ਸ ਯ ਆਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤ ਆਸ਼ਯਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਮਾਃ ਸਮृਧ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਮੋਘਾ ਹਾਸ੍ਯਾਸ਼ਿषੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਾਵਦਾਸ਼ਾਯਾ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯ ਆਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵ ਆਸ਼ਾਯਾ ਭੂਯ ਇਤ੍ਯਾਸ਼ਾਯਾ ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਜੋ ਆਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਆਸ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਅਕਾਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਜਿੱਥੇ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਮਹਾਰਾਜ, ਕੀ ਆਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਆਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ।' 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਪ੍ਰਾਣੋ ਵਾ ਆਸ਼ਾਯਾ ਭੂਯਾਨ੍ਯਥਾ ਵਾ ਅਰਾ ਨਾਭੌ ਸਮਰ੍ਪਿਤਾ ਏਵਮਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਾਣੇ ਸਰ੍ਵਁ ਸਮਰ੍ਪਿਤਂ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਯਾਤਿ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਾਣਂ ਦਦਾਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਯ ਦਦਾਤਿ ਪ੍ਰਾਣੋ ਹ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਾਣੋ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਾਣੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਪ੍ਰਾਣਃ ਸ੍ਵਸਾ ਪ੍ਰਾਣ ਆਚਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ
ਸ ਯਦਿ ਪਿਤਰਂ ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਵਾ ਸ੍ਵਸਾਰਂ ਵਾਚਾਰ੍ਯਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਭृਸ਼ਮਿਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ ਧਿਕ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯੇਵੈਨਮਾਹੁਃ ਪਿਤृਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸਿ ਮਾਤृਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸਿ ਭ੍ਰਾਤृਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ੍ਵਸृਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸੀਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਭਰਾ, ਭੈਣ, ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਾਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਭਰਾ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਭੈਣ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ।'
ਅਥ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯੇਨਾਨੁਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਪ੍ਰਾਣਾਞ੍ਛੂਲੇਨ ਸਮਾਸਂ ਵ੍ਯਤਿषਂਦਹੇਨ੍ਨੈਵੈਨਂ ਬ੍ਰੂਯੁਃ ਪਿਤृਹਾਸੀਤਿ ਨ ਮਾਤृਹਾਸੀਤਿ ਨ ਭ੍ਰਾਤृਹਾਸੀਤਿ ਨ ਸ੍ਵਸृਹਾਸੀਤਿ ਨਾਚਾਰ੍ਯਹਾਸੀਤਿ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਾਸੀਤਿ
ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਨਾ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਵੱਜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਮਾਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਭਰਾ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਭੈਣ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਘਾਤਕ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਘਾਤਕ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ।
ਪ੍ਰਾਣੋ ਹ੍ਯੇਵੈਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭਵਤਿ ਸ ਵਾ ਏष ਏਵਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨੇਵਂ ਮਨ੍ਵਾਨ ਏਵਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਨਤਿਵਾਦੀ ਭਵਤਿ ਤਂ ਚੇਦ੍ਬ੍ਰੂਯੁਰਤਿਵਾਦ੍ਯਸੀਤ੍ਯਤਿਵਾਦ੍ਯਸ੍ਮੀਤਿ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਨਾਪਹ੍ਨੁਵੀਤ
ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ, ਸੋਚਦਾ ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੇ, 'ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ,' ਤਾਂ ਉਹ ਕਹੇ, 'ਹਾਂ, ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ,' ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਏ ਨਾ।
ਏष ਤੁ ਵਾ ਅਤਿਵਦਤਿ ਯਃ ਸਤ੍ਯੇਨਾਤਿਵਦਤਿ ਸੋऽਹਂ ਭਗਵਃ ਸਤ੍ਯੇਨਾਤਿਵਦਾਨੀਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਪਰ ਉਹੀ ਵਧੀਆ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਚ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਸਚ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।' 'ਸਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।' 'ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਸਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਵਿਜਾਨਾਤ੍ਯਥ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਤਿ ਨਾਵਿਜਾਨਨ੍ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਤਿ ਵਿਜਾਨਨ੍ਨੇਵ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਮਨੁਤੇऽਥ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮਤ੍ਵਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਮਤ੍ਵੈਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਮਤਿਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯੇਤਿ । ਮਤਿਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਨਾਮ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸੋਚਣ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਤ੍ਯਥ ਮਨੁਤੇ ਨਾਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਨ੍ਮਨੁਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਦੇਵ ਮਨੁਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯੇਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਥ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਤਿ ਨਾਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਞ੍ਛ੍ਰਦ੍ਦਧਾਤਿ ਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਨੇਵ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਤਿ ਨਿष੍ਠਾ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯੇਤਿ ਨਿष੍ਠਾਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਪੱਕਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਕੇਵਲ ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੱਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਪੱਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਕਰੋਤ੍ਯਥ ਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਨਾਕृਤ੍ਵਾ ਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਕृਤ੍ਵੈਵ ਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਕृਤਿਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯੇਤਿ । ਕृਤਿਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨ ਪੱਕਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਹੀ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਕਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਕਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਸੁਖਂ ਲਭਤੇऽਥ ਕਰੋਤਿ ਨਾਸੁਖਂ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਸੁਖਮੇਵ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਕਰੋਤਿ ਸੁਖਂ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯਮਿਤਿ । ਸੁਖਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੁਖ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਕੇਵਲ ਸੁਖ ਮਿਲਣ ਤੇ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਸੁਖ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਸੁਖ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯੋ ਵੈ ਭੂਮਾ ਤਤ੍ਸੁਖਂ ਨਾਲ੍ਪੇ ਸੁਖਮਸ੍ਤਿ ਭੂਮੈਵ ਸੁਖਂ ਭੂਮਾ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯ ਇਤਿ ਭੂਮਾਨਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜੋ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੁਖ ਹੈ; ਥੋੜ੍ਹੇ ਵਿਚ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਵੱਡਾ ਹੀ ਸੁਖ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਤ੍ਰ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਨ੍ਯਚ੍ਛृਣੋਤਿ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਸ ਭੂਮਾਥ ਯਤ੍ਰਾਨ੍ਯਤ੍ਪਸ਼੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਯਚ੍ਛृਣੋਤ੍ਯਨ੍ਯਦ੍ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਤਦਲ੍ਪਂ ਯੋ ਵੈ ਭੂਮਾ ਤਦਮृਤਮਥ ਯਦਲ੍ਪਂ ਤਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯ੍ਁ ਸ ਭਗਵਃ ਕਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤ ਇਤਿ ਸ੍ਵੇ ਮਹਿਮ੍ਨਿ ਯਦਿ ਵਾ ਨ ਮਹਿਮ੍ਨੀਤਿ
ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਦੂਜਾ ਨਾ ਵੇਖੇ, ਨਾ ਸੁਣੇ, ਨਾ ਜਾਣੇ, ਉਹ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਿੱਥੇ ਦੂਜਾ ਵੇਖਦਾ, ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਅਮਰ ਹੈ; ਥੋੜ੍ਹਾ ਮਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। 'ਭਗਵਨ, ਇਹ ਕਿਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?' 'ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਮਹਿਮਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ।'
ਗੋ-ਅਸ਼੍ਵਮਿਹ ਮਹਿਮੇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਹਸ੍ਤਿਹਿਰਣ੍ਯਂ ਦਾਸਭਾਰ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਯਤਨਾਨੀਤਿ ਨਾਹਮੇਵਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਬ੍ਰਵੀਮੀਤਿ ਹੋਵਾਚਾਨ੍ਯੋਹ੍ਯਨ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤ ਇਤਿ
ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਗਾਂ, ਘੋੜੇ, ਹਾਥੀ, ਸੋਨਾ, ਨੌਕਰ, ਪਤਨੀ, ਖੇਤ ਅਤੇ ਘਰ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦਾ।' 'ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ?' 'ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।'
ਸ ਏਵਾਧਸ੍ਤਾਤ੍ਸ ਉਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਸ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਸ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਃ ਸ ਉਤ੍ਤਰਤਃ ਸ ਏਵੇਦਁ ਸਰ੍ਵਮਿਤ੍ਯਥਾਤੋऽਹਙ੍ਕਾਰਾਦੇਸ਼ ਏਵਾਹਮੇਵਾਧਸ੍ਤਾਦਹਮੁਪਰਿष੍ਟਾਦਹਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦਹਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਹਂ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋऽਹਮੁਤ੍ਤਰਤੋऽਹਮੇਵੇਦਁ ਸਰ੍ਵਮਿਤਿ
ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਜੇ ਹੈ, ਉਹ ਖੱਬੇ ਹੈ; ਉਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਤਮ-ਸਬੰਧੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: ਮੈਂ ਹੇਠਾਂ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉੱਤੇ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਪਿੱਛੇ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਅੱਗੇ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸੱਜੇ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਖੱਬੇ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹਾਂ।
ਤਸ੍ਯ ਹ ਵਾ ਏਤਸ੍ਯੈਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤ ਏਵਂ ਮਨ੍ਵਾਨਸ੍ਯੈਵਂ ਵਿਜਾਨਤ ਆਤ੍ਮਤਃ ਪ੍ਰਾਣ ਆਤ੍ਮਤ ਆਸ਼ਾਤ੍ਮਤਃ ਸ੍ਮਰ ਆਤ੍ਮਤ ਆਕਾਸ਼ ਆਤ੍ਮਤਸ੍ਤੇਜ ਆਤ੍ਮਤ ਆਪ ਆਤ੍ਮਤ ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਤਿਰੋਭਾਵਾਵਾਤ੍ਮਤੋऽਨ੍ਨਮਾਤ੍ਮਤੋ ਬਲਮਾਤ੍ਮਤੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮਾਤ੍ਮਤੋ ਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਮਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਮਤਃ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ ਆਤ੍ਮਤੋ ਮਨ ਆਤ੍ਮਤੋ ਵਾਗਾਤ੍ਮਤੋ ਨਾਮਾਤ੍ਮਤੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਆਤ੍ਮਤਃ ਕਰ੍ਮਾਣ੍ਯਾਤ੍ਮਤ ਏਵੇਦਁਸਰ੍ਵਮਿਤਿ
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ, ਸੋਚਦਾ, ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ, ਆਸ, ਯਾਦ, ਆਕਾਸ਼, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ, ਆਉਣਾ-ਜਾਣਾ, ਅਨਾਜ, ਤਾਕਤ, ਗਿਆਨ, ਧਿਆਨ, ਚਿੱਤ, ਇਰਾਦਾ, ਮਨ, ਬੋਲੀ, ਨਾਂ, ਮੰਤ੍ਰ, ਕਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਆਤਮ ਤੋਂ ਹੀ ਉਪਜਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਆਤਮ ਹੀ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦਿਦਮਸ੍ਮਿਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੇ ਦਹਰਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਦਹਰੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰਾਕਾਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਯਦਨ੍ਤਸ੍ਤਦਨ੍ਵੇष੍ਟਵ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਾਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯਮਿਤਿ
ਹੁਣ, ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਕਮਲ ਵਰਗਾ ਘਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਭਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਹੈ।
ਤਂ ਚੇਦ੍ਬ੍ਰੂਯੁਰ੍ਯਦਿਦਮਸ੍ਮਿਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੇ ਦਹਰਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਂ ਵੇਸ਼੍ਮ ਦਹਰੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰਾਕਾਸ਼ਃ ਕਿਂ ਤਦਤ੍ਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਯਦਨ੍ਵੇष੍ਟਵ੍ਯਂ ਯਦ੍ਵਾਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਸ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਛੇ, 'ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਛੋਟੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਛੋਟਾ ਆਕਾਸ਼—ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੈ ਜੋ ਲੱਭਣਾ ਜਾਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?'—ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਾਵਾਨ੍ਵਾ ਅਯਮਾਕਾਸ਼ਸ੍ਤਾਵਾਨੇषੋऽਨ੍ਤਰ੍ਹृਦਯ ਆਕਾਸ਼ ਉਭੇ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵੀ ਅਨ੍ਤਰੇਵ ਸਮਾਹਿਤੇ ਉਭਾਵਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਵਾਯੁਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਾਵੁਭੌ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਚ੍ਚਾਸ੍ਯੇਹਾਸ੍ਤਿ ਯਚ੍ਚ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮਾਹਿਤਮਿਤਿ
ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ, ਅਸਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹਨ; ਅੱਗ ਅਤੇ ਹਵਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ, ਬਿਜਲੀ ਅਤੇ ਤਾਰੇ; ਜੋ ਇੱਥੇ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਨਹੀਂ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਮਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਤਂ ਚੇਦ੍ਬ੍ਰੂਯੁਰਸ੍ਮਿꣳਸ਼੍ਚੇਦਿਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰੇ ਸਰ੍ਵꣳ ਸਮਾਹਿਤꣳ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਕਾਮਾ ਯਦੈਤਜ੍ਜਰਾਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪ੍ਰਧ੍ਵꣳਸਤੇ ਵਾ ਕਿਂ ਤਤੋऽਤਿਸ਼ਿष੍ਯਤ ਇਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਪੁੱਛੇ, 'ਜੇ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਾ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹਨ, ਤਾਂ ਜਦੋਂ ਇਸ ਨੂੰ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਫਿਰ ਕੀ ਬਚਦਾ ਹੈ?'
ਤਦ੍ਯਥੇਹ ਕਰ੍ਮਜਿਤੋ ਲੋਕਃ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤ ਏਵਮੇਵਾਮੁਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯਜਿਤੋ ਲੋਕਃ ਕ੍ਸ਼ੀਯਤੇ ਤਦ੍ਯ ਇਹਾਤ੍ਮਾਨਮਨੁਵਿਦ੍ਯ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾꣳਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਾਨ੍ਕਾਮਾꣳਸ੍ਤੇषਾꣳ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਲੋਕੇष੍ਵਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤ੍ਯਥ ਯ ਇਹਾਤ੍ਮਾਨਮਨੁਵਿਦ੍ਯ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾꣳਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਾਨ੍ਕਾਮਾꣳਸ੍ਤੇषਾꣳ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ
ਸ ਯਦਿ ਪਿਤृਲੋਕਕਾਮੋ ਭਵਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦੇਵਾਸ੍ਯ ਪਿਤਰਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਪਿਤृਲੋਕੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਉੱਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਪਿਤਰ-ਲੋਕ ਨਾਲ ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦਿ ਮਾਤृਲੋਕਕਾਮੋ ਭਵਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦੇਵਾਸ੍ਯ ਮਾਤਰਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਮਾਤृਲੋਕੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਚਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਮਾਵਾਂ ਉਸ ਲਈ ਉਭਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦਿ ਭ੍ਰਾਤृਲੋਕਕਾਮੋ ਭਵਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦੇਵਾਸ੍ਯ ਭ੍ਰਾਤਰਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਭ੍ਰਾਤृਲੋਕੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਭਰਾ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਚਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਾ ਉਸ ਲਈ ਉਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਭਰਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦਿ ਸ੍ਵਸृਲੋਕਕਾਮੋ ਭਵਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦੇਵਾਸ੍ਯ ਸ੍ਵਸਾਰਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਸ੍ਵਸृਲੋਕੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਚਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਭੈਣਾਂ ਉਸ ਲਈ ਉਭਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦਿ ਸਖਿਲੋਕਕਾਮੋ ਭਵਤਿ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦੇਵਾਸ੍ਯ ਸਖਾਯਃ ਸਮੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤੇਨ ਸਖਿਲੋਕੇਨ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮਹੀਯਤੇ
ਜੇ ਕੋਈ ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੇ ਚਾਹ ਨਾਲ ਹੀ ਦੋਸਤ ਉਸ ਲਈ ਉਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਦੋਸਤਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਆਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹੀਆਂ ਨਾਭ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਲਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਭਰਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ।
ਅਥਾਤ ਆਤ੍ਮਾਦੇਸ਼ ਏਵਾਤ੍ਮੈਵਾਧਸ੍ਤਾਦਾਤ੍ਮੋਪਰਿष੍ਟਾਦਾਤ੍ਮਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਤ੍ਮਾ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਾਤ੍ਮਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤ ਆਤ੍ਮੋਤ੍ਤਰਤ ਆਤ੍ਮੈਵੇਦਁ ਸਰ੍ਵਮਿਤਿ । ਸ ਵਾ ਏष ਏਵਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨੇਵਂ ਮਨ੍ਵਾਨ ਏਵਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਨਾਤ੍ਮਰਤਿਰਾਤ੍ਮਕ੍ਰੀਡ ਆਤ੍ਮਮਿਥੁਨ ਆਤ੍ਮਾਨਨ੍ਦਃ ਸ ਸ੍ਵਰਾਡ੍ ਭਵਤਿ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਲੋਕੇषੁ ਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ । ਅਥ ਯੇऽਨ੍ਯਥਾਤੋ ਵਿਦੁਰਨ੍ਯਰਾਜਾਨਸ੍ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਲੋਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇषਾਁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਲੋਕੇष੍ਵਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ
ਇਸ ਲਈ, ਆਤਮ-ਸਬੰਧੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ: ਆਤਮਾ ਹੇਠਾਂ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਪਿੱਛੇ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਅੱਗੇ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਸੱਜੇ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਖੱਬੇ ਹੈ; ਆਤਮਾ ਹੀ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ, ਸੋਚਦਾ, ਜਾਣਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਆਤਮ-ਰਸ ਵਿਚ ਰਮਦਾ, ਆਤਮ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਖੇਡਦਾ, ਆਤਮ-ਸੰਗ ਵਿਚ ਸੰਗ ਕਰਦਾ, ਆਤਮ-ਆਨੰਦ ਵਿਚ ਆਨੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਸਰਤਾਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲ ਸਕਦੇ।
ਤਦੇष ਸ਼੍ਲੋਕੋ ਨ ਪਸ਼੍ਯੋ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨ ਰੋਗਂ ਨੋਤ ਦੁਃਖਤਾਁ ਸਰ੍ਵਁ ਹ ਪਸ਼੍ਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ ਇਤਿ । ਸ ਏਕਧਾ ਭਵਤਿ ਤ੍ਰਿਧਾ ਭਵਤਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸਪ੍ਤਧਾ ਨਵਧਾ ਚੈਵ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਕਾਦਸ਼ਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ਼ਤਂ ਚ ਦਸ਼ ਚੈਕਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚ ਵਿਁਸ਼ਤਿਰਾਹਾਰਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ਼ੁਦ੍ਧੌ ਧ੍ਰੁਵਾ ਸ੍ਮृਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਲਮ੍ਭੇ ਸਰ੍ਵਗ੍ਰਨ੍ਥੀਨਾਂ ਵਿਪ੍ਰਮੋਕ੍ਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਮृਦਿਤਕषਾਯਾਯ ਤਮਸਸ੍ਪਾਰਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਤਿ ਭਗਵਾਨ੍ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਸ੍ਤਁ ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਤਁ ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇਸ ਉੱਤੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ: ਉਹ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਨਾ ਰੋਗ, ਨਾ ਦੁੱਖ; ਜੋ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਇੱਕ, ਤਿੰਨ, ਪੰਜ, ਸੱਤ, ਨੌ, ਫਿਰ ਗਿਆਰਾਂ, ਸੌ, ਦਸ, ਇੱਕ, ਅਤੇ ਵੀ ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖੁਰਾਕ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਯਾਦ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਯਾਦ ਪੱਕੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਦਿਲ ਦੀਆਂ ਗੰਢਾਂ ਖੁਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੇ ਦਾਗ ਧੋਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਗਵਾਨ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਪਾਰ ਵਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਨੂੰ ਸਕੰਦ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਨਾਸ੍ਯ ਜਰਯੈਤਜ੍ਜੀਰ੍ਯਤਿ ਨ ਵਧੇਨਾਸ੍ਯ ਹਨ੍ਯਤ ਏਤਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਰਮਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਮਾਃ ਸਮਾਹਿਤਾਃ ਏष ਆਤ੍ਮਾਪਹਤਪਾਪ੍ਮਾ ਵਿਜਰੋ ਵਿਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਵਿਸ਼ੋਕੋ ਵਿਜਿਘਤ੍ਸੋऽਪਿਪਾਸਃ ਸਤ੍ਯਕਾਮਃ ਸਤ੍ਯਸਙ੍ਕਲ੍ਪੋ ਯਥਾ ਹ੍ਯੇਵੇਹ ਪ੍ਰਜਾ ਅਨ੍ਵਾਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਯਥਾਨੁਸ਼ਾਸਨਂ ਯਂ ਯਮਨ੍ਤਮਭਿਕਾਮਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਂ ਜਨਪਦਂ ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਭਾਗਂ ਤਂ ਤਮੇਵੋਪਜੀਵਨ੍ਤਿ
ਉੱਤਰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਬੁਢਾਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਬੁਢਾ ਹੁੰਦਾ; ਮੌਤ ਨਾਲ ਇਹ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਇਹ ਸੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਛਾਵਾਂ ਸਮਾਈ ਹੋਈ ਹਨ। ਇਹ ਆਤਮਾ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਬੁਢਾਪਾ ਰਹਿਤ, ਮੌਤ ਰਹਿਤ, ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ, ਭੁੱਖ ਅਤੇ ਪਿਆਸ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੱਚੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਸੱਚਾ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੀ ਕਰਨੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਅੰਤ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਦੇਸ਼, ਜੋ ਖੇਤ—they ਉਹੀ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।'
ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਲੋਕ ਨਾਸਵੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਉੱਥੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਲੋਕ ਵੀ ਨਾਸਵੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਚੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਦਾ ਹੱਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਤਮਾ ਅਤੇ ਇਹ ਸੱਚੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।