ప్రాణ ఇతి హోవాచ సర్వాణి హ వా ఇమాని భూతాని ప్రాణమేవాభిసంవిశన్తి ప్రాణమభ్యుజ్జిహతే సైషా దేవతా ప్రస్తావమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వాన్ప్రాస్తోష్యో మూర్ధా తే వ్యపతిష్యత్తథోక్తస్య మయేతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: "ప్రాణమే." ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులు ప్రాణంలోకి ప్రవేశించి, ప్రాణంనుంచి బయలుదేరుతాయి. ఈ దేవత ప్రస్తావానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ప్రస్తావాన్ని పఠిస్తే, నీ తల ఊడిపోతుంది — నేను చెప్పింది ఇదే.
అథ హైనముద్గాతోపససాదోద్గాతర్యా దేవతోద్గీథమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వానుద్గాస్యసి మూర్ధా తే విపతిష్యతీతి మా భగవానవోచత్కతమా సా దేవతేతి
ఆ తర్వాత ఉద్గాత అడ్డుగా వచ్చాడు. ఉద్గాతకు, దేవత ఉద్గీతానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ఉద్గీతాన్ని పాడితే, నీ తల ఊడిపోతుంది — కాబట్టి, మహానుభావా, అలా చేయవద్దు. "ఆ దేవత ఎవరు?" అని అడిగాడు.
ఆదిత్య ఇతి హోవాచ సర్వాణి హ వా ఇమాని భూతాన్యాదిత్యముచ్చైః సన్తం గాయన్తి సైషా దేవతోద్గీథమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వానుదగాస్యో మూర్ధా తే వ్యపతిష్యత్తథోక్తస్య మయేతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: "ఆదిత్యుడు." ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులు, ఎత్తుగా వెలిగే సూర్యుని గానం చేస్తాయి. ఈ దేవత ఉద్గీతానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ఉద్గీతాన్ని పాడితే, నీ తల ఊడిపోతుంది — నేను చెప్పింది ఇదే.
అథ హైనం ప్రతిహర్తోపససాద ప్రతిహర్తర్యా దేవతా ప్రతిహారమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వాన్ప్రతిహరిష్యసి మూర్ధా తే విపతిష్యతీతి మా భగవానవోచత్కతమా సా దేవతేతి
ఆ తర్వాత ప్రతిహర్త వచ్చాడు. ప్రతిహర్తకు, దేవత ప్రతిహారానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ప్రతిహారాన్ని పఠిస్తే, నీ తల ఊడిపోతుంది — కాబట్టి, మహానుభావా, అలా చేయవద్దు. "ఆ దేవత ఎవరు?" అని అడిగాడు.
అన్నమితి హోవాచ సర్వాణి హ వా ఇమాని భూతాన్యన్నమేవ ప్రతిహరమాణాని జీవన్తి సైషా దేవతా ప్రతిహారమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వాన్ప్రత్యహరిష్యో మూర్ధా తే వ్యపతిష్యత్తథోక్తస్య మయేతి తథోక్తస్య మయేతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: "అన్నమే." ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులు అన్నాన్ని తీసుకుంటూ జీవిస్తాయి. ఈ దేవత ప్రతిహారానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ప్రతిహారాన్ని పఠిస్తే, నీ తల ఊడిపోతుంది — నేను చెప్పింది ఇదే, నేను చెప్పింది ఇదే.
శౌవ ఉద్గీథస్తద్ధ బకో దాల్భ్యో గ్లావో వా మైత్రేయః స్వాధ్యాయముద్వవ్రాజ
శౌవ ఉద్గీతుడు, తర్వాత బకో దాళ్భ్యుడు, గ్లావుడు మైత్రేయి కుమారుడు, విద్యాభ్యాసం కోసం బయలుదేరారు.
తస్మై శ్వా శ్వేతః ప్రాదుర్బభూవ తమన్యే శ్వాన ఉపసమేత్యోచురన్నం నో భగవానాగాయత్వశనాయామ వా ఇతి
ఆయన వద్దకు ఒక తెల్ల కుక్క వచ్చింది. మిగతా కుక్కలు దగ్గరకు వచ్చి, "స్వామీ, మాకు పాడిపెట్టు, మేము ఆకలితో ఉన్నాము," అని అన్నారు.
తాన్హోవాచేహైవ మా ప్రాతరుపసమీయాతేతి తద్ధ బకో దాల్భ్యో గ్లావో వా మైత్రేయః ప్రతిపాలయాఞ్చకార
అవాళ్లకు ఆయన ఇలా అన్నాడు: "రేపు ఉదయం ఇక్కడకు రాకండి." కాబట్టి బకో దాళ్భ్యుడు, గ్లావుడు మైత్రేయి కుమారుడు, ఎదురు చూస్తూ ఉండిపోయారు.
తే హ యథైవేదం బహిష్పవమానేన స్తోష్యమాణాః సꣳరబ్ధాః సర్పన్తీత్యేవమాససృపుస్తే హ సముపవిశ్య హిం చక్రుః
బహిష్పవమానాన్ని పాడబోయే వారు ఎలా ప్రారంభిస్తారో, వారు కూడా అలానే కదలడం మొదలుపెట్టారు, జారుతూ ముందుకు సాగారు. అంతా కలిసి కూర్చుని 'హిం' అనే శబ్దం చేశారు.
ఓ3మదా3మోం3పిబా3మోం3 దేవో వరుణః ప్రజాపతిః సవితా3న్నమిహా2హరదన్నపతే3ఽన్నమిహా2హరా2హరో3మితి
"ఓం, తినుదాం! ఓం, త్రాగుదాం! వరుణుడు, ప్రజాపతి, సవితా ఇక్కడకు అన్నాన్ని తెచ్చారు. అన్నపతీ, అన్నాన్ని ఇక్కడకు తేవు, తేవు, తేవు!"
అయం వావ లోకో హాఉకారః వాయుర్హాఇకారశ్చన్ద్రమా కార ఆత్మేహకారోఽగ్నిరీకారః
ఈ లోకమే 'హా' అనే ధ్వని; వాయువు 'ఇకార'ము; చంద్రుడు 'కార'ము; ఆత్మ 'హకార'ము; అగ్ని 'ఈకార'ము.
ఆదిత్య ఊకారో నిహవ ఏకారో విశ్వే దేవా ఔహోయికారః ప్రజాపతిర్హిఙ్కారః ప్రాణః స్వరోఽన్నం యా వాగ్విరాట్
సూర్యుడు 'ఊకార'ము; పిలుపు 'ఏకార'ము; సమస్త దేవతలు 'ఔహోయికార'ము; ప్రజాపతి 'హింకార'ము; ప్రాణం స్వరం; అన్నం 'యా'; వాక్కు విరాట్.
స్తోభః సఞ్చరో హుఙ్కారః
స్తోభం సంచారం; హుంకారము.
దుగ్ధేఽస్మై వాగ్దోహం యో వాచో దోహోఽన్నవానన్నాదో భవతి య ఏతామేవꣳ సామ్నాముపనిషదం వేదోపనిషదం వేదేతి
ఇతడికి వాక్కు పాలు ఇస్తుంది. ఎవరైనా ఈ సామవేద ఉపనిషత్తును తెలుసుకుంటే, వారు అన్నాన్ని పొందుతారు, అన్నాన్ని తింటారు.
సమస్తస్య ఖలు సామ్న ఉపాసనꣳ సాధు యత్ఖలు సాధు తత్సామేత్యాచక్షతే యదసాధు తదసామేతి
సామవేదాన్ని మొత్తం ఆరాధించడం మంచిదే. ఏది మంచిదో దానినే సామం అంటారు; ఏది మంచిది కాదో దానిని అసామం అంటారు.
సామ్నైనముపాగాదితి సాధునైనముపాగాదిత్యేవ తదాహురసామ్నైనముపాగాదిత్యసాధునైనముపగాదిత్యేవ తదాహుః
ఆయన సామంతో దగ్గరయ్యాడు; 'సామంతో బాగా దగ్గరయ్యాడు' అని అంటారు. అసామంతో దగ్గరయ్యాడు; 'బాగా దగ్గర కాలేదు' అని అంటారు.
సామ నో బతేతి యత్సాధు భవతి సాధు బతేత్యేవ తదాహురసామ నో బతేతి యదసాధు భవత్యసాధు బతేత్యేవ తదాహుః
"మనకు సామం కావాలి!" — అది మంచిదైతే, "మనకు మంచిదే!" అంటారు. "మనకు సామం కాదు!" — అది మంచిది కాదైతే, "మనకు మంచిది కాదు!" అంటారు.
స య ఏతదేవం విద్వానసాధు సామేత్యుపాస్తేఽభ్యాశో హ యదేనꣳసాధవో ధర్మా ఆ చ గచ్ఛేయురుప చ నమేయుః
ఈ విధంగా తెలిసినవాడు 'అసామం' అని సామాన్ని ఆరాధిస్తే, దుష్టులు అతని దగ్గరకు వచ్చినా, నమస్కరించినా, వారు అతని దగ్గరికి వచ్చి వశమవుతారు.
లోకేషు పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీత పృథివీ హిఙ్కారోఽగ్నిః ప్రస్తావోఽన్తరిక్షముద్గీథ ఆదిత్యః ప్రతిహారో ద్యౌర్నిధనమిత్యూర్ధ్వేషు
ప్రపంచాలలో ఐదు విధాల సామగానం ధ్యానం చేయాలి. భూమి హింకారంగా, అగ్ని ప్రస్తావంగా, అంతరిక్షం ఉద్గీతంగా, ఆదిత్యుడు ప్రతిహారంగా, ద్యులు నిధనంగా భావించాలి. ఇవన్నీ పై లోకాలలో ఉంటాయి.
అథావృత్తేషు ద్యౌర్హిఙ్కార ఆదిత్యః ప్రస్తావోఽన్తరిక్షముద్గీథోఽగ్నిః ప్రతిహారః పృథివీ నిధనమ్
ఇప్పుడు క్రమంగా చూస్తే, ద్యులు హింకారంగా, ఆదిత్యుడు ప్రస్తావంగా, అంతరిక్షం ఉద్గీతంగా, అగ్ని ప్రతిహారంగా, భూమి నిధనంగా ఉంటాయి.
కల్పన్తే హాస్మై లోకా ఊర్ధ్వాశ్చావృత్తాశ్చ య ఏతదేవం విద్వాꣳల్లోకేషు పఞ్చవిధం సామోపాస్తే
ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని ప్రపంచాలలో ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి పైకి, క్రిందికి ఉన్న అన్ని లోకాలు సులభంగా లభిస్తాయి.
వృష్టౌ పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీత పురోవాతో హిఙ్కారో మేఘో జాయతే స ప్రస్తావో వర్షతి స ఉద్గీథో విద్యోతతే స్తనయతి స ప్రతిహార
వర్షంలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. తూర్పు గాలి హింకారంగా, మేఘం ఏర్పడితే అది ప్రస్తావంగా, వర్షం పడితే అది ఉద్గీతంగా, మెరుపు మెరిపించి మోగితే అది ప్రతిహారంగా భావించాలి.
ఉద్గృహ్ణాతి తన్నిధనం వర్షతి హాస్మై వర్షయతి హ య ఏతదేవం విద్వాన్వృష్టౌ పఞ్చవిధꣳసామోపాస్తే
వర్షంలో ఏది కూడబెట్టబడుతుందో అది నిధనం. వర్షం పడితే, ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి వర్షాన్ని కలుగజేస్తాడు.
సర్వాస్వప్సు పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీత మేఘో యత్సంప్లవతే స హిఙ్కారో యద్వర్షతి స ప్రస్తావో యాః ప్రాచ్యః స్యన్దన్తే స ఉద్గీథో యాః ప్రతీచ్యః స ప్రతిహారః నిధనమ్
అన్ని నీళ్లలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. మేఘం కూడబెట్టుకుంటే అది హింకారం, వర్షం పడితే అది ప్రస్తావం, తూర్పు వైపు ప్రవహించే నదులు ఉద్గీతం, పడమర వైపు ప్రవహించే నదులు ప్రతిహారం, చివరగా నిధనం.
న హాప్సు ప్రైత్యప్సుమాన్భవతి య ఏతదేవం విద్వాన్సర్వాస్వప్సు పఞ్చవిధꣳసామోపాస్తే
ఈ విధంగా అన్ని నీళ్లలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞాని నీళ్లను విడిచిపెట్టడు; అతడు నీళ్లతో నిండిపోతాడు.
ఋతుషు పఞ్చవిధꣳసామోపాసీత వసన్తో హిఙ్కారః గ్రీష్మః ప్రస్తావో వర్షా ఉద్గీథః శరత్ప్రతిహారో హేమన్తో నిధనమ్
ఋతువులలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. వసంతం హింకారం, గ్రీష్మం ప్రస్తావం, వర్షాకాలం ఉద్గీతం, శరదృతువు ప్రతిహారం, హేమంతం నిధనం.
కల్పన్తే హాస్మా ఋతవ ఋతుమాన్భవతి య ఏతదేవం విద్వానృతుషు పఞ్చవిధꣳ సామోపాస్తే
ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని ఋతువులలో ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి అన్ని ఋతువులు లభిస్తాయి; అతడు ఋతువులతో నిండిపోతాడు.
పశుషు పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీతాజా హిఙ్కారోఽవయః ప్రస్తావో గావ ఉద్గీథోఽశ్వాః ప్రతిహారః పురుషో నిధనమ్
జంతువులలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. మేకలు హింకారం, గొర్రెలు ప్రస్తావం, ఆవులు ఉద్గీతం, కుదిరాలు ప్రతిహారం, మనిషి నిధనం.
భవన్తి హాస్య పశవః పశుమాన్భవతి య ఏతదేవం విద్వాన్పశుషు పఞ్చవిధꣳసామోపాస్తే
ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని జంతువులలో ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి జంతువులు వస్తాయి; అతడు జంతువులతో నిండిపోతాడు.
ప్రాణేషు పఞ్చవిధం పరోవరీయః సామోపాసీత ప్రాణో హిఙ్కారో వాక్ప్రస్తావశ్చక్షురుద్గీథః శ్రోత్రం ప్రతిహారో మనో నిధనం పరోవరీయాꣳసి వా ఏతాని
ప్రాణుల్లో పరమమైన ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. ప్రాణం హింకారం, వాక్కు ప్రస్తావం, కళ్ళు ఉద్గీతం, చెవులు ప్రతిహారం, మనస్సు నిధనం. ఇవే పరమమైనవి.