ಕಠೋಪನಿಷದ್

ಪೀತೋದಕಾ ಜಗ್ಧತೃಣಾ ದುಗ್ಧದೋಹಾ ನಿರಿನ್ದ್ರಿಯಾಃ । ಅನನ್ದಾ ನಾಮ ತೇ ಲೋಕಾಸ್ತಾನ್ ಸ ಗಚ್ಛತಿ ತಾ ದದತ್

ಹಾಲು ಕುಡಿದು ಹಾಯ್ದಿರುವ, ಹುಲ್ಲು ತಿಂದು ಬಲಹೀನವಾದ, ನೀರಿಲ್ಲದ ಹಸುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟವರು ಆನಂದವಿಲ್ಲದ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.

ಸ ಹೋವಾಚ ಪಿತರಂ ತತ ಕಸ್ಮೈ ಮಾಂ ದಾಸ್ಯಸೀತಿ । ದ್ವಿತೀಯಂ ತೃತೀಯಂ ತಁ ಹೋವಾಚ ಮೃತ್ಯವೇ ತ್ವಾ ದದಾಮೀತಿ

ಅವನು ತಂದೆಯೊಡನೆ ಕೇಳಿದನು: "ನನ್ನನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತೀಯೆ?" ಎಂದು. ಎರಡನೇ, ಮೂರನೇ ಬಾರಿ ಕೇಳಿದನು. ತಂದೆ: "ನಿನ್ನನ್ನು ಮರಣನಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದನು.

ಬಹೂನಾಮೇಮಿ ಪ್ರಥಮೋ ಬಹೂನಾಮೇಮಿ ಮಧ್ಯಮಃ । ಕಿಁ ಸ್ವಿದ್ಯಮಸ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಯನ್ಮಯಾಽದ್ಯ ಕರಿಷ್ಯತಿ

ಬಹುಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೊದಲನೆಯವನು; ಬಹುಮಂದಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಮಧ್ಯಮನು. ಇಂದು ತಂದೆ ನನ್ನಿಂದ ಏನು ಮಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

ಅನುಪಶ್ಯ ಯಥಾ ಪೂರ್ವೇ ಪ್ರತಿಪಶ್ಯ ತಥಾಽಪರೇ । ಸಸ್ಯಮಿವ ಮರ್ತ್ಯಃ ಪಚ್ಯತೇ ಸಸ್ಯಮಿವಾಜಾಯತೇ ಪುನಃ

ಹಿಂದಿನವರು ಹೇಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರು ನೋಡಿ, ಮುಂದಿನವರನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ. ಧಾನ್ಯದಂತೆ ಮನುಷ್ಯನು ಹಳಿದು ಕೊಯ್ಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ; ಮತ್ತೆ ಧಾನ್ಯದಂತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ.

ವೈಶ್ವಾನರಃ ಪ್ರವಿಶತ್ಯತಿಥಿರ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗೃಹಾನ್ । ತಸ್ಯೈತಾಁ ಶಾನ್ತಿಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಹರ ವೈವಸ್ವತೋದಕಮ್

ವೈಶ್ವಾನರನಾದ ಅಗ್ನಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈವಸ್ವತನಿಗೆ ನೀರು ತಂದುಕೊಡು.

ಆಶಾಪ್ರತೀಕ್ಷೇ ಸಂಗತಁ ಸೂನೃತಾಂ ಚೇಷ್ಟಾಪೂರ್ತೇ ಪುತ್ರಪಶೂಁಶ್ಚ ಸರ್ವಾನ್ । ಏತದ್ವೃಙ್ಕ್ತೇ ಪುರುಷಸ್ಯಾಲ್ಪಮೇಧಸೋ ಯಸ್ಯಾನಶ್ನನ್ವಸತಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಗೃಹೇ

ಆಶೆ, ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸ್ನೇಹ, ಸೌಮ್ಯವಾದ ಮಾತು, ಕಾರ್ಯ, ಹೋಮ, ಮಕ್ಕಳು, ಪಶುಗಳು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯವನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಊಟವಿಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೆ ಅವನಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತವೆ.

ತಿಸ್ರೋ ರಾತ್ರೀರ್ಯದವಾತ್ಸೀರ್ಗೃಹೇ ಮೇ- ಽನಶ್ನನ್ ಬ್ರಹ್ಮನ್ನತಿಥಿರ್ನಮಸ್ಯಃ । ನಮಸ್ತೇಽಸ್ತು ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಸ್ವಸ್ತಿ ಮೇಽಸ್ತು ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರತಿ ತ್ರೀನ್ವರಾನ್ವೃಣೀಷ್ವ

ಮೂವರುಾತ್ರಿ ನೀನು ನನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಊಟವಿಲ್ಲದೆ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಇದ್ದೆ. ನಮಸ್ಕಾರಗಳು ನಿಮಗೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೇ. ನನಗೆ ಕ್ಷೇಮವಾಗಲಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀನು ಮೂರು ವರಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.

ಶಾನ್ತಸಂಕಲ್ಪಃ ಸುಮನಾ ಯಥಾ ಸ್ಯಾದ್ ವೀತಮನ್ಯುರ್ಗೌತಮೋ ಮಾಽಭಿ ಮೃತ್ಯೋ । ತ್ವತ್ಪ್ರಸೃಷ್ಟಮ್ ಮಾಽಭಿವದೇತ್ಪ್ರತೀತ ಏತತ್ ತ್ರಯಾಣಾಂ ಪ್ರಥಮಂ ವರಂ ವೃಣೇ

ಗೌತಮ, ನನ್ನ ತಂದೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯಾಗಿರಲಿ, ಹರ್ಷವಾಗಿರಲಿ, ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೋಪವಿರದಿರಲಿ, ಮರಣನೇ. ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಿ. ಇದು ನಾನು ಕೇಳುವ ಮೊದಲ ವರ.

ಯಥಾ ಪುರಸ್ತಾದ್ ಭವಿತಾ ಪ್ರತೀತ ಔದ್ದಾಲಕಿರಾರುಣಿರ್ಮತ್ಪ್ರಸೃಷ್ಟಃ । ಸುಖಁ ರಾತ್ರೀಃ ಶಯಿತಾ ವೀತಮನ್ಯುಃ ತ್ವಾಂ ದದೃಶಿವಾನ್ಮೃತ್ಯುಮುಖಾತ್ ಪ್ರಮುಕ್ತಮ್

ಹಿಂದಿನಂತೆ, ಉದ್ಧಾಲಕ ಆರುನಿ ನನ್ನ ತಂದೆ, ನನ್ನನ್ನು ಮರಣಮುಖದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿದ ನಿನ್ನನ್ನು ಕಂಡು, ಸುಖವಾಗಿ ನಿದ್ರಿಸಿ, ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ, ಹಳೆಯದಂತೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿರಲಿ.

ಸ್ವರ್ಗೇ ಲೋಕೇ ನ ಭಯಂ ಕಿಂಚನಾಸ್ತಿ ನ ತತ್ರ ತ್ವಂ ನ ಜರಯಾ ಬಿಭೇತಿ । ಉಭೇ ತೀರ್ತ್ವಾಽಶನಾಯಾಪಿಪಾಸೇ ಶೋಕಾತಿಗೋ ಮೋದತೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೇ

ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ. ನೀನು ಅಲ್ಲಿಲ್ಲ, ವಯಸ್ಸಿನ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಹಸಿವು, ದಾಹವನ್ನು ದಾಟಿ, ದುಃಖವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸ ತ್ವಮಗ್ನಿಁ ಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಧ್ಯೇಷಿ ಮೃತ್ಯೋ ಪ್ರಬ್ರೂಹಿ ತ್ವಁ ಶ್ರದ್ದಧಾನಾಯ ಮಹ್ಯಮ್ । ಸ್ವರ್ಗಲೋಕಾ ಅಮೃತತ್ವಂ ಭಜನ್ತ ಏತದ್ ದ್ವಿತೀಯೇನ ವೃಣೇ ವರೇಣ

ಮರಣನೇ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯ ಉಪದೇಶವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು. ನಾನು ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿರುವವರು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಾನು ಕೇಳುವ ಎರಡನೇ ವರ.

ಪ್ರ ತೇ ಬ್ರವೀಮಿ ತದು ಮೇ ನಿಬೋಧ ಸ್ವರ್ಗ್ಯಮಗ್ನಿಂ ನಚಿಕೇತಃ ಪ್ರಜಾನನ್ । ಅನನ್ತಲೋಕಾಪ್ತಿಮಥೋ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಂ ವಿದ್ಧಿ ತ್ವಮೇತಂ ನಿಹಿತಂ ಗುಹಾಯಾಮ್

ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ನೀನು ಕೇಳು. ನಚಿಕೇತನು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತಿಳಿದನು. ಅನಂತ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ, ಆಧಾರವನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೋ. ಇದು ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ಇರುವುದನ್ನು ಅರಿತುಕೋ.

ಲೋಕಾದಿಮಗ್ನಿಂ ತಮುವಾಚ ತಸ್ಮೈ ಯಾ ಇಷ್ಟಕಾ ಯಾವತೀರ್ವಾ ಯಥಾ ವಾ । ಸ ಚಾಪಿ ತತ್ಪ್ರತ್ಯವದದ್ಯಥೋಕ್ತಂ ಅಥಾಸ್ಯ ಮೃತ್ಯುಃ ಪುನರೇವಾಹ ತುಷ್ಟಃ

ಅವನು ಲೋಕಗಳ ಮೂಲವಾದ ಅಗ್ನಿಯ ಬಗ್ಗೆ, ಯಾವ ಇಟ್ಟಿಗೆ, ಎಷ್ಟು, ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ವಿವರಿಸಿದನು. ನಚಿಕೇತನು ಕೂಡ ಹೇಳಿದಂತೆ ಪುನಃ ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ಮರಣನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.

ತಮಬ್ರವೀತ್ ಪ್ರೀಯಮಾಣೋ ಮಹಾತ್ಮಾ ವರಂ ತವೇಹಾದ್ಯ ದದಾಮಿ ಭೂಯಃ । ತವೈವ ನಾಮ್ನಾ ಭವಿತಾಽಯಮಗ್ನಿಃ ಸೃಙ್ಕಾಂ ಚೇಮಾಮನೇಕರೂಪಾಂ ಗೃಹಾಣ

ಆ ಮಹಾತ್ಮನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೇಳಿದನು: ಇಂದು ನಾನು ನಿನಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವರವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ಈ ಅಗ್ನಿಗೆ ನಿನ್ನ ಹೆಸರೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಅನೇಕ ರೂಪಗಳ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು.

ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಸ್ತ್ರಿಭಿರೇತ್ಯ ಸನ್ಧಿಂ ತ್ರಿಕರ್ಮಕೃತ್ತರತಿ ಜನ್ಮಮೃತ್ಯೂ । ಬ್ರಹ್ಮಜಜ್ಞಂ ದೇವಮೀಡ್ಯಂ ವಿದಿತ್ವಾ ನಿಚಾಯ್ಯೇಮಾಁ ಶಾನ್ತಿಮತ್ಯನ್ತಮೇತಿ

ಯಾರು ಮೂರು ನಚಿಕೇತ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುತ್ತಾರೆ, ಮೂರು ವಿಧದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಹುಟ್ಟುಮರಣವನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಜನಿಸಿದ ದೇವರನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವರು ಶಾಶ್ವತ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.

ತ್ರಿಣಾಚಿಕೇತಸ್ತ್ರಯಮೇತದ್ವಿದಿತ್ವಾ ಯ ಏವಂ ವಿದ್ವಾಁಶ್ಚಿನುತೇ ನಾಚಿಕೇತಮ್ । ಸ ಮೃತ್ಯುಪಾಶಾನ್ ಪುರತಃ ಪ್ರಣೋದ್ಯ ಶೋಕಾತಿಗೋ ಮೋದತೇ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕೇ

ಯಾರು ಈ ಮೂರು ನಚಿಕೇತ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು, ಈ ರೀತಿ ನಚಿಕೇತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಮರಣದ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ದುಃಖವನ್ನು ದಾಟಿ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಏಷ ತೇಽಗ್ನಿರ್ನಚಿಕೇತಃ ಸ್ವರ್ಗ್ಯೋ ಯಮವೃಣೀಥಾ ದ್ವಿತೀಯೇನ ವರೇಣ । ಏತಮಗ್ನಿಂ ತವೈವ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯನ್ತಿ ಜನಾಸಃ ತೃತೀಯಂ ವರಂ ನಚಿಕೇತೋ ವೃಣೀಷ್ವ

ಇದು ನಿನ್ನ ನಚಿಕೇತ ಅಗ್ನಿ, ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿಸುವುದು, ನೀನು ಎರಡನೇ ವರವಾಗಿ ಕೇಳಿದದ್ದು. ಜನರು ಈ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಚಿಕೇತ, ಈಗ ಮೂರನೇ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು.

ಯೇಯಂ ಪ್ರೇತೇ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಾ ಮನುಷ್ಯೇ- ಽಸ್ತೀತ್ಯೇಕೇ ನಾಯಮಸ್ತೀತಿ ಚೈಕೇ । ಏತದ್ವಿದ್ಯಾಮನುಶಿಷ್ಟಸ್ತ್ವಯಾಽಹಂ ವರಾಣಾಮೇಷ ವರಸ್ತೃತೀಯಃ

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ, ಮೃತ್ಯುವಿನ ನಂತರ ಏನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇದೆ. ಕೆಲವರು 'ಅವನು ಇರುತ್ತಾನೆ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬರು 'ಇಲ್ಲ' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನೀವು ನನಗೆ ತಿಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಇದು ನನ್ನ ಮೂರನೇ ವರವಾಗಿದೆ.

ದೇವೈರತ್ರಾಪಿ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಪುರಾ ನ ಹಿ ಸುವಿಜ್ಞೇಯಮಣುರೇಷ ಧರ್ಮಃ । ಅನ್ಯಂ ವರಂ ನಚಿಕೇತೋ ವೃಣೀಷ್ವ ಮಾ ಮೋಪರೋತ್ಸೀರತಿ ಮಾ ಸೃಜೈನಮ್

ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇದು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದದ್ದು, ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಲ್ಲ. ನಚಿಕೇತ, ನೀನು ಬೇರೆ ವರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು, ನನ್ನನ್ನು ಇಷ್ಟು ಬಲವಂತಪಡಿಸಬೇಡ, ಈ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡು.

ದೇವೈರತ್ರಾಪಿ ವಿಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ಕಿಲ ತ್ವಂ ಚ ಮೃತ್ಯೋ ಯನ್ನ ಸುಜ್ಞೇಯಮಾತ್ಥ । ವಕ್ತಾ ಚಾಸ್ಯ ತ್ವಾದೃಗನ್ಯೋ ನ ಲಭ್ಯೋ ನಾನ್ಯೋ ವರಸ್ತುಲ್ಯ ಏತಸ್ಯ ಕಶ್ಚಿತ್

ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ದೇವತೆಗಳೂ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ; ನೀನು, ಮೃತ್ಯು, ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವುದಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ. ನಿನ್ನಂತಹ ಗುರು ಎಲ್ಲೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸಮಾನವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ವರ ಇಲ್ಲ.

ಶತಾಯುಷಃ ಪುತ್ರಪೌತ್ರಾನ್ವೃಣೀಷ್ವಾ ಬಹೂನ್ಪಶೂನ್ ಹಸ್ತಿಹಿರಣ್ಯಮಶ್ವಾನ್ । ಭೂಮೇರ್ಮಹದಾಯತನಂ ವೃಣೀಷ್ವ ಸ್ವಯಂ ಚ ಜೀವ ಶರದೋ ಯಾವದಿಚ್ಛಸಿ

ನೂರು ವರ್ಷ ಬದುಕುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆಮಾಡು, ಅನೇಕ ಹಸುಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಚಿನ್ನ, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡು, ನೀನು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ವರ್ಷ ಬದುಕಬಹುದು.

ಏತತ್ತುಲ್ಯಂ ಯದಿ ಮನ್ಯಸೇ ವರಂ ವೃಣೀಷ್ವ ವಿತ್ತಂ ಚಿರಜೀವಿಕಾಂ ಚ । ಮಹಾಭೂಮೌ ನಚಿಕೇತಸ್ತ್ವಮೇಧಿ ಕಾಮಾನಾಂ ತ್ವಾ ಕಾಮಭಾಜಂ ಕರೋಮಿ

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಸಮಾನವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವರವೆಂದು ನೀನು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಧನವನ್ನೂ ದೀರ್ಘಾಯುವನ್ನೂ ಆಯ್ಕೆಮಾಡು. ನಚಿಕೇತ, ನೀನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜನಾಗು; ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನೂ ಅನುಭವಿಸುವವನನ್ನಾಗಿ ನಾನಿನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.

ಯೇ ಯೇ ಕಾಮಾ ದುರ್ಲಭಾ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕೇ ಸರ್ವಾನ್ ಕಾಮಾಁಶ್ಛನ್ದತಃ ಪ್ರಾರ್ಥಯಸ್ವ । ಇಮಾ ರಾಮಾಃ ಸರಥಾಃ ಸತೂರ್ಯಾ ನ ಹೀದೃಶಾ ಲಮ್ಭನೀಯಾ ಮನುಷ್ಯೈಃ । ಆಭಿರ್ಮತ್ಪ್ರತ್ತಾಭಿಃ ಪರಿಚಾರಯಸ್ವ ನಚಿಕೇತೋ ಮರಣಂ ಮಾಽನುಪ್ರಾಕ್ಷೀಃ

ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಎಲ್ಲ ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನೂ ನೀನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೇಳಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿವೆ, ರಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಂದರಿಯರು, ವಾದ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ; ಇಂತಹವುಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಕೊಟ್ಟ ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಡು; ನಚಿಕೇತ, ನೀನು ಮೃತ್ಯುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬೇಡ.

ಶ್ವೋಭಾವಾ ಮರ್ತ್ಯಸ್ಯ ಯದನ್ತಕೈತತ್ ಸರ್ವೇಂದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಜರಯಂತಿ ತೇಜಃ । ಅಪಿ ಸರ್ವಂ ಜೀವಿತಮಲ್ಪಮೇವ ತವೈವ ವಾಹಾಸ್ತವ ನೃತ್ಯಗೀತೇ

ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲವು ನಾಳೆ ಮುಗಿಯುವವು; ಇವು ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ಷಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಜೀವನವೂ ಸ್ವಲ್ಪವೇ; ರಥಗಳು, ನೃತ್ಯ, ಹಾಡು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ನಿನಗೆ ಸೇರಿವೆ.

ನ ವಿತ್ತೇನ ತರ್ಪಣೀಯೋ ಮನುಷ್ಯೋ ಲಪ್ಸ್ಯಾಮಹೇ ವಿತ್ತಮದ್ರಾಕ್ಷ್ಮ ಚೇತ್ತ್ವಾ । ಜೀವಿಷ್ಯಾಮೋ ಯಾವದೀಶಿಷ್ಯಸಿ ತ್ವಂ ವರಸ್ತು ಮೇ ವರಣೀಯಃ ಸ ಏವ

ಧನದಿಂದ ಮನುಷ್ಯನು ತೃಪ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ನಿನ್ನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಧನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ನೀನು ಇರುತ್ತಿರುವವರೆಗೆ ನಾವು ಬದುಕಬಹುದು. ಆದರೆ ನನಗೆ ಬೇಕಾದ ವರ ಅದೇ ಒಂದು ಮಾತ್ರ.

ಅಜೀರ್ಯತಾಮಮೃತಾನಾಮುಪೇತ್ಯ ಜೀರ್ಯನ್ಮರ್ತ್ಯಃ ಕ್ವಧಃಸ್ಥಃ ಪ್ರಜಾನನ್ । ಅಭಿಧ್ಯಾಯನ್ ವರ್ಣರತಿಪ್ರಮೋದಾನ್ ಅತಿದೀರ್ಘೇ ಜೀವಿತೇ ಕೋ ರಮೇತ

ಅಜರ, ಅಮರರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ಜರಜೀರ್ಣ ಮನುಷ್ಯನು ಕ್ಷಣಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದು, ಇದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ರೂಪ, ರಸಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ಇಟ್ಟು, ಬಹುಕಾಲ ಬದುಕುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾರೆ?

ಯಸ್ಮಿನ್ನಿದಂ ವಿಚಿಕಿತ್ಸನ್ತಿ ಮೃತ್ಯೋ ಯತ್ಸಾಮ್ಪರಾಯೇ ಮಹತಿ ಬ್ರೂಹಿ ನಸ್ತತ್ । ಯೋಽಯಂ ವರೋ ಗೂಢಮನುಪ್ರವಿಷ್ಟೋ ನಾನ್ಯಂ ತಸ್ಮಾನ್ನಚಿಕೇತಾ ವೃಣೀತೇ

ಮೃತ್ಯು, ಯಾವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿದೆ, ಆ ಪರಲೋಕದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ನಮಗೆ ಹೇಳು. ಈ ಗುಪ್ತವಾದ, ಒಳಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಹೋದ ವರವನ್ನು ನಚಿಕೇತನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಬೇರೆ ಯಾವ ವರವನ್ನೂ ಅವನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ.

ಅನ್ಯಚ್ಛ್ರೇಯೋಽನ್ಯದುತೈವ ಪ್ರೇಯ- ಸ್ತೇ ಉಭೇ ನಾನಾರ್ಥೇ ಪುರುಷಁ ಸಿನೀತಃ । ತಯೋಃ ಶ್ರೇಯ ಆದದಾನಸ್ಯ ಸಾಧು ಭವತಿ ಹೀಯತೇಽರ್ಥಾದ್ಯ ಉ ಪ್ರೇಯೋ ವೃಣೀತೇ

ಒಂದುದು ಶ್ರೇಯಸ್ಸು, ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಿಯವಾದುದು—ಇವು ಎರಡೂ ವಿಭಿನ್ನ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವವನು ಉತ್ತಮನು; ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವವನು ಗುರಿಯಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಾನೆ.

ಶ್ರೇಯಶ್ಚ ಪ್ರೇಯಶ್ಚ ಮನುಷ್ಯಮೇತಃ ತೌ ಸಮ್ಪರೀತ್ಯ ವಿವಿನಕ್ತಿ ಧೀರಃ । ಶ್ರೇಯೋ ಹಿ ಧೀರೋಽಭಿ ಪ್ರೇಯಸೋ ವೃಣೀತೇ ಪ್ರೇಯೋ ಮನ್ದೋ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಾದ್ವೃಣೀತೇ

ಶ್ರೇಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಿಯವಾದುದು ಎರಡೂ ಮನುಷ್ಯನ ಬಳಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ; ವಿವೇಕಿಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ವಿವೇಕಿಯು ಶ್ರೇಯಸ್ಸನ್ನು ಪ್ರಿಯವಾದುದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ; ಮೂಢನು ಲಾಭ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುತ್ತಾನೆ.