ಕಠೋಪನಿಷದ್

ದೂರಮೇತೇ ವಿಪರೀತೇ ವಿಷೂಚೀ ಅವಿದ್ಯಾ ಯಾ ಚ ವಿದ್ಯೇತಿ ಜ್ಞಾತಾ । ವಿದ್ಯಾಭೀಪ್ಸಿನಂ ನಚಿಕೇತಸಂ ಮನ್ಯೇ ನ ತ್ವಾ ಕಾಮಾ ಬಹವೋಽಲೋಲುಪನ್ತ

ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಎರಡೂ ಬಹಳ ದೂರ, ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆ. ನಚಿಕೇತ, ನೀನು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಯಸುವವನೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅನೇಕ ಕಾಮಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿಲ್ಲ.

ಅವಿದ್ಯಾಯಾಮನ್ತರೇ ವರ್ತಮಾನಾಃ ಸ್ವಯಂ ಧೀರಾಃ ಪಣ್ಡಿತಂಮನ್ಯಮಾನಾಃ । ದನ್ದ್ರಮ್ಯಮಾಣಾಃ ಪರಿಯನ್ತಿ ಮೂಢಾ ಅನ್ಧೇನೈವ ನೀಯಮಾನಾ ಯಥಾನ್ಧಾಃ

ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ತಾವು ಧೀರರು, ಪಂಡಿತರೆಂದು ಭಾವಿಸುವ ಮೂಢರು, ಅಂಧರನ್ನು ಅಂಧರು ನಡೆಸಿದಂತೆ, ತಾವು ತಾವು ತಿರುಗಾಡುತ್ತಾರೆ.

ನ ಸಾಮ್ಪರಾಯಃ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಬಾಲಂ ಪ್ರಮಾದ್ಯನ್ತಂ ವಿತ್ತಮೋಹೇನ ಮೂಢಮ್ । ಅಯಂ ಲೋಕೋ ನಾಸ್ತಿ ಪರ ಇತಿ ಮಾನೀ ಪುನಃ ಪುನರ್ವಶಮಾಪದ್ಯತೇ ಮೇ

ಪರಲೋಕವು ಬಾಲಿಶ, ಅಜಾಗರೂಕ, ಧನಮೋಹದಿಂದ ಮೂಢರಾದವರಿಗೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 'ಈ ಲೋಕವೇ ಇದೆ, ಬೇರೆ ಇಲ್ಲ' ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವರು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.

ಶ್ರವಣಾಯಾಪಿ ಬಹುಭಿರ್ಯೋ ನ ಲಭ್ಯಃ ಶೃಣ್ವನ್ತೋಽಪಿ ಬಹವೋ ಯಂ ನ ವಿದ್ಯುಃ । ಆಶ್ಚರ್ಯೋ ವಕ್ತಾ ಕುಶಲೋಽಸ್ಯ ಲಬ್ಧಾ ಆಶ್ಚರ್ಯೋ ಜ್ಞಾತಾ ಕುಶಲಾನುಶಿಷ್ಟಃ

ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕರು ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ಕೇಳಿದರೂ ಅನೇಕರು ಅವನನ್ನು ಅರಿಯಲಾಗದು. ಅವನನ್ನು ವಿವರಿಸುವವನು ಅದ್ಭುತ, ತಿಳಿಯುವವನು ಪಾಂಡಿತ್ಯಶಾಲಿ; ಪಾಂಡಿತ್ಯಶಾಲಿಯಿಂದ ಕಲಿತವನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅರಿಯುತ್ತಾನೆ.

ನ ನರೇಣಾವರೇಣ ಪ್ರೋಕ್ತ ಏಷ ಸುವಿಜ್ಞೇಯೋ ಬಹುಧಾ ಚಿನ್ತ್ಯಮಾನಃ । ಅನನ್ಯಪ್ರೋಕ್ತೇ ಗತಿರತ್ರ ನಾಸ್ತಿ ಅಣೀಯಾನ್ ಹ್ಯತರ್ಕ್ಯಮಣುಪ್ರಮಾಣಾತ್

ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಳಿದರೆ ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದರೂ. ಬೇರೆ ಯಾರಾದರೂ ಹೇಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗವಿದೆ; ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿಯಲಾಗದಷ್ಟು ಸಣ್ಣದು.

ನೈಷಾ ತರ್ಕೇಣ ಮತಿರಾಪನೇಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾನ್ಯೇನೈವ ಸುಜ್ಞಾನಾಯ ಪ್ರೇಷ್ಠ । ಯಾಂ ತ್ವಮಾಪಃ ಸತ್ಯಧೃತಿರ್ಬತಾಸಿ ತ್ವಾದೃಙ್ನೋ ಭೂಯಾನ್ನಚಿಕೇತಃ ಪ್ರಷ್ಟಾ

ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ತರ್ಕದಿಂದ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರಿಯನೇ, ಇದನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಪದೇಶಿಸಬಹುದು. ನೀನು ಸತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದೀಯೆ. ನಚಿಕೇತ, ನಿನ್ನಂಥ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾಡುವವರು ನಮಗೆ ಇನ್ನೂ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಜಾನಾಮ್ಯಹಂ ಶೇವಧಿರಿತ್ಯನಿತ್ಯಂ ನ ಹ್ಯಧ್ರುವೈಃ ಪ್ರಾಪ್ಯತೇ ಹಿ ಧ್ರುವಂ ತತ್ । ತತೋ ಮಯಾ ನಾಚಿಕೇತಶ್ಚಿತೋಽಗ್ನಿಃ ಅನಿತ್ಯೈರ್ದ್ರವ್ಯೈಃ ಪ್ರಾಪ್ತವಾನಸ್ಮಿ ನಿತ್ಯಮ್

ನಾನು ಈ ಧನವು ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಾಶವಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾದುದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ನಚಿಕೇತ, ನೀನು ನಾಶವಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಾನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ.

ಕಾಮಸ್ಯಾಪ್ತಿಂ ಜಗತಃ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ಕ್ರತೋರಾನನ್ತ್ಯಮಭಯಸ್ಯ ಪಾರಮ್ । ಸ್ತೋಮಮಹದುರುಗಾಯಂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಧೃತ್ಯಾ ಧೀರೋ ನಚಿಕೇತೋಽತ್ಯಸ್ರಾಕ್ಷೀಃ

ಕಾಮಗಳ ಪೂರಣ, ಜಗತ್ತಿನ ಆಧಾರ, ಯಜ್ಞಗಳ ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಪ್ರವಾಹ, ಭಯರಹಿತತೆಯ ಪಾರನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ, ಮಹಾ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನೀನು, ನಚಿಕೇತ, ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದೀಯೆ.

ತಂ ದುರ್ದರ್ಶಂ ಗೂಢಮನುಪ್ರವಿಷ್ಟಂ ಗುಹಾಹಿತಂ ಗಹ್ವರೇಷ್ಠಂ ಪುರಾಣಮ್ । ಅಧ್ಯಾತ್ಮಯೋಗಾಧಿಗಮೇನ ದೇವಂ ಮತ್ವಾ ಧೀರೋ ಹರ್ಷಶೋಕೌ ಜಹಾತಿ

ಅದು ಕಾಣಲು ಅತಿ ಕಷ್ಟವಾದುದು, ಆಳವಾಗಿ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವುದು, ಪುರಾತನವಾದ ದೇವತೆ. ಆತ್ಮಾನುಶೀಲನೆಯಿಂದ ಆ ದೇವರನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡ ಜ್ಞಾನಿ, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಏತಚ್ಛ್ರುತ್ವಾ ಸಮ್ಪರಿಗೃಹ್ಯ ಮರ್ತ್ಯಃ ಪ್ರವೃಹ್ಯ ಧರ್ಮ್ಯಮಣುಮೇತಮಾಪ್ಯ । ಸ ಮೋದತೇ ಮೋದನೀಯಁ ಹಿ ಲಬ್ಧ್ವಾ ವಿವೃತಁ ಸದ್ಮ ನಚಿಕೇತಸಂ ಮನ್ಯೇ

ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿ, ಮನುಷ್ಯನು ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅರಿತು ಪಡೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಹರ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದುದನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆಂದು ಸಂತೋಷಪಡುವನು. ನಚಿಕೇತನ ಮನೆ ಈಗ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತೆರೆದಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಅನ್ಯತ್ರ ಧರ್ಮಾದನ್ಯತ್ರಾಧರ್ಮಾ- ದನ್ಯತ್ರಾಸ್ಮಾತ್ಕೃತಾಕೃತಾತ್ । ಅನ್ಯತ್ರ ಭೂತಾಚ್ಚ ಭವ್ಯಾಚ್ಚ ಯತ್ತತ್ಪಶ್ಯಸಿ ತದ್ವದ

ಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ, ಅಧರ್ಮಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ, ಮಾಡಿದದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಮತ್ತು ಮಾಡದದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ, ಭೂತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆ — ನೀನು ಏನು ನೋಡಿದ್ದೀಯೋ, ಅದನ್ನು ಹೇಳು.

ಸರ್ವೇ ವೇದಾ ಯತ್ಪದಮಾಮನನ್ತಿ ತಪಾಁಸಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಚ ಯದ್ವದನ್ತಿ । ಯದಿಚ್ಛನ್ತೋ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ಚರನ್ತಿ ತತ್ತೇ ಪದಁ ಸಂಗ್ರಹೇಣ ಬ್ರವೀಮ್ಯೋಮಿತ್ಯೇತತ್

ಎಲ್ಲ ವೇದಗಳು ಯಾವ ಗುರಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತವೆಯೋ, ಎಲ್ಲ ತಪಸ್ಸುಗಳು ಯಾವದನ್ನು ಸಾರುತ್ತವೆಯೋ, ಜನರು ಯಾವದನ್ನು ಬಯಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಗುರಿಯನ್ನು ನಾನು ಸಣ್ಣವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ — ಅದು ಓಂ ಎಂಬುದು.

ಏತದ್ಧ್ಯೇವಾಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಏತದ್ಧ್ಯೇವಾಕ್ಷರಂ ಪರಮ್ । ಏತದ್ಧ್ಯೇವಾಕ್ಷರಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಯೋ ಯದಿಚ್ಛತಿ ತಸ್ಯ ತತ್

ಈ ಅಕ್ಷರವೇ ಬ್ರಹ್ಮ, ಈ ಅಕ್ಷರವೇ ಪರಮ. ಈ ಅಕ್ಷರವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಏನು ಬಯಸಿದರೂ, ಅವನಿಗೆ ಅದು ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಏತದಾಲಮ್ಬನಁ ಶ್ರೇಷ್ಠಮೇತದಾಲಮ್ಬನಂ ಪರಮ್ । ಏತದಾಲಮ್ಬನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕೇ ಮಹೀಯತೇ

ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಧಾರ, ಇದು ಪರಮ ಆಧಾರ. ಈ ಆಧಾರವನ್ನು ತಿಳಿದವನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.

ನ ಜಾಯತೇ ಮ್ರಿಯತೇ ವಾ ವಿಪಶ್ಚಿನ್ ನಾಯಂ ಕುತಶ್ಚಿನ್ನ ಬಭೂವ ಕಶ್ಚಿತ್ । ಅಜೋ ನಿತ್ಯಃ ಶಾಶ್ವತೋಽಯಂ ಪುರಾಣೋ ನ ಹನ್ಯತೇ ಹನ್ಯಮಾನೇ ಶರೀರೇ

ಜ್ಞಾನಿ ಹುಟ್ಟುವುದಿಲ್ಲ, ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ಎಲ್ಲಿಂದಲೂ ಬಂದವನು ಅಲ್ಲ, ಯಾರಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿದವನು ಅಲ್ಲ. ಅವನು ಜನಿಸದವನು, ಶಾಶ್ವತ, ನಿತ್ಯ, ಪುರಾತನ. ದೇಹ ನಾಶವಾದರೂ ಅವನು ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಹನ್ತಾ ಚೇನ್ಮನ್ಯತೇ ಹನ್ತುಁ ಹತಶ್ಚೇನ್ಮನ್ಯತೇ ಹತಮ್ । ಉಭೌ ತೌ ನ ವಿಜಾನೀತೋ ನಾಯಁ ಹನ್ತಿ ನ ಹನ್ಯತೇ

ಯಾರಾದರೂ ನಾನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಅಥವಾ ನಾನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟೆನೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತಿಲ್ಲ. ಆತನು ಕೊಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ.

ಅಣೋರಣೀಯಾನ್ಮಹತೋ ಮಹೀಯಾ- ನಾತ್ಮಾಽಸ್ಯ ಜನ್ತೋರ್ನಿಹಿತೋ ಗುಹಾಯಾಮ್ । ತಮಕ್ರತುಃ ಪಶ್ಯತಿ ವೀತಶೋಕೋ ಧಾತುಪ್ರಸಾದಾನ್ಮಹಿಮಾನಮಾತ್ಮನಃ

ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದುದು, ಅತಿ ಮಹತ್ತರವಾದುದು, ಆತ್ಮವು ಪ್ರಾಣಿಯ ಹೃದಯಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ. ಆಸೆ ಇಲ್ಲದವನು, ಮನಸ್ಸಿನ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಆತ್ಮದ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನು ತೊರೆದುಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

ಆಸೀನೋ ದೂರಂ ವ್ರಜತಿ ಶಯಾನೋ ಯಾತಿ ಸರ್ವತಃ । ಕಸ್ತಂ ಮದಾಮದಂ ದೇವಂ ಮದನ್ಯೋ ಜ್ಞಾತುಮರ್ಹತಿ

ಕೂರಿಕೊಂಡು ಇದ್ದರೂ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಮಲಗಿದ್ದರೂ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆ ಆನಂದವೂ ಇಲ್ಲದ ದೇವರನ್ನು ನನ್ನ ಹೊರತು ಯಾರು ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ?

ಅಶರೀರಁ ಶರೀರೇಷ್ವನವಸ್ಥೇಷ್ವವಸ್ಥಿತಮ್ । ಮಹಾನ್ತಂ ವಿಭುಮಾತ್ಮಾನಂ ಮತ್ವಾ ಧೀರೋ ನ ಶೋಚತಿ

ದೇಹಗಳ ನಡುವೆ ದೇಹವಿಲ್ಲದವನು, ಅಸ್ಥಿರದ ನಡುವೆ ಸ್ಥಿರನಾದ ಆತ್ಮವನ್ನು ಮಹಾನ್, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನೆಂದು ತಿಳಿದು, ಜ್ಞಾನಿಯು ದುಃಖಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ನಾಯಮಾತ್ಮಾ ಪ್ರವಚನೇನ ಲಭ್ಯೋ ನ ಮೇಧಯಾ ನ ಬಹುನಾ ಶ್ರುತೇನ । ಯಮೇವೈಷ ವೃಣುತೇ ತೇನ ಲಭ್ಯಃ ತಸ್ಯೈಷ ಆತ್ಮಾ ವಿವೃಣುತೇ ತನೂಁ ಸ್ವಾಮ್

ಈ ಆತ್ಮನು ಉಪದೇಶದಿಂದಲೂ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದಲೂ, ಬಹುಶಃ ಕೇಳುವುದರಿಂದಲೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆತನು ಯಾರನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ, ಅವನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಆತ್ಮನು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.

ನಾವಿರತೋ ದುಶ್ಚರಿತಾನ್ನಾಶಾನ್ತೋ ನಾಸಮಾಹಿತಃ । ನಾಶಾನ್ತಮಾನಸೋ ವಾಽಪಿ ಪ್ರಜ್ಞಾನೇನೈನಮಾಪ್ನುಯಾತ್

ದುಷ್ಕರ್ಮವನ್ನು ತೊರೆದವನು ಅಲ್ಲದೆ, ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗದವನು ಅಲ್ಲದೆ, ಏಕಾಗ್ರತೆ ಇಲ್ಲದವನು ಅಲ್ಲದೆ, ಮನಸ್ಸು ಶಾಂತವಾಗದವನು ಅಲ್ಲದೆ, ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಯಸ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮ ಚ ಕ್ಷತ್ರಂ ಚ ಉಭೇ ಭವತ ಓದನಃ । ಮೃತ್ಯುರ್ಯಸ್ಯೋಪಸೇಚನಂ ಕ ಇತ್ಥಾ ವೇದ ಯತ್ರ ಸಃ

ಯಾರಿಗೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಎರಡೂ ಅನ್ನವಾಗಿವೆ, ಮೃತ್ಯುವೇ ಉಪಸೇವನೆಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆಂದು ಯಾರು ತಿಳಿಯಬಹುದು?

ಋತಂ ಪಿಬನ್ತೌ ಸುಕೃತಸ್ಯ ಲೋಕೇ ಗುಹಾಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೌ ಪರಮೇ ಪರಾರ್ಧೇ । ಛಾಯಾತಪೌ ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋ ವದನ್ತಿ ಪಞ್ಚಾಗ್ನಯೋ ಯೇ ಚ ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಾಃ

ಸತ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ, ಪುಣ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಪರಮ ಗುಹೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ತಿಳಿದವರು, ಐದು ಅಗ್ನಿಯ ಯಜ್ಞ ಮತ್ತು ಮೂರು ನಚಿಕೇತ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಿದವರು, ಅವನನ್ನು ನೆರಳು ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಯಃ ಸೇತುರೀಜಾನಾನಾಮಕ್ಷರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಯತ್ ಪರಮ್ । ಅಭಯಂ ತಿತೀರ್ಷತಾಂ ಪಾರಂ [https://puranastudy.000space.com/pur_index15/nachiketa.htm ನಾಚಿಕೇತಁ] ಶಕೇಮಹಿ

ಯಾರು ಅಕ್ಷಯವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಅರಿತವರು, ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಭಯವಿಲ್ಲದ ದಡವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸೇತುವೆಯಂತೆ ಇದೆ. ನಚಿಕೇತ, ನಾವು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಿ ಎಂದು ಆಶಿಸೋಣ.

ಆತ್ಮಾನಁ ರಥಿನಂ ವಿದ್ಧಿ ಶರೀರಁ ರಥಮೇವ ತು । ಬುದ್ಧಿಂ ತು ಸಾರಥಿಂ ವಿದ್ಧಿ ಮನಃ ಪ್ರಗ್ರಹಮೇವ ಚ

ಆತ್ಮವನ್ನೇ ರಥದ ಓಡಿಸುವವನಂತೆ ತಿಳಿ, ದೇಹವೇ ರಥ. ಬುದ್ಧಿಯೇ ರಥದವನು, ಮನಸ್ಸೇ ರಾಶಿಯ ಕಟ್ಟಿ ಎಂದು ತಿಳಿ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ಹಯಾನಾಹುರ್ವಿಷಯಾಁ ಸ್ತೇಷು ಗೋಚರಾನ್ । ಆತ್ಮೇನ್ದ್ರಿಯಮನೋಯುಕ್ತಂ ಭೋಕ್ತೇತ್ಯಾಹುರ್ಮನೀಷಿಣಃ

ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಕುದುರೆಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಅವು ಸಾಗುವ ದಾರಿಗಳು. ಆತ್ಮ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವವನು ಅನುಭವಿಸುವವನು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಯಸ್ತ್ವವಿಜ್ಞಾನವಾನ್ಭವತ್ಯಯುಕ್ತೇನ ಮನಸಾ ಸದಾ । ತಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣ್ಯವಶ್ಯಾನಿ ದುಷ್ಟಾಶ್ವಾ ಇವ ಸಾರಥೇಃ

ಯಾರಿಗೆ ವಿವೇಕವಿಲ್ಲ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿಲ್ಲವೋ, ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅವನಿಗೆ ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಟ್ಟ ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ಅವನನ್ನು ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಯಸ್ತು ವಿಜ್ಞಾನವಾನ್ಭವತಿ ಯುಕ್ತೇನ ಮನಸಾ ಸದಾ । ತಸ್ಯೇನ್ದ್ರಿಯಾಣಿ ವಶ್ಯಾನಿ ಸದಶ್ವಾ ಇವ ಸಾರಥೇಃ

ಯಾರಿಗೆ ವಿವೇಕವಿದೆ, ಯಾವಾಗಲೂ ಅವನ ಮನಸ್ಸು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ, ಅವನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅವನಿಗೆ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಒಳ್ಳೆಯ ಕುದುರೆಗಳಂತೆ ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.

ಯಸ್ತ್ವವಿಜ್ಞಾನವಾನ್ಭವತ್ಯಮನಸ್ಕಃ ಸದಾಽಶುಚಿಃ । ನ ಸ ತತ್ಪದಮಾಪ್ನೋತಿ ಸಂಸಾರಂ ಚಾಧಿಗಚ್ಛತಿ

ಯಾರಿಗೆ ವಿವೇಕವಿಲ್ಲ, ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಶಾಂತ ಮತ್ತು ಅಶುದ್ಧವಾಗಿದೆಯೋ, ಅವನು ಆ ಪರಮಪದವನ್ನು ತಲುಕುವುದಿಲ್ಲ, ಅವನು ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಚಕ್ರದಲ್ಲೇ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ.