కల్పన్తే హాస్మై లోకా ఊర్ధ్వాశ్చావృత్తాశ్చ య ఏతదేవం విద్వాꣳల్లోకేషు పఞ్చవిధం సామోపాస్తే
ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని ప్రపంచాలలో ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి పైకి, క్రిందికి ఉన్న అన్ని లోకాలు సులభంగా లభిస్తాయి.
వృష్టౌ పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీత పురోవాతో హిఙ్కారో మేఘో జాయతే స ప్రస్తావో వర్షతి స ఉద్గీథో విద్యోతతే స్తనయతి స ప్రతిహార
వర్షంలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. తూర్పు గాలి హింకారంగా, మేఘం ఏర్పడితే అది ప్రస్తావంగా, వర్షం పడితే అది ఉద్గీతంగా, మెరుపు మెరిపించి మోగితే అది ప్రతిహారంగా భావించాలి.
ఉద్గృహ్ణాతి తన్నిధనం వర్షతి హాస్మై వర్షయతి హ య ఏతదేవం విద్వాన్వృష్టౌ పఞ్చవిధꣳసామోపాస్తే
వర్షంలో ఏది కూడబెట్టబడుతుందో అది నిధనం. వర్షం పడితే, ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి వర్షాన్ని కలుగజేస్తాడు.
సర్వాస్వప్సు పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీత మేఘో యత్సంప్లవతే స హిఙ్కారో యద్వర్షతి స ప్రస్తావో యాః ప్రాచ్యః స్యన్దన్తే స ఉద్గీథో యాః ప్రతీచ్యః స ప్రతిహారః నిధనమ్
అన్ని నీళ్లలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. మేఘం కూడబెట్టుకుంటే అది హింకారం, వర్షం పడితే అది ప్రస్తావం, తూర్పు వైపు ప్రవహించే నదులు ఉద్గీతం, పడమర వైపు ప్రవహించే నదులు ప్రతిహారం, చివరగా నిధనం.
న హాప్సు ప్రైత్యప్సుమాన్భవతి య ఏతదేవం విద్వాన్సర్వాస్వప్సు పఞ్చవిధꣳసామోపాస్తే
ఈ విధంగా అన్ని నీళ్లలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞాని నీళ్లను విడిచిపెట్టడు; అతడు నీళ్లతో నిండిపోతాడు.
ఋతుషు పఞ్చవిధꣳసామోపాసీత వసన్తో హిఙ్కారః గ్రీష్మః ప్రస్తావో వర్షా ఉద్గీథః శరత్ప్రతిహారో హేమన్తో నిధనమ్
ఋతువులలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. వసంతం హింకారం, గ్రీష్మం ప్రస్తావం, వర్షాకాలం ఉద్గీతం, శరదృతువు ప్రతిహారం, హేమంతం నిధనం.
కల్పన్తే హాస్మా ఋతవ ఋతుమాన్భవతి య ఏతదేవం విద్వానృతుషు పఞ్చవిధꣳ సామోపాస్తే
ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని ఋతువులలో ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి అన్ని ఋతువులు లభిస్తాయి; అతడు ఋతువులతో నిండిపోతాడు.
పశుషు పఞ్చవిధꣳ సామోపాసీతాజా హిఙ్కారోఽవయః ప్రస్తావో గావ ఉద్గీథోఽశ్వాః ప్రతిహారః పురుషో నిధనమ్
జంతువులలో ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. మేకలు హింకారం, గొర్రెలు ప్రస్తావం, ఆవులు ఉద్గీతం, కుదిరాలు ప్రతిహారం, మనిషి నిధనం.
భవన్తి హాస్య పశవః పశుమాన్భవతి య ఏతదేవం విద్వాన్పశుషు పఞ్చవిధꣳసామోపాస్తే
ఈ విధంగా ఐదు విధాల సామాన్ని జంతువులలో ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి జంతువులు వస్తాయి; అతడు జంతువులతో నిండిపోతాడు.
ప్రాణేషు పఞ్చవిధం పరోవరీయః సామోపాసీత ప్రాణో హిఙ్కారో వాక్ప్రస్తావశ్చక్షురుద్గీథః శ్రోత్రం ప్రతిహారో మనో నిధనం పరోవరీయాꣳసి వా ఏతాని
ప్రాణుల్లో పరమమైన ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. ప్రాణం హింకారం, వాక్కు ప్రస్తావం, కళ్ళు ఉద్గీతం, చెవులు ప్రతిహారం, మనస్సు నిధనం. ఇవే పరమమైనవి.
పరోవరీయో హాస్య భవతి పరోవరీయసో హ లోకాఞ్జయతి య ఏతదేవం విద్వాన్ప్రాణేషు పఞ్చవిధం పరోవరీయః సామోపాస్త ఇతి తు పఞ్చవిధస్య
ఈ విధంగా ప్రాణుల్లో పరమమైన ఐదు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞాని పరముడవుతాడు; అతడు పరమ లోకాలను జయిస్తాడు. ఇదే ఐదు విధాల సూత్రం.
అథ సప్తవిధస్య వాచి సప్తవిధꣳసామోపాసీత యత్కిఞ్చ వాచో హుమితి స హిఙ్కారో యత్ప్రేతి స ప్రస్తావో యదేతి స ఆదిః
ఇప్పుడు, వాక్కులో ఏడు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. వాక్కులో 'హుమ్' అనేది హింకారం, బయటకు పోయేది ప్రస్తావం, లోపలికి వచ్చేది ఆది.
యదుదితి స ఉద్గీథో యత్ప్రతీతి స ప్రతిహారో యదుపేతి స ఉపద్రవో యన్నీతి తన్నిధనమ్
ఎదిగేది ఉద్గీతం, తిరిగి వచ్చేది ప్రతిహారం, దగ్గరికి చేరేది ఉపద్రవం, అంతమయ్యేది నిధనం.
దుగ్ధేఽస్మై వాగ్దోహం యో వాచో దోహోఽన్నవానన్నాదో భవతి య ఏతదేవం విద్వాన్వాచి సప్తవిధꣳసామోపాస్తే
ఈ విధంగా వాక్కులో ఏడు విధాల సామాన్ని ధ్యానం చేసే జ్ఞానికి వాక్కు పాలు ఇస్తుంది. వాక్కును పీల్చగలిగినవాడు అన్నాన్ని పొందుతాడు, అన్నాన్ని తినేవాడవుతాడు.
అథ ఖల్వముమాదిత్యꣳ సప్తవిధꣳ సామోపాసీత సర్వదా సమస్తేన సామ మాం ప్రతి మాం ప్రతీతి సర్వేణ సమస్తేన సామ
ఇప్పుడు, ఈ ఆదిత్యుడిని ఏడు విధాల సామంగా ధ్యానం చేయాలి. ఎప్పుడూ సంపూర్ణ సామంతో—'అది నన్ను చేరాలి, నన్ను తిరిగి చేరాలి' అని—పూర్తిగా ధ్యానం చేయాలి.
తస్మిన్నిమాని సర్వాణి భూతాన్యన్వాయత్తానీతి విద్యాత్తస్య యత్పురోదయాత్స హిఙ్కారస్తదస్య పశవోఽన్వాయత్తాస్తస్మాత్తే హిఙ్కుర్వన్తి హిఙ్కారభాజినో హ్యేతస్య సామ్నః
అందులో అన్ని భూతాలు ఆధారపడినవిగా తెలుసుకోవాలి. ఆదిత్యునికి ఉదయానికి ముందున్నది హింకారం, అతని జంతువులు దానిపై ఆధారపడతాయి. అందుకే అవి హింకారం చేస్తాయి, ఎందుకంటే అవి ఈ సామంలోని హింకారాన్ని పొందేవి.
అథ యత్ప్రథమోదితే స ప్రస్తావస్తదస్య మనుష్యా3 అన్వాయత్తాస్తస్మాత్తే ప్రస్తుతికామాః ప్రశꣳసాకామాః ప్రస్తావభాజినో హ్యేతస్య సామ్నః
ఇప్పుడు, మొదట ఉదయించే భాగమే ప్రస్తావం. దీనికి మనుషులు అనుసంధానంగా ఉంటారు. అందువల్ల, ప్రస్తావాన్ని కోరేవారు, ప్రశంసలను ఆశించే వారు, ఈ సామంలో ప్రస్తావ భాగాన్ని పొందుతారు.
అథ యత్సఙ్గవవేలాయాꣳ స ఆదిస్తదస్య వయాꣳస్యన్వాయత్తాని తస్మాత్తాన్యన్తరిక్షేఽనారమ్బణాన్యాదాయాత్మానం పరిపతన్త్యాదిభాజీని హ్యేతస్య సామ్నః
తర్వాత, కలిసే సమయంలో ఉండేది ఆదిభాగం. దీనికి పక్షులు అనుసంధానంగా ఉంటాయి. అందుకే, ఆ పక్షులు మధ్యాకాశంలో ఆధారమేమీ లేకుండా ఎగిరిపోతుంటాయి. ఇవే ఈ సామంలో ఆదిభాగాన్ని పొందేవారు.
అథ యత్సంప్రతి మధ్యన్దినే స ఉద్గీథస్తదస్య దేవా అన్వాయత్తాస్తస్మాత్తే సత్తమాః ప్రాజాపత్యానాముద్గీథభాజినో హ్యేతస్య సామ్నః
ఇప్పుడు, మధ్యాహ్న సమయంలో ఉండేది ఉద్గీతం. దీనికి దేవతలు అనుసంధానంగా ఉంటారు. అందువల్ల, ప్రజాపతికి ఉత్తములు అయిన వారు ఈ సామంలో ఉద్గీత భాగాన్ని పొందుతారు.
అథ యదూర్ధ్వం మధ్యన్దినాత్ప్రాగపరాహ్ణాత్స ప్రతిహారస్తదస్య దర్భా అన్వాయత్తాస్తస్మాత్తే ప్రతిహృతానావపద్యన్తే ప్రతిహారభాజినో హ్యేతస్య సామ్నః
తర్వాత, మధ్యాహ్నం తరువాత, మధ్యాహ్నం మరియు అపరాహ్నం మధ్య ఉండేది ప్రతిహార భాగం. దీనికి దర్భలు అనుసంధానంగా ఉంటాయి. అందువల్ల, అవి సమీకరించబడతాయి. ఇవే ఈ సామంలో ప్రతిహార భాగాన్ని పొందేవారు.
అథ యదూర్ధ్వమపరాహ్ణాత్ప్రాగస్తమయాత్స ఉపద్రవస్తదస్యారణ్యా అన్వాయత్తాస్తస్మాత్తే పురుషం దృష్ట్వా కక్షꣳ శ్వభ్రమిత్యుపద్రవన్త్యుపద్రవభాజినో హ్యేతస్య సామ్నః
తర్వాత, అపరాహ్నం తరువాత, సూర్యాస్తమయం కంటే ముందు ఉండేది ఉపద్రవ భాగం. దీనికి అడవి జంతువులు అనుసంధానంగా ఉంటాయి. అందువల్ల, అవి మనిషిని చూసి అడవి లేదా బిలంలోకి పారిపోతాయి. ఇవే ఈ సామంలో ఉపద్రవ భాగాన్ని పొందేవారు.
అథ యత్ప్రథమాస్తమితే తన్నిధనం తదస్య పితరోఽన్వాయత్తాస్తస్మాత్తాన్నిదధతి నిధనభాజినో హ్యేతస్య సామ్న ఏవం ఖల్వముమాదిత్యꣳ సప్తవిధꣳ సామోపాస్తే
ఇప్పుడు, మొదటి సూర్యాస్తమయం సమయంలో ఉండేది నిధన భాగం. దీనికి పితృదేవతలు అనుసంధానంగా ఉంటారు. అందువల్ల, వారు విశ్రాంతి తీసుకుంటారు. ఇవే ఈ సామంలో నిధన భాగాన్ని పొందేవారు. ఇలా, ఆ ఆదిత్యుని ఏడురకాల సామంగా ఉపాసన చేయాలి.
అథ ఖల్వాత్మసంమితమతిమృత్యు సప్తవిధꣳ సామోపాసీత హిఙ్కార ఇతి త్ర్యక్షరం ప్రస్తావ ఇతి త్ర్యక్షరం తత్సమమ్
ఇప్పుడు, మనిషి తనను తాను కొలవుతూ, మరణాన్ని దాటి, ఏడురకాల సామాన్ని ధ్యానం చేయాలి. హింకారంలో మూడు అక్షరాలు ఉంటాయి; ప్రస్తావంలో కూడా మూడు అక్షరాలు ఉంటాయి. ఇవి సమానమే.
ఆదిరితి ద్వ్యక్షరం ప్రతిహార ఇతి చతురక్షరం తత ఇహైకం తత్సమమ్
ఆదిలో రెండు అక్షరాలు ఉంటాయి; ప్రతిహారంలో నాలుగు అక్షరాలు ఉంటాయి; తరువాత, ఇక్కడ ఒకటి. ఇవన్నీ కలిపి సమానమే.
ఉద్గీథ ఇతి త్ర్యక్షరముపద్రవ ఇతి చతురక్షరం త్రిభిస్త్రిభిః సమం భవత్యక్షరమతిశిష్యతే త్ర్యక్షరం తత్సమమ్
ఉద్గీతంలో మూడు అక్షరాలు; ఉపద్రవంలో నాలుగు అక్షరాలు. మూడు మూడు సమానమవుతాయి, ఒక అక్షరం మిగిలి, మూడవ అక్షరాన్ని కలిగి సమానమవుతాయి.
నిధనమితి త్ర్యక్షరం తత్సమమేవ భవతి తాని హ వా ఏతాని ద్వావిꣳశతిరక్షరాణి
నిధనంలో మూడు అక్షరాలు ఉంటాయి. ఇలా, ఇవన్నీ సమానంగా ఉంటాయి. ఇవన్నీ కలిపి ఇరవై రెండు అక్షరాలు అవుతాయి.
ఏకవిꣳశత్యాదిత్యమాప్నోత్యేకవిꣳశో వా ఇతోఽసావాదిత్యో ద్వావిꣳశేన పరమాదిత్యాజ్జయతి తన్నాకం తద్విశోకమ్
ఇరవై ఒక అక్షరాలతో సూర్యుని చేరుతారు; ఎందుకంటే ఈ సూర్యుడు ఇరవై ఒక అక్షరాలుగా భావించబడతాడు. ఇరవై రెండు అక్షరాలతో పరమ సూర్యుని దాటి పోతారు. అదే స్వర్గం, అదే శోకరహిత లోకం.
ఆప్నోతి హాదిత్యస్య జయం పరో హాస్యాదిత్యజయాజ్జయో భవతి య ఏతదేవం విద్వానాత్మసంమితమతిమృత్యు సప్తవిధꣳ సామోపాస్తే సామోపాస్తే
అవును, సూర్యుని విజయాన్ని పొందుతారు; దానిని దాటి పోయినవాడు మరింత విజయవంతుడవుతాడు. ఎవరు ఇలా తెలుసుకుని, తనను తాను కొలిచి, మరణాన్ని దాటి, ఏడురకాల సామాన్ని ధ్యానం చేస్తారో, వారు నిజంగా సామాన్ని ధ్యానం చేసినవారే.
మనో హిఙ్కారో వాక్ప్రస్తావశ్చక్షురుద్గీథః శ్రోత్రం ప్రతిహారః ప్రాణో నిధనమేతద్గాయత్రం ప్రాణేషు ప్రోతమ్
మనస్సు హింకారం, వాక్కు ప్రస్తావం, కళ్ళు ఉద్గీతం, చెవులు ప్రతిహారం, శ్వాస నిధనం. ఇదే గాయత్రం, ఇది ప్రాణాల్లో నాటబడింది.
స ఏవమేతద్గాయత్రం ప్రాణేషు ప్రోతం వేద ప్రాణీ భవతి సర్వమాయురేతి జ్యోగ్జీవతి మహాన్ప్రజయా పశుభిర్భవతి మహాన్కీర్త్యా మహామనాః స్యాత్తద్వ్రతమ్
ఇలా, ఈ గాయత్రం ప్రాణాల్లో నాటబడినదిగా ఎవరికి తెలుసు, వారు ప్రాణవంతులవుతారు, సంపూర్ణ ఆయుర్దాయాన్ని పొందుతారు, దీర్ఘాయువు జీవిస్తారు, సంతానంతో, పశువులతో మహిమాన్వితులవుతారు, మహా కీర్తిని పొందుతారు, మహా మనస్సు కలిగి ఉంటారు. ఇదే ఆచరణ.