ఛాన్దోగ్యోపనిషద్

ఒకప్పుడు, ఉపనిషత్తుల మునులు సామవేదంలో ఉన్న ఆంతర్యార్థాన్ని వివరిస్తూ ఇలా ఉపదేశించారు. ప్రాణశక్తుల్లో ఉన్న పరమ పంచసామాన్ని యథావిధిగా ధ్యానించేవాడు అత్యుత్తమునిగా మారతాడు. అతడు పరమ లోకాల్ని జయిస్తాడు. ఇదే ఆ అయిదు భాగాల సాంప్రదాయం. ఇప్పుడు, ఏడుభాగాల సామాన్ని మనం మాటలో ధ్యానించాలి. మాటలో “హుమ్” అనబడే భాగమే హింకారము. మాట బయలుదేరే భాగమే ప్రస్తావము. మాట తిరిగి వచ్చేది ఆదియే. మాట పుట్టుకొస్తే అది ఉద్గీథము. మాట తిరిగి వెళ్ళిపోతే అది ప్రతిహారము. మాట దగ్గరికి వస్తే ఉపద్రవము, పూర్తిగా ముగిసిపోయే భాగమే నిధనము. ఈ విధంగా మాట్లాడే వానికి మాట పాలు ఇస్తుంది. ఎవరు మాటను ఇలా పీల్చడం తెలిసి, ఏడుభాగాల సామాన్ని మాటలో ధ్యానిస్తారో, వారు అన్నం సంపాదించేవారు, అన్నాన్ని తినేవారు అవుతారు. ఇప్పుడు, మనం ఈ సూర్యుణ్ని ఏడుభాగాల సామంగా ధ్యానించాలి. సంపూర్ణ సామంతో — “అది నాతోకి రాక, నాతోకి తిరిగి రాక” అని మనసులో ఉంచాలి. ఈ సూర్యునిపై సమస్త జీవులు ఆధారపడి ఉంటాయి. ఉదయం సూర్యోదయానికి ముందున్న భాగమే హింకారము — ఈ భాగంపై పశువులు ఆధారపడతాయి, అందుకే అవి హింకారాన్ని పలుకుతాయి. సూర్యుడు మొదట ఉదయించే సమయంలో ఉన్న భాగమే ప్రస్తావము — దీనిపై మనుషులు ఆధారపడతారు. అందువల్ల, ప్రశంస కోరుకునేవారు ఈ సామంలోని ప్రస్తావ భాగాన్ని పొందుతారు. సూర్యుడు ఆకాశంలో వ్యాపించే సమయంలో ఉన్న భాగమే ఆదియే — దీనిపై పక్షులు ఆధారపడతారు. అందుకే అవి మద్యాకాశంలో ఆధారంలేకుండా విహరిస్తుంటాయి. ఇవే సామంలోని ఆదిభాగాన్ని పొందుతాయి. మధ్యాహ్న సమయంలో ఉన్న భాగమే ఉద్గీథము — దీనిపై దేవతలు ఆధారపడతారు. అందుకే ప్రజాపతిపుత్రులలో అగ్రగణ్యులు ఈ ఉద్గీథ భాగాన్ని పొందుతారు. మధ్యాహ్నానంతరం, సాయంత్రం వచ్చేముందు ఉన్న భాగమే ప్రతిహారము — దీనిపై దర్భ గడ్డి ఆధారపడుతుంది. అందుకే దర్భలు గుంపుగా పెరుగుతాయి, ఇవే ప్రతిహార భాగాన్ని పొందుతాయి. సాయంత్రం, సూర్యాస్తమయానికి ముందు ఉన్న భాగమే ఉపద్రవము — దీనిపై అడవి జంతువులు ఆధారపడతాయి. అందుకే అవి మనిషిని చూశాక అడవిలోకి పారిపోతాయి. ఇవే ఉపద్రవ భాగాన్ని పొందుతాయి. మొదటి సూర్యాస్తమయంలో ఉన్న భాగమే నిధనము — దీనిపై పితృదేవతలు ఆధారపడతారు. అందుకే వారు విశ్రాంతి తీసుకుంటారు. ఇవే నిధన భాగాన్ని పొందుతారు. ఇలాగే సూర్యుణ్ని ఏడుభాగాల సామంగా ఆరాధించాలి. ఇప్పుడు, ఏడుభాగాల సామాన్ని మనిషి పరిమాణంతో, మరణాన్ని జయించేదిగా ధ్యానించాలి. హింకారము మూడు అక్షరాలది, ప్రస్తావము కూడా మూడు అక్షరాలది — ఇక్కడ సమతా ఉంది. ఆదియే రెండు అక్షరాలది, ప్రతిహారము నాలుగు అక్షరాలది — ఇక్కడ కూడా సమతా ఉంది. ఉద్గీథము మూడు అక్షరాలది, ఉపద్రవము నాలుగు అక్షరాలది — మూడు మూడు సమానంగా, ఒకటి మిగిలి, మూడు అవుతుంది. నిధనము మూడు అక్షరాలది. మొత్తం ఇరవై రెండు అక్షరాలు. ఇరవై ఒక అక్షరాలతో సూర్యుని చేరవచ్చు, ఎందుకంటే ఈ సూర్యుడు ఇరవై ఒక భాగాలుగా ఉన్నాడు. ఇరవై రెండు అక్షరాలతో, ఈ సూర్యుని దాటి, పరమ లోకాన్ని, దుఃఖరహిత లోకాన్ని పొందగలుగుతారు. ఎవరు ఇలా ధ్యానిస్తారో వారు సూర్యుని విజయాన్ని పొందుతారు; దాన్ని దాటి మరింత విజయాన్ని పొందుతారు. ఇప్పుడు, మనస్సే హింకారము, మాటే ప్రస్తావము, కంటే ఉద్గీథము, చెవే ప్రతిహారము, శ్వాసే నిధనము — ఇది ప్రాణాల్లో నాటిన గాయత్రి. ఎవరు ఇలా గాయత్రిని ప్రాణాల్లో నాటినదిగా తెలుసుకుంటారో వారు దీర్ఘాయుష్కులు, సంతానవంతులు, గొప్ప కీర్తిని పొందుతారు — ఇదే ఆచరణ. మరలా, అగ్ని చుట్టడం హింకారము, పొగ రావడం ప్రస్తావము, అగ్ని మండడం ఉద్గీథము, బొగ్గులు తయారవడం ప్రతిహారము, అగ్ని శాంతించడం నిధనము. ఇది అగ్నిలో నాటిన రథంతరము. ఎవరు దీన్ని తెలుసుకుంటారో వారు బ్రహ్మతేజస్సుతో ప్రకాశిస్తారు; దీర్ఘాయుష్కులు, సంతానవంతులు, కీర్తివంతులు అవుతారు. అగ్నికి ఎదురుగా నీరు తాగకూడదు, ఉమ్మకూడదు — ఇదే ఆచరణ. ఇంకా, సంభాషించడం హింకారము, తెలియజేయడం ప్రస్తావము, స్త్రీతో మిళితమవడం ఉద్గీథము, మళ్లీ మిళితమవడం ప్రతిహారము, కాలం గడవడం నిధనము, దాటి పోవడం కూడా నిధనమే. ఇది దంపతులలో నాటిన వామదేవ్యము. దీన్ని తెలియజేసినవారు దంపతిగా ఐక్యమవుతారు, సంతానం కలుగుతుంది, దీర్ఘాయుష్కులు, కీర్తివంతులు అవుతారు. ఎలాంటి స్త్రీని కూడా దూరంగా చూడకూడదు — ఇదే ఆచరణ. సూర్యుని ఉదయమే హింకారము, పూర్వాహ్నం ప్రస్తావము, మధ్యాహ్నం ఉద్గీథము, అపరాహ్నం ప్రతిహారము, సూర్యాస్తమయం నిధనము. ఇది సూర్యునిలో నాటిన బృహత్ సామము. దీన్ని తెలుసుకున్నవారు ప్రకాశిస్తారు, దీర్ఘాయుష్కులు, సంతానవంతులు, కీర్తివంతులు అవుతారు. ప్రకాశించే సూర్యుని నిందించకూడదు — ఇదే ఆచరణ. మేఘాలు కూడడం హింకారము, మేఘం పుట్టడం ప్రస్తావము, వాన పడటం ఉద్గీథము, మెరుపు, మోగుడు ప్రతిహారము, వాన ఆగిపోవడం నిధనము. ఇది వర్షమేఘంలో నాటిన వైరూప సామము. దీన్ని తెలిసినవారు అన్ని రకాల పశువులను పొందుతారు, దీర్ఘాయుష్కులు, కీర్తివంతులు అవుతారు. వానపడి మేఘాన్ని నిందించకూడదు — ఇదే ఆచరణ. వసంతం హింకారము, గ్రీష్మం ప్రస్తావము, వర్షాకాలం ఉద్గీథము, శరదృతువు ప్రతిహారము, హేమంతం నిధనము. ఇది ఋతువులలో నాటిన వైరాజ సామము. దీన్ని తెలుసుకున్నవారు సంతాన, పశు, బ్రహ్మతేజస్సుతో ప్రకాశిస్తారు, దీర్ఘాయుష్కులు, కీర్తివంతులు అవుతారు. ఋతువులను నిందించకూడదు — ఇదే ఆచరణ. భూమి హింకారము, అంతరిక్షం ప్రస్తావము, స్వర్గం ఉద్గీథము, దిక్కులు ప్రతిహారము, సముద్రం నిధనము. ఇది లోకాలలో నాటిన శక్వరి సామము. దీన్ని తెలుసుకున్నవారు లోకాల అధిపతులు అవుతారు, దీర్ఘాయుష్కులు, కీర్తివంతులు అవుతారు. లోకాల్ని నిందించకూడదు — ఇదే ఆచరణ. మేగ (ఆటుకూర) హింకారము, గొర్రె ప్రస్తావము, ఆవు ఉద్గీథము, కుదిరే ప్రత్తిహారము, మనిషే నిధనము. ఇది జంతువుల్లో నాటిన రేవతీ సామము. దీన్ని తెలిసినవారు పశు సంపదను పొందుతారు, దీర్ఘాయుష్కులు, కీర్తివంతులు అవుతారు. జంతువులను నిందించకూడదు — ఇదే ఆచరణ. జుట్టు హింకారము, చర్మం ప్రస్తావము, మాంసం ఉద్గీథము, ఎముక ప్రతిహారము, మెదడు నిధనము. ఇది అవయవాలలో నాటిన యజ్ఞాయజ్ఞీయ సామము. దీన్ని తెలిసినవారు దృఢమైన అవయవాలు పొందుతారు, ఏ అవయవంలోనూ లోపం ఉండదు, దీర్ఘాయుష్కులు, కీర్తివంతులు అవుతారు. ఏడాది పాటు మెదడు తినకూడదు, లేదా ఎప్పటికీ తినకూడదు — ఇదే ఆచరణ. అగ్ని హింకారము, వాయువు ప్రస్తావము, సూర్యుడు ఉద్గీథము, నక్షత్రాలు ప్రతిహారము, చంద్రుడు నిధనము. ఇది దేవతల్లో నాటిన రాజన సామము. దీన్ని తెలిసినవారు లోకాన్ని, సృష్టిని, దేవతలతో ఐక్యాన్ని పొందుతారు, దీర్ఘాయుష్కులు, కీర్తివంతులు అవుతారు. బ్రాహ్మణులను నిందించకూడదు — ఇదే ఆచరణ. త్రయీ వేదం హింకారము, మూడు లోకాలు ప్రస్తావము, అగ్ని, వాయువు, సూర్యుడు ఉద్గీథము, నక్షత్రాలు, పక్షులు, కిరణాలు ప్రతిహారము, సర్పాలు, గంధర్వులు, పితృదేవతలు నిధనము. ఈ సామము సమస్తంలో నాటివుంది. దీనిని ఇలా తెలుసుకున్నవాడు సమస్తమూ అవుతాడు.