यः पञ्चविधं त्रयत्रयं च यथावत् जानाति, तस्मात् परं न किञ्चन अस्ति—एवं श्रुतिः। यः एतद् वेद, स सर्वं वेद; सर्वाः दिशः तं पूजां वहन्ति। स एवम् उपासितव्यः—"अहं सर्वमिदम्"—एषा एव व्रतम्, एषा एव व्रतम्। विनर्दि-साम्नि पशून् इच्छन्ति; देवतासु अग्न्युद्गीथः, प्रजापत्यनिरुक्तः, सोमनिर्दुक्तः, वायौ सौम्यः, इन्द्रे सौम्यः सशक्तः, बृहस्पतौ क्रौञ्चः, वरुणे अपध्वान्तः। सर्वेऽपि पूजनीयाः, वारणस्य तु वारणीयः। देवेषु गायन्, "अमृतत्वं मे स्यात्" इति चिन्तयेत्; पितृषु "स्वधा मे स्यात्"; मनुष्यासु "आशा मे स्यात्"; पशुषु "तृणं जलं मे स्यात्"; यजमानाय "स्वर्गलोकं मे स्यात्"; आत्मनः "अन्नं मे स्यात्" इति। एतान् ध्यायन्, सावधानः स्तोतव्यम्। सर्वे स्वराः इन्द्रस्य रूपाणि; सर्वे तापाः प्रजापतेः रूपाणि; सर्वे स्पर्शाः मृत्योर् रूपाणि। स्वरान् पृच्छति चेत्, "इन्द्रं शरणं गतोऽस्मि, स उत्तरं दास्यति" इति ब्रूयात्। तापान् पृच्छति चेत्, "प्रजापतिं शरणं गतोऽस्मि, स तवा पालयिष्यति" इति। स्पर्शान् पृच्छति चेत्, "मृत्युम् शरणं गतोऽस्मि, स त्वाम् उपयक्ष्यति" इति। सर्वे स्वराः घोषवन्तः शक्तिमन्तः इति वर्णनीयाः—"शक्तिं इन्द्राय समर्पयामि" इति। सर्वे तापाः मुख्याः, अच्युताः, प्रकाशवन्तः—"आत्मानं प्रजापतये समर्पयामि" इति। सर्वे स्पर्शाः सूक्ष्माः, अस्थिराः—"आत्मानं मृत्योः उपसंहरामि" इति। धर्मस्य त्रयो ध्वंसः—यज्ञः, अध्ययनम्, दानम्—प्रथमः; तपः—द्वितीयः; तृतीयः—गुरुकुले ब्रह्मचर्यं सम्पूर्णसमर्पणम्। एते सर्वे शुभलोकान् प्रापयन्ति; ब्रह्मणि स्थितः तु अमृतत्वं प्राप्नोति। पितामहः प्रजापतिः लोकान् तप्तवान्; तप्तेभ्यः त्रैविद्यं प्रवृत्तम्। तं पुनः तप्तवान्; तप्तेभ्यः "भूः", "भुवः", "स्वः" इत्येतानि अक्षराणि प्रवृत्तानि। तानि पुनः तप्तवान्; तप्तेभ्यः "ॐ" इत्येतद् अक्षरं उदितम्। यथा एकेन कीलकेन सर्वाणि पर्णानि धार्यन्ते, तथा "ॐ" सर्वं वाङ् धार्यते। "ॐ" एव सर्वमिदम्; "ॐ" एव सर्वमिदम्। ब्रह्मविदः वदन्ति—प्रातः सवनं वसुभ्यः, मध्याह्नसवनं रुद्रभ्यः, तृतीयं सवनं आदित्येभ्यः सर्वेभ्यः च देवभ्यः। यजमानस्य लोकः कः? यदि न वेद, कथं आचरितव्यम्? यदि वेद, यथावत् आचरितव्यम्। प्रातःपाठात् पूर्वं, वेदीं कृत्वा, गार्हपत्याग्नेः उत्तरतः, पृष्ठतः उपविश्य, वासव-साम्नि गायति। "लोकद्वारस्य द्वारपते, त्वां पश्येम, तेजस्विनः। हुं आ ज्या यो आ" इति। ततः अग्नये, भूमेः रक्षायै, लोकस्य रक्षायै नमः—"यजमानाय लोकं प्रापयामि। एष यजमानस्य लोकः। अहं एषः" इति। यजमानः, आयुः अतिक्रम्य, "स्वाहा, वारणं हरे" इति उक्त्वा उत्तिष्ठति। वसवः तं प्रातः सवनं ददाति। मध्याह्नसवनात् पूर्वं, वेदीं कृत्वा, अग्नीध्राग्नेः उत्तरतः, पृष्ठतः उपविश्य, रौद्र-साम्नि गायति। "लोकद्वारस्य द्वारपते, त्वां पश्येम, वीर्यवन्तः। हुं आ ज्या यो आ" इति। ततः वायवे, अन्तरिक्षस्य रक्षायै, लोकस्य रक्षायै नमः—"यजमानाय लोकं प्रापयामि। एष यजमानस्य लोकः। अहं एषः" इति। यजमानः, आयुः अतिक्रम्य, "स्वाहा, वारणं हरे" इति उक्त्वा उत्तिष्ठति। रुद्राः तं मध्याह्नसवनं ददाति। तृतीयसवनस्य उपकरणेभ्यः पूर्वं, अग्नेः उत्तरतः, पृष्ठतः उपविश्य, वैश्वदेव-साम्नि सूर्याय गायति। "त्वां पश्येम, तेजस्विनः, अनवच्छिन्नं लोकद्वारम्—स्वारा—हुं आ ज्या योआ" इति। सूर्याय वैश्वदेवाय गायति—"त्वां पश्येम, तेजस्विनः, अनवच्छिन्नं लोकद्वारम्—साम्रा—हुं आ ज्या योआ" इति। ततः आदित्येभ्यः सर्वेभ्यः च देवभ्यः, दिवि भूमौ च स्थितेभ्यः नमः—"यजमानाय लोकं प्रापय" इति। एष यजमानस्य लोकः। अहं यजमानः। आयुः अतिक्रम्य, "स्वाहा, वारणं हरे" इति उक्त्वा उत्तिष्ठति। आदित्याः सर्वे देवाः तृतीयसवनं ददाति। यः एवं वेद, स यज्ञस्य प्रमाणं वेद। सूर्यः एव देवतानां मधु। तस्य तिर्यग् रश्मिः उपरिष्टात् पिष्टस्य आवरणम्, मध्ये पिष्टम्, रश्मयः तस्य पुत्राः। पूर्वतः याः रश्मयः, ताः पूर्वमधु-नाड्यः। ऋक् मधुकर्ता, ऋग्वेदः पुष्पम्, ताः अमृतजलानि ऋक् मन्त्राः। स तं ऋग्वेदम् आविश्य, तस्मात् प्रख्यातिः, तेजः, बुद्धिः, वीर्यं, अन्नम्, सारः उत्पन्नः। स तं आस्वाद्य, सूर्यसमीपे स्थितवान्; एष सूर्यस्य रक्तरूपम्। दक्षिणतः रश्मयः दक्षिणमधु-नाड्यः। यजुः मधुकर्ता, यजुर्वेदः पुष्पम्, ताः अमृतजलानि। ताः यजुः मन्त्राः; स तं यजुर्वेदम् आविश्य, तस्मात् प्रख्यातिः, तेजः, बुद्धिः, वीर्यं, अन्नम्, सारः उत्पन्नः। स तं आस्वाद्य, सूर्यसमीपे स्थितवान्; एष सूर्यस्य श्वेतरूपम्। पश्चिमतः रश्मयः पश्चिममधु-नाड्यः। सामन् मधुकर्ता, सामवेदः पुष्पम्, ताः अमृतजलानि। ताः सामन् मन्त्राः; स तं सामवेदम् आविश्य, तस्मात् प्रख्यातिः, तेजः, बुद्धिः, वीर्यं, अन्नम्, सारः उत्पन्नः। स तं आस्वाद्य, सूर्यसमीपे स्थितवान्; एष सूर्यस्य कृष्णरूपम्। उत्तरतः रश्मयः उत्तरमधु-नाड्यः। अथर्वाङ्गिरः मधुकर्ता, इतिहासपुराणम् पुष्पम्, ताः अमृतजलानि। ताः अथर्वाङ्गिरः मन्त्राः; स इतिहासपुराणम् आविश्य, तस्मात् प्रख्यातिः, तेजः, बुद्धिः, वीर्यं, अन्नम्, सारः उत्पन्नः। स तं अक्षरम् उच्चार्य, सर्वतः सूर्यं उपगच्छति; एष सूर्यस्य परमकृष्णरूपम्। ऊर्ध्वतः रश्मयः तस्योर्ध्वमधु-नाड्यः, मधुकर्तृणां गुह्यस्थानानि; ब्रह्मैव पुष्पम्, ताः अमृतजलानि।