పురా తృతీయసవనస్యోపాకరణాజ్జఘనేనాహవనీయస్యోదఙ్ముఖ ఉపవిశ్య స ఆదిత్యꣳస వైశ్వదేవꣳ సామాభిగాయతి
మూడవ సవనం కోసం పరికరాలు తీసుకురావడానికి ముందు, అహవనీయాగ్ని ఉత్తర దిశలో, తన వెనుకవైపు పెట్టుకుని కూర్చుని, ఆ యజ్ఞికుడు ఆదిత్యునికి వైశ్వదేవ సామవేద గానం చేస్తాడు.
లో3కద్వారమపావా3ర్ణూ33పశ్యేమ త్వా వయꣳ స్వారా 33333 హు3మ్ ఆ33 జ్యా3 యో3ఆ 32111 ఇతి
ఓ ప్రకాశమయుడా! లోకాలకు అడ్డంకులు లేకుండా ప్రవేశించే ద్వారం వలె నిన్ను మేము చూడగలుగుతామా అని ప్రార్థిస్తూ, 'స్వారా హుం ఆ జ్యాయో' అని పాడుతాడు.
ఆదిత్యమథ వైశ్వదేవం లో3కద్వారమపావా3ర్ణూ33 పశ్యేమ త్వా వయꣳసామ్రా33333 హు3మ్ ఆ33 జ్యా3యో3ఆ 32111 ఇతి
ఆదిత్యునికి, వైశ్వదేవునికి ఇలా పాడుతాడు: 'ఓ ప్రకాశవంతుడా! లోకాలకు అడ్డులేని ద్వారం వలె నిన్ను మేము చూడగలుగుతామా — సామ్రా హుం ఆ జ్యాయో.'
అథ జుహోతి నమ ఆదిత్యేభ్యశ్చ విశ్వేభ్యశ్చ దేవేభ్యో దివిక్షిద్భ్యో లోకక్షిద్భ్యో లోకం మే యజమానాయ విన్దత
అనంతరం, 'ఆదిత్యులకు, సమస్త దేవతలకు, ఆకాశంలో నివసించేవారికి, భూమిలో నివసించేవారికి నమస్కారం. యజమానునికి అతని లోకాన్ని దొరకజేయండి' అని పలుకుతూ హోమం చేస్తాడు.
ఏష వై యజమానస్య లోక ఏతాస్మ్యత్ర యజమానః పరస్తాదాయుషః స్వాహాపహత పరిఘమిత్యుక్త్వోత్తిష్ఠతి
ఇదే యజమానుని లోకం. ఇక్కడ నేను యజమానునిగా ఉన్నాను; ఈ జీవితం ముగిసిన తరువాత, 'స్వాహా, అడ్డం తొలగిపోయింది' అని చెప్పి లేచి నిలబడతాడు.
తస్మా ఆదిత్యాశ్చ విశ్వే చ దేవాస్తృతీయసవనꣳసంప్రయచ్ఛన్త్యేష హ వై యజ్ఞస్య మాత్రాం వేద య ఏవం వేద య ఏవం వేద
అందువల్ల ఆదిత్యులు, సమస్త దేవతలు మూడవ సవనాన్ని అనుగ్రహిస్తారు. యజ్ఞానికి పరిమితి ఏమిటో, ఇది తెలిసినవాడు మాత్రమే నిజంగా తెలుసుకున్నవాడు.
అసౌ వా ఆదిత్యో దేవమధు తస్య ద్యౌరేవ తిరశ్చీనవꣳశోఽన్తరిక్షమపూపో మరీచయః పుత్రాః
ఆ సూర్యుడు దేవతలకు అమృతం వంటిది. దాని అడ్డుగా వెళ్ళే కిరణం పై పొర, మధ్యలో ఉన్నది పిండి, కాంతిరశ్ములు దాని సంతానంగా ఉంటాయి.
తస్య యే ప్రాఞ్చో రశ్మయస్తా ఏవాస్య ప్రాచ్యో మధునాడ్యః । ఋచ ఏవ మధుకృత ఋగ్వేద ఏవ పుష్పం తా అమృతా ఆపస్తా వా ఏతా ఋచః
దాని తూర్పు వైపు ఉన్న కాంతిరశ్ములే తూర్పు అమృతనాళాలు. ఋక్ వేదమే తేనె తయారుచేసేది, ఋగ్వేదమే పువ్వు, ఆ మరణరహిత జలాలే ఈ ఋక్స్వరూపాలు.
ఏతమృగ్వేదమభ్యతపꣳస్తస్యాభితప్తస్య యశస్తేజ ఇన్ద్రియం వీర్యమన్నాద్యꣳరసోఽజాయత
ఆ ఋగ్వేదాన్ని ఆయన ఆవేశపరిచాడు. దానిలో ఆవేశం కలిగినప్పుడు, కీర్తి, తేజస్సు, ఇంద్రియశక్తి, బలము, ఆహారం, రసం పుట్టుకొచ్చాయి.
తద్వ్యక్షరత్తదాదిత్యమభితోఽశ్రయత్తద్వా ఏతద్యదేతదాదిత్యస్య రోహితꣳరూపమ్
ఆయన దానిని ఆస్వాదించాడు; సూర్యుని దగ్గర స్థానం సంపాదించాడు; ఇదే సూర్యుని ఎరుపు రూపం.
అథ యేఽస్య దక్షిణా రశ్మయస్తా ఏవాస్య దక్షిణా మధునాడ్యో యజూꣳష్యేవ మధుకృతో యజుర్వేద ఏవ పుష్పం తా అమృతా ఆపః
ఇప్పుడు, దక్షిణ దిశలో ఉన్న కాంతిరశ్ములే దక్షిణ అమృతనాళాలు. యజుర్వేదమే తేనె తయారుచేసేది, యజుర్వేదమే పువ్వు, ఆ మరణరహిత జలాలే ఇవి.
తాని వా ఏతాని యజూꣳష్యేతం యజుర్వేదమభ్యతపꣳస్తస్యాభితప్తస్య యశస్తేజ ఇన్ద్రియం వీర్యమన్నాద్యꣳరసోజాయత
ఈ యజుర్వేద మంత్రాలే అవి. ఆయన యజుర్వేదాన్ని ఆవేశపరిచాడు. దానిలో ఆవేశం కలిగినప్పుడు, కీర్తి, తేజస్సు, ఇంద్రియశక్తి, బలము, ఆహారం, రసం పుట్టుకొచ్చాయి.
తద్వ్యక్షరత్తదాదిత్యమభితోఽశ్రయత్తద్వా ఏతద్యదేతదాదిత్యస్య శుక్లꣳరూపమ్
ఆయన దానిని ఆస్వాదించాడు; సూర్యుని దగ్గర స్థానం సంపాదించాడు; ఇదే సూర్యుని తెల్లటి రూపం.
అథ యేఽస్య ప్రత్యఞ్చో రశ్మయస్తా ఏవాస్య ప్రతీచ్యో మధునాడ్యః సామాన్యేవ మధుకృతః సామవేద ఏవ పుష్పం తా అమృతా ఆపః
ఇప్పుడు, పశ్చిమ దిశలో ఉన్న కాంతిరశ్ములే పశ్చిమ అమృతనాళాలు. సామవేదమే తేనె తయారుచేసేది, సామవేదమే పువ్వు, ఆ మరణరహిత జలాలే ఇవి.
తాని వా ఏతాని సామాన్యేతꣳసామవేదమభ్యతపꣳస్తస్యాభితప్తస్య యశస్తేజ ఇన్ద్రియం వీర్యమన్నాద్యꣳరసోఽజాయత
ఈ సామవేద గీతాలే అవి. ఆయన సామవేదాన్ని ఆవేశపరిచాడు. దానిలో ఆవేశం కలిగినప్పుడు, కీర్తి, తేజస్సు, ఇంద్రియశక్తి, బలము, ఆహారం, రసం పుట్టుకొచ్చాయి.
తద్వ్యక్షరత్తదాదిత్యమభితోఽశ్రయత్తద్వా ఏతద్యదేతదాదిత్యస్య కృష్ణꣳరూపమ్
ఆయన దానిని ఆస్వాదించాడు; సూర్యుని దగ్గర స్థానం సంపాదించాడు; ఇదే సూర్యుని నలుపు రూపం.
అథ యేఽస్యోదఞ్చో రశ్మయస్తా ఏవాస్యోదీచ్యో మధునాడ్యోఽథర్వాఙ్గిరస ఏవ మధుకృత ఇతిహాసపురాణం పుష్పం తా అమృతా ఆపః
ఇప్పుడు, ఉత్తర దిశలో ఉన్న కాంతిరశ్ములే ఉత్తర అమృతనాళాలు. అథర్వాంగిరసమే తేనె తయారుచేసేది, ఇతిహాస పురాణాలే పువ్వు, ఆ మరణరహిత జలాలే ఇవి.
తే వా ఏతేఽథర్వాఙ్గిరస ఏతదితిహాసపూరాణమభ్యతపꣳస్తస్యాభితప్తస్య యశస్తేజ ఇన్ద్రియం వీర్యమన్నాద్యꣳరసోఽజాయత
ఈ అథర్వాంగిరస మంత్రాలే అవి. ఆయన ఇతిహాస పురాణాలను ఆవేశపరిచాడు. దానిలో ఆవేశం కలిగినప్పుడు, కీర్తి, తేజస్సు, ఇంద్రియశక్తి, బలము, ఆహారం, రసం పుట్టుకొచ్చాయి.
తద్వ్యక్షరత్తదాదిత్యమభితోఽశ్రయత్తద్వా ఏతద్యదేతదాదిత్యస్య పరం కృష్ణꣳ రూపమ్
ఆ అక్షరాన్ని ఉచ్చరించి, ఆ సూర్యుని చుట్టూ అన్ని వైపులా చేరాడు. ఇదే సూర్యునికి పరమమైన నలుపు రూపం.
అథ యేఽస్యోర్ధ్వా రశ్మయస్తా ఏవాస్యోర్ధ్వా మధునాడ్యో గుహ్యా ఏవాదేశా మధుకృతో బ్రహ్మైవ పుష్పం తా అమృతా ఆపః
ఇప్పుడు, అతని పైభాగంలో ఉన్న కిరణాలు, అవే అతని పైభాగంలోని తీపి ప్రవాహాలు, అవి తీపి తయారుచేసేవారి రహస్య స్థలాలు. బ్రహ్మమే పువ్వు, అవే అమృతమైన జలాలు.
తే వా ఏతే గుహ్యా ఆదేశా ఏతద్బ్రహ్మాభ్యతపꣳస్తస్యాభితప్తస్య యశస్తేజ ఇన్ద్రియం వీర్యమన్నాద్యꣳరసోఽజాయత
ఇవి నిజంగా రహస్య స్థలాలు. ఈ బ్రహ్మను వేడి పెట్టగా, ఆ వేడి నుండి కీర్తి, తేజస్సు, ఇంద్రియాలు, శక్తి, ఆహారం, రసం పుట్టాయి.
తద్వ్యక్షరత్తదాదిత్యమభితోఽశ్రయత్తద్వా ఏతద్యదేతదాదిత్యస్య మధ్యే క్షోభత ఇవ
ఆ అక్షరాన్ని ఉచ్చరించి, ఆ సూర్యుని చుట్టూ అన్ని వైపులా చేరాడు. ఇదే సూర్యుని మధ్యలో కలకలలాడుతున్నట్టు కనిపించే రూపం.
తే వా ఏతే రసానాꣳరసా వేదా హి రసాస్తేషామేతే రసాస్తాని వా ఏతాన్యమృతానామమృతాని వేదా హ్యమృతాస్తేషామేతాన్యమృతాని
ఇవి రసాల రసాలు. వేదాలు రసాలు, వీటే వాటి రసాలు. ఇవే అమృతాల్లో అమృతాలు. వేదాలు అమృతాలు, వీటే వాటి అమృతాలు.
తద్యత్ప్రథమమమృతం తద్వసవ ఉపజీవన్త్యగ్నినా ముఖేన న వై దేవా అశ్నన్తి న పిబన్త్యేతదేవామృతం దృష్ట్వా తృప్యన్తి
మొదటి అమృతం ఏదైతే ఉందో, దానిని వసువులు అగ్ని ద్వారా జీవించేవారు. దేవతలు తినరు, తాగరు; ఈ అమృతాన్ని చూసి తృప్తి చెందుతారు.
త ఏతదేవ రూపమభిసంవిశన్త్యేతస్మాద్రూపాదుద్యన్తి
వారు ఇదే రూపంలో ప్రవేశించి, ఈ రూపం నుంచే బయలుదేరుతారు.
స య ఏతదేవమమృతం వేద వసూనామేవైకో భూత్వాగ్నినైవ ముఖేనైతదేవామృతం దృష్ట్వా తృప్యతి స య ఏతదేవ రూపమభిసంవిశత్యేతస్మాద్రూపాదుదేతి
ఈ అమృతాన్ని ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వసువుల్లో ఒకడై, అగ్ని ద్వారానే ఈ అమృతాన్ని చూసి తృప్తి చెందుతాడు. అతడు ఇదే రూపంలో ప్రవేశించి, ఈ రూపం నుంచే బయలుదేరుతాడు.
స యావదాదిత్యః పురస్తాదుదేతా పశ్చాదస్తమేతా వసూనామేవ తావదాధిపత్యꣳస్వారాజ్యం పర్యేతా
సూర్యుడు తూర్పున ఉదయించి, పడమరలో అస్తమించేంతవరకు, వసువుల్లో అతనికి అధిపత్యం, స్వతంత్ర రాజ్యం ఉంటుంది.
అథ యద్ద్వితీయమమృతం తద్రుద్రా ఉపజీవన్తీన్ద్రేణ ముఖేన న వై దేవా అశ్నన్తి న పిబన్త్యేతదేవామృతం దృష్ట్వా తృప్యన్తి
ఇప్పుడు, రెండవ అమృతాన్ని రుద్రులు ఇంద్రుడి ద్వారా జీవించేవారు. దేవతలు తినరు, తాగరు; ఈ అమృతాన్ని చూసి తృప్తి చెందుతారు.
త ఏతదేవ రూపమభిసంవిశన్త్యేతస్మాద్రూపాదుద్యన్తి
వారు ఇదే రూపంలో ప్రవేశించి, ఈ రూపం నుంచే బయలుదేరుతారు.
స య ఏతదేవమమృతం వేద రుద్రాణామేవైకో భూత్వేన్ద్రేణైవ ముఖేనైతదేవామృతం దృష్ట్వా తృప్యతి స ఏతదేవ రూపమభిసంవిశత్యేతస్మాద్రూపాదుదేతి
ఈ అమృతాన్ని ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, రుద్రుల్లో ఒకడై, ఇంద్రుడి ద్వారానే ఈ అమృతాన్ని చూసి తృప్తి చెందుతాడు. అతడు ఇదే రూపంలో ప్రవేశించి, ఈ రూపం నుంచే బయలుదేరుతాడు.