ਅਥ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸਾਮ ਗਾਯਤ੍ਯੁਭੌ ਸ ਗਾਯਤਿ ਸੋऽਮੁਨੈਵ ਸ ਏष ਯੇ ਚਾਮੁष੍ਮਾਤ੍ਪਰਾਞ੍ਚੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤਾꣳ ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੇਵਕਾਮਾਸ੍ਤਾꣳ ਸ਼੍ਚ
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਮ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
ਅਥਾਨੇਨੈਵ ਯੇ ਚੈਤਸ੍ਮਾਦਰ੍ਵਾਞ੍ਚੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤਾꣳ ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਨੁष੍ਯਕਾਮਾꣳਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਦੁ ਹੈਵਂਵਿਦੁਦ੍ਗਾਤਾ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍
ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਂ ਤੇ ਕਾਮਮਾਗਾਯਾਨੀਤ੍ਯੇष ਹ੍ਯੇਵ ਕਾਮਾਗਾਨਸ੍ਯੇष੍ਟੇ ਯ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸਾਮ ਗਾਯਤਿ ਸਾਮ ਗਾਯਤਿ
ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਾਉਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋ ਹੋਦ੍ਗੀਥੇ ਕੁਸ਼ਲਾ ਬਭੂਵੁਃ ਸ਼ਿਲਕਃ ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਕਿਤਾਯਨੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਾਹਣੋ ਜੈਵਲਿਰਿਤਿ ਤੇ ਹੋਚੁਰੁਦ੍ਗੀਥੇ ਵੈ ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਸ੍ਮੋ ਹਨ੍ਤੋਦ੍ਗੀਥੇ ਕਥਾਂ ਵਦਾਮ ਇਤਿ
ਉਦਗੀਥ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਏ: ਸ਼ਿਲਕ ਸ਼ਾਲਾਵਤਿਆ, ਚੈਕੀਤਾਯਨ ਦਾਲਭਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਉਦਗੀਥ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ; ਆਓ, ਉਦਗੀਥ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।'
ਤਥੇਤਿ ਹ ਸਮੁਪਵਿਵਿਸ਼ੁਃ ਸ ਹ ਪ੍ਰਵਾਹਣੋ ਜੈਵਲਿਰੁਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਤਾਵਗ੍ਰੇ ਵਦਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਯੋਰ੍ਵਦਤੋਰ੍ਵਾਚꣳ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮੀਤਿ
'ਠੀਕ ਹੈ,' ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਣ; ਮੈਂ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਂਗਾ।'
ਸ ਹ ਸ਼ਿਲਕਃ ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਕਿਤਾਯਨਂ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯਮੁਵਾਚ ਹਨ੍ਤ ਤ੍ਵਾ ਪृਚ੍ਛਾਨੀਤਿ ਪृਚ੍ਛੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਫਿਰ ਸ਼ਿਲਕ ਸ਼ਾਲਾਵਤਿਆ ਨੇ ਚੈਕੀਤਾਯਨ ਦਾਲਭਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ।' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪੁੱਛ।'
ਕਾ ਸਾਮ੍ਨੋ ਗਤਿਰਿਤਿ ਸ੍ਵਰ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸ੍ਵਰਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤਿ ਪ੍ਰਾਣ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਨ੍ਨਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਾਪ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ
'ਸਾਮ ਦਾ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਰ।' 'ਸੁਰ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਸਾਸ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਸਾਸ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਖਾਣ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਖਾਣ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਪਾਣੀ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਅਪਾਂ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਸੌ ਲੋਕ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚਾਮੁष੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤਿ ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਲੋਕਮਤਿ ਨਯੇਦਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਵਯਂ ਲੋਕꣳ ਸਾਮਾਭਿਸਂਸ੍ਥਾਪਯਾਮਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸꣳਸ੍ਤਾਵꣳ ਹਿ ਸਾਮੇਤਿ
'ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਉਹ ਜਗਤ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਉਸ ਜਗਤ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਉਹਨੂੰ ਸਵਰਗ ਜਗਤ ਵੱਲ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਅਸੀਂ ਸਵਰਗ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਹੈ।'
ਤꣳ ਹ ਸ਼ਿਲਕਃ ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਕਿਤਾਯਨਂ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯਮੁਵਾਚਾਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਂ ਵੈ ਕਿਲ ਤੇ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯ ਸਾਮ ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਰ੍ਹਿ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤੇਦਿਤਿ
ਫਿਰ ਸ਼ਿਲਕ ਸ਼ਾਲਾਵਤਿਆ ਨੇ ਚੈਕੀਤਾਯਨ ਦਾਲਭਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਸਾਮ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ।' 'ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਹਨ੍ਤਾਹਮੇਤਦ੍ਭਗਵਤੋ ਵੇਦਾਨੀਤਿ ਵਿਦ੍ਧੀਤਿ ਹੋਵਾਚਾਮੁष੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਯਂ ਲੋਕ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚਾਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤਿ ਨ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਲੋਕਮਿਤਿ ਨਯੇਦਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਵਯਂ ਲੋਕꣳ ਸਾਮਾਭਿਸꣳਸ੍ਥਾਪਯਾਮਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸꣳ ਸ੍ਤਾਵꣳ ਹਿ ਸਾਮੇਤਿ
'ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਜਾਣ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਉਸ ਜਗਤ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਇਹ ਜਗਤ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਇਸ ਜਗਤ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਉਹਨੂੰ ਅਸਥਾਪਨਾ ਜਗਤ ਵੱਲ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਅਸੀਂ ਅਸਥਾਪਨਾ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਅਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਹੈ।'
ਤꣳ ਹ ਪ੍ਰਵਾਹਣੋ ਜੈਵਲਿਰੁਵਾਚਾਨ੍ਤਵਦ੍ਵੈ ਕਿਲ ਤੇ ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯ ਸਾਮ ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਰ੍ਹਿ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤੇਦਿਤਿ ਹਨ੍ਤਾਹਮੇਤਦ੍ਭਗਵਤੋ ਵੇਦਾਨੀਤਿ ਵਿਦ੍ਧੀਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ ਨੇ ਸ਼ਾਲਾਵਤਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਸਾਮ ਸੀਮਤ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ।' 'ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਜਾਣ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਅਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਹ ਵਾ ਇਮਾਨਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯਾਕਾਸ਼ਾਦੇਵ ਸਮੁਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤ ਆਕਾਸ਼ਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਸ੍ਤਂ ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ੋ ਹ੍ਯੇਵੈਭ੍ਯੋ ਜ੍ਯਾਯਾਨਕਾਸ਼ਃ ਪਰਾਯਣਮ੍
'ਇਸ ਜਗਤ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਆਕਾਸ਼,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਕਾਸ਼ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਖਰੀ ਠਿਕਾਣਾ ਹੈ।'
ਸ ਏष ਪਰੋਵਰੀਯਾਨੁਦ੍ਗੀਥਃ ਸ ਏषੋऽਨਨ੍ਤਃ ਪਰੋਵਰੀਯੋ ਹਾਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ਪਰੋਵਰੀਯਸੋ ਹ ਲੋਕਾਞ੍ਜਯਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪਰੋਵਰੀਯਾꣳਸਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸ੍ਤੇ
ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਅਨੰਤ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਉੱਚੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਵਧੀਆ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤꣳ ਹੈਤਮਤਿਧਨ੍ਵਾ ਸ਼ੌਨਕ ਉਦਰਸ਼ਾਣ੍ਡਿਲ੍ਯਾਯੋਕ੍ਤ੍ਵੋਵਾਚ ਯਾਵਤ੍ਤ ਏਨਂ ਪ੍ਰਜਾਯਾਮੁਦ੍ਗੀਥਂ ਵੇਦਿष੍ਯਨ੍ਤੇ ਪਰੋਵਰੀਯੋ ਹੈਭ੍ਯਸ੍ਤਾਵਦਸ੍ਮਿꣳਲ੍ਲੋਕੇ ਜੀਵਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਉਦਰ ਸ਼ਾਂਡਿਲਯਾ ਨੂੰ ਆਤਿਧਨਵਨ ਸ਼ੌਣਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਦ ਤਕ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਸ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਰਹਿਣਗੇ, ਤਦ ਤਕ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਰਹੇਗਾ।'
ਤਥਾਮੁष੍ਮਿꣳ ਲ੍ਲੋਕੇ ਲੋਕ ਇਤਿ ਸ ਯ ਏਤਮੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨੁਪਾਸ੍ਤੇ ਪਰੋਵਰੀਯ ਏਵ ਹਾਸ੍ਯਾਸ੍ਮਿꣳਲ੍ਲੋਕੇ ਜੀਵਨਂ ਭਵਤਿ ਤਥਾਮੁष੍ਮਿꣳਲ੍ਲੋਕੇ ਲੋਕ ਇਤਿ ਲੋਕੇ ਲੋਕ ਇਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲੋਕ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਜੀਵਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲੋਕ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਮਟਚੀਹਤੇषੁ ਕੁਰੁष੍ਵਾਟਿਕ੍ਯਾ ਸਹ ਜਾਯਯੋषਸ੍ਤਿਰ੍ਹ ਚਾਕ੍ਰਾਯਣ ਇਭ੍ਯਗ੍ਰਾਮੇ ਪ੍ਰਦ੍ਰਾਣਕ ਉਵਾਸ
ਕੁਰੁ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਾਟਿਕਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਭਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਚੱਕਰਾਯਣ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਸਨ।
ਸ ਹੇਭ੍ਯਂ ਕੁਲ੍ਮਾषਾਨ੍ਖਾਦਨ੍ਤਂ ਬਿਭਿਕ੍ਸ਼ੇ ਤꣳ ਹੋਵਾਚ । ਨੇਤੋऽਨ੍ਯੇ ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਚ੍ਚ ਯੇ ਮ ਇਮ ਉਪਨਿਹਿਤਾ ਇਤਿ
ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਪਕਾਏ ਹੋਏ ਦਾਲ ਮੰਗਣ ਲੱਗਾ ਜਦ ਉਹ ਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਦਾਲਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਏਤੇषਾਂ ਮੇ ਦੇਹੀਤਿ ਹੋਵਾਚ ਤਾਨਸ੍ਮੈ ਪ੍ਰਦਦੌ ਹਨ੍ਤਾਨੁਪਾਨਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਛਿष੍ਟਂ ਵੈ ਮੇ ਪੀਤꣳ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਦਾਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ।' ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਹ ਦਾਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਜੋ ਬਚੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇਵੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੁੱਖ ਭਾਗ ਖਾ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵਾਂ।'
ਨ ਸ੍ਵਿਦੇਤੇऽਪ੍ਯੁਚ੍ਛਿष੍ਟਾ ਇਤਿ ਨ ਵਾ ਅਜੀਵਿष੍ਯਮਿਮਾ ਨ ਖਾਦਨ੍ਨਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਕਾਮੋ ਮ ਉਦਪਾਨਮਿਤਿ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਵੀ ਬਚੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ।' ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਜੇ ਮੈਂ ਇਹ ਨਾ ਖਾਂਦਾ ਤਾਂ ਜੀਉਂਦਾ ਨਾ ਰਹਿੰਦਾ।' ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ।'
ਸ ਹ ਖਾਦਿਤ੍ਵਾਤਿਸ਼ੇषਾਞ੍ਜਾਯਾਯਾ ਆਜਹਾਰ ਸਾਗ੍ਰ ਏਵ ਸੁਭਿਕ੍ਸ਼ਾ ਬਭੂਵ ਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯ ਨਿਦਧੌ
ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਬਚੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਉਹ ਸਚਮੁਚ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਸ ਹ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਞ੍ਜਿਹਾਨ ਉਵਾਚ ਯਦ੍ਬਤਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਲਭੇਮਹਿ ਲਭੇਮਹਿ ਧਨਮਾਤ੍ਰਾꣳ ਰਾਜਾਸੌ ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ਸ ਮਾ ਸਰ੍ਵੈਰਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜ੍ਯੈਰ੍ਵृਣੀਤੇਤਿ
ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਉਹ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਕਾਸ਼ ਸਾਨੂੰ ਰੋਟੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਧਨ। ਰਾਜਾ ਯਜਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਕਾਸ਼ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਚੁਣ ਲਵੇ।'
ਤਂ ਜਾਯੋਵਾਚ ਹਨ੍ਤ ਪਤ ਇਮ ਏਵ ਕੁਲ੍ਮਾषਾ ਇਤਿ ਤਾਨ੍ਖਾਦਿਤ੍ਵਾਮੁਂ ਯਜ੍ਞਂ ਵਿਤਤਮੇਯਾਯ
ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਦਾਲਾਂ ਹੀ ਖਾ ਲੈ।' ਉਹ ਦਾਲਾਂ ਖਾ ਕੇ ਯਜਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ਰੋਦ੍ਗਾਤॄਨਾਸ੍ਤਾਵੇ ਸ੍ਤੋष੍ਯਮਾਣਾਨੁਪੋਪਵਿਵੇਸ਼ ਸ ਹ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਾਰਮੁਵਾਚ
ਉਥੇ, ਜਦ ਉਦਗੀਥ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਬੈਠਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤੋष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਉਹ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਏਵਮੇਵੋਦ੍ਗਾਤਾਰਮੁਵਾਚੋਦ੍ਗਾਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤੋਦ੍ਗੀਥਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦ੍ਗਾਸ੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਉਦਗੀਥ ਦੀ ਦੇਵੀ ਉਦਗੀਥ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਉਦਗੀਥ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।'
ਏਵਮੇਵ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਾਰਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਤਿਹਰ੍ਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿਹਰਿष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਤੇ ਹ ਸਮਾਰਤਾਸ੍ਤੂष੍ਣੀਮਾਸਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ, 'ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।' ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਅਥ ਹੈਨਂ ਯਜਮਾਨ ਉਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਹਂ ਵਿਵਿਦਿषਾਣੀਤ੍ਯੁषਸ੍ਤਿਰਸ੍ਮਿ ਚਾਕ੍ਰਾਯਣ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਫਿਰ ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਉਸ਼ਸਤੀ ਚੱਕਰਾਯਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ।'
ਸ ਹੋਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵਾ ਅਹਮੇਭਿਃ ਸਰ੍ਵੈਰਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜ੍ਯੈਃ ਪਰ੍ਯੈषਿषਂ ਭਗਵਤੋ ਵਾ ਅਹਮਵਿਤ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ਯਾਨਵृषਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਜਦ ਤੁਸੀਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ, ਮੈਂ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ।'
ਭਗਵਾꣳ ਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਮੇ ਸਰ੍ਵੈਰਾਰ੍ਤ੍ਵਿਜ੍ਯੈਰਿਤਿ ਤਥੇਤ੍ਯਥ ਤਰ੍ਹ੍ਯੇਤ ਏਵ ਸਮਤਿਸृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਤੁਵਤਾਂ ਯਾਵਤ੍ਤ੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਧਨਂ ਦਦ੍ਯਾਸ੍ਤਾਵਨ੍ਮਮ ਦਦ੍ਯਾ ਇਤਿ ਤਥੇਤਿ ਹ ਯਜਮਾਨ ਉਵਾਚ
'ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪੁਰੋਹਿਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ।' 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਫਿਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਤਕਾਰ ਗਾਉਣ। ਜਿੰਨਾ ਧਨ ਤੁਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਉਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਦਿਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ,' ਯਜਮਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਅਥ ਹੈਨਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤੋਪਸਸਾਦ ਪ੍ਰਸ੍ਤੋਤਰ੍ਯਾ ਦੇਵਤਾ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਮਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾ ਤਾਂ ਚੇਦਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤੋष੍ਯਸਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮਾ ਭਗਵਾਨਵੋਚਤ੍ਕਤਮਾ ਸਾ ਦੇਵਤੇਤਿ
ਫਿਰ ਪ੍ਰਸਤੋਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ਜੇ ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਗਾਏਂਗਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਢਿੱਲ ਜਾਵੇਗਾ।' 'ਇਹ ਨਾ ਕਹੋ, ਭਗਵਾਨ। ਉਹ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵੀ ਹੈ?'