ఓమిత్యేతదక్షర ముపాసీత । ఓమితి హ్యుద్గాయతి తస్యోపవ్యాఖ్యానమ్
ఓం అనే అక్షరాన్ని మనస్సులో ధ్యానించాలి. ఎందుకంటే, ఉద్గీతాన్ని పాడేటప్పుడు కూడా 'ఓం'తోనే ప్రారంబిస్తారు. దీని వివరణ తరువాత చెప్పబడుతుంది.
ఏషా భూతానాం పృథివీ రసః పృథివ్యా అపో రసః అపామోషధయో రస ఓషధీనాం పురుషో రసః పురుషస్య వాగ్రసో వాచ ఋగ్రస ఋచః సామ రసః సామ్న ఉద్గీథో రసః
ఈ అక్షరం భూతాలన్నిటికీ సారం. భూమికి సారం నీరు, నీటికి సారం మొక్కలు, మొక్కలకు సారం మనిషి, మనిషికి సారం మాట, మాటకు సారం ఋక్, ఋక్కు సారం సామవేదం, సామవేదానికి సారం ఉద్గీతం.
స ఏష రసానాꣳ రసతమః పరమః పరార్ధ్యోఽష్టమో యదుద్గీథః
ఈ ఉద్గీతమే అన్నీ సారాల్లో అత్యుత్తమమైనది, పరమమైనది, ఎనిమిదవది.
కతమా కతమర్క్కతమత్కతమత్సామ కతమః కతమ ఉద్గీథ ఇతి విమృష్టం భవతి
ఏది? ఏ ఋక్? ఏ సామం? ఏ ఉద్గీతం? అని ప్రశ్న కలుగుతుంది.
సామోమిత్యేతదక్షరముద్గీథస్తద్వా ఏతన్మిథునం యద్వాక్చ ప్రాణశ్చర్క్చ సామ చ
'ఓం' అనే అక్షరమే సామవేదం, అదే ఉద్గీతం కూడా. మాట, శ్వాస; ఋక్, సామం — ఇవి జంటగా ఉంటాయి.
తదేతన్మిథునమోమిత్యేతస్మిన్నక్షరే సꣳ సృజ్యతే యదా వై మిథునౌ సమాగచ్ఛత ఆపయతో వై తావన్యోన్యస్య కామమ్
ఈ అక్షరంలో ఈ జంట కలిసిపోతుంది. ఇద్దరు కలిసినప్పుడు, వారు పరస్పర కోరికలు తీరుస్తారు.
ఆపయితా హ వై కామానాం భవతి య ఏతదేవం విద్వానక్షరముద్గీథముపాస్తే
ఈ విధంగా తెలిసి, 'ఓం' అనే అక్షరాన్ని ఉద్గీతంగా ధ్యానించే వాడు, తన కోరికలు నెరవేర్చుకునే వాడవుతాడు.
తద్వా ఏతదనుజ్ఞాక్షరం యద్ధి కిఞ్చానుజానాత్యోమిత్యేవ తదాహైషో ఏవ సమృద్ధిర్యదనుజ్ఞా సమర్ధయితా హ వై కామానాం భవతి య ఏతదేవం విద్వానక్షరముద్గీథముపాస్తే
ఈ అక్షరమే సమ్మతి సూచించే అక్షరం. ఏదైనా అంగీకరించేటప్పుడు 'ఓం' అంటారు. ఇదే సంపూర్ణత. సమ్మతి అనేది సంపూర్ణత. ఈ విధంగా తెలిసి, 'ఓం' అనే అక్షరాన్ని ఉద్గీతంగా ధ్యానించే వాడు తన కోరికలు నెరవేర్చుకుంటాడు.
తేనేయం త్రయీవిద్యా వర్తతే ఓమిత్యాశ్రావయత్యోమితిశꣳసత్యోమిత్యుద్గాయత్యేతస్యైవాక్షరస్యాపచిత్యై మహిమ్నా రసేన
దీనివల్ల త్రయీవిద్య కొనసాగుతుంది. 'ఓం' అని పఠిస్తారు, 'ఓం' అని ప్రకటిస్తారు, 'ఓం' అని ఉద్గీతంగా పాడుతారు. ఇది ఆ అక్షరానికి గౌరవం, గొప్పతనం, సారాన్ని తెలియజేస్తుంది.
తేనోభౌ కురుతో యశ్చైతదేవం వేద యశ్చ న వేద । నానా తు విద్యా చావిద్యా చ యదేవ విద్యయా కరోతి శ్రద్ధయోపనిషదా తదేవ వీర్యవత్తరం భవతీతి ఖల్వేతస్యైవాక్షరస్యోపవ్యాఖ్యానం భవతి
దీనివల్ల ఇద్దరూ — తెలిసినవాడు, తెలియని వాడు — వేర్వేరు ఫలితాలు పొందుతారు. జ్ఞానం, అజ్ఞానం వేరు. జ్ఞానం, విశ్వాసం, ఉపనిషత్తుతో చేసినది మరింత శక్తివంతంగా ఉంటుంది. ఇదే ఆ అక్షరానికి వివరణ.
దేవాసురా హ వై యత్ర సంయేతిరే ఉభయే ప్రాజాపత్యాస్తద్ధ దేవా ఉద్గీథమాజహ్రురనేనైనానభిభవిష్యామ ఇతి
ఒకప్పుడు దేవతలు, అసురులు ఇద్దరూ ప్రజాపతికి సంతానంగా కలసి వచ్చారు. అప్పుడు దేవతలు ఉద్గీతాన్ని తీసుకుని, 'దీనివల్ల మేము వారిని జయిస్తాము' అన్నారు.
తే హ నాసిక్యం ప్రాణముద్గీథముపాసాంచక్రిరే తꣳ హాసురాః పాప్మనా వివిధుస్తస్మాత్తేనోభయం జిఘ్రతి సురభి చ దుర్గన్ధి చ పాప్మనా హ్యేష విద్ధః
వారు ఉద్గీతాన్ని ముక్కు శ్వాసగా ధ్యానించారు. అసురులు దానిపై పాపంతో దాడి చేశారు. అందువల్ల మనం మంచి, చెడు వాసనలను పీలుస్తాము. ఎందుకంటే అది పాపంతో తాకబడింది.
అథ హ వాచముద్గీథముపాసాంచక్రిరే తాꣳ హాసురాః పాప్మనా వివిధుస్తస్మాత్తయోభయం వదతి సత్యం చానృతం చ పాప్మనా హ్యేషా విద్ధా
తర్వాత వారు ఉద్గీతాన్ని మాటగా ధ్యానించారు. అసురులు దానిపై పాపంతో దాడి చేశారు. అందువల్ల మనం సత్యం, అసత్యం రెండింటినీ మాట్లాడతాము. ఎందుకంటే అది పాపంతో తాకబడింది.
అథ హ చక్షురుద్గీథముపాసాంచక్రిరే తద్ధాసురాః పాప్మనా వివిధుస్తస్మాత్తేనోభయం పశ్యతి దర్శనీయం చాదర్శనీయం చ పాప్మనా హ్యేతద్విద్ధమ్
తర్వాత వారు ఉద్గీతాన్ని కంటిగా ధ్యానించారు. అసురులు దానిపై పాపంతో దాడి చేశారు. అందువల్ల మనం చూడదగ్గదీ, చూడదగనిదీ రెండింటినీ చూస్తాము. ఎందుకంటే అది పాపంతో తాకబడింది.
అథ హ శ్రోత్రముద్గీథముపాసాంచక్రిరే తద్ధాసురాః పాప్మనా వివిధుస్తస్మాత్తేనోభయꣳ శృణోతి శ్రవణీయం చాశ్రవణీయం చ పాప్మనా హ్యేతద్విద్ధమ్
తర్వాత వారు ఉద్గీతాన్ని చెవిగా ధ్యానించారు. అసురులు దానిపై పాపంతో దాడి చేశారు. అందువల్ల మనం వినదగ్గదీ, వినదగనిదీ రెండింటినీ వింటాము. ఎందుకంటే అది పాపంతో తాకబడింది.
అథ హ మన ఉద్గీథముపాసాంచక్రిరే తద్ధాసురాః పాప్మనా వివిధుస్తస్మాత్తేనోభయꣳ సంకల్పతే సంకల్పనీయం చాసంకల్పనీయం చ పాప్మనా హ్యేతద్విద్ధమ్
తర్వాత వారు ఉద్గీతాన్ని మనసుగా ధ్యానించారు. అసురులు దానిపై పాపంతో దాడి చేశారు. అందువల్ల మనం ఊహించదగ్గదీ, ఊహించదగనిదీ రెండింటినీ ఊహిస్తాము. ఎందుకంటే అది పాపంతో తాకబడింది.
అథ హ య ఏవాయం ముఖ్యః ప్రాణస్తముద్గీథముపాసాంచక్రిరే తꣳ హాసురా ఋత్వా విదధ్వంసుర్యథాశ్మానమాఖణమృత్వా విధ్వꣳ సేతైవమ్
తర్వాత వారు ఉద్గీతాన్ని ప్రధాన ప్రాణంగా ధ్యానించారు. అసురులు దానిపై దాడి చేయడానికి ప్రయత్నించారు, కానీ అది రాయిని కొట్టినట్టు ధ్వంసం కాలేదు.
యథాశ్మానమాఖణమృత్వా విధ్వꣳ సత ఏవꣳ హైవ స విధ్వꣳసతే య ఏవంవిది పాపం కామయతే యశ్చైనమభిదాసతి స ఏషోఽశ్మాఖణః
రాయిని ఎంత కొట్టినా అది పగలకపోవడం లాగానే, ఇది కూడా ధ్వంసం కాదు. ఈ విధంగా తెలిసినవాడిపై ఎవరు చెడు కోరినా, దాడి చేసినా, అది రాయిని కొట్టినట్టే వ్యర్థం.
నైవైతేన సురభి న దుర్గన్ధి విజానాత్యపహతపాప్మా హ్యేష తేన యదశ్నాతి యత్పిబతి తేనేతరాన్ప్రాణానవతి ఏతము ఏవాన్తతోఽవిత్త్వోత్క్రమతి వ్యాదదాత్యేవాన్తత ఇతి
పాపాలు తొలగినవాడు ఈ శరీరంతో మంచి వాసనలని లేదా దుర్వాసనలని గ్రహించడు. ఎందుకంటే, మనం తినే, త్రాగే ఆ శక్తితోనే మిగతా ప్రాణాలను పోషిస్తాడు. చివర్లో ఈ సత్యాన్ని తెలుసుకుని, ఆ ప్రాణాన్ని తీసుకుని ఇక్కడినుండి వెళ్ళిపోతాడు.
తꣳ హాఙ్గిరా ఉద్గీథముపాసాఞ్చక్ర ఏతము ఏవాఙ్గిరసం మన్యన్తేఽఙ్గానాం యద్రసః
అంగిరసులు ఇదే ఉద్గీతంగా ధ్యానం చేశారు. అవయవాల రసం ఇదే అని వారు భావించారు.
తేన తꣳ హ బృహస్పతిరుద్గీథముపాసఞ్చక్ర ఏతము ఏవ బృహస్పతిం మన్యన్తే వాగ్ఘి బృహతీ తస్యా ఏష పతిః
బృహస్పతి కూడా ఇదే ఉద్గీతంగా ధ్యానం చేశాడు. వాక్కే బృహతీ, దానికి అధిపతి ఈయనే అని వారు భావించారు.
తేన తꣳ హాయాస్య ఉద్గీథముపాసాఞ్చక్ర ఏతము ఏవాయాస్యం మన్యన్త ఆస్యాద్యదయతే
అయాస్యుడు కూడా ఇదే ఉద్గీతంగా ధ్యానం చేశాడు. నోటివద్ద నుండే అన్నం తినబడుతుంది కాబట్టి, ఇదే అయాస్యుడు అని వారు భావించారు.
తేన తꣳ హ బకో దాల్భ్యో విదాఞ్చకార । స హ నైమిశీయానాముద్గాతా బభూవ స హ స్మైభ్యః కామానాగాయతి
బక దాళ్భ్యుడు ఈ ఉద్గీతాన్ని గ్రహించాడు. ఆయన నైమిశ ప్రాంత ప్రజలకు ఉద్గాతగా మారి, వారి కోరికలు తీరేలా పాటలు పాడాడు.
ఆగాతా హ వై కామానాం భవతి య ఏతదేవం విద్వానక్షరముద్గీథముపాస్త ఇత్యధ్యాత్మమ్
ఇలా ఈ అక్షరమయమైన ఉద్గీతాన్ని తెలుసుకుని ధ్యానం చేసే వారికి కోరికలు నెరవేరుతాయి. ఇది ఆత్మ విషయంగా చెప్పబడింది.
అథాధిదైవతం య ఏవాసౌ తపతి తముద్గీథముపాసీతోద్యన్వా ఏష ప్రజాభ్య ఉద్గాయతి । ఉద్యꣳ స్తమో భయమపహన్త్యపహన్తా హ వై భయస్య తమసో భవతి య ఏవం వేద
ఇప్పుడు దేవతల విషయానికి వస్తే: అక్కడ ప్రకాశించే దానిని ఉద్గీతంగా ధ్యానం చేయాలి. అది ఉదయించేటప్పుడు ప్రజల కోసం పాడుతుంది. అది లేచినప్పుడు చీకటిని, భయాన్ని తొలగిస్తుంది. ఈ విధంగా తెలిసినవాడు భయాన్ని, చీకటిని తొలగించగలవాడవుతాడు.
సమాన ఉ ఏవాయం చాసౌ చోష్ణోఽయముష్ణోఽసౌ స్వర ఇతీమమాచక్షతే స్వర ఇతి ప్రత్యాస్వర ఇత్యముం తస్మాద్వా ఏతమిమమముం చోద్గీథముపాసీత
ఇక్కడ ఉన్నదీ, అక్కడ ఉన్నదీ ఒకటే; ఇది వేడిగా ఉంది, అది కూడా వేడిగా ఉంది. ఇది స్వరము, అది ప్రత్యస్వరము అని వారు అంటారు. అందుకే, ఈదీ, అదీ, మరొకదీ అన్నిటినీ ఉద్గీతంగా ధ్యానం చేయాలి.
అథ ఖలు వ్యానమేవోద్గీథముపాసీత యద్వై ప్రాణితి స ప్రాణో యదపానితి సోఽపానః । అథ యః ప్రాణాపానయోః సన్ధిః స వ్యానో యో వ్యానః సా వాక్ । తస్మాదప్రాణన్ననపానన్వాచమభివ్యాహరతి
ఇప్పుడు వ్యానాన్ని ఉద్గీతంగా ధ్యానం చేయాలి. ఊపిరి తీసుకోవడమే ప్రాణం, ఊపిరి వదలడమే అపానము. ఈ రెండింటి మధ్య కలయికే వ్యానము, వ్యానమే వాక్కు. అందుకే ఊపిరి లేకుండా మాట పలకడం సాధ్యం కాదు.
యా వాక్సర్క్తస్మాదప్రాణన్ననపానన్నృచమభివ్యాహరతి యర్క్తత్సామ తస్మాదప్రాణన్ననపానన్సామ గాయతి యత్సామ స ఉద్గీథస్తస్మాదప్రాణన్ననపానన్నుద్గాయతి
వాక్కు అనుసంధానమయినది. అందువల్ల ఊపిరి లేకుండా ఋచ్ను పలకడం సాధ్యం కాదు. అనుసంధానం ఉన్నదే సామం, కాబట్టి ఊపిరి లేకుండా సామాన్ని పాడడం సాధ్యం కాదు. సామమే ఉద్గీతం, కాబట్టి ఊపిరి లేకుండా ఉద్గీతాన్ని పాడడం సాధ్యం కాదు.
అతో యాన్యన్యాని వీర్యవన్తి కర్మాణి యథాగ్నేర్మన్థనమాజేః సరణం దృఢస్య ధనుష ఆయమనమప్రాణన్ననపానꣳ స్తాని కరోత్యేతస్య హేతోర్వ్యానమేవోద్గీథముపాసీత
ఇంకా, అగ్ని మంటను రగిలించడం, గుర్రం పరుగెత్తడం, బలమైన విల్లు ఎక్కించడం వంటి శక్తివంతమైన పనులు ఊపిరి లేకుండానే జరుగుతాయి. అందుకే వ్యానాన్ని ఉద్గీతంగా ధ్యానం చేయాలి.
అథ ఖలూద్గీథాక్షరాణ్యుపాసీతోద్గీథ ఇతి ప్రాణ ఏవోత్ప్రాణేన హ్యుత్తిష్ఠతి వాగ్గీర్వాచో హ గిర ఇత్యాచక్షతేఽన్నం థమన్నే హీదꣳ సర్వꣳ స్థితమ్
ఇప్పుడు ఉద్గీతంలోని అక్షరాలను ధ్యానం చేయాలి: 'ఉద్' అనగా ప్రాణం, ఎందుకంటే ప్రాణంతో లేచిపోతారు; 'గీ' అనగా వాక్కు, 'గీరు' అంటే వాక్కు; 'థ' అనగా అన్నం, అన్నంలోనే ఈ సర్వం స్థిరంగా ఉంటుంది.