తస్మిన్నేతస్మిన్నగ్నౌ దేవా రేతో జుహ్వతి తస్యా ఆహుతేర్గర్భః సమ్భవతి
ఈ అగ్నిలో దేవతలు వీర్యాన్ని హోమం చేస్తారు. ఆ హవిస్సు వల్ల గర్భం ఏర్పడుతుంది.
ఇతి తు పఞ్చమ్యామాహుతావాపః పురుషవచసో భవన్తీతి స ఉల్బావృతో గర్భో దశ వా నవ వా మాసానన్తః శయిత్వా యావద్వాథ జాయతే
ఐదవ హవిస్సులో మాట మనిషిగా మారుతుంది. ఆ గర్భం పొత్తికట్టులో కప్పబడి, పది లేక తొమ్మిది నెలలు లేదా ఎంతకాలమైనా ఉండి, తరువాత పుట్టుకొస్తుంది.
స జాతో యావదాయుషం జీవతి తం ప్రేతం దిష్టమితోఽగ్నయ ఏవ హరన్తి యత ఏవేతో యతః సమ్భూతో భవతి
అతను పుట్టిన తర్వాత ఆయుష్షు ఉన్నంతవరకు జీవిస్తాడు. మరణించినప్పుడు, విధి ప్రకారం, అగ్నులు అతన్ని ఇక్కడినుంచి అతను ఎక్కడి నుంచి వచ్చాడో అక్కడికి తీసుకెళ్తాయి.
తద్య ఇత్థం విదుః । యే చేమేఽరణ్యే శ్రద్ధా తప ఇత్యుపాసతే తేఽర్చిషమభిసమ్భవన్త్యర్చిషోఽహరహ్న ఆపూర్యమాణపక్షమాపూర్యమాణపక్షాద్యాన్షడుదఙ్ఙేతి మాసాఁస్తాన్
ఇలా తెలిసినవారు, అరణ్యంలో భక్తితో తపస్సు చేసే వారు, వారు జ్వాలను పొందుతారు. ఆ జ్వాల నుంచి పగలు, పగలు నుంచి శుక్లపక్షం, శుక్లపక్షం నుంచి ఉత్తరాయణ మాసాలు వస్తాయి.
సంవత్సరఁ సంవత్సరాదాదిత్యమాదిత్యాచ్చన్ద్రమసం చన్ద్రమసో విద్యుతం తత్పురుషోఽమానవః స ఏనాన్బ్రహ్మ గమయత్యేష దేవయానః పన్థా ఇతి
మాసాల తర్వాత సంవత్సరం, సంవత్సరం తర్వాత సూర్యుడు, సూర్యుని తర్వాత చంద్రుడు, చంద్రుని తర్వాత మెరుపు. అక్కడ ఒక మానవేతరుడు వారిని బ్రహ్మలోకి తీసుకెళ్తాడు. ఇదే దేవయాన మార్గం.
అథ య ఇమే గ్రామ ఇష్టాపూర్తే దత్తమిత్యుపాసతే తే ధూమమభిసమ్భవన్తి ధూమాద్రాత్రిఁ రాత్రేరపరపక్షమపరపక్షాద్యాన్షడ్దక్షిణైతి మాసాఁస్తాన్నైతే సంవత్సరమభిప్రాప్నువన్తి
కానీ గ్రామంలో యజ్ఞం, దానం మొదలైనవి చేసే వారు పొగను పొందుతారు. పొగ నుంచి రాత్రి, రాత్రి నుంచి కృష్ణపక్షం, కృష్ణపక్షం నుంచి దక్షిణాయన మాసాలు వస్తాయి. వారు సంవత్సరాన్ని చేరరు.
పితృలోకం పితృలోకాదాకాశమాకాశాచ్చన్ద్రమసమేష సోమో రాజా తద్దేవానామన్నం తం దేవా భక్షయన్తి
పితృలోకం, పితృలోకం నుంచి ఆకాశం, ఆకాశం నుంచి చంద్రుడు. ఆయన సోమరాజు, దేవతలకు అన్నం. దేవతలు ఆయనను భుజిస్తారు.
తస్మిన్యవాత్సంపాతముషిత్వాథైతమేవాధ్వానం పునర్నివర్తన్తే యథేతమాకాశమాకాశాద్వాయుం వాయుర్భూత్వా ధూమో భవతి ధూమో భూత్వాభ్రం భవతి
అక్కడ ఉన్నంతకాలం పుణ్యఫలం తరిగిన తర్వాత, వారు అదే మార్గంలో తిరిగి వస్తారు. ఆకాశం నుంచి గాలి, గాలిగా మారి పొగ, పొగగా మారి మేఘం అవుతారు.
అభ్రం భూత్వా మేఘో భవతి మేఘో భూత్వా ప్రవర్షతి త ఇహ వ్రీహియవా ఓషధివనస్పతయస్తిలమాషా ఇతి జాయన్తేఽతో వై ఖలు దుర్నిష్ప్రపతరం యో యో హ్యన్నమత్తి యో రేతః సిఞ్చతి తద్భూయ ఏవ భవతి
మేఘంగా మారి వానగా మారుతారు. వానగా మారి ఇక్కడ బియ్యం, గోధుమ, ఔషధాలు, చెట్లు, నువ్వులు, మినుములు అవుతారు. అందుకే ముక్తి పొందడం చాలా కష్టం. ఎవరు అన్నం తింటారో, ఎవరు వీర్యాన్ని స్రవిస్తారో, వారు మళ్లీ అదే అవుతారు.
తద్య ఇహ రమణీయచరణా అభ్యాశో హ యత్తే రమణీయాం యోనిమాపద్యేరన్బ్రాహ్మణయోనిం వా క్షత్రియయోనిం వా వైశ్యయోనిం వాథ య ఇహ కపూయచరణా అభ్యాశో హ యత్తే కపూయాం యోనిమాపద్యేరన్ శ్వయోనిం వా సూకరయోనిం వా చణ్డాలయోనిం వా
ఇక్కడ మంచి పనులు చేసే వారు, వారికి మంచి గర్భం లభిస్తుంది—బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు, వైశ్యుడు. కానీ చెడు పనులు చేసే వారు, వారికి చెడు గర్భం లభిస్తుంది—కుక్క, పంది, చండాలుడు.
పథోర్న కతరేణ చ న తానీమాని క్షుద్రాణ్యసకృదావర్తీని భూతాని భవన్తి జాయస్వ మ్రియస్వేత్యేతత్తృతీయఁస్థానం తేనాసౌ లోకో న సమ్పూర్యతే తస్మాజ్జుగుప్సేత తదేష శ్లోకః
ఈ రెండింటికీ మార్గం లేదు. ఈ చిన్న జీవులు తిరిగి తిరిగి పుట్టి, మరణిస్తుంటాయి—ఇదే మూడవ స్థానం. అందువల్ల ఆ లోకం నిండదు. అందుకే దానిని దూరంగా ఉంచాలి. ఇదే శ్లోకం.
స్తేనో హిరణ్యస్య సురాం పిబఁశ్చ గురోస్తల్పమావసన్బ్రహ్మహా చైతే పతన్తి చత్వారః పఞ్చమశ్చాచరఁస్తైరితి
బంగారం దొంగిలించేవాడు, మద్యం తాగేవాడు, గురుపత్నితో ఉండేవాడు, బ్రాహ్మణ హంతకుడు—ఈ నలుగురు పతించిపోతారు. ఐదవవాడు వీరితో కలిసినవాడు.
అథ హ య ఏతానేవం పఞ్చాగ్నీన్వేద న సహ తైరప్యాచరన్పాప్మనా లిప్యతే శుద్ధః పూతః పుణ్యలోకో భవతి య ఏవం వేద య ఏవం వేద
ఇలా ఐదు అగ్నులను ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు వీరితో కలిసినా పాపం అంటదు. వారు పవిత్రులు, శుద్ధులు, పుణ్య లోకాన్ని పొందుతారు—ఇలా ఎవరైనా తెలుసుకుంటే.
ప్రాచీనశాల ఔపమన్యవః సత్యయజ్ఞః పౌలుషిరిన్ద్రద్యుమ్నో భాల్లవేయో జనః శార్కరాక్ష్యో బుడిల ఆశ్వతరాశ్విస్తే హైతే మహాశాలా మహాశ్రోత్రియాః సమేత్య మీమాఁసాం చక్రుః కో ను ఆత్మా కిం బ్రహ్మేతి
ప్రాచీనశాలౌపమన్యవుడు, సత్యయజ్ఞపౌలుషుడు, ఇంద్రద్యుమ్నభల్లవేయుడు, జనశార్కరాక్ష్యుడు, బుడిలాశ్వతరాశ్వి—ఈ మహాశాలులు, మహాశ్రోతలు కలసి, 'ఆత్మ ఎవరు? బ్రహ్మ ఏమిటి?' అని చర్చించారు.
తే హ సమ్పాదయాఞ్చక్రురుద్దాలకో వై భగవన్తోఽయమారుణిః సమ్ప్రతీమమాత్మానం వైశ్వానరమధ్యేతి తఁ హన్తాభ్యాగచ్ఛామేతి తఁ హాభ్యాజగ్ముః
వారు పరస్పరం ఇలా మాట్లాడుకున్నారు: "భగవంతుడైన ఉద్దాలకుడు, అరుణుని కుమారుడు, ఇక్కడ ఉన్నాడు. ఇతడు వైశ్వానరాత్మను చేరుకున్నాడు. మనం ఇతని దగ్గరకు వెళ్లుదాం." అప్పుడు వారు అతని వద్దకు వెళ్లారు.
స హ సమ్పాదయాఞ్చకార ప్రక్ష్యన్తి మామిమే మహాశాలా మహాశ్రోత్రియాస్తేభ్యో న సర్వమివ ప్రతిపత్స్యే హన్తాహమన్యమభ్యనుశాసానీతి
అప్పుడు ఉద్దాలకుడు తనలో తాను ఇలా ఆలోచించాడు: "ఈ గొప్ప గృహస్థులు, పెద్ద పండితులు నన్ను ప్రశ్నిస్తారు. నేను అందరికీ సమాధానాలు చెప్పలేకపోవచ్చు. అందుకే ఇంకొకరిని వారిని బోధించమని కోరాలి."
తాన్హోవాచాశ్వపతిర్వై భగవన్తోఽయం కైకేయః సమ్ప్రతీమమాత్మానం వైశ్వానరమధ్యేతి తఁహన్తాభ్యాగచ్ఛామేతి తఁహాభ్యాజగ్ముః
అప్పుడు ఆయన వారితో ఇలా అన్నాడు: "భగవంతులారా, ఈ కైకేయుల రాజు అశ్వపతి, వైశ్వానరాత్మను చేరుకున్నాడు. మనం ఇతని వద్దకు వెళ్లుదాం." అప్పుడు వారు అతని వద్దకు వెళ్లారు.
తే హోచుర్యేన హైవార్థేన పురుషశ్చరేత్తఁహైవ వదేదాత్మానమేవేమం వైశ్వానరఁ సమ్ప్రత్యధ్యేషి తమేవ నో బ్రూహీతి
వారు ఇలా అన్నారు: "మనిషి ఏ ప్రయోజనంతో జీవిస్తాడో, అదే విధంగా మాట్లాడాలి. మీరు వైశ్వానరాత్మను చేరుకున్నారు. దయచేసి ఆ వైశ్వానరాత్మ గురించి మాకు చెప్పండి."
తాన్హోవాచ ప్రాతర్వః ప్రతివక్తాస్మీతి తే హ సమిత్పాణయః పూర్వాహ్ణే ప్రతిచక్రమిరే తాన్హానుపనీయై వైతదువాచ
అయన వారితో ఇలా అన్నాడు: "ఉదయాన్నే మీ ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇస్తాను." వారు సమిధలు చేతిలో పట్టుకుని పూర్వాహ్నంలో ఆయన వద్దకు వచ్చారు. ఆయన వారిని పరిచయం చేయకుండానే ఇలా అన్నాడు.
ఔపమన్యవ కం త్వమాత్మానముపాస్స ఇతి దివమేవ భగవో రాజన్నితి హోవాచైష వై సుతేజా ఆత్మా వైశ్వానరో యం త్వమాత్మానముపాస్సే తస్మాత్తవ సుతం ప్రసుతమాసుతం కులే దృశ్యతే
ఆపమాన్యవుని అడిగాడు: "నీవు ఏ ఆత్మను ధ్యానిస్తావు?" అని. అతడు సమాధానమిచ్చాడు: "భగవంతుడా రాజా! నేను ఆకాశాన్ని ఆత్మగా భావిస్తాను." అప్పుడు ఆయన అన్నాడు: "నీవు ధ్యానించే ఆత్మ, వైశ్వానరుడు, సుదీప్తిమంతుడు. అందువల్లే నీ వంశంలో ప్రకాశవంతమైన కుమారుడు జన్మించాడు."
అత్స్యన్నం పశ్యసి ప్రియమత్త్యన్నం పశ్యతి ప్రియం భవత్యస్య బ్రహ్మవర్చసం కులే య ఏతమేవమాత్మానం వైశ్వానరముపాస్తే మూర్ధా త్వేష ఆత్మన ఇతి హోవాచ మూర్ధా తే వ్యపతిష్యద్యన్మాం నాగమిష్య ఇతి
అతడు తినే అన్నం రుచిగా ఉంటుంది, అతనికి ఇష్టమైనదే కనబడుతుంది; అతను ప్రియుడవుతాడు, అతని వంశం బ్రహ్మవర్చస్సుతో ప్రకాశిస్తుంది—ఇలా వైశ్వానరాత్మను ధ్యానించే వారికి. "తల ఈ ఆత్మ యొక్క భాగం," అని ఆయన అన్నాడు. "నువ్వు నన్ను చూడకపోతే, నీ తల ఊడిపోయేది."
అథ హోవాచ సత్యయజ్ఞం పౌలుషిం ప్రాచీనయోగ్యం కం త్వమాత్మానముపాస్స ఇత్యాదిత్యమేవ భగవో రాజన్నితి హోవాచైష వై విశ్వరూప ఆత్మా వైశ్వానరో యం త్వమాత్మానముపాస్సే తస్మాత్తవ బహు విశ్వరూపం కులే దృశ్యతే
తర్వాత ఆయన సత్యయజ్ఞుని అడిగాడు: "నీవు ఏ ఆత్మను ధ్యానిస్తావు?" అని. అతడు సమాధానమిచ్చాడు: "భగవంతుడా రాజా! నేను సూర్యుడిని ఆత్మగా భావిస్తాను." అప్పుడు ఆయన అన్నాడు: "నీవు ధ్యానించే ఆత్మ, వైశ్వానరుడు, అన్ని రూపాలుగలవాడు. అందువల్లే నీ వంశంలో అనేక రూపాలవారు కనిపిస్తున్నారు."
ప్రవృత్తోఽశ్వతరీరథో దాసీనిష్కోఽత్స్యన్నం పశ్యసి ప్రియమత్త్యన్నం పశ్యతి ప్రియం భవత్యస్య బ్రహ్మవర్చసం కులే య ఏతమేవమాత్మానం వైశ్వానరముపాస్తే చక్షుషేతదాత్మన ఇతి హోవాచాన్ధోఽభవిష్యో యన్మాం నాగమిష్య ఇతి
అథ హోవాచేన్ద్రద్యుమ్నం భాల్లవేయం వైయాఘ్రపద్య కం త్వమాత్మానముపాస్స ఇతి వాయుమేవ భగవో రాజన్నితి హోవాచైష వై పృథగ్వర్త్మాత్మా వైశ్వానరో యం త్వమాత్మానముపాస్సే తస్మాత్త్వాం పృథగ్బలయ ఆయన్తి పృథగ్రథశ్రేణయోఽనుయన్తి
అత్స్యన్నం పశ్యసి ప్రియమత్త్యన్నం పశ్యతి ప్రియం భవత్యస్య బ్రహ్మవర్చసం కులే య ఏతమేవమాత్మానం వైశ్వానరముపాస్తే ప్రాణస్త్వేష ఆత్మన ఇతి హోవాచ ప్రాణస్త ఉదక్రమిష్యద్యన్మాం నాగమిష్య ఇతి
అతడు తినే అన్నం రుచిగా ఉంటుంది, అతనికి ఇష్టమైనదే కనబడుతుంది; అతను ప్రియుడవుతాడు, అతని వంశం బ్రహ్మవర్చస్సుతో ప్రకాశిస్తుంది—ఇలా వైశ్వానరాత్మను ధ్యానించే వారికి. "ప్రాణం ఈ ఆత్మ యొక్క భాగం," అని ఆయన అన్నాడు. "నువ్వు నన్ను చూడకపోతే, నీ ప్రాణం విడిచిపోతుంది."
అథ హోవాచ జనఁశార్కరాక్ష్య కం త్వమాత్మానముపాస్స ఇత్యాకాశమేవ భగవో రాజన్నితి హోవాచైష వై బహుల ఆత్మా వైశ్వానరో యం త్వమాత్మానముపస్సే తస్మాత్త్వం బహులోఽసి ప్రజయా చ ధనేన చ
తర్వాత ఆయన జన శార్కరాక్ష్యుని అడిగాడు: "నీవు ఏ ఆత్మను ధ్యానిస్తావు?" అని. అతడు సమాధానమిచ్చాడు: "భగవంతుడా రాజా! నేను ఆకాశాన్ని ఆత్మగా భావిస్తాను." అప్పుడు ఆయన అన్నాడు: "నీవు ధ్యానించే ఆత్మ, వైశ్వానరుడు, సమృద్ధిగా ఉన్నవాడు. అందువల్లే నీవు సంతానంలోను, ధనంలోను సమృద్ధిగా ఉన్నావు."
అత్స్యన్నం పశ్యసి ప్రియమత్త్యన్నం పశ్యతి ప్రియం భవత్యస్య బ్రహ్మవర్చసం కులే య ఏతమేవమాత్మానం వైశ్వానరముపాస్తే సన్దేహస్త్వేష ఆత్మన ఇతి హోవాచ సన్దేహస్తే వ్యశీర్యద్యన్మాం నాగమిష్య ఇతి
అతడు తినే అన్నం రుచిగా ఉంటుంది, అతనికి ఇష్టమైనదే కనబడుతుంది; అతను ప్రియుడవుతాడు, అతని వంశం బ్రహ్మవర్చస్సుతో ప్రకాశిస్తుంది—ఇలా వైశ్వానరాత్మను ధ్యానించే వారికి. "శరీరంలోని ఖాళీ భాగం ఈ ఆత్మ యొక్క భాగం," అని ఆయన అన్నాడు. "నువ్వు నన్ను చూడకపోతే, ఆ ఖాళీ భాగం నశించిపోయేది."
అథ హోవాచ బుడిలమాశ్వతరాశ్విం వైయాఘ్రపద్య కం త్వమాత్మానముపాస్స ఇత్యప ఏవ భగవో రాజన్నితి హోవాచైష వై రయిరాత్మా వైశ్వానరో యం త్వమాత్మానముపాస్సే తస్మాత్త్వఁరయిమాన్పుష్టిమానసి
తర్వాత ఆయన బుడిల అశ్వతరాశ్విని అడిగాడు: "నీవు ఏ ఆత్మను ధ్యానిస్తావు?" అని. అతడు సమాధానమిచ్చాడు: "భగవంతుడా రాజా! నేను నీటిని ఆత్మగా భావిస్తాను." అప్పుడు ఆయన అన్నాడు: "నీవు ధ్యానించే ఆత్మ, వైశ్వానరుడు, ధనవంతుడు. అందువల్లే నీవు ధనవంతుడవు, సంపన్నుడవు."
అత్స్యన్నం పశ్యసి ప్రియమత్త్యన్నం పశ్యతి ప్రియం భవత్యస్య బ్రహ్మవర్చసం కులే య ఏతమేవమాత్మానం వైశ్వానరముపాస్తే బస్తిస్త్వేష ఆత్మన ఇతి హోవాచ బస్తిస్తే వ్యభేత్స్యద్యన్మాం నాగమిష్య ఇతి
అతడు తినే అన్నం రుచిగా ఉంటుంది, అతనికి ఇష్టమైనదే కనబడుతుంది; అతను ప్రియుడవుతాడు, అతని వంశం బ్రహ్మవర్చస్సుతో ప్రకాశిస్తుంది—ఇలా వైశ్వానరాత్మను ధ్యానించే వారికి. "బస్తి (మూత్రాశయం) ఈ ఆత్మ యొక్క భాగం," అని ఆయన అన్నాడు. "నువ్వు నన్ను చూడకపోతే, నీ బస్తి పగిలిపోయేది."
తేభ్యో హ ప్రాప్తేభ్యః పృథగర్హాణి కారయాఞ్చకార స హ ప్రాతః సఞ్జిహాన ఉవాచ న మే స్తేనో జనపదే న కర్దర్యో న మద్యపో నానాహితాగ్నిర్నావిద్వాన్న స్వైరీ స్వైరిణీ కుతో యక్ష్యమాణో వై భగవన్తోఽహమస్మి యావదేకైకస్మా ఋత్విజే ధనం దాస్యామి తావద్భగవద్భ్యో దాస్యామి వసన్తు భగవన్త ఇతి
వారు వచ్చిన తర్వాత, ఆయన వారికోసం వేర్వేరు గృహాలు సిద్ధం చేయించాడు. ఉదయాన్నే బయలుదేరే ముందు ఇలా అన్నాడు: "నా రాజ్యంలో దొంగలూ లేరు, కంజుషులు లేరు, మద్యపానులు లేరు, అగ్ని సేవ చేయని వారు లేరు, అజ్ఞానులు లేరు, పరస్త్రీగాములు లేరు, పరపురుషగామినులు లేరు. అలాంటప్పుడు తప్పుగా యజ్ఞం చేసే వారు ఎలా ఉంటారు? భగవంతులారా, నేను ప్రతి ఋత్విక్కుని ధనం ఇచ్చేంతవరకు మీకూ ఇస్తాను. దయచేసి ఇక్కడే ఉండండి."
అతడు కుదురుగా గుర్రపు రథంలో తిరుగుతాడు, బంగారు హారాన్ని ధరిస్తాడు, తినే అన్నం రుచిగా ఉంటుంది, అతనికి ఇష్టమైనదే కనబడుతుంది; అతను ప్రియుడవుతాడు, అతని వంశం బ్రహ్మవర్చస్సుతో ప్రకాశిస్తుంది—ఇలా వైశ్వానరాత్మను ధ్యానించే వారికి. "కళ్ళు ఈ ఆత్మ యొక్క భాగం," అని ఆయన అన్నాడు. "నువ్వు నన్ను చూడకపోతే, నీవు అంధుడవయ్యేవి."
తర్వాత ఆయన ఇంద్రద్యుమ్న భల్లవేయుని అడిగాడు: "నీవు ఏ ఆత్మను ధ్యానిస్తావు?" అని. అతడు సమాధానమిచ్చాడు: "భగవంతుడా రాజా! నేను వాయువును ఆత్మగా భావిస్తాను." అప్పుడు ఆయన అన్నాడు: "నీవు ధ్యానించే ఆత్మ, వైశ్వానరుడు, వేర్వేరు మార్గాలుగలవాడు. అందువల్లే నీకు వేర్వేరు బలాలు వస్తున్నాయి, వేర్వేరు రథాల వరుసలు నిన్ను అనుసరిస్తున్నాయి."