ఛాన్దోగ్యోపనిషద్

అథ ఖల్వాశీఃసమృద్ధిరుపసరణానీత్యుపాసీత యేన సామ్నా స్తోష్యన్స్యాత్తత్సామోపధావేత్

ఇప్పుడు ఆశీర్వాదం, సంపద, సమీపత అనే లక్షణాలతో ధ్యానం చేయాలి. ఏ సామంతో స్తోత్రం చేయాలనుకుంటే, ఆ సామాన్నే ఆశ్రయించాలి.

యస్యామృచి తామృచం యదార్షేయం తమృషిం యాం దేవతామభిష్టోష్యన్స్యాత్తాం దేవతాముపధావేత్

ఏ ఋచ్ఛతో స్తోత్రం చేయాలనుకుంటే, ఆ ఋచ్ఛను ఆశ్రయించాలి. ఏ ఋషిని కోరుకుంటే, ఆ ఋషిని ఆశ్రయించాలి. ఏ దేవతను స్తోత్రం చేయాలనుకుంటే, ఆ దేవతను ఆశ్రయించాలి.

యేన చ్ఛన్దసా స్తోష్యన్స్యాత్తచ్ఛన్ద ఉపధావేద్యేన స్తోమేన స్తోష్యమాణః స్యాత్తꣳ స్తోమముపధావేత్

ఏ ఛందస్సుతో స్తోత్రం చేయాలనుకుంటే, ఆ ఛందస్సును ఆశ్రయించాలి. ఏ స్థోమంతో స్తోత్రం చేయాలనుకుంటే, ఆ స్థోమాన్ని ఆశ్రయించాలి.

యాం దిశమభిష్టోష్యన్స్యాత్తాం దిశముపధావేత్

ఏ దిశను స్తుతించాలనుకుంటే, ఆ దిశను ఆశ్రయించాలి.

ఆత్మానమన్తత ఉపసృత్య స్తువీత కామం ధ్యాయన్నప్రమత్తోఽభ్యాశో హ యదస్మై స కామః సమృధ్యేత యత్కామః స్తువీతేతి యత్కామః స్తువీతేతి

చివరికి తనను తాను ఆశ్రయించి, మనసులో కోరికను నిలిపి, అప్రమత్తంగా ధ్యానం చేస్తూ స్తోత్రం చేయాలి. ఆ కోరిక నెరవేరితే, అది ఆ కోరిక కోసం స్తుతించినందువల్లే. ఏ కోరిక కోసం స్తుతించాడో, అది నెరవేరుతుంది.

ఓమిత్యేతదక్షరముద్గీథముపాసీతోమితి హ్యుద్గాయతి తస్యోపవ్యాఖ్యానమ్

ఓం అనే ఈ అక్షరాన్ని ఉద్గీతంగా ధ్యానం చేయాలి. ఎందుకంటే, ఉద్గీతాన్ని పాడేటప్పుడు 'ఓం' అనే శబ్దమే పాడబడుతుంది. ఇప్పుడు దీని వివరాన్ని చెప్పుదాం.

దేవా వై మృత్యోర్బిభ్యతస్త్రయీం విద్యాం ప్రావిశꣳస్తే ఛన్దోభిరచ్ఛాదయన్యదేభిరచ్ఛాదయꣳస్తచ్ఛన్దసాం ఛన్దస్త్వమ్

దేవతలు మరణాన్ని భయపడి, త్రయీ విద్యలోకి ప్రవేశించారు. వారు ఛందస్సులతో తమను కప్పుకున్నారు, మరొక వస్త్రంలా. ఛందస్సులలోని మూర్తి అదే ఛందస్సుల మూర్తి.

తాను తత్ర మృత్యుర్యథా మత్స్యముదకే పరిపశ్యేదేవం పర్యపశ్యదృచి సామ్ని యజుషి । తే ను విదిత్వోర్ధ్వా ఋచః సామ్నో యజుషః స్వరమేవ ప్రావిశన్

అక్కడ మరణం వాటిని నీటిలో చేప చూసినట్టు గమనించింది. ఋక్సు, సామవేదం, యజుర్వేదంలో వాటిని చూశింది. ఇది తెలుసుకున్న దేవతలు, ఋక్సు, సామవేదం, యజుర్వేదాన్ని దాటి, స్వరంలోకి ప్రవేశించాయి.

యదా వా ఋచమాప్నోత్యోమిత్యేవాతిస్వరత్యేవꣳ సామైవం యజురేష ఉ స్వరో యదేతదక్షరమేతదమృతమభయం తత్ప్రవిశ్య దేవా అమృతా అభయా అభవన్

ఎప్పుడైతే ఋక్సును చేరుకుంటారో, అప్పుడే 'ఓం' అని పలకడం ద్వారా దాన్ని దాటి పోతారు. అలాగే సామవేదం, యజుర్వేదం విషయంలోను అదే. ఈ స్వరం, ఈ అక్షరం అమృతమైనది, భయములేనిది. దానిలోకి ప్రవేశించిన దేవతలు అమృతులై, భయములేనివారయ్యారు.

స య ఏతదేవం విద్వానక్షరం ప్రణౌత్యేతదేవాక్షరꣳ స్వరమమృతమభయం ప్రవిశతి తత్ప్రవిశ్య యదమృతా దేవాస్తదమృతో భవతి

ఈ విధంగా తెలిసినవాడు ఈ అక్షరాన్ని పాడితే, ఈ అమృతమైన, భయములేని స్వరంలోకి ప్రవేశిస్తాడు. దానిలోకి ప్రవేశించిన తర్వాత, దేవతలు ఎలా అమృతులయ్యారో, అతడూ అమృతుడవుతాడు.

అథ ఖలు య ఉద్గీథః స ప్రణవో యః ప్రణవః స ఉద్గీథ ఇత్యసౌ వా ఆదిత్య ఉద్గీథ ఏష ప్రణవ ఓమితి హ్యేష స్వరన్నేతి

ఇప్పుడు, ఉద్గీతమే ప్రణవం. ప్రణవమే ఉద్గీతం. ఆ సూర్యుడు ఉద్గీతం, ఇది ప్రణవం. ఎందుకంటే, ఇది 'ఓం' అనే స్వరంగా వినిపిస్తుంది.

ఏతము ఏవాహమభ్యగాసిషం తస్మాన్మమ త్వమేకోఽసీతి హ కౌషీతకిః పుత్రమువాచ రశ్మీꣳస్త్వం పర్యావర్తయాద్బహవో వై తే భవిష్యన్తీత్యధిదైవతమ్

నేను ఇదే తత్వాన్ని తెలుసుకున్నాను. అందుకే నువ్వు నా కొడుకవు అని కౌశీతకి తన కుమారునితో అన్నాడు. నీ కిరణాలను వెనక్కు తిప్పు, ఎందుకంటే నీకు ఇంకా అనేక మంది పిల్లలు కలుగుతారు. ఇదే దేవతల విషయానికి సంబంధించిన వివరణ.

అథాధ్యాత్మం య ఏవాయం ముఖ్యః ప్రాణస్తముద్గీథముపాసీతోమితి హ్యేష స్వరన్నేతి

ఇప్పుడు, వ్యక్తిగతంగా చూస్తే, ఈ ప్రధాన ప్రాణమే ఉద్గీతంగా ధ్యానం చేయాలి. ఎందుకంటే, ఇది 'ఓం' అనే స్వరంగా వినిపిస్తుంది.

ఏతము ఏవాహమభ్యగాసిషం తస్మాన్మమ త్వమేకోఽసీతి హ కౌషీతకిః పుత్రమువాచ ప్రాణాꣳ స్త్వం భూమానమభిగాయతాద్బహవో వై మే భవిష్యన్తీతి

నేను ఇదే తత్వాన్ని తెలుసుకున్నాను. అందుకే నువ్వు నా కొడుకవు అని కౌశీతకి తన కుమారునితో అన్నాడు. ప్రాణాలను విస్తృతంగా పాడు, ఎందుకంటే నాకు ఇంకా అనేక మంది పిల్లలు కలుగుతారు.

అథ ఖలు య ఉద్గీథః స ప్రణవో యః ప్రణవః స ఉద్గీథ ఇతి హోతృషదనాద్ధైవాపి దురుద్గీథమనుసమాహరతీత్యనుసమాహరతీతి

ఇప్పుడు, ఉద్గీతమే ప్రణవం. ప్రణవమే ఉద్గీతం. హోతృ అను వేదపారాయణుడు తప్పు చోటు నుంచి పాడితే, అతడు ఉద్గీతాన్ని మళ్లీ మళ్లీ సేకరిస్తూ పాడతాడు.

సామ తదేతదేతస్యామృచ్యధ్యూఢꣳ సామ తస్మాదృచ్యధ్యూఢꣳ సామ గీయత ఇయమేవ సాగ్నిరమస్తత్సామ

ఈ సామవేదం, ఋక్సులోనే నాటివుంది. అందుకే సామవేదాన్ని ఋక్సుపై పాడతారు. ఇది అగ్ని, అది సామవేదం.

సామ తదేతదేతస్యామృచ్యధ్యూఢꣳ సామ తస్మాదృచ్యధ్యూఢꣳ సామ గీయతేఽన్తరిక్షమేవ సా వాయురమస్తత్సామ

ఈ సామవేదం, ఋక్సులోనే నాటివుంది. అందుకే సామవేదాన్ని ఋక్సుపై పాడతారు. ఇది మధ్యలోని లోకం, అది వాయువు, అది సామవేదం.

సామ తదేతదేతస్యామృచ్యధ్యూఢꣳ సామ తస్మాదృచ్యధ్యూఢꣳ సామ గీయతే ద్యౌరేవ సాదిత్యోఽమస్తత్సామ

ఈ సామవేదం, ఋక్సులోనే నాటివుంది. అందుకే సామవేదాన్ని ఋక్సుపై పాడతారు. ఇది ఆకాశం, ఆ సూర్యుడు సామవేదం.

సామ తదేతదేతస్యామృచ్యధ్యూఢꣳ సామ తస్మాదృచ్యధ్యూఢꣳ సామ గీయతే నక్షత్రాణ్యేవ సా చన్ద్రమా అమస్తత్సామ

ఈ సామవేదం, ఋక్సులోనే నాటివుంది. అందుకే సామవేదాన్ని ఋక్సుపై పాడతారు. ఇవి నక్షత్రాలు, ఆ చంద్రుడు సామవేదం.

అథ యదేతదాదిత్యస్య శుక్లం భాః సైవర్గథ యన్నీలం పరః కృష్ణం తత్సామ తదేతదేతస్యామృచ్యధ్యూఢꣳ సామ తస్మాదృచ్యధ్యూఢꣳ సామ గీయతే

ఇప్పుడు, సూర్యుని తెల్లటి కాంతే సామవేదం. నీలం లేదా నలుపు అయినది కూడా సామవేదమే. ఈ సామవేదం, ఋక్సులోనే నాటివుంది. అందుకే సామవేదాన్ని ఋక్సుపై పాడతారు.

అథ యదేవైతదాదిత్యస్య శుక్లం భాః సైవ సాథ యన్నీలం పరః కృష్ణం తదమస్తత్సామాథ య ఏషోఽన్తరాదిత్యే హిరణ్మయః పురుషో దృశ్యతే హిరణ్యశ్మశ్రుర్హిరణ్యకేశ ఆప్రణఖాత్సర్వ ఏవ సువర్ణః

ఇప్పుడు, సూర్యుని తెల్లటి కాంతే సామవేదం. నీలం లేదా నలుపు అయినది కూడా సామవేదమే. అలాగే, సూర్యునిలో కనిపించే ఆ బంగారు వర్ణుడైన పురుషుడు — బంగారు మీసాలు, బంగారు జుట్టు, పాదాల నుంచి తల వరకు మొత్తం బంగారమే.

తస్య యథా కప్యాసం పుణ్డరీకమేవమక్షిణీ తస్యోదితి నామ స ఏష సర్వేభ్యః పాప్మభ్య ఉదిత ఉదేతి హ వై సర్వేభ్యః పాప్మభ్యో య ఏవం వేద

ఆయన కన్నులు సూర్యకాంతితో వికసించిన కమలపువ్వుల్లా ఉంటాయి. ఆయన పేరు ఉదితి. ఈ విషయాన్ని తెలిసినవాడు అన్ని దుష్ప్రభావాలను దాటి పైకి లేచేవాడు. నిజంగా, అన్ని దుష్ప్రభావాలను దాటి పైకి లేచేవాడు.

తస్యర్క్చ సామ చ గేష్ణౌ తస్మాదుద్గీథస్తస్మాత్త్వేవోద్గాతైతస్య హి గాతా స ఏష యే చాముష్మాత్పరాఞ్చో లోకాస్తేషాం చేష్టే దేవకామానాం చేత్యధిదైవతమ్

ఆయన రెండు చెంపల్లో ఋక్సు, సామవేదం ఉన్నాయి. అందుకే ఉద్గీతం, అందుకే గాయకుడు ఆయన కోసమే పాడతాడు. ఆయన పరలోకాలకు, దేవతల కోరికలకు కార్యసాధకుడు. ఇదే దేవతలకు సంబంధించిన వివరణ.

అథాధ్యాత్మం వాగేవర్క్ప్రాణః సామ తదేతదేతస్యామృచ్యధ్యూఢꣳ సామ తస్మాదృచ్యధ్యూఢꣳ సామ గీయతే వాగేవ సా ప్రాణోఽమస్తత్సామ

ఇప్పుడు మనిషి గురించి చెప్పుకుంటే, మాటే ఋక్, ఊపిరే సామవేదం. ఈ సామవేదం ఆ ఋక్ మీదే ఆధారపడి ఉంది. అందుకే సామవేదాన్ని ఋక్ మీద కలిపి పాడుతారు. మాటే అది, ఊపిరే దానికి ప్రాణం — ఇదే సామవేదం.

చక్షురేవర్గాత్మా సామ తదేతదేతస్యామృచ్యధ్యూఢꣳ సామ తస్మాదృచ్యధ్యూఢꣳ సామ గీయతే చక్షురేవ సాత్మామస్తత్సామ

కళ్లే ఋక్‌కు మూలం, సామవేదం అదే. ఈ సామవేదం ఆ ఋక్ మీదే ఆధారపడి ఉంది. అందుకే సామవేదాన్ని ఋక్ మీద కలిపి పాడుతారు. కళ్ళే అది, దానికి మూలం సామవేదమే.

సామ తదేతదేతస్యామృచ్యధ్యూఢꣳ సామ తస్మాదృచ్యధ్యూఢꣳ సామ గీయతే శ్రోత్రమేవ సా మనోఽమస్తత్సామ

సామవేదం అనేది ఋక్ మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. అందుకే సామవేదాన్ని ఋక్ మీద కలిపి పాడుతారు. చెవులే అది, మనసే దానికి ప్రాణం — ఇదే సామవేదం.

అథ యదేతదక్ష్ణః శుక్లం భాః సైవర్గథ యన్నీలం పరః కృష్ణం తత్సామ తదేతదేతస్యామృచ్యధ్యూఢꣳ సామ తస్మాదృచ్యధ్యూఢꣳ సామ గీయతే అథ యదేవైతదక్ష్ణః శుక్లం భాః సైవ సాథ యన్నీలం పరః కృష్ణం తదమస్తత్సామ

ఇప్పుడు కన్నులో కనిపించే తెల్ల వెలుతురు ఋక్, నీలం లేదా నలుపు భాగం సామవేదం. ఈ సామవేదం ఆ ఋక్ మీదే ఆధారపడి ఉంది. అందుకే సామవేదాన్ని ఋక్ మీద కలిపి పాడుతారు. కన్నులో ఉన్న తెల్ల వెలుతురు ఋక్, నీలం లేదా నలుపు భాగమే సామవేదానికి ప్రాణం.

అథ య ఏషోఽన్తరక్షిణి పురుషో దృశ్యతే సైవర్క్తత్సామ తదుక్థం తద్యజుస్తద్బ్రహ్మ తస్యైతస్య తదేవ రూపం యదముష్య రూపం యావముష్య గేష్ణౌ తౌ గేష్ణౌ యన్నామ తన్నామ

ఇప్పుడు కన్నులో కనిపించే మనిషి, అతడే ఋక్, అదే సామవేదం, అదే ఉక్తం, అదే యజుస్, అదే బ్రహ్మం. అతని రూపం ఏదైతే ఉందో, అతని నీడ ఎంత ఉందో అంతే అతని నీడ, అతని పేరు ఏదైతే ఉందో అదే పేరు.

స ఏష యే చైతస్మాదర్వాఞ్చో లోకాస్తేషాం చేష్టే మనుష్యకామానాం చేతి తద్య ఇమే వీణాయాం గాయన్త్యేతం తే గాయన్తి తస్మాత్తే ధనసనయః

అతడు, ఈ లోకానికి కింద ఉన్న లోకాలను, అలాగే మనుషుల కోరికలను కూడా పాలిస్తాడు. వీణ మీద పాడేవారు అతడినే పాడుతారు. అందుకే వారిని ధనగాయకులు అంటారు.