కోశో భూమిబుధ్నో న జీర్యతి దిశో హ్యస్య స్రక్తయో ద్యౌరస్యోత్తరం బిలꣳస ఏష కోశో వసుధానస్తస్మిన్విశ్వమిదꣳశ్రితమ్
ఈ పాత్రకు భూమే అడుగు. అది ఎప్పుడూ పాడవదు. దిక్కులు దానికి హారాలవంటివి. ఆకాశం పైద్వారం. ఈ పాత్ర భూమి, అందులో ఈ సమస్తం ఉంది.
తస్య ప్రాచీ దిగ్జుహూర్నామ సహమానా నామ దక్షిణా రాజ్ఞీ నామ ప్రతీచీ సుభూతా నామోదీచీ తాసాం వాయుర్వత్సః స య ఏతమేవం వాయుం దిశాం వత్సం వేద న పుత్రరోదꣳరోదితి సోఽహమేతమేవం వాయుం దిశాం వత్సం వేద మా పుత్రరోదꣳరుదమ్
దానికి తూర్పు దిక్కు జుహూ అని, దక్షిణ దిక్కు సహమాన అని, పడమర దిక్కు రాజ్ఞీ అని, ఉత్తర దిక్కు సుభూతా అని, పై దిక్కు ఉదీచీ అని అంటారు. వీటిలో గాలి దిక్కుల దూడ. దిక్కులకు దూడగా గాలిని ఎవరైనా తెలుసుకుంటే వారు కుమారుల కోసం ఏడవరు. నేను కూడా దిక్కులకు దూడగా గాలిని తెలుసుకుని కుమారుల కోసం ఏడవను.
అరిష్టం కోశం ప్రపద్యేఽమునామునామునా ప్రాణం ప్రపద్యేఽమునామునామునా భూః ప్రపద్యేఽమునామునామునా భువః ప్రపద్యేఽమునామునామునా స్వః ప్రపద్యేఽమునామునామునా
నిర్దోషమైన పాత్రను ఆశ్రయిస్తున్నాను. ఇదివల్ల, ఇదివల్ల, ఇదివల్ల, ప్రాణాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నాను. ఇదివల్ల, ఇదివల్ల, ఇదివల్ల, భూఃను ఆశ్రయిస్తున్నాను. ఇదివల్ల, ఇదివల్ల, ఇదివల్ల, భువఃను ఆశ్రయిస్తున్నాను. ఇదివల్ల, ఇదివల్ల, ఇదివల్ల, స్వఃను ఆశ్రయిస్తున్నాను. ఇదివల్ల, ఇదివల్ల, ఇదివల్ల.
స యదవోచం ప్రాణం ప్రపద్య ఇతి ప్రాణో వా ఇదꣳ సర్వం భూతం యదిదం కిఞ్చ తమేవ తత్ప్రాపత్సి
నేను 'ప్రాణాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నాను' అన్నప్పుడు, ఈ లోకంలో ఉన్న ప్రతిదీ ప్రాణమే. ఏమి ఉన్నా, అదే నీవు పొందుతావు.
అథ యదవోచం భూః ప్రపద్య ఇతి పృథివీం ప్రపద్యేఽన్తరిక్షం ప్రపద్యే దివం ప్రపద్య ఇత్యేవ తదవోచమ్
నేను 'భూఃను ఆశ్రయిస్తున్నాను' అన్నప్పుడు, భూమిని ఆశ్రయిస్తున్నాను, అంతరిక్షాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నాను, ఆకాశాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నాను అని నేనే చెప్పాను.
అథ యదవోచం భువః ప్రపద్య ఇత్యగ్నిం ప్రపద్యే వాయుం ప్రపద్య ఆదిత్యం ప్రపద్య ఇత్యేవ తదవోచమ్
నేను 'భువఃను ఆశ్రయిస్తున్నాను' అన్నప్పుడు, అగ్నిని ఆశ్రయిస్తున్నాను, వాయువును ఆశ్రయిస్తున్నాను, సూర్యుడిని ఆశ్రయిస్తున్నాను అని నేనే చెప్పాను.
అథ యదవోచꣳస్వః ప్రపద్య ఇత్యృగ్వేదం ప్రపద్యే యజుర్వేదం ప్రపద్యే సామవేదం ప్రపద్య ఇత్యేవ తదవోచం తదవోచమ్
నేను 'స్వఃను ఆశ్రయిస్తున్నాను' అన్నప్పుడు, ఋగ్వేదాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నాను, యజుర్వేదాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నాను, సామవేదాన్ని ఆశ్రయిస్తున్నాను అని నేనే చెప్పాను, నేనే చెప్పాను.
పురుషో వావ యజ్ఞస్తస్య యాని చతుర్విꣳశతివర్షాణి తత్ప్రాతఃసవనం చతుర్విꣳశత్యక్షరా గాయత్రీ గాయత్రం ప్రాతఃసవనం తదస్య వసవోఽన్వాయత్తాః ప్రాణా వావ వసవ ఏతే హీదꣳసర్వం వాసయన్తి
మనిషే యజ్ఞం. అతని ఇరవై నాలుగు సంవత్సరాలు ప్రాతఃసవనం. గాయత్రీ ఛందస్సులో ఇరవై నాలుగు అక్షరాలు ఉంటాయి. గాయత్రి ప్రాతఃసవనం. దీనికి వసువులు అనుసంధానంగా ఉంటారు. నిజంగా, ప్రాణాలే వసువులు. ఇవే ఈ సమస్తాన్ని నిలిపే శక్తులు.
తం చేదేతస్మిన్వయసి కిఞ్చిదుపతపేత్స బ్రూయాత్ప్రాణా వసవ ఇదం మే ప్రాతఃసవనం మాధ్యన్దినꣳసవనమనుసన్తనుతేతి మాహం ప్రాణానాం వసూనాం మధ్యే యజ్ఞో విలోప్సీయేత్యుద్ధైవ తత ఏత్యగదో హ భవతి
ఈ వయస్సులో ఏదైనా వ్యాధి కలిగితే, అతడు ఇలా చెప్పాలి: 'ప్రాణాలూ వసువులూ, నా ప్రాతఃసవనం, మాధ్యాహ్నికసవనం కొనసాగాలని ఆశిస్తున్నాను. నేను ప్రాణాలూ వసువుల మధ్య యజ్ఞాన్ని నాశనం చేయకూడదు.' అని చెప్పి అక్కడినుంచి లేచి వెళ్ళితే, అతడికి వ్యాధి ఉండదు.
అథ యాని చతుశ్చత్వారిꣳశద్వర్షాణి తన్మాధ్యందినꣳసవనం చతుశ్చత్వారిꣳశదక్షరా త్రిష్టుప్త్రైష్టుభం మాధ్యన్దినꣳసవనం తదస్య రుద్రా అన్వాయత్తాః ప్రాణా వావ రుద్రా ఏతే హీదꣳసర్వꣳరోదయన్తి
ఇప్పుడు అతని నలభై నాలుగు సంవత్సరాలు మాధ్యాహ్నికసవనం. త్రిష్టుప్ ఛందస్సులో నలభై నాలుగు అక్షరాలు ఉంటాయి. త్రైష్టుభం మాధ్యాహ్నికసవనం. దీనికి రుద్రులు అనుసంధానంగా ఉంటారు. నిజంగా, ప్రాణాలే రుద్రులు. ఇవే ఈ సమస్తాన్ని ఏడిపిస్తాయి.
తం చేదేతస్మిన్వయసి కిఞ్చిదుపతపేత్స బ్రూయాత్ప్రాణా రుద్రా ఇదం మే మాధ్యన్దినꣳసవనం తృతీయసవనమనుసన్తనుతేతి మాహం ప్రాణానాꣳరుద్రాణాం మధ్యే యజ్ఞో విలోప్సీయేత్యుద్ధైవ తత ఏత్యగదో హ భవతి
ఈ వయస్సులో ఏదైనా వ్యాధి కలిగితే, అతడు ఇలా చెప్పాలి: 'ప్రాణాలూ రుద్రులూ, నా మాధ్యాహ్నికసవనం, మూడవ సవనం కొనసాగాలని ఆశిస్తున్నాను. నేను ప్రాణాలూ రుద్రుల మధ్య యజ్ఞాన్ని నాశనం చేయకూడదు.' అని చెప్పి అక్కడినుంచి లేచి వెళ్ళితే, అతడికి వ్యాధి ఉండదు.
అథ యాన్యష్టాచత్వారిꣳశద్వర్షాణి తత్తృతీయసవనమష్టాచత్వారిꣳశదక్షరా జగతీ జాగతం తృతీయసవనం తదస్యాదిత్యా అన్వాయత్తాః ప్రాణా వావాదిత్యా ఏతే హీదꣳసర్వమాదదతే
ఇప్పుడు అతని నలభై ఎనిమిది సంవత్సరాలు మూడవ సవనం. జగతీ ఛందస్సులో నలభై ఎనిమిది అక్షరాలు ఉంటాయి. జాగతం మూడవ సవనం. దీనికి ఆదిత్యులు అనుసంధానంగా ఉంటారు. నిజంగా, ప్రాణాలే ఆదిత్యులు. ఇవే ఈ సమస్తాన్ని స్వీకరిస్తాయి.
తం చేదేతస్మిన్వయసి కిఞ్చిదుపతపేత్స బ్రూయాత్ప్రాణా ఆదిత్యా ఇదం మే తృతీయసవనమాయురనుసంతనుతేతి మాహం ప్రాణానామాదిత్యానాం మధ్యే యజ్ఞో విలోప్సీయేత్యుద్ధైవ తత ఏత్యగదో హైవ భవతి
ఈ వయస్సులో ఏదైనా వ్యాధి కలిగితే, అతడు ఇలా చెప్పాలి: 'ప్రాణాలూ ఆదిత్యులూ, నా మూడవ సవనం, ఆయువు కొనసాగాలని ఆశిస్తున్నాను. నేను ప్రాణాలూ ఆదిత్యుల మధ్య యజ్ఞాన్ని నాశనం చేయకూడదు.' అని చెప్పి అక్కడినుంచి లేచి వెళ్ళితే, అతడికి వ్యాధి ఉండదు.
ఏతద్ధ స్మ వై తద్విద్వానాహ మహిదాస ఐతరేయః స కిం మ ఏతదుపతపసి యోఽహమనేన న ప్రేష్యామీతి స హ షోడశం వర్షశతమజీవత్ప్ర హ షోడశం వర్షశతం జీవతి య ఏవం వేద
ఇది మహిదాస aitareya అనే జ్ఞాని చెప్పాడు: 'నేను దీనివల్ల ఎలాంటి వ్యధను అనుభవించను, ఎందుకంటే నేను దీనివల్ల నియమించబడను.' అతడు నూరారు పదహారు సంవత్సరాలు జీవించాడు. ఇదే విధంగా తెలుసుకున్నవాడు కూడా నూరారు పదహారు సంవత్సరాలు జీవిస్తాడు.
స యదశిశిషతి యత్పిపాసతి యన్న రమతే తా అస్య దీక్షాః
ఆయన తినకుండా, త్రాగకుండా, ఆనందించకుండా ఉన్నప్పుడు, ఇవే ఆయన దీక్షలు.
అథ యదశ్నాతి యత్పిబతి యద్రమతే తదుపసదైరేతి
తర్వాత ఆయన తినినప్పుడు, త్రాగినప్పుడు, ఆనందించినప్పుడు, ఇవి ఆయనకు హవిస్సులతో చేరిక అవుతాయి.
అథ యద్ధసతి యజ్జక్షతి యన్మైథునం చరతి స్తుతశస్త్రైరేవ తదేతి
తర్వాత ఆయన నవ్వినప్పుడు, ఆడినప్పుడు, మైథునంలో పాల్గొన్నప్పుడు, ఇవి ఆయనకు స్తోత్రాలు, శాస్త్రాలతో చేరిక అవుతాయి.
అథ యత్తపో దానమార్జవమహిꣳసా సత్యవచనమితి తా అస్య దక్షిణాః
తపస్సు, దానం, నేరుగా ఉండడం, హింస చేయకపోవడం, సత్యవాక్యం — ఇవే ఆయన దక్షిణలు.
సోష్యత్యసోష్టేతి పునరుత్పాదనమేవాస్య తన్మరణమేవాస్యావభృథః
ఆయన తింటాడా తినడానా, అది ఆయనకు పునర్జన్మ. ఆయన మరణమే ఆయనకు చివరి స్నానం.
తద్ధైతద్ఘోర్ ఆఙ్గిరసః కృష్ణాయ దేవకీపుత్రాయోక్త్వోవాచాపిపాస ఏవ స బభూవ సోఽన్తవేలాయామేతత్త్రయం ప్రతిపద్యేతాక్షితమస్యచ్యుతమసి ప్రాణసꣳశితమసీతి తత్రైతే ద్వే ఋచౌ భవతః
ఇది ఘోర ఆంగిరసుడు కృష్ణుడు దేవకీపుత్రుడికి చెప్పాడు: 'ఆయనకు చివరికి తాపమే మిగిలింది.' చివరి సమయంలో ఈ మూడు పదాలను స్వీకరించాలి: 'నీవు నశించని వాడవు, నీవు పడిపోని వాడవు, నీవు ప్రాణంలో నిలబడివున్నావు.' అక్కడ ఈ రెండు ఋచలు పఠించబడతాయి.
ఆదిత్ప్రత్నస్య రేతసః । ఉద్వయన్తమసస్పరి జ్యోతిః పశ్యన్త ఉత్తరꣳస్వః పశ్యన్త ఉత్తరం దేవం దేవత్రా సూర్యమగన్మ జ్యోతిరుత్తమమితి జ్యోతిరుత్తమమితి
పురాతనమైన ఆ విత్తనంలా, చీకటి దాటి పైకి ఎగసే వెలుగును వారు చూశారు. వారు ఆ పరమ లోకాన్ని, పరమ దేవుడిని చూశారు. అక్కడ దేవతల మధ్య మనం సూర్యుని, అత్యుత్తమమైన జ్యోతిని చేరుకున్నాం. ఇదే అత్యుత్తమమైన జ్యోతి.
మనో బ్రహ్మేత్యుపాసీతేత్యధ్యాత్మమథాధిదైవతమాకాశో బ్రహ్మేత్యుభయమాదిష్టం భవత్యధ్యాత్మం చాధిదైవతం చ
మనస్సు బ్రహ్మమని ధ్యానం చేయాలి — ఇది వ్యక్తిగతంగా చెప్పిన ఉపదేశం. దేవతల విషయానికి వస్తే, ఆకాశమే బ్రహ్మమని ధ్యానం చేయాలి. ఇరువురికీ — వ్యక్తిగతంగానూ, దేవతల విషయంగానూ — ఇదే ఆదేశం.
తదేతచ్చతుష్పాద్బ్రహ్మ వాక్పాదః ప్రాణః పాదశ్చక్షుః పాదః శ్రోత్రం పాద ఇత్యధ్యాత్మమథాధిదైవతమగ్నిః పాదో వాయుః పాద అదిత్యః పాదో దిశః పాద ఇత్యుభయమేవాదిష్టం భవత్యధ్యాత్మం చైవాధిదైవతం చ
ఈ బ్రహ్మం నాలుగు భాగాలుగా ఉంది. వాక్కు ఒక భాగం, శ్వాస ఒక భాగం, కన్ను ఒక భాగం, చెవి ఒక భాగం — ఇవి వ్యక్తిగతంగా. దేవతల విషయానికి వస్తే, అగ్ని ఒక భాగం, వాయువు ఒక భాగం, సూర్యుడు ఒక భాగం, దిశలు ఒక భాగం. ఇలా, వ్యక్తిగతంగానూ, దేవతల విషయంగానూ రెండింటికీ ఇదే విధంగా చెప్పబడింది.
వాగేవ బ్రహ్మణశ్చతుర్థః పాదః సోఽగ్నినా జ్యోతిషా భాతి చ తపతి చ భాతి చ తపతి చ కీర్త్యా యశసా బ్రహ్మవర్చసేన య ఏవం వేద
వాక్కే బ్రహ్మానికి నాలుగవ భాగం. అది అగ్ని వెలుగుతో ప్రకాశిస్తుంది, వేడెక్కుతుంది. అది కీర్తితో, యశస్సుతో, బ్రహ్మ తేజంతో మెరిసిపోతుంది — ఇది ఎవరికి తెలుసో వారికి.
ప్రాణ ఏవ బ్రహ్మణశ్చతుర్థః పాదః స వాయునా జ్యోతిషా భాతి చ తపతి చ భాతి చ తపతి చ కీర్త్యా యశసా బ్రహ్మవర్చసేన య ఏవం వేద
శ్వాసే బ్రహ్మానికి నాలుగవ భాగం. అది వాయువు వెలుగుతో ప్రకాశిస్తుంది, వేడెక్కుతుంది. అది కీర్తితో, యశస్సుతో, బ్రహ్మ తేజంతో మెరిసిపోతుంది — ఇది ఎవరికి తెలుసో వారికి.
చక్షురేవ బ్రహ్మణశ్చతుర్థః పాదః స ఆదిత్యేన జ్యోతిషా భాతి చ తపతి చ భాతి చ తపతి చ కీర్త్యా యశసా బ్రహ్మవర్చసేన య ఏవం వేద
కన్నే బ్రహ్మానికి నాలుగవ భాగం. అది సూర్యుని వెలుగుతో ప్రకాశిస్తుంది, వేడెక్కుతుంది. అది కీర్తితో, యశస్సుతో, బ్రహ్మ తేజంతో మెరిసిపోతుంది — ఇది ఎవరికి తెలుసో వారికి.
శ్రోత్రమేవ బ్రహ్మణశ్చతుర్థః పాదః స దిగ్భిర్జ్యోతిషా భాతి చ తపతి చ భాతి చ తపతి చ కీర్త్యా యశసా బ్రహ్మవర్చసేన య ఏవం వేద య ఏవం వేద
చెవే బ్రహ్మానికి నాలుగవ భాగం. అది దిశల వెలుగుతో ప్రకాశిస్తుంది, వేడెక్కుతుంది. అది కీర్తితో, యశస్సుతో, బ్రహ్మ తేజంతో మెరిసిపోతుంది — ఇది ఎవరికి తెలుసో వారికి, ఇది ఎవరికి తెలుసో వారికి.
ఆదిత్యో బ్రహ్మేత్యాదేశస్తస్యోపవ్యాఖ్యానమసదేవేదమగ్ర ఆసీత్ । తత్సదాసీత్తత్సమభవత్తదాణ్డం నిరవర్తత తత్సంవత్సరస్య మాత్రామశయత తన్నిరభిద్యత తే ఆణ్డకపాలే రజతం చ సువర్ణం చాభవతామ్
సూర్యుడే బ్రహ్మమని ఉపదేశం. దాని వివరణ ఏమంటే: మొదట ఇది లేనిది. అది ఉన్నదిగా మారింది; అది ఉద్భవించింది; ఒక గుడ్డు ఏర్పడింది. అది ఒక సంవత్సరం కాలం నిద్రించిఉంది. ఆ గుడ్డు పగిలింది. ఆ గుడ్డు పొరలలోంచి వెండి, బంగారం పుట్టుకొచ్చాయి.
తద్యద్రజతꣳసేయం పృథివీ యత్సువర్ణꣳ సా ద్యౌర్యజ్జరాయు తే పర్వతా యదుల్బꣳసమేఘో నీహారో యా ధమనయస్తా నద్యో యద్వాస్తేయముదకꣳస సముద్రః
ఆ వెండే ఈ భూమి; ఆ బంగారమే ఆకాశం. ముసలితనమే పర్వతాలు; మేకబొచ్చు మేఘాలు, మంచు. ప్రవహించేది నదులు; తేమగా ఉన్నది సముద్రం.
అథ యత్తదజాయత సోఽసావాదిత్యస్తం జాయమానం ఘోషా ఉలూలవోఽనూదతిష్ఠన్త్సర్వాణి చ భూతాని సర్వే చ కామాస్తస్మాత్తస్యోదయం ప్రతి ప్రత్యాయనం ప్రతి ఘోషా ఉలూలవోఽనూత్తిష్ఠన్తి సర్వాణి చ భూతాని సర్వే చ కామాః
తర్వాత పుట్టింది అదే సూర్యుడు. అది పుట్టేటప్పుడు శబ్దాలు, అరుపులు వినిపించాయి; అన్ని జీవులు, అన్ని కోరికలు దాని వెంట నడిచాయి. అందువల్ల సూర్యుడు ఉదయించేటప్పుడు, అస్తమించేటప్పుడు కూడా శబ్దాలు, అరుపులు వినిపిస్తాయి; అన్ని జీవులు, అన్ని కోరికలు దాని వెంట నడుస్తాయి.