ਸ ਹ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਞ੍ਜਿਹਾਨ ਉਵਾਚ ਯਦ੍ਬਤਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਲਭੇਮਹਿ ਲਭੇਮਹਿ ਧਨਮਾਤ੍ਰਾꣳ ਰਾਜਾਸੌ ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ ਮਾ ਸਰ੍ਵੈਰਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜ੍ਯੈਰ੍ਵृਣੀਤੇਤਿ
ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਕਾਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਧਨ। ਰਾਜਾ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਾਸ਼ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਚੁਣ ਲਵੇ।'
ਤਂ ਜਾਯੋਵਾਚ ਹਨ੍ਤ ਪਤ ਇਮ ਏਵ ਕੁਲ੍ਮਾषਾ ਇਤਿ ਤਾਨ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾਮੁਂ ਯਜ੍ਞਂ ਵਿਤਤਮੇਯਾਯ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਦਾਲਾਂ ਹੀ ਖਾ ਲੈ।' ਉਹ ਦਾਲਾਂ ਖਾ ਕੇ ਯਜਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰੋਦ੍ਗਾਤॄਨਾਸ੍ਤਾਵੇ ਸ੍ਤੋष੍ਯਮਾਣਾਨੁਪੋਪਵਿਵੇਸ਼ ਸ ਹ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਾਰਮੁਵਾਚ
ਉਥੇ, ਜਦ ਉਦਗੀਥ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤੋष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਉਹ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਏਵਮੇਵੋਦ੍ਗਾਤਾਰਮੁਵਾਚੋਦ੍ਗਾਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤੋਦ੍ਗੀਥਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦ੍ਗਾਸ੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਉਦਗੀਥ ਦੀ ਦੇਵੀ ਉਦਗੀਥ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਦਗੀਥ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਏਵਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਾਰਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਹਰਿष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਤੇ ਹ ਸਮਾਰਤਾਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਸਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।' ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਅਥ ਹੈਨਂ ਯਜਮਾਨ ਉਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਹਂ ਵਿਵਿਦਿषਾਣੀਤ੍ਯੁषਸ੍ਤਿਰਸ੍ਮਿ ਚਾਕ੍ਰਾਯਣ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਫਿਰ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਉਸ਼ਸਤੀ ਚੱਕਰਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।'
ਸ ਹੋਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਹਮੇਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਰਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜ੍ਯੈਃ ਪਰ੍ਯੈषਿषਂ ਭਗਵਤੋ ਵਾ ਅਹਮਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਯਾਨਵृषਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ, ਮੈਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।'
ਭਗਵਾꣳ ਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਮੇ ਸਰ੍ਵੈਰਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜ੍ਯੈਰਿਤਿ ਤਥੇਤ੍ਯਥ ਤਰ੍ਹ੍ਯੇਤ ਏਵ ਸਮਤਿਸृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਤੁਵਤਾਂ ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਧਨਂ ਦਦ੍ਯਾਸ੍ਤਾਵਨ੍ਮਮ ਦਦ੍ਯਾ ਇਤਿ ਤਥੇਤਿ ਹ ਯਜਮਾਨ ਉਵਾਚ
'ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।' 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਫਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਤਕਾਰ ਗਾਉਣ। ਜਿੰਨਾ ਧਨ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦਿਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਅਥ ਹੈਨਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤੋਪਸਸਾਦ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤੋष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮਾ ਭਗਵਾਨਵੋਚਤ੍ਕਤਮਾ ਸਾ ਦੇਵਤੇਤਿ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।' 'ਇਹ ਨਾ ਕਹੋ, ਭਗਵਾਨ। ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵੀ ਹੈ?'
ਪ੍ਰਾਣ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਾਣਮੇਵਾਭਿਸਂਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਮਭ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹਤੇ ਸੈषਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਸ੍ਤੋष੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵ੍ਯਪਤਿष੍ਯਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਪ੍ਰਾਣ।' ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਹੀ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਥ ਹੈਨਮੁਦ੍ਗਾਤੋਪਸਸਾਦੋਦ੍ਗਾਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤੋਦ੍ਗੀਥਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦ੍ਗਾਸ੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮਾ ਭਗਵਾਨਵੋਚਤ੍ਕਤਮਾ ਸਾ ਦੇਵਤੇਤਿ
ਫਿਰ ਉਦਗਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਦਗਾਤਾ ਲਈ, ਦੇਵੀ ਉਦਗੀਥ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਦਗੀਥ ਗਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਲਈ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਜੀ, ਇਹ ਨਾ ਕਰ। 'ਕਿਹੜੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਮੁਚ੍ਚੈਃ ਸਨ੍ਤਂ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਸੈषਾ ਦੇਵਤੋਦ੍ਗੀਥਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦਗਾਸ੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵ੍ਯਪਤਿष੍ਯਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੂਰਜ।' ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੂਰਜ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਉਦਗੀਥ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਦਗੀਥ ਗਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਥ ਹੈਨਂ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤੋਪਸਸਾਦ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਹਰਿष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮਾ ਭਗਵਾਨਵੋਚਤ੍ਕਤਮਾ ਸਾ ਦੇਵਤੇਤਿ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਲਈ, ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਲਈ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਜੀ, ਇਹ ਨਾ ਕਰ। 'ਕਿਹੜੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਅਨ੍ਨਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯਨ੍ਨਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਹਰਮਾਣਾਨਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸੈषਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਰਿष੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵ੍ਯਪਤਿष੍ਯਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅਨ।' ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅਨ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਵ ਉਦ੍ਗੀਥਸ੍ਤਦ੍ਧ ਬਕੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯੋ ਗ੍ਲਾਵੋ ਵਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮੁਦ੍ਵਵ੍ਰਾਜ
ਸ਼ੌਵਾ ਉਦਗੀਥ, ਫਿਰ ਬਕੋ ਦਾਲਭਿਆ ਅਤੇ ਗਲਾਵਾ ਮੈਤਰੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਠ ਲਈ ਨਿਕਲੇ।
ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਵਾ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵ ਤਮਨ੍ਯੇ ਸ਼੍ਵਾਨ ਉਪਸਮੇਤ੍ਯੋਚੁਰਨ੍ਨਂ ਨੋ ਭਗਵਾਨਾਗਾਯਤ੍ਵਸ਼ਨਾਯਾਮ ਵਾ ਇਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਕੁੱਤਾ ਆਇਆ। ਹੋਰ ਕੁੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਾਡੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾ, ਅਸੀਂ ਭੁੱਖੇ ਹਾਂ।'
ਤਾਨ੍ਹੋਵਾਚੇਹੈਵ ਮਾ ਪ੍ਰਾਤਰੁਪਸਮੀਯਾਤੇਤਿ ਤਦ੍ਧ ਬਕੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯੋ ਗ੍ਲਾਵੋ ਵਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਾਞ੍ਚਕਾਰ
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸਵੇਰੇ ਇੱਥੇ ਨਾ ਆਈਓ।' ਤਾਂ ਬਕੋ ਦਾਲਭਿਆ ਅਤੇ ਗਲਾਵਾ ਮੈਤਰੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਤੇ ਹ ਯਥੈਵੇਦਂ ਬਹਿष੍ਪਵਮਾਨੇਨ ਸ੍ਤੋष੍ਯਮਾਣਾਃ ਸꣳਰਬ੍ਧਾਃ ਸਰ੍ਪਨ੍ਤੀਤ੍ਯੇਵਮਾਸਸृਪੁਸ੍ਤੇ ਹ ਸਮੁਪਵਿਸ਼੍ਯ ਹਿਂ ਚਕ੍ਰੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਬਹਿਸ਼ਪਵਮਾਨਾ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਰੇੰਗਦੇ ਹੋਏ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ 'ਹਿੰ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ।
ਓ3ਮਦਾ3ਮੋਂ3ਪਿਬਾ3ਮੋਂ3 ਦੇਵੋ ਵਰੁਣਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸਵਿਤਾ3ਨ੍ਨਮਿਹਾ2ਹਰਦਨ੍ਨਪਤੇ3ऽਨ੍ਨਮਿਹਾ2ਹਰਾ2ਹਰੋ3ਮਿਤਿ
'ਓਮ, ਆਓ ਖਾਈਏ! ਓਮ, ਆਓ ਪੀਈਏ! ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸਵਿਤਾ ਇੱਥੇ ਅਨ ਲਿਆਏ ਹਨ। ਅਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਨ ਇੱਥੇ ਲਿਆ, ਲਿਆ, ਲਿਆ!'
ਅਯਂ ਵਾਵ ਲੋਕੋ ਹਾਉਕਾਰਃ ਵਾਯੁਰ੍ਹਾਇਕਾਰਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਕਾਰ ਆਤ੍ਮੇਹਕਾਰੋऽਗ੍ਨਿਰੀਕਾਰਃ
ਇਹ ਸੰਸਾਰ 'ਹਾ' ਦੀ ਧੁਨ ਹੈ; ਹਵਾ 'ਇਕਾਰ' ਹੈ; ਚੰਦ 'ਕਾਰ' ਹੈ; ਆਪ 'ਹਕਾਰ' ਹੈ; ਅੱਗ 'ਈਕਾਰ' ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯ ਊਕਾਰੋ ਨਿਹਵ ਏਕਾਰੋ ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਦੇਵਾ ਔਹੋਯਿਕਾਰਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਹਿਙ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਾਣਃ ਸ੍ਵਰੋऽਨ੍ਨਂ ਯਾ ਵਾਗ੍ਵਿਰਾਟ੍
ਸੂਰਜ 'ਊਕਾਰ' ਹੈ; ਬੁਲਾਵਾ 'ਏਕਾਰ' ਹੈ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ 'ਔਹੋਇਕਾਰ' ਹਨ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ 'ਹਿੰਕਾਰ' ਹੈ; ਪ੍ਰਾਣ 'ਸਵਰ' ਹੈ; ਅਨ 'ਯਾ' ਹੈ; ਬੋਲੀ 'ਵੀਰਾਟ' ਹੈ।
ਸ੍ਤੋਭਃ ਸਞ੍ਚਰੋ ਹੁਙ੍ਕਾਰਃ
ਸਤੋਭਾ 'ਸੰਚਾਰ' ਹੈ; 'ਹੁੰਕਾਰ'।
ਦੁਗ੍ਧੇऽਸ੍ਮੈ ਵਾਗ੍ਦੋਹਂ ਯੋ ਵਾਚੋ ਦੋਹੋऽਨ੍ਨਵਾਨਨ੍ਨਾਦੋ ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਾਮੇਵꣳ ਸਾਮ੍ਨਾਮੁਪਨਿषਦਂ ਵੇਦੋਪਨਿषਦਂ ਵੇਦੇਤਿ
ਉਸ ਲਈ, ਬੋਲੀ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹ ਸਾਮਨਾਂ ਦੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦ, ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਵਾਂਗ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਸ੍ਤਸ੍ਯ ਖਲੁ ਸਾਮ੍ਨ ਉਪਾਸਨꣳ ਸਾਧੁ ਯਤ੍ਖਲੁ ਸਾਧੁ ਤਤ੍ਸਾਮੇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਯਦਸਾਧੁ ਤਦਸਾਮੇਤਿ
ਸਾਮ ਦਾ ਪੂਰਾ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਹੈ। ਜੋ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ; ਜੋ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਮ ਨਹੀਂ।
ਸਾਮ੍ਨੈਨਮੁਪਾਗਾਦਿਤਿ ਸਾਧੁਨੈਨਮੁਪਾਗਾਦਿਤ੍ਯੇਵ ਤਦਾਹੁਰਸਾਮ੍ਨੈਨਮੁਪਾਗਾਦਿਤ੍ਯਸਾਧੁਨੈਨਮੁਪਗਾਦਿਤ੍ਯੇਵ ਤਦਾਹੁਃ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ; 'ਉਸ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ,' ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਸਾਮ ਨਹੀਂ, 'ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ,' ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਾਮ ਨੋ ਬਤੇਤਿ ਯਤ੍ਸਾਧੁ ਭਵਤਿ ਸਾਧੁ ਬਤੇਤ੍ਯੇਵ ਤਦਾਹੁਰਸਾਮ ਨੋ ਬਤੇਤਿ ਯਦਸਾਧੁ ਭਵਤ੍ਯਸਾਧੁ ਬਤੇਤ੍ਯੇਵ ਤਦਾਹੁਃ
'ਸਾਮ ਸਾਡੇ ਲਈ!'—ਜਦ ਚੰਗਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, 'ਚੰਗਾ ਸਾਡੇ ਲਈ!' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 'ਸਾਮ ਸਾਡੇ ਲਈ ਨਹੀਂ!'—ਜਦ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, 'ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਾਡੇ ਲਈ!' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨਸਾਧੁ ਸਾਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਭ੍ਯਾਸ਼ੋ ਹ ਯਦੇਨꣳਸਾਧਵੋ ਧਰ੍ਮਾ ਆ ਚ ਗਚ੍ਛੇਯੁਰੁਪ ਚ ਨਮੇਯੁਃ
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ 'ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ, ਸਾਮ' ਵਾਂਗ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਅਧਰਮੀ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਜਾਣ ਜਾਂ ਨਮ ਸਕਣ, ਉਹ ਆ ਕੇ ਝੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕੇषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਪृਥਿਵੀ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮੁਦ੍ਗੀਥ ਆਦਿਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰੋ ਦ੍ਯੌਰ੍ਨਿਧਨਮਿਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵੇषੁ
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਧਰਤੀ ਹੀ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਅੱਗ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਅਸਮਾਨ ਨਿਧਨ ਹੈ—ਇਹ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਅਥਾਵृਤ੍ਤੇषੁ ਦ੍ਯੌਰ੍ਹਿਙ੍ਕਾਰ ਆਦਿਤ੍ਯਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮੁਦ੍ਗੀਥੋऽਗ੍ਨਿਃ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਪृਥਿਵੀ ਨਿਧਨਮ੍
ਹੁਣ, ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ: ਅਸਮਾਨ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਅੱਗ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਨਿਧਨ ਹੈ।