ਪ੍ਰਾਣ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਾਣਮੇਵਾਭਿਸਂਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਮਭ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹਤੇ ਸੈषਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਸ੍ਤੋष੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵ੍ਯਪਤਿष੍ਯਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਪ੍ਰਾਣ।' ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਹੀ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਥ ਹੈਨਮੁਦ੍ਗਾਤੋਪਸਸਾਦੋਦ੍ਗਾਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤੋਦ੍ਗੀਥਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦ੍ਗਾਸ੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮਾ ਭਗਵਾਨਵੋਚਤ੍ਕਤਮਾ ਸਾ ਦੇਵਤੇਤਿ
ਫਿਰ ਉਦਗਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਦਗਾਤਾ ਲਈ, ਦੇਵੀ ਉਦਗੀਥ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਦਗੀਥ ਗਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਲਈ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਜੀ, ਇਹ ਨਾ ਕਰ। 'ਕਿਹੜੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਮੁਚ੍ਚੈਃ ਸਨ੍ਤਂ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਸੈषਾ ਦੇਵਤੋਦ੍ਗੀਥਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦਗਾਸ੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵ੍ਯਪਤਿष੍ਯਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੂਰਜ।' ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੂਰਜ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਉਦਗੀਥ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਦਗੀਥ ਗਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਥ ਹੈਨਂ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤੋਪਸਸਾਦ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਹਰਿष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮਾ ਭਗਵਾਨਵੋਚਤ੍ਕਤਮਾ ਸਾ ਦੇਵਤੇਤਿ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਲਈ, ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਲਈ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਜੀ, ਇਹ ਨਾ ਕਰ। 'ਕਿਹੜੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਅਨ੍ਨਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯਨ੍ਨਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਹਰਮਾਣਾਨਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸੈषਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਰਿष੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵ੍ਯਪਤਿष੍ਯਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅਨ।' ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅਨ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਵ ਉਦ੍ਗੀਥਸ੍ਤਦ੍ਧ ਬਕੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯੋ ਗ੍ਲਾਵੋ ਵਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮੁਦ੍ਵਵ੍ਰਾਜ
ਸ਼ੌਵਾ ਉਦਗੀਥ, ਫਿਰ ਬਕੋ ਦਾਲਭਿਆ ਅਤੇ ਗਲਾਵਾ ਮੈਤਰੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਠ ਲਈ ਨਿਕਲੇ।
ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਵਾ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵ ਤਮਨ੍ਯੇ ਸ਼੍ਵਾਨ ਉਪਸਮੇਤ੍ਯੋਚੁਰਨ੍ਨਂ ਨੋ ਭਗਵਾਨਾਗਾਯਤ੍ਵਸ਼ਨਾਯਾਮ ਵਾ ਇਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਕੁੱਤਾ ਆਇਆ। ਹੋਰ ਕੁੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਾਡੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾ, ਅਸੀਂ ਭੁੱਖੇ ਹਾਂ।'
ਤਾਨ੍ਹੋਵਾਚੇਹੈਵ ਮਾ ਪ੍ਰਾਤਰੁਪਸਮੀਯਾਤੇਤਿ ਤਦ੍ਧ ਬਕੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯੋ ਗ੍ਲਾਵੋ ਵਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਾਞ੍ਚਕਾਰ
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸਵੇਰੇ ਇੱਥੇ ਨਾ ਆਈਓ।' ਤਾਂ ਬਕੋ ਦਾਲਭਿਆ ਅਤੇ ਗਲਾਵਾ ਮੈਤਰੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਤੇ ਹ ਯਥੈਵੇਦਂ ਬਹਿष੍ਪਵਮਾਨੇਨ ਸ੍ਤੋष੍ਯਮਾਣਾਃ ਸꣳਰਬ੍ਧਾਃ ਸਰ੍ਪਨ੍ਤੀਤ੍ਯੇਵਮਾਸਸृਪੁਸ੍ਤੇ ਹ ਸਮੁਪਵਿਸ਼੍ਯ ਹਿਂ ਚਕ੍ਰੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਬਹਿਸ਼ਪਵਮਾਨਾ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਰੇੰਗਦੇ ਹੋਏ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ 'ਹਿੰ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ।
ਓ3ਮਦਾ3ਮੋਂ3ਪਿਬਾ3ਮੋਂ3 ਦੇਵੋ ਵਰੁਣਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸਵਿਤਾ3ਨ੍ਨਮਿਹਾ2ਹਰਦਨ੍ਨਪਤੇ3ऽਨ੍ਨਮਿਹਾ2ਹਰਾ2ਹਰੋ3ਮਿਤਿ
'ਓਮ, ਆਓ ਖਾਈਏ! ਓਮ, ਆਓ ਪੀਈਏ! ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸਵਿਤਾ ਇੱਥੇ ਅਨ ਲਿਆਏ ਹਨ। ਅਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਨ ਇੱਥੇ ਲਿਆ, ਲਿਆ, ਲਿਆ!'
ਅਯਂ ਵਾਵ ਲੋਕੋ ਹਾਉਕਾਰਃ ਵਾਯੁਰ੍ਹਾਇਕਾਰਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਕਾਰ ਆਤ੍ਮੇਹਕਾਰੋऽਗ੍ਨਿਰੀਕਾਰਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ 'ਹਾ' ਦੀ ਧੁਨ ਹੈ; ਹਵਾ 'ਇਕਾਰ' ਹੈ; ਚੰਦ 'ਕਾਰ' ਹੈ; ਆਪ 'ਹਕਾਰ' ਹੈ; ਅੱਗ 'ਈਕਾਰ' ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯ ਊਕਾਰੋ ਨਿਹਵ ਏਕਾਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਔਹੋਯਿਕਾਰਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਹਿਙ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਸ੍ਵਰੋऽਨ੍ਨਂ ਯਾ ਵਾਗ੍ਵਿਰਾਟ੍
ਸੂਰਜ 'ਊਕਾਰ' ਹੈ; ਬੁਲਾਵਾ 'ਏਕਾਰ' ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ 'ਔਹੋਇਕਾਰ' ਹਨ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ 'ਹਿੰਕਾਰ' ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ 'ਸਵਰ' ਹੈ; ਅਨ 'ਯਾ' ਹੈ; ਬੋਲੀ 'ਵੀਰਾਟ' ਹੈ।
ਸ੍ਤੋਭਃ ਸਞ੍ਚਰੋ ਹੁਙ੍ਕਾਰਃ
ਸਤੋਭਾ 'ਸੰਚਾਰ' ਹੈ; 'ਹੁੰਕਾਰ'।
ਦੁਗ੍ਧੇऽਸ੍ਮੈ ਵਾਗ੍ਦੋਹਂ ਯੋ ਵਾਚੋ ਦੋਹੋऽਨ੍ਨਵਾਨਨ੍ਨਾਦੋ ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਾਮੇਵꣳ ਸਾਮ੍ਨਾਮੁਪਨਿषਦਂ ਵੇਦੋਪਨਿषਦਂ ਵੇਦੇਤਿ
ਉਸ ਲਈ, ਬੋਲੀ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਸਾਮਨਾਂ ਦੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਖਲੁ ਸਾਮ੍ਨ ਉਪਾਸਨꣳ ਸਾਧੁ ਯਤ੍ਖਲੁ ਸਾਧੁ ਤਤ੍ਸਾਮੇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਯਦਸਾਧੁ ਤਦਸਾਮੇਤਿ
ਸਾਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ; ਜੋ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਮ ਨਹੀਂ।
ਸਾਮ੍ਨੈਨਮੁਪਾਗਾਦਿਤਿ ਸਾਧੁਨੈਨਮੁਪਾਗਾਦਿਤ੍ਯੇਵ ਤਦਾਹੁਰਸਾਮ੍ਨੈਨਮੁਪਾਗਾਦਿਤ੍ਯਸਾਧੁਨੈਨਮੁਪਗਾਦਿਤ੍ਯੇਵ ਤਦਾਹੁਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ; 'ਉਸ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ,' ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਾਮ ਨਹੀਂ, 'ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,' ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਮ ਨੋ ਬਤੇਤਿ ਯਤ੍ਸਾਧੁ ਭਵਤਿ ਸਾਧੁ ਬਤੇਤ੍ਯੇਵ ਤਦਾਹੁਰਸਾਮ ਨੋ ਬਤੇਤਿ ਯਦਸਾਧੁ ਭਵਤ੍ਯਸਾਧੁ ਬਤੇਤ੍ਯੇਵ ਤਦਾਹੁਃ
'ਸਾਮ ਸਾਡੇ ਲਈ!'—ਜਦ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 'ਚੰਗਾ ਸਾਡੇ ਲਈ!' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 'ਸਾਮ ਸਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ!'—ਜਦ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, 'ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ!' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨਸਾਧੁ ਸਾਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਭ੍ਯਾਸ਼ੋ ਹ ਯਦੇਨꣳਸਾਧਵੋ ਧਰ੍ਮਾ ਆ ਚ ਗਚ੍ਛੇਯੁਰੁਪ ਚ ਨਮੇਯੁਃ
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ 'ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਮ' ਵਾਂਗ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਅਧਰਮੀ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਣ ਜਾਂ ਨਮ ਸਕਣ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕੇषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਪृਥਿਵੀ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮੁਦ੍ਗੀਥ ਆਦਿਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰੋ ਦ੍ਯੌਰ੍ਨਿਧਨਮਿਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵੇषੁ
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਧਰਤੀ ਹੀ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਅੱਗ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨਿਧਨ ਹੈ—ਇਹ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਅਥਾਵृਤ੍ਤੇषੁ ਦ੍ਯੌਰ੍ਹਿਙ੍ਕਾਰ ਆਦਿਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮੁਦ੍ਗੀਥੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਪृਥਿਵੀ ਨਿਧਨਮ੍
ਹੁਣ, ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ: ਅਸਮਾਨ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਅੱਗ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨਿਧਨ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਨ੍ਤੇ ਹਾਸ੍ਮੈ ਲੋਕਾ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਵृਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾꣳਲ੍ਲੋਕੇषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਉੱਚੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵृष੍ਟੌ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਪੁਰੋਵਾਤੋ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋ ਮੇਘੋ ਜਾਯਤੇ ਸ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਵਰ੍षਤਿ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥੋ ਵਿਦ੍ਯੋਤਤੇ ਸ੍ਤਨਯਤਿ ਸ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ
ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਪੂਰਬੀ ਹਵਾ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬੱਦਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਚਮਕ ਤੇ ਗੁੰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ।
ਉਦ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਧਨਂ ਵਰ੍षਤਿ ਹਾਸ੍ਮੈ ਵਰ੍षਯਤਿ ਹ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਵृष੍ਟੌ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਜੋ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਿਧਨ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਪ੍ਸੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਮੇਘੋ ਯਤ੍ਸਂਪ੍ਲਵਤੇ ਸ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋ ਯਦ੍ਵਰ੍षਤਿ ਸ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥੋ ਯਾਃ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਃ ਸ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਨਿਧਨਮ੍
ਸਭ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਨਿਧਨ।
ਨ ਹਾਪ੍ਸੁ ਪ੍ਰੈਤ੍ਯਪ੍ਸੁਮਾਨ੍ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਪ੍ਸੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਸਭ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ऋਤੁषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਵਸਨ੍ਤੋ ਹਿਙ੍ਕਾਰਃ ਗ੍ਰੀष੍ਮਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਵਰ੍षਾ ਉਦ੍ਗੀਥਃ ਸ਼ਰਤ੍ਪ੍ਰਤਿਹਾਰੋ ਹੇਮਨ੍ਤੋ ਨਿਧਨਮ੍
ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਵਸੰਤ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਗਰਮੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਵਰਖਾ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਸਰਤ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਹਿਮਾਂਤ ਨਿਧਨ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਨ੍ਤੇ ਹਾਸ੍ਮਾ ऋਤਵ ऋਤੁਮਾਨ੍ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨृਤੁषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਰੁੱਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਰੁੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼ੁषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤਾਜਾ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋऽਵਯਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਗਾਵ ਉਦ੍ਗੀਥੋऽਸ਼੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਨਿਧਨਮ੍
ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਬੱਕਰੀਆਂ ਹਿਂਕਾਰ ਹਨ, ਭੇੜਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹਨ, ਗਾਂ ਉਦਗੀਥ ਹਨ, ਘੋੜੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਧਨ ਹੈ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਾਸ੍ਯ ਪਸ਼ਵਃ ਪਸ਼ੁਮਾਨ੍ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪਸ਼ੁषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਪਸ਼ੂ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣੇषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਪਰੋਵਰੀਯਃ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਪ੍ਰਾਣੋ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋ ਵਾਕ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੁਦ੍ਗੀਥਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰੋ ਮਨੋ ਨਿਧਨਂ ਪਰੋਵਰੀਯਾꣳਸਿ ਵਾ ਏਤਾਨਿ
ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਪ੍ਰਾਣ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਬੋਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਅੱਖ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਕੰਨ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਮਨ ਨਿਧਨ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਚੇ ਹਨ।