సాయంత్రము రాకముందు, మధ్యాహ్నం తరువాతి సమయం ఉపద్రవ భాగంగా పరిగణించబడుతుంది. ఈ కాలానికి అడవి జంతువులు అనుసంధానించబడ్డాయి. అందువల్ల, అవి మనిషిని చూసినప్పుడు అడవిలోకి లేదా గుహలోకి పారిపోతాయి. ఉపద్రవ భాగాన్ని అవే స్వీకరిస్తాయి. సూర్యుడు మొదటి మాయలోకి వెళ్ళే సమయం నిధన భాగం. దీనికి పితృదేవతలు అనుసంధానించబడ్డారు. వారు పడుకుంటారు, నిధన భాగాన్ని స్వీకరిస్తారు. ఇలా, సూర్యుని ఏడు భాగాలుగా ఉన్న సామన్ రూపంగా పూజించాలి. ఈ ఏడుపాట సామన్ను మన శరీర పరిమాణంతో, మరణాన్ని జయించేవిధంగా ధ్యానించాలి. హింకారంలో మూడు అక్షరాలు, ప్రస్తావంలో కూడా మూడు అక్షరాలు ఉంటాయి; ఇవి సమానం. ఆది రెండు అక్షరాలు, ప్రతిహారంలో నాలుగు అక్షరాలు, మిగిలినవి కలిపి సమానం అవుతాయి. ఉద్గీథంలో మూడు అక్షరాలు, ఉపద్రవంలో నాలుగు; మూడు మూడు సమానంగా, మిగిలినది కూడా మూడు అక్షరాలుగా సమానమవుతుంది. నిధనంలో మూడు అక్షరాలు ఉంటాయి. మొత్తం ఇరవై రెండు అక్షరాలు. ఇరవై ఒక్క అక్షరాలతో సూర్యుని చేరవచ్చు, ఎందుకంటే ఈ సూర్యుడు ఇరవై ఒకటి. ఇరవై రెండు అక్షరాలతో అత్యున్నత సూర్యుని దాటి, ఆనందమయ లోకాన్ని పొందవచ్చు. ఇలాంటి ధ్యానం చేసే వాడు సూర్యుని విజయాన్ని పొందుతాడు; దానిని దాటి మరింత విజయవంతుడవుతాడు. మనస్సు హింకారంగా, వాక్కు ప్రస్తావంగా, కళ్ళు ఉద్గీథంగా, చెవులు ప్రతిహారంగా, శ్వాస నిధనంగా ఉన్నాయి. ఇది ప్రాణాలలో నిగూఢంగా ఉన్న గాయత్రి. ఎవరు దీన్ని తెలుసుకుంటారో, వారు దీర్ఘాయుష్మంతులు, సంతానం, ధన సంపద, కీర్తి, మేధస్సు పొందుతారు—ఇదే ఆచరణ. ఇప్పుడు, అగ్నిని రుద్దడం హింకారం, పొగ పొడగడం ప్రస్తావం, అగ్ని జ్వలించడం ఉద్గీథం, బొగ్గులు ఏర్పడటం ప్రతిహారం, అగ్ని తగ్గిపోవడం నిధనం, పూర్తిగా శాంతించిపోవడం కూడా నిధనం. ఇది అగ్నిలో నిగూఢంగా ఉంది. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు బ్రహ్మవర్చి, అన్నభోజి, దీర్ఘాయుష్మంతుడు, సంతానం, ధనసంపద, కీర్తి పొందుతాడు. అగ్నిని ఎదుర్కొని నీరు త్రాగరాదు, ఉమ్మరాదు—ఇదే ఆచరణ. ఇంకా, సంభాషించటం హింకారం, తెలియజేయడం ప్రస్తావం, స్త్రీతో శయనించడం ఉద్గీథం, మళ్ళీ శయనించడం ప్రతిహారం, కాలం గడవడం నిధనం, దాటి పోవడం కూడా నిధనం. ఇది దంపతులలో నిగూఢంగా ఉంది. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు దంపతిగా ఏకమవుతాడు; దంపతుల ఏకత్వం వల్ల సంతానం జన్మిస్తుంది; దీర్ఘాయుష్మంతుడు, సంతానం, ధన సంపద, కీర్తి పొందుతాడు. ఏ స్త్రీని త్రోసిపోకూడదు—ఇదే ఆచరణ. సూర్యోదయం హింకారం, పూర్వాహ్నం ప్రస్తావం, మధ్యాహ్నం ఉద్గీథం, అపరాహ్నం ప్రతిహారం, సాయంత్రం ముగింపు. ఇవన్నీ సూర్యునిలో నిగూఢంగా ఉన్నాయి. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు కాంతిమంతుడు, అన్నభోజి, దీర్ఘాయుష్మంతుడు, సంతానం, ధన సంపద, కీర్తి పొందుతాడు. ప్రకాశించే సూర్యుని నిందించరాదు—ఇదే ఆచరణ. మేఘాలు కూడడం హింకారం, మేఘం జననం ప్రస్తావం, వర్షం పడటం ఉద్గీథం, మెరుపు, మబ్బుల గర్జన ప్రతిహారం, వర్షం ఆగిపోవడం ముగింపు. ఇవన్నీ వర్షమేఘంలో నిగూఢంగా ఉన్నాయి. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు అన్ని రకాల పశువులను పొందుతాడు, దీర్ఘాయుష్మంతుడు, సంతానం, ధన సంపద, కీర్తి పొందుతాడు. వర్షమేఘాన్ని నిందించరాదు—ఇదే ఆచరణ. వసంతం హింకారం, గ్రీష్మం ప్రస్తావం, వర్షాకాలం ఉద్గీథం, శరదృతువు ప్రతిహారం, హేమంతం ముగింపు. ఇవన్నీ ఋతువుల్లో నిగూఢంగా ఉన్నాయి. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు సంతానం, పశువులు, బ్రహ్మవర్చి, దీర్ఘాయుష్మంతుడు, కీర్తి పొందుతాడు. ఋతువులను నిందించరాదు—ఇదే ఆచరణ. భూమి హింకారం, వాయువు ప్రస్తావం, స్వర్గం ఉద్గీథం, దిక్కులు ప్రతిహారం, సముద్రం ముగింపు. ఇవన్నీ లోకాలలో నిగూఢంగా ఉన్నాయి. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు లోకాల అధిపతిగా, దీర్ఘాయుష్మంతుడిగా, సంతానం, ధన సంపద, కీర్తి పొందుతాడు. లోకాలను నిందించరాదు—ఇదే ఆచరణ. మేక హింకారం, గొర్రె ప్రస్తావం, ఆవు ఉద్గీథం, గుర్రం ప్రతిహారం, మనిషి ముగింపు. ఇవన్నీ జంతువుల్లో నిగూఢంగా ఉన్నాయి. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు పశు సంపదను పొందుతాడు, దీర్ఘాయుష్మంతుడు, సంతానం, ధన సంపద, కీర్తి పొందుతాడు. జంతువులను నిందించరాదు—ఇదే ఆచరణ. జుట్టు హింకారం, చర్మం ప్రస్తావం, మాంసం ఉద్గీథం, ఎముక ప్రతిహారం, మజ్జ ముగింపు. ఇవన్నీ అవయవాల్లో నిగూఢంగా ఉన్నాయి. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు సంపూర్ణ అవయవాలను పొందుతాడు, అవయవాల్లో బలహీనత ఉండదు, దీర్ఘాయుష్మంతుడు, సంతానం, ధన సంపద, కీర్తి పొందుతాడు. ఒక సంవత్సరం మజ్జ తినరాదు—ఇదే ఆచరణ. అగ్ని హింకారం, వాయువు ప్రస్తావం, సూర్యుడు ఉద్గీథం, నక్షత్రాలు ప్రతిహారం, చంద్రుడు ముగింపు. ఇవన్నీ దేవతల్లో నిగూఢంగా ఉన్నాయి. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు లోకాన్ని, సృష్టిని, దేవతల ఏకత్వాన్ని పొందుతాడు, దీర్ఘాయుష్మంతుడు, సంతానం, ధన సంపద, కీర్తి పొందుతాడు. బ్రాహ్మణులను నిందించరాదు—ఇదే ఆచరణ. త్రయీ వేదం హింకారం, ఈ మూడు లోకాలు ప్రస్తావం, అగ్ని, వాయువు, సూర్యుడు ఉద్గీథం, నక్షత్రాలు, పక్షులు, కిరణాలు ప్రతిహారం, సర్పాలు, గంధర్వులు, పితృదేవతలు ముగింపు. ఇది సర్వత్రా నిగూఢంగా ఉంది. దీన్ని తెలుసుకునే వాడు సమస్తమవుతాడు. ఒక శ్లోకం: "ఏదైతద్పంచసాంఖ్యం త్రయేణ త్రయేణ, న తత్సమానముత్తరమస్తి కించన"—దీనిని తెలుసుకున్నవాడు అన్నింటినీ తెలుసుకున్నవాడవుతాడు; అన్ని దిశలు అతనికి నివేదిస్తాయి. "నేనే ఇదంతా" అని ధ్యానం చేయాలి—ఇదే ఆచరణ. వినర్దీ సామన్లో పశుసంపద కోసం యాచించాలి. దేవతల్లో ఉద్గీథం అగ్ని, అనిరుక్తం ప్రజాపతి, నిరుక్తం సోమ, మృదువు వాయువు, మృదువుగాను బలమైనదిగా ఇంద్రుడు, క్రౌంచం బృహస్పతి, అపధ్వాంతం వరుణుడు. వీరిని గౌరవించాలి, కానీ వరుణుడిని తప్పించాలి. దేవతలకు "అమృతత్వం పొందాలి" అని, పితృదేవతలకు "స్వధా పొందాలి" అని, మనుషులకు "ఆశ పొందాలి" అని, జంతువులకు "గడ్డి, నీరు పొందాలి" అని, యజమానునికి "స్వర్గలోకం పొందాలి" అని, తనకు "అన్నం పొందాలి" అని మనసులో ధ్యానం చేస్తూ, శ్రద్ధతో పాడాలి. అన్ని స్వరాలు ఇంద్రుని రూపాలు; అన్ని తాపాలు ప్రజాపతికి; అన్ని స్పర్శలు యమునికి. ఎవరు స్వరాల గురించి అడిగితే, "నేను ఇంద్రుని ఆశ్రయించాను; ఆయన సమాధానం ఇస్తారు" అని చెప్పాలి. తాపాల గురించి అడిగితే, "ప్రజాపతిని ఆశ్రయించాను; ఆయన చూస్తారు" అని; స్పర్శల గురించి అడిగితే, "మరణాన్ని ఆశ్రయించాను; ఆయన నిన్ను హరిస్తారు" అని చెప్పాలి. అన్ని స్వరాలను "ప్రతిధ్వని, బలంగా ఉన్నాయి; బలాన్ని ఇంద్రునికి అర్పించాను" అని చెప్పాలి. తాపాలను "ప్రధానమైనవి, నిరోధించరాని, స్పష్టమైనవి; ఆత్మను ప్రజాపతికి అర్పించాను" అని చెప్పాలి. స్పర్శలను "సూక్ష్మంగా, స్థిరంగా లేవు; ఆత్మను మరణం నుండి ఉపసంహరించాను" అని చెప్పాలి. ధర్మానికి మూడు ప్రస్థానాలు: యజ్ఞం, అధ్యయనం, దానం—మొదటిది; తపస్సు—రెండవది; గురుగృహవాసం—మూడవది. ఇవన్నీ పుణ్య లోకాలకు తీసుకెళ్తాయి. కానీ బ్రహ్మనిష్ఠుడు అమృతత్వాన్ని పొందుతాడు. ప్రజాపతి లోకాలను తపించాడు. వాటి నుండి తపించబడిన త్రయీ విద్య ఉద్భవించింది. దాన్ని తపించగా, "భూః, భువః, స్వః" అనే అక్షరాలు ఉద్భవించాయి. వాటిని తపించగా, "ఓం" అక్షరం వెలిసింది. ఒక మేకతో అన్ని ఆకులు బంధించబడినట్లే, ఓంకారంతో అన్ని వాక్కులు బంధించబడ్డాయి. ఓంకారమే ఇదంతా; ఓంకారమే ఇదంతా.