ಆತನು ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ದುಃಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಅದು.

ಹಁಸಃ ಶುಚಿಷದ್ವಸುರಾನ್ತರಿಕ್ಷಸದ್- ಹೋತಾ ವೇದಿಷದತಿಥಿರ್ದುರೋಣಸತ್ । ನೃಷದ್ವರಸದೃತಸದ್ವ್ಯೋಮಸದ್ ಅಬ್ಜಾ ಗೋಜಾ ಋತಜಾ ಅದ್ರಿಜಾ ಋತಂ ಬೃಹತ್

ಪವಿತ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಹಂಸ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಸು, ವೇದಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಮ ಮಾಡುವವನು, ಮನೆಗೆ ಬರುವ ಅತಿಥಿ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮರಲ್ಲಿ, ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನು, ನೀರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಹಸುವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಸತ್ಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು, ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನು—ಸತ್ಯ, ಮಹಾನ್.

ಊರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಾಣಮುನ್ನಯತ್ಯಪಾನಂ ಪ್ರತ್ಯಗಸ್ಯತಿ । ಮಧ್ಯೇ ವಾಮನಮಾಸೀನಂ ವಿಶ್ವೇ ದೇವಾ ಉಪಾಸತೇ

ಅವನು ಉಸಿರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ, ಅಪಾನವನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ವಾಮನನನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಅಸ್ಯ ವಿಸ್ರಂಸಮಾನಸ್ಯ ಶರೀರಸ್ಥಸ್ಯ ದೇಹಿನಃ । ದೇಹಾದ್ವಿಮುಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಕಿಮತ್ರ ಪರಿಶಿಷ್ಯತೇ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಜೀವನು, ದೇಹವು ಹಾಳಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ, ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುವಾಗ, ಇಲ್ಲಿ ಏನು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ? ಇದೇ ಅದು.

ನ ಪ್ರಾಣೇನ ನಾಪಾನೇನ ಮರ್ತ್ಯೋ ಜೀವತಿ ಕಶ್ಚನ । ಇತರೇಣ ತು ಜೀವನ್ತಿ ಯಸ್ಮಿನ್ನೇತಾವುಪಾಶ್ರಿತೌ

ಯಾರೂ ಉಸಿರಿನಿಂದಲೂ ಅಪಾನದಿಂದಲೂ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ; ಇವುಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಶಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹನ್ತ ತ ಇದಂ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಗುಹ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸನಾತನಮ್ । ಯಥಾ ಚ ಮರಣಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಆತ್ಮಾ ಭವತಿ ಗೌತಮ

ಗೌತಮನೆ, ನಾನು ಈಗ ನಿನಗೆ ಈ ಪುರಾತನವಾದ, ರಹಸ್ಯವಾದ ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮರಣವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೇಲೆ ಆತ್ಮ ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.

ಯೋನಿಮನ್ಯೇ ಪ್ರಪದ್ಯನ್ತೇ ಶರೀರತ್ವಾಯ ದೇಹಿನಃ । ಸ್ಥಾಣುಮನ್ಯೇಽನುಸಂಯನ್ತಿ ಯಥಾಕರ್ಮ ಯಥಾಶ್ರುತಮ್

ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದಂತೆ ಮತ್ತು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಂತೆ, ಹೊಸ ದೇಹ ಪಡೆಯಲು ಗರ್ಭವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಾವರ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯ ಏಷ ಸುಪ್ತೇಷು ಜಾಗರ್ತಿ ಕಾಮಂ ಕಾಮಂ ಪುರುಷೋ ನಿರ್ಮಿಮಾಣಃ । ತದೇವ ಶುಕ್ರಂ ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ತದೇವಾಮೃತಮುಚ್ಯತೇ । ತಸ್ಮಿಁಲ್ಲೋಕಾಃ ಶ್ರಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ತದು ನಾತ್ಯೇತಿ ಕಶ್ಚನ । ಏತದ್ವೈ ತತ್

ಯಾವನು ಇತರರು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ, ಆಸೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ ಎಚ್ಚರವಾಗಿರುತ್ತಾನೋ, ಅವನೇ ಶುದ್ಧನು, ಅವನೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಅವನೇ ಅಮೃತ. ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳು ಅವನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲಸಿವೆ, ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ಮೀರಿ ಹೋಗಲಾರರು—ಇದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅದು.

ಅಗ್ನಿರ್ಯಥೈಕೋ ಭುವನಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ರೂಪಂ ರೂಪಂ ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಭೂವ । ಏಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ರೂಪಂ ರೂಪಂ ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಹಿಶ್ಚ

ಓಕೆಯೇ ಅಗ್ನಿಯು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದಂತೆ, ಒಂದೇ ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಡೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ವಾಯುರ್ಯಥೈಕೋ ಭುವನಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ರೂಪಂ ರೂಪಂ ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಭೂವ । ಏಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ರೂಪಂ ರೂಪಂ ಪ್ರತಿರೂಪೋ ಬಹಿಶ್ಚ

ಓಕೆಯೇ ವಾಯುವು ಈ ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದಂತೆ, ಒಂದೇ ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗಡೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ಸೂರ್ಯೋ ಯಥಾ ಸರ್ವಲೋಕಸ್ಯ ಚಕ್ಷುಃ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ಚಾಕ್ಷುಷೈರ್ಬಾಹ್ಯದೋಷೈಃ । ಏಕಸ್ತಥಾ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ನ ಲಿಪ್ಯತೇ ಲೋಕದುಃಖೇನ ಬಾಹ್ಯಃ

ಹಗಲಿನ ಸೂರ್ಯನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಣ್ಣು ಇದ್ದಂತೆ, ಹೊರಗಿನ ದೋಷಗಳಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ, ಒಂದೇ ಆತ್ಮನು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳೊಳಗಿರುವವನು, ಲೋಕದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಏಕೋ ವಶೀ ಸರ್ವಭೂತಾನ್ತರಾತ್ಮಾ ಏಕಂ ರೂಪಂ ಬಹುಧಾ ಯಃ ಕರೋತಿ । ತಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ ಯೇಽನುಪಶ್ಯನ್ತಿ ಧೀರಾಃ ತೇಷಾಂ ಸುಖಂ ಶಾಶ್ವತಂ ನೇತರೇಷಾಮ್

ಒಬ್ಬನೇ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೊಳಗಿನ ಅಧಿಪತಿ, ಒಂದೇ ರೂಪವನ್ನು ಅನೇಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವವನು. ಯಾರು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೋ ಆ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇತರರಿಗೆ ಅಲ್ಲ.

ನಿತ್ಯೋಽನಿತ್ಯಾನಾಂ ಚೇತನಶ್ಚೇತನಾನಾಮ್ ಏಕೋ ಬಹೂನಾಂ ಯೋ ವಿದಧಾತಿ ಕಾಮಾನ್ । ತಮಾತ್ಮಸ್ಥಂ ಯೇಽನುಪಶ್ಯನ್ತಿ ಧೀರಾಃ ತೇಷಾಂ ಶಾನ್ತಿಃ ಶಾಶ್ವತೀ ನೇತರೇಷಾಮ್

ಅವನು ಶಾಶ್ವತನು, ಅನಿತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಶಾಶ್ವತನು, ಚೇತನಗಳ ನಡುವೆ ಜ್ಞಾನಿಯು, ಅನೇಕರಿಗೆ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವವನು. ಯಾರು ಅವನನ್ನು ತಮ್ಮೊಳಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೋ ಆ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಶಾಂತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಇತರರಿಗೆ ಅಲ್ಲ.

ತದೇತದಿತಿ ಮನ್ಯನ್ತೇಽನಿರ್ದೇಶ್ಯಂ ಪರಮಂ ಸುಖಮ್ । ಕಥಂ ನು ತದ್ವಿಜಾನೀಯಾಂ ಕಿಮು ಭಾತಿ ವಿಭಾತಿ ವಾ

ಅದು ಎಂದರೆ ಇದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ—ಅದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ ಪರಮ ಸುಖ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲಿ? ಅದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ?

ನ ತತ್ರ ಸೂರ್ಯೋ ಭಾತಿ ನ ಚನ್ದ್ರತಾರಕಂ ನೇಮಾ ವಿದ್ಯುತೋ ಭಾನ್ತಿ ಕುತೋಽಯಮಗ್ನಿಃ । ತಮೇವ ಭಾನ್ತಮನುಭಾತಿ ಸರ್ವಂ ತಸ್ಯ ಭಾಸಾ ಸರ್ವಮಿದಂ ವಿಭಾತಿ

ಅಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೂ ಅಲ್ಲ, ಈ ಮಿಂಚುಗಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲ, ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಗೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸಬಹುದು? ಅದು ಪ್ರಕಾಶಿಸುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ; ಅದರ ಬೆಳಕಿನಿಂದೆಲ್ಲವೂ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ.