ಕಠೋಪನಿಷದ್

ನೈವ ವಾಚಾ ನ ಮನಸಾ ಪ್ರಾಪ್ತುಂ ಶಕ್ಯೋ ನ ಚಕ್ಷುಷಾ । ಅಸ್ತೀತಿ ಬ್ರುವತೋಽನ್ಯತ್ರ ಕಥಂ ತದುಪಲಭ್ಯತೇ

ಅವನನ್ನು ಮಾತಿನಿಂದಲೂ, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದಲೂ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 'ಅವನು ಇದೆ' ಎಂದು ನಂಬುವವನು ಹೊರತು, ಇನ್ನೊಬ್ಬನು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ?

ಅಸ್ತೀತ್ಯೇವೋಪಲಬ್ಧವ್ಯಸ್ತತ್ತ್ವಭಾವೇನ ಚೋಭಯೋಃ । ಅಸ್ತೀತ್ಯೇವೋಪಲಬ್ಧಸ್ಯ ತತ್ತ್ವಭಾವಃ ಪ್ರಸೀದತಿ

ಅವನನ್ನು 'ಇದ್ದಾನೆ' ಎಂಬ ನಿಜವಾದ ಭಾವದಿಂದಲೇ ಅರಿಯಬೇಕು. ಅವನನ್ನು 'ಇದ್ದಾನೆ' ಎಂದು ಅರಿತವರಿಗೆ ಅವನ ನಿಜ ಸ್ವರೂಪ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಯದಾ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಮುಚ್ಯನ್ತೇ ಕಾಮಾ ಯೇಽಸ್ಯ ಹೃದಿ ಶ್ರಿತಾಃ । ಅಥ ಮರ್ತ್ಯೋಽಮೃತೋ ಭವತ್ಯತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಶ್ನುತೇ

ಯಾವಾಗ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿರುವ ಎಲ್ಲ ಆಸೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆಯೋ, ಆಗ ಮನುಷ್ಯನು ಅಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

ಯಥಾ ಸರ್ವೇ ಪ್ರಭಿದ್ಯನ್ತೇ ಹೃದಯಸ್ಯೇಹ ಗ್ರನ್ಥಯಃ । ಅಥ ಮರ್ತ್ಯೋಽಮೃತೋ ಭವತ್ಯೇತಾವದ್ಧ್ಯನುಶಾಸನಮ್

ಹೃದಯದ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧಗಳು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮುರಿದುಹೋದಾಗ, ಆಗ ಮನುಷ್ಯನು ಅಮೃತನಾಗುತ್ತಾನೆ—ಇದು ಉಪದೇಶದ ಸಾರಾಂಶ.

ಶತಂ ಚೈಕಾ ಚ ಹೃದಯಸ್ಯ ನಾಡ್ಯ- ಸ್ತಾಸಾಂ ಮೂರ್ಧಾನಮಭಿನಿಃಸೃತೈಕಾ । ತಯೋರ್ಧ್ವಮಾಯನ್ನಮೃತತ್ವಮೇತಿ ವಿಷ್ವಙ್ಙನ್ಯಾ ಉತ್ಕ್ರಮಣೇ ಭವನ್ತಿ

ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೂರೊಂದು ನಾಳಿಗಳು ಇವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಹೊರಟು ಹೋದವನು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಉಳಿದ ನಾಳಿಗಳು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುತ್ತ ಇನ್ನುಳಿದವರು ಬೇರೆ ದಾರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಅಙ್ಗುಷ್ಠಮಾತ್ರಃ ಪುರುಷೋಽನ್ತರಾತ್ಮಾ ಸದಾ ಜನಾನಾಂ ಹೃದಯೇ ಸಂನಿವಿಷ್ಟಃ । ತಂ ಸ್ವಾಚ್ಛರೀರಾತ್ಪ್ರವೃಹೇನ್ಮುಞ್ಜಾದಿವೇಷೀಕಾಂ ಧೈರ್ಯೇಣ । ತಂ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛುಕ್ರಮಮೃತಂ ತಂ ವಿದ್ಯಾಚ್ಛುಕ್ರಮಮೃತಮಿತಿ

ಅಂಗುಷ್ಠದಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಆತ್ಮನು ಸದಾ ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದಾನೆ. ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ಮುಂಜ ಹಸುವಿನ ಎಲೆ ಯಿಂದ ನಾರು ಎಳೆಯುವಂತೆ, ಆತ್ಮನನ್ನು ತನ್ನದೇ ದೇಹದಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಬೇಕು. ಅವನು ಶುದ್ಧನು, ಅಮೃತನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು—ಅವನು ಶುದ್ಧನು, ಅಮೃತನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಮೃತ್ಯುಪ್ರೋಕ್ತಾಂ ನಚಿಕೇತೋಽಥ ಲಬ್ಧ್ವಾ ವಿದ್ಯಾಮೇತಾಂ ಯೋಗವಿಧಿಂ ಚ ಕೃತ್ಸ್ನಮ್ । ಬ್ರಹ್ಮಪ್ರಾಪ್ತೋ ವಿರಜೋಽಭೂದ್ವಿಮೃತ್ಯು- ರನ್ಯೋಽಪ್ಯೇವಂ ಯೋ ವಿದಧ್ಯಾತ್ಮಮೇವ

ಮೃತ್ಯುನು ಉಪದೇಶಿಸಿದ ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ, ಯೋಗದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಧಾನವನ್ನೂ ನಚಿಕೇತನು ಪಡೆದನು; ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಏಕವಾಗಿದನು, ಪಾಪವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದನು, ಮರಣವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದನು. ಇದೇ ರೀತಿ ಯಾರು ಆತ್ಮವನ್ನು ಇಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೂ ಇದು ಸಾಧ್ಯ.

ಸಹ ನಾವವತು । ಸಹ ನೌ ಭುನಕ್ತು । ಸಹ ವೀರ್ಯಂ ಕರವಾವಹೈ । ತೇಜಸ್ವಿನಾವಧೀತಮಸ್ತು ಮಾ ವಿದ್ವಿಷಾವಹೈ

ಅವನು ನಮ್ಮಿಬ್ಬರನ್ನೂ ರಕ್ಷಿಸಲಿ; ನಮ್ಮಿಬ್ಬರಿಗೂ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಲಿ; ನಾವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡೋಣ; ನಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರಲಿ; ನಾವು ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷಿಸದಿರಲಿ.