ਚਿਤ੍ਤਂ ਵਾਵ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਾਦ੍ਭੂਯੋ ਯਦਾ ਵੈ ਚੇਤਯਤੇऽਥ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਯਤੇऽਥ ਮਨਸ੍ਯਤ੍ਯਥ ਵਾਚਮੀਰਯਤਿ ਤਾਮੁ ਨਾਮ੍ਨੀਰਯਤਿ ਨਾਮ੍ਨਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਏਕਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਕਰ੍ਮਾਣਿ
ਚਿੱਤ ਸੰਕਲਪ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਜਦ ਚਿੱਤ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੰਕਲਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਸੋਚਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਬੋਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਮੰਤ੍ਰ ਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਨਿ ਹ ਵਾ ਏਤਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤੈਕਾਯਨਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਮਾਨਿ ਚਿਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦ੍ਯਪਿ ਬਹੁਵਿਦਚਿਤ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਨਾਯਮਸ੍ਤੀਤ੍ਯੇਵੈਨਮਾਹੁਰ੍ਯਦਯਂ ਵੇਦ ਯਦ੍ਵਾ ਅਯਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਨੇਤ੍ਥਮਚਿਤ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਥ ਯਦ੍ਯਲ੍ਪਵਿਚ੍ਚਿਤ੍ਤਵਾਨ੍ਭਵਤਿ ਤਸ੍ਮਾ ਏਵੋਤ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਨ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਁਹ੍ਯੇਵੈषਾਮੇਕਾਯਨਂ ਚਿਤ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਚਿਤ੍ਤਮੁਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਇਹ ਸਭ ਚਿੱਤ ਹੀ ਰਾਹ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਚਿੱਤ ਵਧੇਰੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਨਹੀਂ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ 'ਇਹ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ'; ਜਾਂ ਜੇ ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਚਿੱਤ ਘੱਟ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜਿੰਨਾ ਚਿੱਤ ਹੋਵੇ, ਉਤਨਾ ਹੀ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਚਿੱਤ ਹੀ ਸਭ ਦਾ ਰਾਹ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਹੀ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਚਿੱਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸ ਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇ ਚਿਤ੍ਤਾਨ੍ਵੈ ਸ ਲੋਕਾਨ੍ਧ੍ਰੁਵਾਨ੍ਧ੍ਰੁਵਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾਨ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤੋऽਵ੍ਯਥਮਾਨਾਨਵ੍ਯਥਮਾਨੋऽਭਿਸਿਧ੍ਯਤਿ ਯਾਵਚ੍ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਦ੍ਭੂਯ ਇਤਿ ਚਿਤ੍ਤਾਦ੍ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਸ ਯੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇ ਯਾਵਦ੍ਧ੍ਯਾਨਸ੍ਯ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯੋ ਧ੍ਯਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵੋ ਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ਭੂਯ ਇਤਿ ਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਜੋ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਧਿਆਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਭਗਵਨ, ਕੀ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ,' ਇਹ ਉੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਸ ਯੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇ ਵਿਜ੍ਞਾਨਵਤੋ ਵੈ ਸ ਲੋਕਾਞ੍ਜ੍ਞਾਨਵਤੋऽਭਿਸਿਧ੍ਯਤਿ ਯਾਵਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵੋ ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭੂਯ ਇਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਸ ਯੋ ਬਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇ ਯਾਵਦ੍ਬਲਸ੍ਯ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯੋ ਬਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵੋ ਬਲਾਦ੍ਭੂਯ ਇਤਿ ਬਲਾਦ੍ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਜੋ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤਾਕਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਭਗਵਨ, ਕੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ,' ਇਹ ਉੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਅਨ੍ਨਂ ਵਾਵ ਬਲਾਦ੍ਭੂਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦ੍ਯਪਿ ਦਸ਼ ਰਾਤ੍ਰੀਰ੍ਨਾਸ਼੍ਨੀਯਾਦ੍ਯਦ੍ਯੁ ਹ ਜੀਵੇਦਥਵਾਦ੍ਰष੍ਟਾਸ਼੍ਰੋਤਾਮਨ੍ਤਾਬੋਦ੍ਧਾਕਰ੍ਤਾਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਭਵਤ੍ਯਥਾਨ੍ਨਸ੍ਯਾਯੈ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਭਵਤਿ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਭਵਤਿ ਮਨ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਬੋਦ੍ਧਾ ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਭਵਤ੍ਯਨ੍ਨਮੁਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਅਨਾਜ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਦਸ ਰਾਤਾਂ ਤੱਕ ਕੋਈ ਨਾ ਖਾਏ, ਪਰ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੇ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਖਾਣ ਲਈ, ਉਹ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ, ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ, ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਅਨਾਜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸ ਯੋऽਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਨ੍ਨਵਤੋ ਵੈ ਸ ਲੋਕਾਨ੍ਪਾਨਵਤੋऽਭਿਸਿਧ੍ਯਤਿ ਯਾਵਦਨ੍ਨਸ੍ਯ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯੋऽਨ੍ਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵੋऽਨ੍ਨਾਦ੍ਭੂਯ ਇਤ੍ਯਨ੍ਨਾਦ੍ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਜੋ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਭੋਜਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਮਹਾਰਾਜ, ਕੀ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ।' 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਆਪੋ ਵਾਵਾਨ੍ਨਾਦ੍ਭੂਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦਾ ਸੁਵृष੍ਟਿਰ੍ਨ ਭਵਤਿ ਵ੍ਯਾਧੀਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਾਣਾ ਅਨ੍ਨਂ ਕਨੀਯੋ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤ੍ਯਥ ਯਦਾ ਸੁਵृष੍ਟਿਰ੍ਭਵਤ੍ਯਾਨਨ੍ਦਿਨਃ ਪ੍ਰਾਣਾ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਨਂ ਬਹੁ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤ੍ਯਾਪ ਏਵੇਮਾ ਮੂਰ੍ਤਾ ਯੇਯਂ ਪृਥਿਵੀ ਯਦਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਯਦ੍ਦ੍ਯੌਰ੍ਯਤ੍ਪਰ੍ਵਤਾ ਯਦ੍ਦੇਵਮਨੁष੍ਯਾ ਯਤ੍ਪਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਵਯਾਁਸਿ ਚ ਤृਣਵਨਸ੍ਪਤਯਃ ਸ਼੍ਵਾਪਦਾਨ੍ਯਾਕੀਟਪਤਙ੍ਗਪਿਪੀਲਕਮਾਪ ਏਵੇਮਾ ਮੂਰ੍ਤਾ ਅਪ ਉਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਸ ਯੋऽਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤ ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਁਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਮਾਨ੍ਭਵਤਿ ਯਾਵਦਪਾਂ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ । ਯੋऽਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵੋऽਦ੍ਭ੍ਯੋ ਭੂਯ ਇਤ੍ਯਦ੍ਭ੍ਯੋ ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਜੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਮਹਾਰਾਜ, ਕੀ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ।' 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਸ ਯਸ੍ਤੇਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਵੈ ਸ ਤੇਜਸ੍ਵਤੋ ਲੋਕਾਨ੍ਭਾਸ੍ਵਤੋऽਪਹਤਤਮਸ੍ਕਾਨਭਿਸਿਧ੍ਯਤਿ ਯਾਵਤ੍ਤੇਜਸੋ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯਸ੍ਤੇਜੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵਸ੍ਤੇਜਸੋ ਭੂਯ ਇਤਿ ਤੇਜਸੋ ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਜੋ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਅੱਗ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅੱਗ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਮਹਾਰਾਜ, ਕੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ।' 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਆਕਾਸ਼ੋ ਵਾਵ ਤੇਜਸੋ ਭੂਯਾਨਾਕਾਸ਼ੇ ਵੈ ਸੂਰ੍ਯਾਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸਾਵੁਭੌ ਵਿਦ੍ਯੁਨ੍ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਗ੍ਨਿਰਾਕਾਸ਼ੇਨਾਹ੍ਵਯਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ੇਨ ਸ਼ृਣੋਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ृਣੋਤ੍ਯਾਕਾਸ਼ੇ ਰਮਤ ਆਕਾਸ਼ੇ ਨ ਰਮਤ ਆਕਾਸ਼ੇ ਜਾਯਤ ਆਕਾਸ਼ਮਭਿਜਾਯਤ ਆਕਾਸ਼ਮੁਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਅਕਾਸ਼ ਅੱਗ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ, ਬਿਜਲੀ, ਤਾਰੇ, ਤੇ ਅੱਗ ਸਥਿਤ ਹਨ। ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਮਨਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਜਨਮ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਕਾਸ਼ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸ ਯ ਆਕਾਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤ ਆਕਾਸ਼ਵਤੋ ਵੈ ਸ ਲੋਕਾਨ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਵਤੋऽਸਮ੍ਬਾਧਾਨੁਰੁਗਾਯਵਤੋऽਭਿਸਿਧ੍ਯਤਿ ਯਾਵਦਾਕਾਸ਼ਸ੍ਯ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯ ਆਕਾਸ਼ਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵ ਆਕਾਸ਼ਾਦ੍ਭੂਯ ਇਤਿ ਆਕਾਸ਼ਾਦ੍ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀਆਂ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਅਕਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਮਹਾਰਾਜ, ਕੀ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ।' 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਸ੍ਮਰੋ ਵਾਵਾਕਾਸ਼ਾਦ੍ਭੂਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯਦ੍ਯਪਿ ਬਹਵ ਆਸੀਰਨ੍ਨ ਸ੍ਮਰਨ੍ਤੋ ਨੈਵ ਤੇ ਕਞ੍ਚਨ ਸ਼ृਣੁਯੁਰ੍ਨ ਮਨ੍ਵੀਰਨ੍ਨ ਵਿਜਾਨੀਰਨ੍ਯਦਾ ਵਾਵ ਤੇ ਸ੍ਮਰੇਯੁਰਥ ਸ਼ृਣੁਯੁਰਥ ਮਨ੍ਵੀਰਨ੍ਨਥ ਵਿਜਾਨੀਰਨ੍ਸ੍ਮਰੇਣ ਵੈ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਸ੍ਮਰੇਣ ਪਸ਼ੂਨ੍ਸ੍ਮਰਮੁਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਸਮਰਣ ਅਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਭਾਵੇਂ ਕਈ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਜੇ ਉਹ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਂ ਨਾ ਉਹ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਸੋਚਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਸਮਰਣ ਰਾਹੀਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਮਰਣ ਰਾਹੀਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮਰਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸ ਯਃ ਸ੍ਮਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਮਰਸ੍ਯ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯਃ ਸ੍ਮਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵਃ ਸ੍ਮਰਾਦ੍ਭੂਯ ਇਤਿ ਸ੍ਮਰਾਦ੍ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਜੋ ਸਮਰਣ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸਮਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਸਮਰਣ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਮਹਾਰਾਜ, ਕੀ ਸਮਰਣ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਸਮਰਣ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ।' 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਆਸ਼ਾ ਵਾਵ ਸ੍ਮਰਾਦ੍ਭੂਯਸ੍ਯਾਸ਼ੇਦ੍ਧੋ ਵੈ ਸ੍ਮਰੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨਧੀਤੇ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕੁਰੁਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਁਸ਼੍ਚ ਪਸ਼ੂਁਸ਼੍ਚੇਚ੍ਛਤ ਇਮਂ ਚ ਲੋਕਮਮੁਂ ਚੇਚ੍ਛਤ ਆਸ਼ਾਮੁਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਆਸ ਸਮਰਣ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਮਨਤਰ ਯਾਦ ਨਾ ਕਰੇ, ਆਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਅਗਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਆਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਸ ਯ ਆਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤ ਆਸ਼ਯਾਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਮਾਃ ਸਮृਧ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਮੋਘਾ ਹਾਸ੍ਯਾਸ਼ਿषੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਾਵਦਾਸ਼ਾਯਾ ਗਤਂ ਤਤ੍ਰਾਸ੍ਯ ਯਥਾਕਾਮਚਾਰੋ ਭਵਤਿ ਯ ਆਸ਼ਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤਿ ਭਗਵ ਆਸ਼ਾਯਾ ਭੂਯ ਇਤ੍ਯਾਸ਼ਾਯਾ ਵਾਵ ਭੂਯੋऽਸ੍ਤੀਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਵੀਤ੍ਵਿਤਿ
ਜੋ ਆਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਆਸ ਰਾਹੀਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਅਕਾਰਥ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀਆਂ। ਜਿੱਥੇ ਆਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਮੁਤਾਬਕ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਆਸ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—'ਮਹਾਰਾਜ, ਕੀ ਆਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਆਸ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ।' 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਪ੍ਰਾਣੋ ਵਾ ਆਸ਼ਾਯਾ ਭੂਯਾਨ੍ਯਥਾ ਵਾ ਅਰਾ ਨਾਭੌ ਸਮਰ੍ਪਿਤਾ ਏਵਮਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰਾਣੇ ਸਰ੍ਵਁ ਸਮਰ੍ਪਿਤਂ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਯਾਤਿ ਪ੍ਰਾਣਃ ਪ੍ਰਾਣਂ ਦਦਾਤਿ ਪ੍ਰਾਣਾਯ ਦਦਾਤਿ ਪ੍ਰਾਣੋ ਹ ਪਿਤਾ ਪ੍ਰਾਣੋ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਾਣੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਪ੍ਰਾਣਃ ਸ੍ਵਸਾ ਪ੍ਰਾਣ ਆਚਾਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਃ
ਸ ਯਦਿ ਪਿਤਰਂ ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਵਾ ਸ੍ਵਸਾਰਂ ਵਾਚਾਰ੍ਯਂ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਭृਸ਼ਮਿਵ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਹ ਧਿਕ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯੇਵੈਨਮਾਹੁਃ ਪਿਤृਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸਿ ਮਾਤृਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸਿ ਭ੍ਰਾਤृਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ੍ਵਸृਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਾ ਵੈ ਤ੍ਵਮਸੀਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ, ਭਰਾ, ਭੈਣ, ਅਧਿਆਪਕ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਠੋਰ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਤੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਾਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਭਰਾ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਭੈਣ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਘਾਤਕ ਹੈਂ।'
ਅਥ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯੇਨਾਨੁਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਪ੍ਰਾਣਾਞ੍ਛੂਲੇਨ ਸਮਾਸਂ ਵ੍ਯਤਿषਂਦਹੇਨ੍ਨੈਵੈਨਂ ਬ੍ਰੂਯੁਃ ਪਿਤृਹਾਸੀਤਿ ਨ ਮਾਤृਹਾਸੀਤਿ ਨ ਭ੍ਰਾਤृਹਾਸੀਤਿ ਨ ਸ੍ਵਸृਹਾਸੀਤਿ ਨਾਚਾਰ੍ਯਹਾਸੀਤਿ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਾਸੀਤਿ
ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਨਾ ਨਿਕਲਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਵੱਜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਮਾਤਾ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਭਰਾ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਭੈਣ ਦਾ ਘਾਤਕ, ਅਧਿਆਪਕ ਦਾ ਘਾਤਕ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਘਾਤਕ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ।
ਪ੍ਰਾਣੋ ਹ੍ਯੇਵੈਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭਵਤਿ ਸ ਵਾ ਏष ਏਵਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨੇਵਂ ਮਨ੍ਵਾਨ ਏਵਂ ਵਿਜਾਨਨ੍ਨਤਿਵਾਦੀ ਭਵਤਿ ਤਂ ਚੇਦ੍ਬ੍ਰੂਯੁਰਤਿਵਾਦ੍ਯਸੀਤ੍ਯਤਿਵਾਦ੍ਯਸ੍ਮੀਤਿ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਨਾਪਹ੍ਨੁਵੀਤ
ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਾ, ਸੋਚਦਾ ਤੇ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਕਹੇ, 'ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ,' ਤਾਂ ਉਹ ਕਹੇ, 'ਹਾਂ, ਮੈਂ ਵਧੀਆ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ,' ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਠੁਕਰਾਏ ਨਾ।
ਏष ਤੁ ਵਾ ਅਤਿਵਦਤਿ ਯਃ ਸਤ੍ਯੇਨਾਤਿਵਦਤਿ ਸੋऽਹਂ ਭਗਵਃ ਸਤ੍ਯੇਨਾਤਿਵਦਾਨੀਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਪਰ ਉਹੀ ਵਧੀਆ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਚ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਸਚ ਨਾਲ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।' 'ਸਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।' 'ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਸਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਵਿਜਾਨਾਤ੍ਯਥ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਤਿ ਨਾਵਿਜਾਨਨ੍ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਤਿ ਵਿਜਾਨਨ੍ਨੇਵ ਸਤ੍ਯਂ ਵਦਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਸਚ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਜਾਣ ਕੇ ਹੀ ਸਚ ਬੋਲਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਮਨੁਤੇऽਥ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਨਾਮਤ੍ਵਾ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਮਤ੍ਵੈਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਮਤਿਸ੍ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯੇਤਿ । ਮਤਿਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਨਾਮ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸੋਚਣ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਸੋਚ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਤ੍ਯਥ ਮਨੁਤੇ ਨਾਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਨ੍ਮਨੁਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਦੇਵ ਮਨੁਤੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯੇਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਸੋਚਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸੋਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕੇਵਲ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਹੀ ਸੋਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਯਦਾ ਵੈ ਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਥ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਤਿ ਨਾਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਞ੍ਛ੍ਰਦ੍ਦਧਾਤਿ ਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਨੇਵ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਤਿ ਨਿष੍ਠਾ ਤ੍ਵੇਵ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸਿਤਵ੍ਯੇਤਿ ਨਿष੍ਠਾਂ ਭਗਵੋ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ ਇਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਨ ਪੱਕਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਕੇਵਲ ਪੱਕੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਪੱਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਪੱਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।'
ਜੋ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਤੇ ਅਟੱਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪ ਵੀ ਟਿਕਾ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਚਿੱਤ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਭਗਵਨ, ਕੀ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ,' ਇਹ ਉੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਧ੍ਯਾਨਂ ਵਾਵ ਚਿਤ੍ਤਾਦ੍ਭੂਯੋ ਧ੍ਯਾਯਤੀਵ ਪृਥਿਵੀ ਧ੍ਯਾਯਤੀਵਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਧ੍ਯਾਯਤੀਵ ਦ੍ਯੌਰ੍ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੀਵਾਪੋ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੀਵ ਪਰ੍ਵਤਾ ਦੇਵਮਨੁष੍ਯਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯ ਇਹ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਮਹਤ੍ਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਧ੍ਯਾਨਾਪਾਦਾਁਸ਼ਾ ਇਵੈਵ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਥ ਯੇऽਲ੍ਪਾਃ ਕਲਹਿਨਃ ਪਿਸ਼ੁਨਾ ਉਪਵਾਦਿਨਸ੍ਤੇऽਥ ਯੇ ਪ੍ਰਭਵੋ ਧ੍ਯਾਨਾਪਾਦਾਁਸ਼ਾ ਇਵੈਵ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਧ੍ਯਾਨਮੁਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਧਿਆਨ ਚਿੱਤ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਪਹਾੜ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੱਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਘੱਟ, ਝਗੜਾਲੂ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਧੇਰੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜੋ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਹ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਹੋਏ ਜਾਪਦੇ ਹਨ। ਧਿਆਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਾਵ ਧ੍ਯਾਨਾਦ੍ਭੂਯਃ ਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨ ਵਾ ऋਗ੍ਵੇਦਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਁ ਸਾਮਵੇਦਮਾਥਰ੍ਵਣਂ ਚਤੁਰ੍ਥਮਿਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਵੇਦਂ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਁਰਾਸ਼ਿਂ ਦੈਵਂ ਨਿਧਿਂ ਵਾਕੋਵਾਕ੍ਯਮੇਕਾਯਨਂ ਦੇਵਵਿਦ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਂ ਭੂਤਵਿਦ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਯਾਁ ਸਰ੍ਪਦੇਵਜਨਵਿਦ੍ਯਾਂ ਦਿਵਂ ਚ ਪृਥਿਵੀਂ ਚ ਵਾਯੁਂ ਚਾਕਾਸ਼ਂ ਚਾਪਸ਼੍ਚ ਤੇਜਸ਼੍ਚ ਦੇਵਾਁਸ਼੍ਚ ਮਨੁष੍ਯਾਁਸ਼੍ਚ ਪਸ਼ੂਁਸ਼੍ਚ ਵਯਾਁਸਿ ਚ ਤृਣਵਨਸ੍ਪਤੀਞ੍ਛ੍ਵਾਪਦਾਨ੍ਯਾਕੀਟਪਤਙ੍ਗਪਿਪੀਲਕਂ ਧਰ੍ਮਂ ਚਾਧਰ੍ਮਂ ਚ ਸਤ੍ਯਂ ਚਾਨृਤਂ ਚ ਸਾਧੁ ਚਾਸਾਧੁ ਚ ਹृਦਯਜ੍ਞਂ ਚਾਹृਦਯਜ੍ਞਂ ਚਾਨ੍ਨਂ ਚ ਰਸਂ ਚੇਮਂ ਚ ਲੋਕਮਮੁਂ ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਨੇਨੈਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਨਮੁਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਵਿਚਾਰ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ, ਸਾਮਵੇਦ, ਅਥਰਵੇਦ, ਇਤਿਹਾਸ-ਪੁਰਾਣ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਕਰਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਸ਼, ਨਿਧੀ, ਵਾਕ, ਇਕ ਰਾਹ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਅਸਮਾਨ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਆਕਾਸ਼, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਘਾਹ, ਰੁੱਖ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਕੀੜੇ, ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ, ਚੀਟੀ, ਧਰਮ ਤੇ ਅਧਰਮ, ਸਚ ਤੇ ਝੂਠ, ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ, ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਅਨਾਜ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਦ, ਇਹ ਲੋਕ ਤੇ ਅਗਲਾ ਲੋਕ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਕਿ ਅਗਿਆਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ। ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ, ਉਥੇ ਉਹ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਮੰਨ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ: 'ਭਗਵਨ, ਕੀ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ?' 'ਹਾਂ, ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਕੁਝ ਹੈ,' ਇਹ ਉੱਤਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਨ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।'
ਬਲਂ ਵਾਵ ਵਿਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਭੂਯੋऽਪਿ ਹ ਸ਼ਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਵਤਾਮੇਕੋ ਬਲਵਾਨਾਕਮ੍ਪਯਤੇ । ਸ ਯਦਾ ਬਲੀ ਭਵਤ੍ਯਥੋਤ੍ਥਾਤਾ ਭਵਤ੍ਯੁਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਪਰਿਚਰਿਤਾ ਭਵਤਿ ਪਰਿਚਰਨ੍ਨੁਪਸਤ੍ਤਾ ਭਵਤ੍ਯੁਪਸੀਦਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਭਵਤਿ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਭਵਤਿ ਮਨ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਬੋਦ੍ਧਾ ਭਵਤਿ ਕਰ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਭਵਤਿ । ਬਲੇਨ ਵੈ ਪृਥਿਵੀ ਤਿष੍ਠਤਿ ਬਲੇਨਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਬਲੇਨ ਦ੍ਯੌਰ੍ਬਲੇਨ ਪਰ੍ਵਤਾ ਬਲੇਨ ਦੇਵਮਨੁष੍ਯਾ ਬਲੇਨ ਪਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਵਯਾਁਸਿ ਚ ਤृਣਵਨਸ੍ਪਤਯਃ ਸ਼੍ਵਾਪਦਾਨ੍ਯਾਕੀਟਪਤਙ੍ਗਪਿਪੀਲਕਂ ਬਲੇਨ ਲੋਕਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਬਲਮੁਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਤਾਕਤ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਸੌ ਵਿਚਾਰ ਵਾਲੇ ਵੀ ਇਕ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਜਦ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਠਦਾ ਹੈ; ਉਠ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ; ਚਲ ਕੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬੈਠਦਾ ਹੈ; ਬੈਠ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ; ਸੁਣਦਾ ਹੈ; ਸੋਚਦਾ ਹੈ; ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਮਝਦਾ ਹੈ। ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਟਿਕੀ ਹੈ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਆਕਾਸ਼, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਹਾੜ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਪੰਛੀ, ਘਾਹ ਤੇ ਰੁੱਖ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਕੀੜੇ, ਉੱਡਣ ਵਾਲੇ, ਚੀਟੀ, ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੈ। ਤਾਕਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਪਾਣੀ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜਦੋਂ ਚੰਗੀ ਵਰਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਜੀਵ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੋਜਨ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਚੰਗੀ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜੀਵ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭੋਜਨ ਵੱਧ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ, ਆਕਾਸ਼, ਸੁਰਗ, ਪਹਾੜ, ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਘਾਹ, ਦਰੱਖਤ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ, ਕੀੜੇ, ਪਤੰਗੇ, ਚੀਟੀ—all ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਹੀ ਸ਼ਕਲਾਂ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਤੇਜੋ ਵਾਵਾਦ੍ਭ੍ਯੋ ਭੂਯਸ੍ਤਦ੍ਵਾ ਏਤਦ੍ਵਾਯੁਮਾਗृਹ੍ਯਾਕਾਸ਼ਮਭਿਤਪਤਿ ਤਦਾਹੁਰ੍ਨਿਸ਼ੋਚਤਿ ਨਿਤਪਤਿ ਵਰ੍षਿष੍ਯਤਿ ਵਾ ਇਤਿ ਤੇਜ ਏਵ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਥਾਪਃ ਸृਜਤੇ ਤਦੇਤਦੂਰ੍ਧ੍ਵਾਭਿਸ਼੍ਚ ਤਿਰਸ਼੍ਚੀਭਿਸ਼੍ਚ ਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਭਿਰਾਹ੍ਰਾਦਾਸ਼੍ਚਰਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਦਾਹੁਰ੍ਵਿਦ੍ਯੋਤਤੇ ਸ੍ਤਨਯਤਿ ਵਰ੍षਿष੍ਯਤਿ ਵਾ ਇਤਿ ਤੇਜ ਏਵ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾਥਾਪਃ ਸृਜਤੇ ਤੇਜ ਉਪਾਸ੍ਸ੍ਵੇਤਿ
ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਅੱਗ ਹਵਾ ਨੂੰ ਫੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਚੀਰਦੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਈ, ਵਰਖਾ ਪੈਣੀ ਹੈ।' ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਜਲੀਆਂ, ਉਪਰ ਤੇ ਆੜੇ-ਤਿਰਢੇ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਨਾਲ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਬਿਜਲੀ ਚਮਕੀ, ਗੜਗੜਾਹਟ ਹੋਈ, ਵਰਖਾ ਪੈਣੀ ਹੈ।' ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਗ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੱਗ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਆਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪਹੀਆਂ ਨਾਭ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਨਾਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਲਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਭਰਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਭੈਣ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਜੀਵਨ-ਸਾਂਸ ਹੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ।