ਤꣳ ਹ ਪ੍ਰਵਾਹਣੋ ਜੈਵਲਿਰੁਵਾਚਾਨ੍ਤਵਦ੍ਵੈ ਕਿਲ ਤੇ ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯ ਸਾਮ ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਰ੍ਹਿ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤੇਦਿਤਿ ਹਨ੍ਤਾਹਮੇਤਦ੍ਭਗਵਤੋ ਵੇਦਾਨੀਤਿ ਵਿਦ੍ਧੀਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ ਨੇ ਸ਼ਾਲਾਵਤਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਸਾਮ ਸੀਮਤ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ।' 'ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਜਾਣ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਅਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯਾਕਾਸ਼ਾਦੇਵ ਸਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤ ਆਕਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਤਂ ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ੋ ਹ੍ਯੇਵੈਭ੍ਯੋ ਜ੍ਯਾਯਾਨਕਾਸ਼ਃ ਪਰਾਯਣਮ੍
'ਇਸ ਜਗਤ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਆਕਾਸ਼,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਕਾਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ।'
ਸ ਏष ਪਰੋਵਰੀਯਾਨੁਦ੍ਗੀਥਃ ਸ ਏषੋऽਨਨ੍ਤਃ ਪਰੋਵਰੀਯੋ ਹਾਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ਪਰੋਵਰੀਯਸੋ ਹ ਲੋਕਾਞ੍ਜਯਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪਰੋਵਰੀਯਾꣳਸਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸ੍ਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਅਨੰਤ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਉੱਚੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤꣳ ਹੈਤਮਤਿਧਨ੍ਵਾ ਸ਼ੌਨਕ ਉਦਰਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤ੍ਵੋਵਾਚ ਯਾਵਤ੍ਤ ਏਨਂ ਪ੍ਰਜਾਯਾਮੁਦ੍ਗੀਥਂ ਵੇਦਿष੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਰੋਵਰੀਯੋ ਹੈਭ੍ਯਸ੍ਤਾਵਦਸ੍ਮਿꣳਲ੍ਲੋਕੇ ਜੀਵਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਦਰ ਸ਼ਾਂਡਿਲਯਾ ਨੂੰ ਆਤਿਧਨਵਨ ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦ ਤਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਦ ਤਕ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਰਹੇਗਾ।'
ਤਥਾਮੁष੍ਮਿꣳ ਲ੍ਲੋਕੇ ਲੋਕ ਇਤਿ ਸ ਯ ਏਤਮੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨੁਪਾਸ੍ਤੇ ਪਰੋਵਰੀਯ ਏਵ ਹਾਸ੍ਯਾਸ੍ਮਿꣳਲ੍ਲੋਕੇ ਜੀਵਨਂ ਭਵਤਿ ਤਥਾਮੁष੍ਮਿꣳਲ੍ਲੋਕੇ ਲੋਕ ਇਤਿ ਲੋਕੇ ਲੋਕ ਇਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਮਟਚੀਹਤੇषੁ ਕੁਰੁष੍ਵਾਟਿਕ੍ਯਾ ਸਹ ਜਾਯਯੋषਸ੍ਤਿਰ੍ਹ ਚਾਕ੍ਰਾਯਣ ਇਭ੍ਯਗ੍ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਦ੍ਰਾਣਕ ਉਵਾਸ
ਕੁਰੁ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਟਿਕਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਭਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚੱਕਰਾਯਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਸ ਹੇਭ੍ਯਂ ਕੁਲ੍ਮਾषਾਨ੍ਖਾਦਨ੍ਤਂ ਬਿਭਿਕ੍ਸ਼ੇ ਤꣳ ਹੋਵਾਚ । ਨੇਤੋऽਨ੍ਯੇ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਚ੍ਚ ਯੇ ਮ ਇਮ ਉਪਨਿਹਿਤਾ ਇਤਿ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਦਾਲ ਮੰਗਣ ਲੱਗਾ ਜਦ ਉਹ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਏਤੇषਾਂ ਮੇ ਦੇਹੀਤਿ ਹੋਵਾਚ ਤਾਨਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਦੌ ਹਨ੍ਤਾਨੁਪਾਨਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਵੈ ਮੇ ਪੀਤꣳ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਦਾਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ।' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦਾਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਜੋ ਬਚੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵਾਂ।'
ਨ ਸ੍ਵਿਦੇਤੇऽਪ੍ਯੁਚ੍ਛਿष੍ਟਾ ਇਤਿ ਨ ਵਾ ਅਜੀਵਿष੍ਯਮਿਮਾ ਨ ਖਾਦਨ੍ਨਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਕਾਮੋ ਮ ਉਦਪਾਨਮਿਤਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਵੀ ਬਚੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।' ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਨਾ ਖਾਂਦਾ ਤਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ।' ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।'
ਸ ਹ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾਤਿਸ਼ੇषਾਞ੍ਜਾਯਾਯਾ ਆਜਹਾਰ ਸਾਗ੍ਰ ਏਵ ਸੁਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਬਭੂਵ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਨਿਦਧੌ
ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਚੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਚਮੁਚ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਸ ਹ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਞ੍ਜਿਹਾਨ ਉਵਾਚ ਯਦ੍ਬਤਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਲਭੇਮਹਿ ਲਭੇਮਹਿ ਧਨਮਾਤ੍ਰਾꣳ ਰਾਜਾਸੌ ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ ਮਾ ਸਰ੍ਵੈਰਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜ੍ਯੈਰ੍ਵृਣੀਤੇਤਿ
ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਕਾਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਧਨ। ਰਾਜਾ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਾਸ਼ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਚੁਣ ਲਵੇ।'
ਤਂ ਜਾਯੋਵਾਚ ਹਨ੍ਤ ਪਤ ਇਮ ਏਵ ਕੁਲ੍ਮਾषਾ ਇਤਿ ਤਾਨ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾਮੁਂ ਯਜ੍ਞਂ ਵਿਤਤਮੇਯਾਯ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਦਾਲਾਂ ਹੀ ਖਾ ਲੈ।' ਉਹ ਦਾਲਾਂ ਖਾ ਕੇ ਯਜਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰੋਦ੍ਗਾਤॄਨਾਸ੍ਤਾਵੇ ਸ੍ਤੋष੍ਯਮਾਣਾਨੁਪੋਪਵਿਵੇਸ਼ ਸ ਹ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਾਰਮੁਵਾਚ
ਉਥੇ, ਜਦ ਉਦਗੀਥ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤੋष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਉਹ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਏਵਮੇਵੋਦ੍ਗਾਤਾਰਮੁਵਾਚੋਦ੍ਗਾਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤੋਦ੍ਗੀਥਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦ੍ਗਾਸ੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਉਦਗੀਥ ਦੀ ਦੇਵੀ ਉਦਗੀਥ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਦਗੀਥ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਏਵਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਾਰਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਹਰਿष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਤੇ ਹ ਸਮਾਰਤਾਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਸਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।' ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਅਥ ਹੈਨਂ ਯਜਮਾਨ ਉਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਹਂ ਵਿਵਿਦਿषਾਣੀਤ੍ਯੁषਸ੍ਤਿਰਸ੍ਮਿ ਚਾਕ੍ਰਾਯਣ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਫਿਰ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਉਸ਼ਸਤੀ ਚੱਕਰਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।'
ਸ ਹੋਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਹਮੇਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਰਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜ੍ਯੈਃ ਪਰ੍ਯੈषਿषਂ ਭਗਵਤੋ ਵਾ ਅਹਮਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਯਾਨਵृषਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ, ਮੈਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।'
ਭਗਵਾꣳ ਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਮੇ ਸਰ੍ਵੈਰਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜ੍ਯੈਰਿਤਿ ਤਥੇਤ੍ਯਥ ਤਰ੍ਹ੍ਯੇਤ ਏਵ ਸਮਤਿਸृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਤੁਵਤਾਂ ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਧਨਂ ਦਦ੍ਯਾਸ੍ਤਾਵਨ੍ਮਮ ਦਦ੍ਯਾ ਇਤਿ ਤਥੇਤਿ ਹ ਯਜਮਾਨ ਉਵਾਚ
'ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।' 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਫਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਤਕਾਰ ਗਾਉਣ। ਜਿੰਨਾ ਧਨ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦਿਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਅਥ ਹੈਨਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤੋਪਸਸਾਦ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤੋष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮਾ ਭਗਵਾਨਵੋਚਤ੍ਕਤਮਾ ਸਾ ਦੇਵਤੇਤਿ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।' 'ਇਹ ਨਾ ਕਹੋ, ਭਗਵਾਨ। ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵੀ ਹੈ?'
ਪ੍ਰਾਣ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪ੍ਰਾਣਮੇਵਾਭਿਸਂਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਾਣਮਭ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹਤੇ ਸੈषਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਸ੍ਤੋष੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵ੍ਯਪਤਿष੍ਯਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਪ੍ਰਾਣ।' ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿਚ ਹੀ ਆ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤੋਂ ਹੀ ਉੱਠਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਥ ਹੈਨਮੁਦ੍ਗਾਤੋਪਸਸਾਦੋਦ੍ਗਾਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤੋਦ੍ਗੀਥਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦ੍ਗਾਸ੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮਾ ਭਗਵਾਨਵੋਚਤ੍ਕਤਮਾ ਸਾ ਦੇਵਤੇਤਿ
ਫਿਰ ਉਦਗਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਉਦਗਾਤਾ ਲਈ, ਦੇਵੀ ਉਦਗੀਥ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਦਗੀਥ ਗਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਲਈ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਜੀ, ਇਹ ਨਾ ਕਰ। 'ਕਿਹੜੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਆਦਿਤ੍ਯ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਮੁਚ੍ਚੈਃ ਸਨ੍ਤਂ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਸੈषਾ ਦੇਵਤੋਦ੍ਗੀਥਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦਗਾਸ੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵ੍ਯਪਤਿष੍ਯਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਸੂਰਜ।' ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸੂਰਜ ਨੂੰ, ਜਦ ਉਹ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਸਲਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਉਦਗੀਥ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਦਗੀਥ ਗਾਵੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਥ ਹੈਨਂ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤੋਪਸਸਾਦ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਹਰਿष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮਾ ਭਗਵਾਨਵੋਚਤ੍ਕਤਮਾ ਸਾ ਦੇਵਤੇਤਿ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ। ਪ੍ਰਤਿਹਰਤਾ ਲਈ, ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਲਈ, ਮਿਹਰਬਾਨ ਜੀ, ਇਹ ਨਾ ਕਰ। 'ਕਿਹੜੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ਅਨ੍ਨਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯਨ੍ਨਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਹਰਮਾਣਾਨਿ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸੈषਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਰਿष੍ਯੋ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵ੍ਯਪਤਿष੍ਯਤ੍ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ ਤਥੋਕ੍ਤਸ੍ਯ ਮਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅਨ।' ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅਨ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਪੜ੍ਹੇਂਗਾ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ੌਵ ਉਦ੍ਗੀਥਸ੍ਤਦ੍ਧ ਬਕੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯੋ ਗ੍ਲਾਵੋ ਵਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮੁਦ੍ਵਵ੍ਰਾਜ
ਸ਼ੌਵਾ ਉਦਗੀਥ, ਫਿਰ ਬਕੋ ਦਾਲਭਿਆ ਅਤੇ ਗਲਾਵਾ ਮੈਤਰੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਾਠ ਲਈ ਨਿਕਲੇ।
ਤਸ੍ਮੈ ਸ਼੍ਵਾ ਸ਼੍ਵੇਤਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵ ਤਮਨ੍ਯੇ ਸ਼੍ਵਾਨ ਉਪਸਮੇਤ੍ਯੋਚੁਰਨ੍ਨਂ ਨੋ ਭਗਵਾਨਾਗਾਯਤ੍ਵਸ਼ਨਾਯਾਮ ਵਾ ਇਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਕੁੱਤਾ ਆਇਆ। ਹੋਰ ਕੁੱਤੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਸਾਡੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗੀਤ ਗਾ, ਅਸੀਂ ਭੁੱਖੇ ਹਾਂ।'
ਤਾਨ੍ਹੋਵਾਚੇਹੈਵ ਮਾ ਪ੍ਰਾਤਰੁਪਸਮੀਯਾਤੇਤਿ ਤਦ੍ਧ ਬਕੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯੋ ਗ੍ਲਾਵੋ ਵਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯਃ ਪ੍ਰਤਿਪਾਲਯਾਞ੍ਚਕਾਰ
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਸਵੇਰੇ ਇੱਥੇ ਨਾ ਆਈਓ।' ਤਾਂ ਬਕੋ ਦਾਲਭਿਆ ਅਤੇ ਗਲਾਵਾ ਮੈਤਰੇਈ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
ਤੇ ਹ ਯਥੈਵੇਦਂ ਬਹਿष੍ਪਵਮਾਨੇਨ ਸ੍ਤੋष੍ਯਮਾਣਾਃ ਸꣳਰਬ੍ਧਾਃ ਸਰ੍ਪਨ੍ਤੀਤ੍ਯੇਵਮਾਸਸृਪੁਸ੍ਤੇ ਹ ਸਮੁਪਵਿਸ਼੍ਯ ਹਿਂ ਚਕ੍ਰੁਃ
ਜਿਵੇਂ ਬਹਿਸ਼ਪਵਮਾਨਾ ਗੀਤ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਰੇੰਗਦੇ ਹੋਏ ਚਲ ਪਏ। ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ ਤੇ 'ਹਿੰ' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ।
ਓ3ਮਦਾ3ਮੋਂ3ਪਿਬਾ3ਮੋਂ3 ਦੇਵੋ ਵਰੁਣਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸਵਿਤਾ3ਨ੍ਨਮਿਹਾ2ਹਰਦਨ੍ਨਪਤੇ3ऽਨ੍ਨਮਿਹਾ2ਹਰਾ2ਹਰੋ3ਮਿਤਿ
'ਓਮ, ਆਓ ਖਾਈਏ! ਓਮ, ਆਓ ਪੀਈਏ! ਦੇਵਤਾ ਵਰੁਣ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਸਵਿਤਾ ਇੱਥੇ ਅਨ ਲਿਆਏ ਹਨ। ਅਨ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਨ ਇੱਥੇ ਲਿਆ, ਲਿਆ, ਲਿਆ!'