తꣳ హ ప్రవాహణో జైవలిరువాచాన్తవద్వై కిల తే శాలావత్య సామ యస్త్వేతర్హి బ్రూయాన్మూర్ధా తే విపతిష్యతీతి మూర్ధా తే విపతేదితి హన్తాహమేతద్భగవతో వేదానీతి విద్ధీతి హోవాచ
అప్పుడు ప్రవాహణ జైవలిడు శాలావత్యుని ఇలా అన్నాడు: 'నీ సామవేదం పరిమితమైనది. నువ్వు ఇప్పుడే ఇలా చెప్పితే నీ తల పడిపోతుంది.' శాలావత్యుడు: 'నా తల పడిపోవచ్చు,' అన్నాడు. 'నేను భగవంతుని గురించి ఇది తెలుసు,' అన్నాడు. 'తెలుసుకో,' అన్నాడు.
అస్య లోకస్య కా గతిరిత్యాకాశ ఇతి హోవాచ సర్వాణి హ వా ఇమాని భూతాన్యాకాశాదేవ సముత్పద్యన్త ఆకాశం ప్రత్యస్తం యన్త్యాకాశో హ్యేవైభ్యో జ్యాయానకాశః పరాయణమ్
'ఈ లోకానికి గమ్యం ఏమిటి?' 'ఆకాశం,' అన్నాడు. 'ఈ భూతాలన్నీ ఆకాశం నుంచే పుట్టి, ఆకాశంలోనే కలిసిపోతాయి. ఆకాశమే వాటికన్నా గొప్పది, ఆకాశమే వాటికి చివరి ఆశ్రయం.'
స ఏష పరోవరీయానుద్గీథః స ఏషోఽనన్తః పరోవరీయో హాస్య భవతి పరోవరీయసో హ లోకాఞ్జయతి య ఏతదేవం విద్వాన్పరోవరీయాꣳసముద్గీథముపాస్తే
ఇది అత్యుత్తమమైన ఉద్గీథం. ఇదే అనంతమైనది. ఈ విధంగా తెలిసి, ఈ పరమమైన ఉద్గీథాన్ని ధ్యానం చేసే వాడు కూడా పరముడవుతాడు, ఇతరులను మించిపోయి ఉన్నత స్థితికి చేరతాడు. అలాంటి వాడు, అత్యుత్తమమైన లోకాలను కూడా జయించగలడు.
తꣳ హైతమతిధన్వా శౌనక ఉదరశాణ్డిల్యాయోక్త్వోవాచ యావత్త ఏనం ప్రజాయాముద్గీథం వేదిష్యన్తే పరోవరీయో హైభ్యస్తావదస్మిꣳల్లోకే జీవనం భవిష్యతి
అప్పుడు అతిధన్వుడు అనే శౌనకుడు, ఉదరశాండిల్యునికి ఇలా చెప్పాడు: 'ఈ లోకంలో మన వంశంలో ఎవరైనా ఈ ఉద్గీథాన్ని తెలుసుకుంటూ ఉంటే, వారు ఎంతకాలం జీవించాలో అంతకాలం వారికి జీవితం ఉంటుంది.'
తథాముష్మిꣳ ల్లోకే లోక ఇతి స య ఏతమేవం విద్వానుపాస్తే పరోవరీయ ఏవ హాస్యాస్మిꣳల్లోకే జీవనం భవతి తథాముష్మిꣳల్లోకే లోక ఇతి లోకే లోక ఇతి
అదే విధంగా, పరలోకంలో కూడా లోకమే ఉంటుంది. ఈ విధంగా తెలిసి ధ్యానం చేసే వాడికి, ఈ లోకంలో అత్యుత్తమమైన జీవితం లభిస్తుంది. అలాగే పరలోకంలో కూడా లోకాలు, లోకాలు లభిస్తాయి.
మటచీహతేషు కురుష్వాటిక్యా సహ జాయయోషస్తిర్హ చాక్రాయణ ఇభ్యగ్రామే ప్రద్రాణక ఉవాస
కురుల దేశంలో, వాటికా అనే గ్రామంలో, ఇభ్య వంశానికి చెందిన చక్రాయణుడు తన భార్యతో కలిసి నివసించేవాడు.
స హేభ్యం కుల్మాషాన్ఖాదన్తం బిభిక్షే తꣳ హోవాచ । నేతోఽన్యే విద్యన్తే యచ్చ యే మ ఇమ ఉపనిహితా ఇతి
అతడు వాళ్లతో కల్మాషాలు తింటున్నప్పుడు కొంత భిక్ష అడిగాడు. వారిలో ఒకరు, 'ఇక్కడ మాకోసం పెట్టినవే తప్ప ఇంకేవీ లేవు,' అని చెప్పారు.
ఏతేషాం మే దేహీతి హోవాచ తానస్మై ప్రదదౌ హన్తానుపానమిత్యుచ్ఛిష్టం వై మే పీతꣳ స్యాదితి హోవాచ
అతడు, 'ఇవి నాకు ఇవ్వండి,' అన్నాడు. వారు అతనికి ఇచ్చారు. అప్పుడు అతడు, 'ఇంకా మిగిలినవి కూడా ఇవ్వండి, ఎందుకంటే నేను ప్రధాన భాగాన్ని తినివుండొచ్చు,' అన్నాడు.
న స్విదేతేఽప్యుచ్ఛిష్టా ఇతి న వా అజీవిష్యమిమా న ఖాదన్నితి హోవాచ కామో మ ఉదపానమితి
వారు, 'ఇవి కూడా మిగిలినవే కావు,' అన్నారు. అతడు, 'నేను ఇవి తినకపోతే బతికేవాడిని కాను,' అన్నాడు. తనలోనే, 'నాకు నీరు దొరకాలి,' అని కోరుకున్నాడు.
స హ ఖాదిత్వాతిశేషాఞ్జాయాయా ఆజహార సాగ్ర ఏవ సుభిక్షా బభూవ తాన్ప్రతిగృహ్య నిదధౌ
తినిపోయి, మిగిలిన కల్మాషాలను భార్యకి తీసుకెళ్లాడు. ఆమెకు నిజంగా మంచి భోజనం దొరికింది. ఆమె వాటిని స్వీకరించి దాచుకుంది.
స హ ప్రాతః సఞ్జిహాన ఉవాచ యద్బతాన్నస్య లభేమహి లభేమహి ధనమాత్రాꣳ రాజాసౌ యక్ష్యతే స మా సర్వైరార్త్విజ్యైర్వృణీతేతి
రాత్రి అయిపోయి, ఉదయం బయలుదేరే ముందు అతడు ఇలా అన్నాడు: 'మనకు అన్నం దొరికితే బాగుండేది. కనీసం కొంత ధనం అయినా దొరికితే బాగుంటుంది. రాజు యజ్ఞం చేయబోతున్నాడు. అన్ని ఋత్వికులతో కలిసి నన్ను ఎంచుకుంటే బాగుంటుంది.'
తం జాయోవాచ హన్త పత ఇమ ఏవ కుల్మాషా ఇతి తాన్ఖాదిత్వాముం యజ్ఞం వితతమేయాయ
అతని భార్య, 'ఇవే కల్మాషాలు తిను,' అని చెప్పింది. అతడు అవి తిని, యజ్ఞం జరుగుతున్న చోటికి వెళ్లాడు.
తత్రోద్గాతౄనాస్తావే స్తోష్యమాణానుపోపవివేశ స హ ప్రస్తోతారమువాచ
అక్కడ ఉద్గాతృలు స్తోత్రాలు పాడబోతుండగా, అతడు వారి మధ్య కూర్చున్నాడు. తరువాత అతడు ప్రస్తోతారుని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
ప్రస్తోతర్యా దేవతా ప్రస్తావమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వాన్ప్రస్తోష్యసి మూర్ధా తే విపతిష్యతీతి
అతడు ప్రస్తోతారుని, 'ప్రస్తావానికి దేవత ప్రస్తావంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. నీవు ఆ దేవతను తెలియకుండానే ప్రస్తావం పాడితే, నీ తల పడిపోతుంది,' అన్నాడు.
ఏవమేవోద్గాతారమువాచోద్గాతర్యా దేవతోద్గీథమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వానుద్గాస్యసి మూర్ధా తే విపతిష్యతీతి
అలాగే ఉద్గాతరుని కూడా ఉద్దేశించి, 'ఉద్గీథానికి దేవత ఉద్గీథంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. నీవు ఆ దేవతను తెలియకుండానే ఉద్గీథం పాడితే, నీ తల పడిపోతుంది,' అన్నాడు.
ఏవమేవ ప్రతిహర్తారమువాచ ప్రతిహర్తర్యా దేవతా ప్రతిహారమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వాన్ప్రతిహరిష్యసి మూర్ధా తే విపతిష్యతీతి తే హ సమారతాస్తూష్ణీమాసాంచక్రిరే
అలాగే ప్రతిహర్తరుని కూడా ఉద్దేశించి, 'ప్రతిహారానికి దేవత ప్రతిహారంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. నీవు ఆ దేవతను తెలియకుండానే ప్రతిహారం పాడితే, నీ తల పడిపోతుంది,' అన్నాడు. అందరూ భయపడి మౌనంగా కూర్చున్నారు.
అథ హైనం యజమాన ఉవాచ భగవన్తం వా అహం వివిదిషాణీత్యుషస్తిరస్మి చాక్రాయణ ఇతి హోవాచ
అప్పుడు యజమాని అతని దగ్గరకు వచ్చి, 'భగవంతుడిని తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాను,' అన్నాడు. అతడు, 'నేను ఉషస్తి, చక్రాయణుని కుమారుడిని,' అన్నాడు.
స హోవాచ భగవన్తం వా అహమేభిః సర్వైరార్త్విజ్యైః పర్యైషిషం భగవతో వా అహమవిత్త్యాన్యానవృషి
యజమాని, 'భగవంతుడిని అన్ని ఋత్వికులలో వెతికాను. మీరు దొరకక, ఇతరులను ఎంచుకున్నాను,' అన్నాడు.
భగవాꣳ స్త్వేవ మే సర్వైరార్త్విజ్యైరితి తథేత్యథ తర్హ్యేత ఏవ సమతిసృష్టాః స్తువతాం యావత్త్వేభ్యో ధనం దద్యాస్తావన్మమ దద్యా ఇతి తథేతి హ యజమాన ఉవాచ
'భగవంతుడిని అన్ని ఋత్వికులతో కలిపి ఉండనివ్వండి,' అన్నాడు. 'అలా జరుగుతుంది,' అని సమాధానం ఇచ్చాడు. 'ఇప్పుడు, నాతో పాటు ఎవరిని ఎంచుకున్నారో వారు మాత్రమే స్తోత్రాలు పాడాలి. వారికి ఎంత ధనం ఇస్తే, నాకు కూడా అంతే ఇవ్వాలి,' అన్నాడు. 'అలాగే జరుగుతుంది,' అని యజమాని ఒప్పుకున్నాడు.
అథ హైనం ప్రస్తోతోపససాద ప్రస్తోతర్యా దేవతా ప్రస్తావమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వాన్ప్రస్తోష్యసి మూర్ధా తే విపతిష్యతీతి మా భగవానవోచత్కతమా సా దేవతేతి
తర్వాత ప్రస్తోతారు అతని దగ్గరకు వచ్చి, 'ప్రస్తావానికి దేవత ప్రస్తావంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది. నీవు ఆ దేవతను తెలియకుండానే ప్రస్తావం పాడితే, నీ తల పడిపోతుంది,' అన్నాడు. 'భగవంతుడా, ఇలా చెప్పకండి. ఆ దేవత ఎవరు?' అని అడిగాడు.
ప్రాణ ఇతి హోవాచ సర్వాణి హ వా ఇమాని భూతాని ప్రాణమేవాభిసంవిశన్తి ప్రాణమభ్యుజ్జిహతే సైషా దేవతా ప్రస్తావమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వాన్ప్రాస్తోష్యో మూర్ధా తే వ్యపతిష్యత్తథోక్తస్య మయేతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: "ప్రాణమే." ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులు ప్రాణంలోకి ప్రవేశించి, ప్రాణంనుంచి బయలుదేరుతాయి. ఈ దేవత ప్రస్తావానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ప్రస్తావాన్ని పఠిస్తే, నీ తల ఊడిపోతుంది — నేను చెప్పింది ఇదే.
అథ హైనముద్గాతోపససాదోద్గాతర్యా దేవతోద్గీథమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వానుద్గాస్యసి మూర్ధా తే విపతిష్యతీతి మా భగవానవోచత్కతమా సా దేవతేతి
ఆ తర్వాత ఉద్గాత అడ్డుగా వచ్చాడు. ఉద్గాతకు, దేవత ఉద్గీతానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ఉద్గీతాన్ని పాడితే, నీ తల ఊడిపోతుంది — కాబట్టి, మహానుభావా, అలా చేయవద్దు. "ఆ దేవత ఎవరు?" అని అడిగాడు.
ఆదిత్య ఇతి హోవాచ సర్వాణి హ వా ఇమాని భూతాన్యాదిత్యముచ్చైః సన్తం గాయన్తి సైషా దేవతోద్గీథమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వానుదగాస్యో మూర్ధా తే వ్యపతిష్యత్తథోక్తస్య మయేతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: "ఆదిత్యుడు." ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులు, ఎత్తుగా వెలిగే సూర్యుని గానం చేస్తాయి. ఈ దేవత ఉద్గీతానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ఉద్గీతాన్ని పాడితే, నీ తల ఊడిపోతుంది — నేను చెప్పింది ఇదే.
అథ హైనం ప్రతిహర్తోపససాద ప్రతిహర్తర్యా దేవతా ప్రతిహారమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వాన్ప్రతిహరిష్యసి మూర్ధా తే విపతిష్యతీతి మా భగవానవోచత్కతమా సా దేవతేతి
ఆ తర్వాత ప్రతిహర్త వచ్చాడు. ప్రతిహర్తకు, దేవత ప్రతిహారానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ప్రతిహారాన్ని పఠిస్తే, నీ తల ఊడిపోతుంది — కాబట్టి, మహానుభావా, అలా చేయవద్దు. "ఆ దేవత ఎవరు?" అని అడిగాడు.
అన్నమితి హోవాచ సర్వాణి హ వా ఇమాని భూతాన్యన్నమేవ ప్రతిహరమాణాని జీవన్తి సైషా దేవతా ప్రతిహారమన్వాయత్తా తాం చేదవిద్వాన్ప్రత్యహరిష్యో మూర్ధా తే వ్యపతిష్యత్తథోక్తస్య మయేతి తథోక్తస్య మయేతి
ఆయన ఇలా అన్నాడు: "అన్నమే." ఈ లోకంలోని అన్ని జీవులు అన్నాన్ని తీసుకుంటూ జీవిస్తాయి. ఈ దేవత ప్రతిహారానికి ఆధారంగా ఉంటుంది. దీనిని తెలియక ప్రతిహారాన్ని పఠిస్తే, నీ తల ఊడిపోతుంది — నేను చెప్పింది ఇదే, నేను చెప్పింది ఇదే.
శౌవ ఉద్గీథస్తద్ధ బకో దాల్భ్యో గ్లావో వా మైత్రేయః స్వాధ్యాయముద్వవ్రాజ
శౌవ ఉద్గీతుడు, తర్వాత బకో దాళ్భ్యుడు, గ్లావుడు మైత్రేయి కుమారుడు, విద్యాభ్యాసం కోసం బయలుదేరారు.
తస్మై శ్వా శ్వేతః ప్రాదుర్బభూవ తమన్యే శ్వాన ఉపసమేత్యోచురన్నం నో భగవానాగాయత్వశనాయామ వా ఇతి
ఆయన వద్దకు ఒక తెల్ల కుక్క వచ్చింది. మిగతా కుక్కలు దగ్గరకు వచ్చి, "స్వామీ, మాకు పాడిపెట్టు, మేము ఆకలితో ఉన్నాము," అని అన్నారు.
తాన్హోవాచేహైవ మా ప్రాతరుపసమీయాతేతి తద్ధ బకో దాల్భ్యో గ్లావో వా మైత్రేయః ప్రతిపాలయాఞ్చకార
అవాళ్లకు ఆయన ఇలా అన్నాడు: "రేపు ఉదయం ఇక్కడకు రాకండి." కాబట్టి బకో దాళ్భ్యుడు, గ్లావుడు మైత్రేయి కుమారుడు, ఎదురు చూస్తూ ఉండిపోయారు.
తే హ యథైవేదం బహిష్పవమానేన స్తోష్యమాణాః సꣳరబ్ధాః సర్పన్తీత్యేవమాససృపుస్తే హ సముపవిశ్య హిం చక్రుః
బహిష్పవమానాన్ని పాడబోయే వారు ఎలా ప్రారంభిస్తారో, వారు కూడా అలానే కదలడం మొదలుపెట్టారు, జారుతూ ముందుకు సాగారు. అంతా కలిసి కూర్చుని 'హిం' అనే శబ్దం చేశారు.
ఓ3మదా3మోం3పిబా3మోం3 దేవో వరుణః ప్రజాపతిః సవితా3న్నమిహా2హరదన్నపతే3ఽన్నమిహా2హరా2హరో3మితి
"ఓం, తినుదాం! ఓం, త్రాగుదాం! వరుణుడు, ప్రజాపతి, సవితా ఇక్కడకు అన్నాన్ని తెచ్చారు. అన్నపతీ, అన్నాన్ని ఇక్కడకు తేవు, తేవు, తేవు!"