அத யத்ரைததபலிமாநம் நீதோ பவதி தமபித ஆஸீநா ஆஹுர்ஜாநாஸி மாம் ஜாநாஸி மாமிதி ஸ யாவதஸ்மாச்சரீராதநுத்க்ராந்தோ பவதி தாவஜ்ஜாநாதி
ஒருவன் பலவீனமான நிலையில் கொண்டு செல்லப்படும்போது, அருகில் அமர்ந்தவர்கள், 'நீ என்னை அறிகிறாயா? அறிகிறாயா?' என்று கேட்கிறார்கள். அவன் இந்த உடலை விட்டு பிரியாதவரை அறிகிறான்.
அத யத்ரைததஸ்மாச்சரீராதுத்க்ராமத்யதைதைரேவ ரஶ்மிபிரூர்த்வமாக்ரமதே ஸ ஓமிதி வா ஹோத்வா மீயதே ஸ யாவத்க்ஷிப்யேந்மநஸ்தாவதாதித்யம் கச்சத்யேதத்வை கலு லோகத்வாரம் விதுஷாம் ப்ரபதநம் நிரோதோऽவிதுஷாம்
ஒருவன் இந்த உடலை விட்டு வெளியேறும்போது, அவன் அதே கதிர்கள் வழியாக மேலே செல்கிறான். 'ஓம்' என்ற ஒலியுடன் அவன் எடுத்துச் செல்லப்படுகிறான். மனம் எவ்வளவு விரைவாக செல்லுமோ, அவ்வளவு நேரம் அவன் சூரியனை அடைகிறான். இது உண்மையில் உலகங்களுக்கான வாயில்; அறிவுள்ளவர்களுக்கு வழி, அறியாதவர்களுக்கு முடிவு.
ததேஷ ஶ்லோகஃ। ஶதம் சைகா ச ஹ்ரு'தயஸ்ய நாட்யஸ்தாஸாம் மூர்தாநமபிநிஃஸ்ரு'தைகா । தயோர்த்வமாயந்நம்ரு'தத்வமேதி விஷ்வங்ஙந்யா உத்க்ரமணே பவந்த்யுத்க்ரமணே பவந்தி
இதோ ஒரு பாடல்: இதயத்தில் நூற்று ஒன்று நரம்புகள் உள்ளன; அவற்றில் ஒன்று தலைக்கு மேலே செல்கிறது. அதில் மேலே சென்றால் அமரத்துவம் அடைகிறான்; மற்ற எல்லா நரம்புகள் வெளியேறுவதற்காகவே உள்ளன.
ய ஆத்மாபஹதபாப்மா விஜரோ விம்ரு'த்யுர்விஶோகோ விஜிகத்ஸோऽபிபாஸஃ ஸத்யகாமஃ ஸத்யஸங்கல்பஃ ஸோऽந்வேஷ்டவ்யஃ ஸ விஜிஜ்ஞாஸிதவ்யஃ ஸ ஸர்வாꣳஶ்ச லோகாநாப்நோதி ஸர்வாꣳஶ்ச காமாந்யஸ்தமாத்மாநமநுவித்ய விஜாநாதீதி ஹ ப்ரஜாபதிருவாச
பாவம் இல்லாத, வயது இல்லாத, மரணம் இல்லாத, துயரம் இல்லாத, பசிக்காத, தாகமில்லாத, உண்மை ஆசைகள் கொண்ட, உண்மை எண்ணங்கள் கொண்ட ஆத்மாவைத் தேட வேண்டும், அறிய வேண்டும். அந்த ஆத்மாவை அறிந்து உணர்ந்தவன் எல்லா உலகங்களையும், எல்லா ஆசைகளையும் அடைகிறான் என்று பிரஜாபதி கூறினார்.
தத்தோபயே தேவாஸுரா அநுபுபுதிரே தே ஹோசுர்ஹந்த தமாத்மாநமந்வேச்சாமோ யமாத்மாநமந்விஷ்ய ஸர்வாꣳஶ்ச லோகாநாப்நோதி ஸர்வாꣳஶ்ச காமாநிதீந்த்ரோ ஹைவ தேவாநாமபிப்ரவவ்ராஜ விரோசநோऽஸுராணாம் தௌ ஹாஸம்விதாநாவேவ ஸமித்பாணீ ப்ரஜாபதிஸகாஶமாஜக்மதுஃ
இந்த வார்த்தைகளை தேவர்கள் மற்றும் அசுரர்கள் இருவரும் கேட்டனர். அவர்கள், 'அந்த ஆத்மாவை நாம் தேடுவோம்; அதை அறிந்தால் எல்லா உலகங்களும், எல்லா ஆசைகளும் கிடைக்கும்' என்று கூறினார்கள். தேவர்களில் இந்திரன், அசுரர்களில் விரோசனன், இருவரும் கையில் சமிது எடுத்துக் கொண்டு பிரஜாபதியை அணைந்தனர்.
தௌ ஹ ப்ரஜாபதிருவாச ய ஏஷோऽக்ஷிணி புருஷோ த்ரு'ஶ்யத ஏஷ ஆத்மேதி ஹோவாசைததம்ரு'தமபயமேதத்ப்ரஹ்மேத்யத யோऽயம் பகவோऽப்ஸு பரிக்யாயதே யஶ்சாயமாதர்ஶே கதம ஏஷ இத்யேஷ உ ஏவைஷு ஸர்வேஷ்வந்தேஷு பரிக்யாயத இதி ஹோவாச
பிரஜாபதி, 'கண்ணில் தெரியும் அந்த மனிதன் தான் ஆத்மா' என்று கூறினார். 'இது அமரமானது, அஞ்சாதது, இது பிரம்மம்' என்றார். அவர்கள், 'அய்யா, நீரில் தெரியும் உருவம், கண்ணாடியில் தெரியும் உருவம், இதில் எது?' என்று கேட்டனர். அவர், 'அவை எல்லாவற்றிலும் அதே உருவம் தெரிகிறது' என்று பதிலளித்தார்.
உதஶராவ ஆத்மாநமவேக்ஷ்ய யதாத்மநோ ந விஜாநீதஸ்தந்மே ப்ரப்ரூதமிதி தௌ ஹோதஶராவேऽவேக்ஷாஞ்சக்ராதே தௌ ஹ ப்ரஜாபதிருவாச கிம் பஶ்யத இதி தௌ ஹோசதுஃ ஸர்வமேவேதமாவாம் பகவ ஆத்மாநம் பஶ்யாவ ஆ லோமப்யஃ ஆநகேப்யஃ ப்ரதிரூபமிதி
தௌ ஹ ப்ரஜாபதிருவாச ஸாத்வலங்க்ரு'தௌ ஸுவஸநௌ பரிஷ்க்ரு'தௌ பூத்வோதஶராவேऽவேக்ஷேதாமிதி தௌ ஹ ஸாத்வலங்க்ரு'தௌ ஸுவஸநௌ பரிஷ்க்ரு'தௌ பூத்வோதஶராவேऽவேக்ஷாஞ்சக்ராதே தௌ ஹ ப்ரஜாபதிருவாச கிம் பஶ்யத இதி
பிரஜாபதி, 'நீங்கள் நன்றாக அலங்காரம் செய்து, நல்ல vasthiram அணிந்து, அழகாக அலங்கரித்து, பிறகு நீர் பாத்திரத்தில் பாருங்கள்' என்றார். அவர்கள் அப்படியே செய்து, நீர் பாத்திரத்தில் பார்த்தனர். பிரஜாபதி, 'நீங்கள் என்ன பார்க்கிறீர்கள்?' என்று கேட்டார்.
தௌ ஹோசதுர்யதைவேதமாவாம் பகவஃ ஸாத்வலங்க்ரு'தௌ ஸுவஸநௌ பரிஷ்க்ரு'தௌ ஸ்வ ஏவமேவேமௌ பகவஃ ஸாத்வலங்க்ரு'தௌ ஸுவஸநௌ பரிஷ்க்ரு'தாவித்யேஷ ஆத்மேதி ஹோவாசைததம்ரு'தமபயமேதத்ப்ரஹ்மேதி தௌ ஹ ஶாந்தஹ்ரு'தயௌ ப்ரவவ்ரஜதுஃ
அவர்கள், 'எப்படி நாங்கள் இங்கே அழகாக அலங்காரம் செய்து, vasthiram அணிந்து, அழகாக இருக்கிறோமோ, அதுபோலவே பிரதிபலிப்பிலும் இருக்கிறோம்' என்று பதிலளித்தனர். 'இதுவே ஆத்மா; இது அமரமானது, அஞ்சாதது, இது பிரம்மம்' என்று பிரஜாபதி கூறினார். இருவரும் அமைதியான மனதுடன் புறப்பட்டனர்.
தஸ்மாதப்யத்யேஹாததாநமஶ்ரத்ததாநமயஜமாநமாஹுராஸுரோ பதேத்யஸுராணாꣳ ஹ்யேஷோபநிஷத்ப்ரேதஸ்ய ஶரீரம் பிக்ஷயா வஸநேநாலங்காரேணேதி ஸꣳஸ்குர்வந்த்யேதேந ஹ்யமும் லோகம் ஜேஷ்யந்தோ மந்யந்தே
அதனால், இன்றும், கொடுப்பவன், நம்பிக்கை இல்லாதவன், யாகம் செய்யாதவன் குறித்து, 'அவன் உண்மையில் அசுரன்' என்று கூறுகிறார்கள். அசுரர்களின் உபதேசம் இதுவே: இறந்தவரின் உடலை உணவு, vasthiram, அலங்காரம் கொண்டு அலங்கரிக்கிறார்கள்; இதனால் அந்த உலகத்தை வெல்வோம் என்று நினைக்கிறார்கள்.
ஏவமேவைஷ மகவந்நிதி ஹோவாசைதம் த்வேவ தே பூயோऽநுவ்யாக்யாஸ்யாமி வஸாபராணி த்வாத்ரிꣳஶதம் வர்ஷாணீதி ஸ ஹாபராணி த்வாத்ரிꣳஶதம் வர்ஷாண்யுவாஸ தஸ்மை ஹோவாச
பிரஜாபதி சொன்னார்: "அப்படித்தான், மகாவன். ஆனால் இதை நான் உனக்கு இன்னும் விரிவாக விளக்குவேன். இன்னும் முப்பத்தி இரண்டு ஆண்டுகள் இங்கு தங்கி இரு." அவன் அந்த முப்பத்தி இரண்டு ஆண்டுகளும் தங்கினான். பிறகு பிரஜாபதி அவனிடம் பேசினார்.
ய ஏஷ ஸ்வப்நே மஹீயமாநஶ்சரத்யேஷ ஆத்மேதி ஹோவாசைததம்ரு'தமபயமேதத்ப்ரஹ்மேதி ஸ ஹ ஶாந்தஹ்ரு'தயஃ ப்ரவவ்ராஜ ஸ ஹாப்ராப்யைவ தேவாநேதத்பயம் ததர்ஶ தத்யத்யபீதꣳ ஶரீரமந்தம் பவத்யநந்தஃ ஸ பவதி யதி ஸ்ராமமஸ்ராமோ நைவைஷோऽஸ்ய தோஷேண துஷ்யதி
ந வதேநாஸ்ய ஹந்யதே நாஸ்ய ஸ்ராம்யேண ஸ்ராமோ க்நந்தி த்வேவைநம் விச்சாதயந்தீவாப்ரியவேத்தேவ பவத்யபி ரோதிதீவ நாஹமத்ர போக்யம் பஶ்யாமீதி
இந்த உடல் இறந்தாலும் அவன் அழியவில்லை; உடலின் சோர்வால் அவன் பாதிக்கப்படுவதில்லை; ஆனால், அவனை மூடியது போல, அவன் விரும்பாததை அறிந்தது போல, அழுகிறான் போல தோன்றும். இங்கே எனக்கு எந்த சந்தோஷமும் தெரியவில்லை.
ஸ ஸமித்பாணிஃ புநரேயாய தꣳ ஹ ப்ரஜாபதிருவாச மகவந்யச்சாந்தஹ்ரு'தயஃ ப்ராவ்ராஜீஃ கிமிச்சந்புநராகம இதி ஸ ஹோவாச தத்யத்யபீதம் பகவஃ ஶரீரமந்தம் பவத்யநந்தஃ ஸ பவதி யதி ஸ்ராமமஸ்ராமோ நைவைஷோऽஸ்ய தோஷேண துஷ்யதி
ஸ ஸமித்பாணிஃ புநரேயாய தꣳ ஹ ப்ரஜாபதிருவாச மகவந்யச்சாந்தஹ்ரு'தயஃ ப்ராவ்ராஜீஃ கிமிச்சந்புநராகம இதி ஸ ஹோவாச நாஹ கல்வயம் பகவ ஏவꣳ ஸம்ப்ரத்யாத்மாநம் ஜாநாத்யயமஹமஸ்மீதி நோ ஏவேமாநி பூதாநி விநாஶமேவாபீதோ பவதி நாஹமத்ர போக்யம் பஶ்யாமீதி
ஏவமேவைஷ மகவந்நிதி ஹோவாசைதம் த்வேவ தே பூயோऽநுவ்யாக்யாஸ்யாமி நோ ஏவாந்யத்ரைதஸ்மாத்வஸாபராணி பஞ்ச வர்ஷாணீதி ஸ ஹாபராணி பஞ்ச வர்ஷாண்யுவாஸ தாந்யேகஶதꣳ ஸம்பேதுரேதத்தத்யதாஹுரேகஶதꣳ ஹ வை வர்ஷாணி மகவாந்ப்ரஜாபதௌ ப்ரஹ்மசர்யமுவாஸ தஸ்மை ஹோவாச
மகவந்மர்த்யம் வா இதꣳ ஶரீரமாத்தம் ம்ரு'த்யுநா ததஸ்யாம்ரு'தஸ்யாஶரீரஸ்யாத்மநோऽதிஷ்டாநமாத்தோ வை ஸஶரீரஃ ப்ரியாப்ரியாப்யாம் ந வை ஸஶரீரஸ்ய ஸதஃ ப்ரியாப்ரியயோரபஹதிரஸ்த்யஶரீரம் வாவ ஸந்தம் ந ப்ரியாப்ரியே ஸ்ப்ரு'ஶதஃ
மகாவன், இந்த மரணமடைந்த உடல், மரணத்தால் பிடிக்கப்பட்டது. அதில் அமரமான, உடலற்ற ஆத்மா இருக்கிறது. உடலுடன் இருப்பவன், இன்பமும் துன்பமும் அனுபவிக்கிறான்; உடலுடன் இருப்பவருக்கு, இன்பத்திலிருந்தும் துன்பத்திலிருந்தும் விடுபட முடியாது. ஆனால் உடலற்றவன், இன்பமும் துன்பமும் அவனைத் தொடாது.
அஶரீரோ வாயுரப்ரம் வித்யுத்ஸ்தநயித்நுரஶரீராண்யேதாநி தத்யதைதாந்யமுஷ்மாதாகாஶாத்ஸமுத்தாய பரம் ஜ்யோதிருபஸம்பத்ய ஸ்வேந ரூபேணாபிநிஷ்பத்யந்தே
காற்றும், மேகமும், மின்னலும், இடியும்—all உடலற்றவை. இவை எல்லாம் அந்த ஆகாயத்திலிருந்து எழுந்து, உயர்ந்த ஒளியை அடைந்து, தங்களது இயல்பில் தோன்றுகின்றன.
அத யத்ரைததாகாஶமநுவிஷண்ணம் சக்ஷுஃ ஸ சாக்ஷுஷஃ புருஷோ தர்ஶநாய சக்ஷுரத யோ வேதேதம் ஜிக்ராணீதி ஸ ஆத்மா கந்தாய க்ராணமத யோ வேதேதமபிவ்யாஹராணீதி ஸ ஆத்மாபிவ்யாஹாராய வாகத யோ வேதேதꣳ ஶ்ரு'ணவாநீதி ஸ ஆத்மா ஶ்ரவணாய ஶ்ரோத்ரம்
அத யோ வேதேதம் மந்வாநீதி ஸாத்மா மநோऽஸ்ய தைவம் சக்ஷுஃ ஸ வா ஏஷ ஏதேந தைவேந சக்ஷுஷா மநஸைதாந்காமாந்பஶ்யந்ரமதே ய ஏதே ப்ரஹ்மலோகே
"நான் சிந்திக்கிறேன்" என்று அறிந்தவன், அவனே சிந்தனைக்கு ஆத்மா, மனம் அவனது தெய்வக் கண். இந்த தெய்வக் கண் மூலம், மனத்துடன், பிரம்மலோகத்தில் உள்ள ஆசைகளைப் பார்த்து, அவற்றில் மகிழ்கிறான்.
தம் வா ஏதம் தேவா ஆத்மாநமுபாஸதே தஸ்மாத்தேஷாꣳ ஸர்வே ச லோகா ஆத்தாஃ ஸர்வே ச காமாஃ ஸ ஸர்வாꣳஶ்ச லோகாநாப்நோதி ஸர்வாꣳஶ்ச காமாந்யஸ்தமாத்மாநமநுவித்ய விஜாநாதீதி ஹ ப்ரஜாபதிருவாச ப்ரஜாபதிருவாச
தேவர்கள் இந்த ஆத்மாவைத் துதிக்கிறார்கள். அதனால் அவர்களுக்கு எல்லா உலகங்களும், எல்லா ஆசைகளும் சொந்தமாகும். இந்த ஆத்மாவை அறிந்து, அதைப் பின்பற்றி வாழ்பவன், எல்லா உலகங்களையும், எல்லா ஆசைகளையும் அடைகிறான். இப்படியே பிரஜாபதி கூறினார்.
ஶ்யாமாச்சபலம் ப்ரபத்யே ஶபலாச்ச்யாமம் ப்ரபத்யேऽஶ்வ இவ ரோமாணி விதூய பாபம் சந்த்ர இவ ராஹோர்முகாத்ப்ரமுச்ய தூத்வா ஶரீரமக்ரு'தம் க்ரு'தாத்மா ப்ரஹ்மலோகமபிஸம்பவாமீத்யபிஸம்பவாமீதி
கருப்பிலிருந்து கலர்ச்சியுள்ளதைக் கேட்கிறேன்; கலர்ச்சியிலிருந்து கருப்பை நாடுகிறேன். குதிரை தன் முடியை உதிர்த்துவிடும் போல், சந்திரன் ராகுவின் வாயிலிருந்து விடுபடும் போல், பாவங்களை நீக்கி, உடலை விட்டு, சுயத்தை உணர்ந்து, பிரம்மலோகத்தை அடைகிறேன்—அப்படியே அடைகிறேன்.
தௌ ஹ த்வாத்ரிꣳஶதம் வர்ஷாணி ப்ரஹ்மசர்யமூஷதுஸ்தௌ ஹ ப்ரஜாபதிருவாச கிமிச்சந்தாவாஸ்தமிதி । தௌ ஹோசதுர்ய ஆத்மாபஹதபாப்மா விஜரோ விம்ரு'த்யுர்விஶோகோ விஜிகத்ஸோऽபிபாஸஃ ஸத்யகாமஃ ஸத்யஸங்கல்பஃ ஸோऽந்வேஷ்டவ்யஃ ஸ விஜிஜ்ஞாஸிதவ்யஃ ஸ ஸர்வாꣳஶ்ச லோகாநாப்நோதி ஸர்வாꣳஶ்ச காமாந்யஸ்தமாத்மாநமநுவித்ய விஜாநாதீதி பகவதோ வசோ வேதயந்தே தமிச்சந்தாவவாஸ்தமிதி
அவர்கள் முப்பத்தி இரண்டு ஆண்டுகள் தவம் செய்தனர். பிரஜாபதி, 'நீங்கள் எதை விரும்பி வந்தீர்கள்?' என்று கேட்டார். அவர்கள், 'பாவம் இல்லாத, வயது இல்லாத, மரணம் இல்லாத, துயரம் இல்லாத, பசிக்காத, தாகமில்லாத, உண்மை ஆசைகள், உண்மை எண்ணங்கள் கொண்ட ஆத்மாவைத் தேட வேண்டும், அறிய வேண்டும். அந்த ஆத்மாவை அறிந்து உணர்ந்தவன் எல்லா உலகங்களையும், எல்லா ஆசைகளையும் அடைகிறான். இதைத் தான் நாங்கள் விரும்பி வந்தோம், நீங்கள் சொன்னபடி' என்று பதிலளித்தனர்.
ஒரு நீர் பாத்திரத்தில் தங்களைப் பார்த்து, 'நாம் ஆத்மாவை அறியவில்லை என்றால், அதை எங்களுக்கு சொல்லுங்கள்' என்று கூறினர். அவர்கள் நீர் பாத்திரத்தில் பார்த்தனர். பிரஜாபதி, 'நீங்கள் என்ன பார்க்கிறீர்கள்?' என்று கேட்டார். அவர்கள், 'நாங்கள் முழு உடலையும், முடி முதல் நகங்கள் வரை, பிரதிபலிப்பாக பார்க்கிறோம்' என்று பதிலளித்தனர்.
தௌ ஹாந்வீக்ஷ்ய ப்ரஜாபதிருவாசாநுபலப்யாத்மாநமநுவித்ய வ்ரஜதோ யதர ஏததுபநிஷதோ பவிஷ்யந்தி தேவா வாஸுரா வா தே பராபவிஷ்யந்தீதி ஸ ஹ ஶாந்தஹ்ரு'தய ஏவ விரோசநோऽஸுராஞ்ஜகாம தேப்யோ ஹைதாமுபநிஷதம் ப்ரோவாசாத்மைவேஹ மஹய்ய ஆத்மா பரிசர்ய ஆத்மாநமேவேஹ மஹயந்நாத்மாநம் பரிசரந்நுபௌ லோகாவவாப்நோதீமம் சாமும் சேதி
அவர்கள் புறப்பட்டதைப் பார்த்து, பிரஜாபதி, 'அவர்கள் ஆத்மாவை உணராமல் செல்கிறார்கள்; இந்த உபதேசத்தை யார் ஏற்கிறார்களோ, அவர்கள் தோற்கடிக்கப்படுவார்கள்' என்று கூறினார். விரோசனன் அமைதியான மனதுடன் அசுரர்களிடம் சென்று, 'இங்கே ஆத்மாவை பெருமைப்படுத்த வேண்டும், ஆத்மாவை சேவை செய்ய வேண்டும்; ஆத்மாவை பெருமைப்படுத்தி, சேவை செய்தால் இந்த உலகத்தையும், மறுஉலகத்தையும் அடையலாம்' என்று உபதேசம் செய்தான்.
அத ஹேந்த்ரோऽப்ராப்யைவ தேவாநேதத்பயம் ததர்ஶ யதைவ கல்வயமஸ்மிஞ்சரீரே ஸாத்வலம்க்ரு'தே ஸாத்வலங்க்ரு'தோ பவதி ஸுவஸநே ஸுவஸநஃ பரிஷ்க்ரு'தே பரிஷ்க்ரு'த ஏவமேவாயமஸ்மிந்நந்தேऽந்தோ பவதி ஸ்ராமே ஸ்ராமஃ பரிவ்ரு'க்ணே பரிவ்ரு'க்ணோऽஸ்யைவ ஶரீரஸ்ய நாஶமந்வேஷ நஶ்யதி நாஹமத்ர போக்யம் பஶ்யாமீதி
அப்போது இந்திரன், தேவர்களை அடையாமல், ஒரு ஆபத்தை கவனித்தான்: இந்த உடல் அழகாக அலங்கரிக்கப்பட்டால், நாமும் அழகாக அலங்கரிக்கப்படுவோம்; நல்ல vasthiram அணிந்தால், நாமும் நல்ல vasthiram அணிந்தவர்களாக இருப்போம்; தூய்மையாக இருந்தால், நாமும் தூய்மையாக இருப்போம். அதுபோல், இந்த உடல் குருடாக இருந்தால், நாமும் குருடாகவே இருப்போம்; சோர்வாக இருந்தால், நாமும் சோர்வாகவே இருப்போம்; காயம் அடைந்தால், நாமும் காயம் அடைந்தவர்களாகவே இருப்போம். இந்த உடல் அழிந்துவிட்டால், நாமும் அழிந்துவிடுகிறோம். இங்கே எனக்கு எந்த சந்தோஷமும் தெரியவில்லை.
ஸ ஸமித்பாணிஃ புநரேயாய தꣳ ஹ ப்ரஜாபதிருவாச மகவந்யச்சாந்தஹ்ரு'தயஃ ப்ராவ்ராஜீஃ ஸார்தம் விரோசநேந கிமிச்சந்புநராகம இதி ஸ ஹோவாச யதைவ கல்வயம் பகவோऽஸ்மிஞ்சரீரே ஸாத்வலங்க்ரு'தே ஸாத்வலங்க்ரு'தோ பவதி ஸுவஸநே ஸுவஸநஃ பரிஷ்க்ரு'தே பரிஷ்க்ரு'த ஏவமேவாயமஸ்மிந்நந்தேऽந்தோ பவதி ஸ்ராமே ஸ்ராமஃ பரிவ்ரு'க்ணே பரிவ்ரு'க்ணோऽஸ்யைவ ஶரீரஸ்ய நாஶமந்வேஷ நஶ்யதி நாஹமத்ர போக்யம் பஶ்யாமீதி
அவன் சமித் கொண்டு மீண்டும் வந்தான். பிரஜாபதி அவனைப் பார்த்து, "மகாவன், நீ சாந்தமான மனதுடன், விரோசனனுடன் சேர்ந்து பிரம்மச்சரிய வாழ்வு வாழ்ந்து திரும்ப வந்துள்ளாய். நீ எதை நாடி மீண்டும் வந்தாய்?" என்று கேட்டார். அவன் பதிலளித்தான்: "பெருமையே, இந்த உடல் அழகாக அலங்கரிக்கப்பட்டால், நாமும் அழகாகவே இருப்போம்; நல்ல vasthiram அணிந்தால், நாமும் நல்ல vasthiram அணிந்தவர்களாக இருப்போம்; தூய்மையாக இருந்தால், நாமும் தூய்மையாக இருப்போம். அதுபோல், இந்த உடல் குருடாக இருந்தால், நாமும் குருடாகவே இருப்போம்; சோர்வாக இருந்தால், நாமும் சோர்வாகவே இருப்போம்; காயம் அடைந்தால், நாமும் காயம் அடைந்தவர்களாகவே இருப்போம். இந்த உடல் அழிந்துவிட்டால், நாமும் அழிந்துவிடுகிறோம். இங்கே எனக்கு எந்த சந்தோஷமும் தெரியவில்லை."
"கனவில் மகிமை பெற்று சஞ்சரிப்பவன், அவனே ஆத்மா," என்று பிரஜாபதி கூறினார். "இவன் அமரன், அஞ்சாதவன், இவன் பிரம்மம்." இந்திரன் சாந்தமான மனதுடன் பிரயாணம் செய்தான். தேவர்களை அடையாமல், அவன் ஒரு ஆபத்தை கவனித்தான்: இந்த உடல் குருடாக இருந்தாலும், அவன் குருடன் அல்ல; சோர்வாக இருந்தாலும், அவன் சோர்வடைவதில்லை; இந்த உடலின் குறைகளால் அவனுக்கு எதுவும் ஆகாது.
அவன் சமித் கொண்டு மீண்டும் வந்தான். பிரஜாபதி கேட்டார்: "மகாவன், நீ சாந்தமான மனதுடன், பிரம்மச்சரிய வாழ்வு வாழ்ந்து திரும்ப வந்துள்ளாய். நீ எதை நாடி மீண்டும் வந்தாய்?" அவன் பதிலளித்தான்: "பெருமையே, இந்த உடல் குருடாக இருந்தாலும், அவன் குருடன் அல்ல; சோர்வாக இருந்தாலும், அவன் சோர்வடைவதில்லை; இந்த உடலின் குறைகளால் அவனுக்கு எதுவும் ஆகாது."
ந வதேநாஸ்ய ஹந்யதே நாஸ்ய ஸ்ராம்யேண ஸ்ராமோ க்நந்தி த்வேவைநம் விச்சாதயந்தீவாப்ரியவேத்தேவ பவத்யபி ரோதிதீவ நாஹமத்ர போக்யம் பஶ்யாமீத்யேவமேவைஷ மகவந்நிதி ஹோவாசைதம் த்வேவ தே பூயோऽநுவ்யாக்யாஸ்யாமி வஸாபராணி த்வாத்ரிꣳஶதம் வர்ஷாணீதி ஸ ஹாபராணி த்வாத்ரிꣳஶதம் வர்ஷாண்யுவாஸ தஸ்மை ஹோவாச
இந்த உடல் இறந்தாலும் அவன் அழியவில்லை; உடலின் சோர்வால் அவன் பாதிக்கப்படுவதில்லை; ஆனால், அவனை மூடியது போல, அவன் விரும்பாததை அறிந்தது போல, அழுகிறான் போல தோன்றும். இங்கே எனக்கு எந்த சந்தோஷமும் தெரியவில்லை. "அப்படித்தான், மகாவன்," என்று பிரஜாபதி கூறினார். "இதையும் நான் உனக்கு இன்னும் விளக்குவேன். இன்னும் முப்பத்தி இரண்டு ஆண்டுகள் இங்கு தங்கி இரு." அவன் அந்த முப்பத்தி இரண்டு ஆண்டுகளும் தங்கினான். பிறகு பிரஜாபதி அவனிடம் பேசினார்.
ஸமஸ்தஃ ஸம்ப்ரஸந்நஃ ஸ்வப்நம் ந விஜாநாத்யேஷ ஆத்மேதி ஹோவாசைததம்ரு'தமபயமேதத்ப்ரஹ்மேதி ஸ ஹ ஶாந்தஹ்ரு'தயஃ ப்ரவவ்ராஜ ஸ ஹாப்ராப்யைவ தேவாநேதத்பயம் ததர்ஶ நாஹ கல்வயமேவꣳ ஸம்ப்ரத்யாத்மாநம் ஜாநாத்யயமஹமஸ்மீதி நோ ஏவேமாநி பூதாநி விநாஶமேவாபீதோ பவதி நாஹமத்ர போக்யம் பஶ்யாமீதி
முழுமையாக அமைதியடைந்து, கனவு தெரியாமல் இருப்பவன், அவனே ஆத்மா என்று பிரஜாபதி கூறினார். "இவன் அமரன், அஞ்சாதவன், இவன் பிரம்மம்." இந்திரன் சாந்தமான மனதுடன் பிரயாணம் செய்தான். தேவர்களை அடையாமல், அவன் ஒரு ஆபத்தை கவனித்தான்: இந்த நிலையில், அவன் தன்னை "நான் இதுவே" என்று அறியவில்லை; இந்த உயிர்கள் அவனுக்காக அழிவதில்லை. இங்கே எனக்கு எந்த சந்தோஷமும் தெரியவில்லை.
அவன் சமித் கொண்டு மீண்டும் வந்தான். பிரஜாபதி கேட்டார்: "மகாவன், நீ சாந்தமான மனதுடன், பிரம்மச்சரிய வாழ்வு வாழ்ந்து திரும்ப வந்துள்ளாய். நீ எதை நாடி மீண்டும் வந்தாய்?" அவன் பதிலளித்தான்: "பெருமையே, இந்த நிலையில், அவன் தன்னை 'நான் இதுவே' என்று அறியவில்லை; இந்த உயிர்கள் அவனுக்காக அழிவதில்லை. இங்கே எனக்கு எந்த சந்தோஷமும் தெரியவில்லை."
பிரஜாபதி சொன்னார்: "அப்படித்தான், மகாவன். ஆனால் இதை நான் உனக்கு இன்னும் விரிவாக விளக்குவேன், வேறு எங்கும் இல்லை, இதிலேயே. இன்னும் ஐந்து ஆண்டுகள் இங்கு தங்கி இரு." அவன் அந்த ஐந்து ஆண்டுகளும் தங்கினான். இவை சேர்த்து நூறு ஆண்டுகள் ஆனது. இப்படித்தான் மகாவன், பிரஜாபதியிடம் நூறு ஆண்டுகள் பிரம்மச்சரிய வாழ்ந்தான். பிறகு பிரஜாபதி அவனிடம் பேசினார்.
ஏவமேவைஷ ஸம்ப்ரஸாதோऽஸ்மாச்சரீராத்ஸமுத்தாய பரம் ஜ்யோதிருபஸம்பத்ய ஸ்வேந ரூபேணாபிநிஷ்பத்யதே ஸ உத்தமபுருஷஃ ஸ தத்ர பர்யேதி ஜக்ஷத்க்ரீடந்ரமமாணஃ ஸ்த்ரீபிர்வா யாநைர்வா ஜ்ஞாதிபிர்வா நோபஜநꣳ ஸ்மரந்நிதꣳ ஶரீரꣳ ஸ யதா ப்ரயோக்ய ஆசரணே யுக்த ஏவமேவாயமஸ்மிஞ்சரீரே ப்ராணோ யுக்தஃ
அதேபோல், அமைதியானவன், இந்த உடலை விட்டு எழுந்து, உயர்ந்த ஒளியை அடைந்து, தன் இயல்பில் தோன்றுகிறான். அவனே உயர்ந்த புருஷன். அங்கே அவன் சாப்பிட்டு, விளையாடி, மகிழ்ந்து, பெண்களுடன், ரதங்களுடன், உறவினர்களுடன் சுற்றி மகிழ்கிறான்; பிறந்த இந்த உடலை அவன் நினைவில் கொள்ளவில்லை. எப்படி ஒரு குதிரை ரதத்தில் கட்டப்பட்டு செல்கிறது, அதுபோல் உயிரும் இந்த உடலில் கட்டப்பட்டுள்ளது.
பிறகு, கண் ஆகாயத்தில் கலந்துவிட்டால், கண் சார்ந்தவன் பார்வைக்காக இருக்கிறான். "நான் இதை மணக்கிறேன்" என்று அறிந்தவன், அவனே மணத்திற்கு ஆத்மா, மூக்கு மணம் அறிதற்காக. "நான் பேசுகிறேன்" என்று அறிந்தவன், அவனே பேச்சுக்கு ஆத்மா, வாக்கு பேசுதற்காக. "நான் கேட்கிறேன்" என்று அறிந்தவன், அவனே கேட்கும் ஆத்மா, செவி கேட்குதற்காக.
ஆகாஶோ வை நாம நாமரூபயோர்நிர்வஹிதா தே யதந்தரா தத்ப்ரஹ்ம ததம்ரு'தꣳ ஸ ஆத்மா ப்ரஜாபதேஃ ஸபாம் வேஶ்ம ப்ரபத்யே யஶோऽஹம் பவாமி ப்ராஹ்மணாநாம் யஶோ ராஜ்ஞாம் யஶோ விஶாம் யஶோऽஹமநுப்ராபத்ஸி ஸ ஹாஹம் யஶஸாம் யஶஃ ஶ்யேதமதத்கமதத்கꣳ ஶ்யேதம் லிந்து மாபிகாம் லிந்து மாபிகாம்
ஆகாயம் என்பது பெயரும் உருவும் விரியும் இடம். அவற்றுக்கு இடையில் இருப்பது தான் பிரம்மம், அது அமரமும், அது பிரஜாபதியின் ஆத்மாவும். நான் பிரஜாபதியின் சபையையும் வீடையும் நாடுகிறேன். நான் பிராமணர்களிடையே புகழ்பெறுகிறேன், அரசர்களிடையே புகழ்பெறுகிறேன், மக்களிடையே புகழ்பெறுகிறேன். புகழில் உயர்ந்த புகழை அடைந்தேன். இந்த புகழ் என்னை விட்டு போகாதிருக்கட்டும், இந்த சந்திரன் என்னை விட்டு போகாதிருக்கட்டும்.