यदा तृतीयायाः होमस्य साधनानि न समानीयन्ते, तदा यजमानः अग्नेः उत्तरतः उपविश्य, पृष्ठतः अग्निं कृत्वा, सूर्याय वैश्वदेवसाम्नः गायनं करोति। स सूर्यं प्रति प्रार्थयते — “हे भास्कर, त्वां वयं पश्येम, यः अस्य जगतः निर्बाधः द्वारः असि—स्वारा—हुमाज्यायोआ।” पुनः वैश्वदेवाय सूर्याय गायति—“हे भास्कर, त्वां वयं पश्येम, यः अस्य जगतः निर्बाधः द्वारः असि—साम्रा—हुमाज्यायोआ।” ततः स आहुतीं ददाति, एवं वदन्—“आदित्येभ्यः सर्वेभ्यश्च देवेभ्यः, स्वर्गे पृथिव्याम् च ये स्थिताः, तेषां नमः। यजमानस्य लोकं अन्विष्यत।” एष एव यजमानस्य लोकः। अत्र अहम् यजमानः अस्मि। एतत् जीवितं उपरि, “स्वाहा, प्रतिबन्धः भग्नः” इति उक्त्वा, उत्थाय गच्छति। अतः आदित्याः सर्वे देवाः च तृतीयां होमं ददति। य एवं वेद, स यज्ञस्य प्रमाणं वेद, स एव वेद। सूर्यः एव देवतानां अमृतम् अस्ति। तस्य यः तिर्यग् रश्मिः, स उपरिष्टात् पिप्पलिकः; मध्यं व्योम अपूपः; रश्मयः तस्य अपत्यानि। तस्य पूर्वदिशं प्रवर्तन्तः रश्मयः पूर्वाः अमृतनाड्यः; ऋक् मधुकृत्, ऋग्वेदः पुष्पम्, अमृतानि आपः एता ऋचः। एष एव ऋग्वेदः अव्यदधात्; तस्मात् अव्यदधात्, यशः, तेजः, इन्द्रियं, वीर्यं, अन्नं, रसं उत्पन्नम्। स तद् अमृतं अपिबत्; सूर्यस्य समीपम् उपाविशत्; एष एव सूर्यस्य रक्तः रूपः। अथ दक्षिणदिशं प्रवर्तन्तः रश्मयः तस्य दक्षिणाः अमृतनाड्यः; यजुः मधुकृत्, यजुर्वेदः पुष्पम्, अमृतानि आपः एता यजूंषि। एष एव यजुर्वेदः अव्यदधात्; तस्मात् अव्यदधात्, यशः, तेजः, इन्द्रियं, वीर्यं, अन्नं, रसं उत्पन्नम्। स तद् अमृतं अपिबत्; सूर्यस्य समीपम् उपाविशत्; एष एव सूर्यस्य शुक्लः रूपः। पश्चिमदिशं प्रवर्तन्तः रश्मयः पश्चिमाः अमृतनाड्यः; सामन् मधुकृत्, सामवेदः पुष्पम्, अमृतानि आपः एतानि सामानि। एष एव सामवेदः अव्यदधात्; तस्मात् अव्यदधात्, यशः, तेजः, इन्द्रियं, वीर्यं, अन्नं, रसं उत्पन्नम्। स तद् अमृतं अपिबत्; सूर्यस्य समीपम् उपाविशत्; एष एव सूर्यस्य कृष्णः रूपः। उत्तरदिशं प्रवर्तन्तः रश्मयः उत्तराः अमृतनाड्यः; अथर्वाङ्गिरसः मधुकृत्, इतिहासपुराणे पुष्पे, अमृतानि आपः एतानि। एष एव अथर्वाङ्गिरसः इतिहासपुराणे अव्यदधात्; तस्मात् अव्यदधात्, यशः, तेजः, इन्द्रियं, वीर्यं, अन्नं, रसं उत्पन्नम्। स तद् अक्षरं उच्चार्य, सर्वतः सूर्यं उपगच्छति; एष एव सूर्यस्य परमकृष्णः रूपः। यः रश्मयः उपरिष्टात् सन्ति, ते तस्योपरि मधुनाड्यः, मधुकृतां रहस्यानि स्थानानि; ब्रह्मैव पुष्पम्, अमृतानि आपः एतानि। एतानि रहस्यानि स्थानानि; एतत् ब्रह्म तप्तम्; तस्मात् तप्तात्, यशः, तेजः, इन्द्रियाणि, वीर्यं, अन्नं, रसं उत्पन्नम्। स तद् अक्षरं उच्चार्य, सर्वतः सूर्यं उपगच्छति; एष एव सूर्यस्य मध्ये कम्पमानमिव दृश्यते। एते एव रसानां रसाः; वेदाः रसाः, एतेषां रसाः। एते अमृतानाम् अमृतानि; वेदाः अमृताः, एतेषां अमृताः। यद् एतत् प्रथमं अमृतम्, तस्मिन् वसवः तिष्ठन्ति, अग्निं मुखं कृत्वा; देवाः न खादन्ति न पिबन्ति, एतद् अमृतं पश्यन्तः तृप्यन्ति। ते एतद् एव रूपं प्रविशन्ति, तस्मात् रूपात् उत्पद्यन्ते। यः एतद् अमृतं वेद, स वसुषु एकः सन्, अग्निं मुखं कृत्वा, एतद् अमृतं दृष्ट्वा तृप्यति; एतद् एव रूपं प्रविश्य, तस्मात् रूपात् उत्पद्यते। यावत् सूर्यः पूर्वे उदेति, पश्चिमे अस्तं गच्छति, तावत् वसुषु तस्य ऐश्वर्यं स्वाराज्यं च। द्वितीयं यद् अमृतं, तस्मिन् रुद्राः तिष्ठन्ति, इन्द्रं मुखं कृत्वा; देवाः न खादन्ति न पिबन्ति, एतद् अमृतं पश्यन्तः तृप्यन्ति। ते एतद् एव रूपं प्रविशन्ति, तस्मात् रूपात् उत्पद्यन्ते। यः एतद् अमृतं वेद, स रुद्रेषु एकः सन्, इन्द्रं मुखं कृत्वा, एतद् अमृतं दृष्ट्वा तृप्यति; एतद् एव रूपं प्रविश्य, तस्मात् रूपात् उत्पद्यते। यावत् सूर्यः दक्षिणतः द्विवारं उदेति, उत्तरतः अस्तं गच्छति, तावत् रुद्रेषु तस्य ऐश्वर्यं स्वाराज्यं च। तृतीयं यद् अमृतं, तस्मिन् आदित्या वसन्ति, वरुणं मुखं कृत्वा; देवाः न खादन्ति न पिबन्ति, एतद् अमृतं पश्यन्तः तृप्यन्ति। ते एतद् एव रूपं प्रविशन्ति, तस्मात् रूपात् उत्पद्यन्ते। यः एतद् अमृतं वेद, स आदित्येषु एकः सन्, वरुणं मुखं कृत्वा, एतद् अमृतं दृष्ट्वा तृप्यति; एतद् एव रूपं प्रविश्य, तस्मात् रूपात् उत्पद्यते। यावत् सूर्यः दक्षिणतः उदेति, उत्तरतः द्विवारं अस्तं गच्छति, पश्चिमे उदेति, पूर्वे अस्तं गच्छति, तावत् आदित्येषु तस्य ऐश्वर्यं स्वाराज्यं च। चतुर्थं यद् अमृतं, तस्मिन् मरुतः वसन्ति, सोमं मुखं कृत्वा; देवाः न खादन्ति न पिबन्ति, एतद् अमृतं पश्यन्तः तृप्यन्ति। ते एतद् एव रूपं प्रविशन्ति, तस्मात् रूपात् उत्पद्यन्ते। यः एतद् अमृतं वेद, स मरुत्सु एकः सन्, सोमं मुखं कृत्वा, एतद् अमृतं दृष्ट्वा तृप्यति; एतद् एव रूपं प्रविश्य, तस्मात् रूपात् उत्पद्यते। यावत् सूर्यः पश्चिमे उदेति, पूर्वे अस्तं गच्छति, उत्तरतः द्विवारं उदेति, दक्षिणतः अस्तं गच्छति, तावत् मरुत्सु तस्य ऐश्वर्यं स्वाराज्यं च। पञ्चमं यद् अमृतं, तस्मिन् साध्याः वसन्ति, ब्रह्म मुखं कृत्वा; देवाः न खादन्ति न पिबन्ति, एतद् अमृतं पश्यन्तः तृप्यन्ति। एवं यः एतद् सर्वं वेद, स एव अमृतस्य सारं, यज्ञस्य मापं, देवत्वस्य च रहस्यं प्राप्नोति।