ਅਥ ਯਤ੍ਰੈਤਤ੍ਪੁਰੁषਃ ਪਿਪਾਸਤਿ ਨਾਮ ਤੇਜ ਏਵ ਤਤ੍ਪੀਤਂ ਨਯਤੇ ਤਦ੍ਯਥਾ ਗੋਨਾਯੋऽਸ਼੍ਵਨਾਯਃ ਪੁਰੁषਨਾਯ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਤਤ੍ਤੇਜ ਆਚष੍ਟ ਉਦਨ੍ਯੇਤਿ ਤਤ੍ਰੈਤਦੇਵ ਸ਼ੁਙ੍ਗਮੁਤ੍ਪਤਿਤਁ ਸੋਮ੍ਯ ਵਿਜਾਨੀਹਿ ਨੇਦਮਮੂਲਂ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿਆਸ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਪੀਤੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਠੀਕ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਾਂ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ 'ਪਾਣੀ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਨਵੀਂ ਟਾਹਲੀ ਉੱਗਦੀ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਬਿਨਾ ਮੂਲ ਦੇ ਨਹੀਂ ਉੱਗਦੀ।
ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਵ ਮੂਲਁ ਸ੍ਯਾਦਨ੍ਯਤ੍ਰਾਦ੍ਭ੍ਯ੍ऽਦ੍ਭਿਃ ਸੋਮ੍ਯ ਸ਼ੁਙ੍ਗੇਨ ਤੇਜੋ ਮੂਲਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛ ਤੇਜਸਾ ਸੋਮ੍ਯ ਸ਼ੁਙ੍ਗੇਨ ਸਨ੍ਮੂਲਮਨ੍ਵਿਚ੍ਛ ਸਨ੍ਮੂਲਾਃ ਸੋਮ੍ਯੇਮਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਦਾਯਤਨਾਃ ਸਤ੍ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾ ਯਥਾ ਨੁ ਖਲੁ ਸੋਮ੍ਯੇਮਾਸ੍ਤਿਸ੍ਰੋ ਦੇਵਤਾਃ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਤ੍ਰਿਵृਦੇਕੈਕਾ ਭਵਤਿ ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦੇਵ ਭਵਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸੋਮ੍ਯ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤੋ ਵਾਙ੍ਮਨਸਿ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣੇ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤੇਜਸਿ ਤੇਜਃ ਪਰਸ੍ਯਾਂ ਦੇਵਤਾਯਾਮ੍
ਇਸ ਦਾ ਮੂਲ ਹੋਰ ਕਿੱਥੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ? ਪੁੱਤਰ, ਟਾਹਲੀ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਲੱਭ। ਟਾਹਲੀ ਰਾਹੀਂ ਸਤ ਵਿੱਚ ਮੂਲ ਲੱਭ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਪੁੱਤਰ, ਸਤ ਨੂੰ ਹੀ ਮੂਲ, ਠਿਕਾਣਾ ਤੇ ਆਧਾਰ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ, ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਤੱਤ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ: ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਬੋਲ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਮਨ ਪ੍ਰਾਣ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਅੱਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ।
ਸ ਯ ਏषੋऽਣਿਮੈਤਦਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਁ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੋ ਇਤਿ ਭੂਯ ਏਵ ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਵਿਤਿ ਤਥਾ ਸੋਮ੍ਯੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜੋ ਇਹ ਸੁਖਮ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ, ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਝਾਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ,' ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਯਥਾ ਸੋਮ੍ਯ ਮਧੁ ਮਧੁਕृਤੋ ਨਿਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਨਾਨਾਤ੍ਯਯਾਨਾਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਁਰਸਾਨ੍ਸਮਵਹਾਰਮੇਕਤਾਁਰਸਂ ਗਮਯਨ੍ਤਿ
ਪੁੱਤਰ, ਜਿਵੇਂ ਮਧੁ ਮੱਖੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਸ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕ ਰਸ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ,
ਤੇ ਯਥਾ ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਵੇਕਂ ਲਭਨ੍ਤੇऽਮੁष੍ਯਾਹਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਰਸੋऽਸ੍ਮ੍ਯਮੁष੍ਯਾਹਂ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਰਸੋऽਸ੍ਮੀਤ੍ਯੇਵਮੇਵ ਖਲੁ ਸੋਮ੍ਯੇਮਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਤਿ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯ ਨ ਵਿਦੁਃ ਸਤਿ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਾਮਹ ਇਤਿ
ਉਹ ਉਥੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਕਿ 'ਮੈਂ ਇਸ ਰੁੱਖ ਦਾ ਰਸ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਰੁੱਖ ਦਾ ਰਸ ਹਾਂ।' ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਕੇ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਕਿ 'ਅਸੀਂ ਸਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਏ ਹਾਂ।'
ਤ ਇਹ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਵਾ ਸਿਁਹੋ ਵਾ ਵृਕੋ ਵਾ ਵਰਾਹੋ ਵਾ ਕੀਟੋ ਵਾ ਪਤਙ੍ਗੋ ਵਾ ਦਁਸ਼ੋ ਵਾ ਮਸ਼ਕੋ ਵਾ ਯਦ੍ਯਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਦਾਭਵਨ੍ਤਿ
ਇਥੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬਾਘ, ਸਿੰਘ, ਭੇਡ, ਸੂਰ, ਕੀੜਾ, ਤਿਤਲੀ, ਮੱਛਰ ਜਾਂ ਮਛੀ ਬਣਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਯ ਏषੋऽਣਿਮੈਤਦਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਁ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੋ ਇਤਿ ਭੂਯ ਏਵ ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਵਿਤਿ ਤਥਾ ਸੋਮ੍ਯੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜੋ ਇਹ ਸੁਖਮ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ, ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਝਾਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ,' ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਸੋਮ੍ਯ ਨਦ੍ਯਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਤ੍ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਮੇਵਾਪਿਯਨ੍ਤਿ ਸ ਸਮੁਦ੍ਰ ਏਵ ਭਵਤਿ ਤਾ ਯਥਾ ਤਤ੍ਰ ਨ ਵਿਦੁਰਿਯਮਹਮਸ੍ਮੀਯਮਹਮਸ੍ਮੀਤਿ
ਪੁੱਤਰ, ਪੂਰਬ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪੱਛਮ ਦੀਆਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ; ਉਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਆਪ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਥੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਕਿ 'ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਉਹ ਹਾਂ।'
ਏਵਮੇਵ ਖਲੁ ਸੋਮ੍ਯੇਮਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਤ ਆਗਮ੍ਯ ਨ ਵਿਦੁਃ ਸਤ ਆਗਚ੍ਛਾਮਹ ਇਤਿ ਤ ਇਹ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰੋ ਵਾ ਸਿਁਹੋ ਵਾ ਵृਕੋ ਵਾ ਵਰਾਹੋ ਵਾ ਕੀਟੋ ਵਾ ਪਤਙ੍ਗੋ ਵਾ ਦਁਸ਼ੋ ਵਾ ਮਸ਼ਕੋ ਵਾ ਯਦ੍ਯਦ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤਦਾਭਵਨ੍ਤਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤੀਆਂ, ਸਤ ਤੋਂ ਆ ਕੇ, ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀਆਂ ਕਿ 'ਅਸੀਂ ਸਤ ਤੋਂ ਆਏ ਹਾਂ।' ਇਥੇ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਬਾਘ, ਸਿੰਘ, ਭੇਡ, ਸੂਰ, ਕੀੜਾ, ਤਿਤਲੀ, ਮੱਛਰ ਜਾਂ ਮਛੀ ਬਣਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਬਣਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ ਯ ਏषੋऽਣਿਮੈਤਦਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਁ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੋ ਇਤਿ ਭੂਯ ਏਵ ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਵਿਤਿ ਤਥਾ ਸੋਮ੍ਯੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜੋ ਇਹ ਸੁਖਮ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ, ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਝਾਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ,' ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਅਸ੍ਯ ਸੋਮ੍ਯ ਮਹਤੋ ਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਯੋ ਮੂਲੇऽਭ੍ਯਾਹਨ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਨ੍ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਯੋ ਮਧ੍ਯੇऽਭ੍ਯਾਹਨ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਨ੍ਸ੍ਰਵੇਦ੍ਯੋऽਗ੍ਰੇऽਭ੍ਯਾਹਨ੍ਯਾਜ੍ਜੀਵਨ੍ਸ੍ਰਵੇਤ੍ਸ ਏष ਜੀਵੇਨਾਤ੍ਮਨਾਨੁਪ੍ਰਭੂਤਃ ਪੇਪੀਯਮਾਨੋ ਮੋਦਮਾਨਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ
ਪੁੱਤਰ, ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਵੱਜੇ, ਤਾਂ ਜੀਵਤ ਹੋਣ ਤੇ ਰਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਜੇ, ਜੀਵਤ ਹੋਣ ਤੇ ਰਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਚੋਟੀ ਵੱਜੇ, ਜੀਵਤ ਹੋਣ ਤੇ ਰਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਜੀਵ ਆਤਮਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਪੀ ਕੇ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯ ਯਦੇਕਾਁ ਸ਼ਾਖਾਂ ਜੀਵੋ ਜਹਾਤ੍ਯਥ ਸਾ ਸ਼ੁष੍ਯਤਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਂ ਜਹਾਤ੍ਯਥ ਸਾ ਸ਼ੁष੍ਯਤਿ ਤृਤੀਯਾਂ ਜਹਾਤ੍ਯਥ ਸਾ ਸ਼ੁष੍ਯਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਜਹਾਤਿ ਸਰ੍ਵਃ ਸ਼ੁष੍ਯਤ੍ਯੇਵਮੇਵ ਖਲੁ ਸੋਮ੍ਯ ਵਿਦ੍ਧੀਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜੇ ਜੀਵ ਇੱਕ ਟਾਹਲੀ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਟਾਹਲੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਦੂਜੀ ਛੱਡੇ, ਉਹ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੀਜੀ ਛੱਡੇ, ਉਹ ਵੀ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਸਾਰੀਆਂ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਪੁੱਤਰ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਮਝ ਲੈ।
ਜੀਵਾਪੇਤਂ ਵਾਵ ਕਿਲੇਦਂ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਨ ਜੀਵੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਇਤਿ ਸ ਯ ਏषੋऽਣਿਮੈਤਦਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਁ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੋ ਇਤਿ ਭੂਯ ਏਵ ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਵਿਤਿ ਤਥਾ ਸੋਮ੍ਯੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਰੁੱਖ ਨੂੰ ਛੱਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੀਵ ਆਪ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ। ਜੋ ਇਹ ਸੁਖਮ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ। ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੁ, ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ। 'ਮਹਾਰਾਜ, ਹੋਰ ਵੀ ਸਮਝਾਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ, ਪੁੱਤਰ,' ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ।
ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਫਲਮਤ ਆਹਰੇਤੀਦਂ ਭਗਵ ਇਤਿ ਭਿਨ੍ਦ੍ਧੀਤਿ ਭਿਨ੍ਨਂ ਭਗਵ ਇਤਿ ਕਿਮਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਸੀਤ੍ਯਣ੍ਵ੍ਯ ਇਵੇਮਾ ਧਾਨਾ ਭਗਵ ਇਤ੍ਯਾਸਾਮਙ੍ਗੈਕਾਂ ਭਿਨ੍ਦ੍ਧੀਤਿ ਭਿਨ੍ਨਾ ਭਗਵ ਇਤਿ ਕਿਮਤ੍ਰ ਪਸ਼੍ਯਸੀਤਿ ਨ ਕਿਞ੍ਚਨ ਭਗਵ ਇਤਿ
‘ਪੁੱਤਰ, ਵਟ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਫਲ ਲਿਆ।’ ‘ਇਹ ਲੈ ਆਇਆ, ਮਹਾਰਾਜ।’ ‘ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜ।’ ‘ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ।’ ‘ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ?’ ‘ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਬੀਜ, ਮਹਾਰਾਜ।’ ‘ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੂੰ ਤੋੜ।’ ‘ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ, ਮਹਾਰਾਜ।’ ‘ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ?’ ‘ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਮਹਾਰਾਜ।’
ਤਁ ਹੋਵਾਚ ਯਂ ਵੈ ਸੋਮ੍ਯੈਤਮਣਿਮਾਨਂ ਨ ਨਿਭਾਲਯਸ ਏਤਸ੍ਯ ਵੈ ਸੋਮ੍ਯੈषੋऽਣਿਮ੍ਨ ਏਵਂ ਮਹਾਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਤ੍ਸ੍ਵ ਸੋਮ੍ਯੇਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੋਮਿਆ, ਤੂੰ ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਰੂਪ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਹੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਬੋਹੜਾ ਖੜਾ ਹੈ। ਸੋਮਿਆ, ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈ।
ਸ ਯ ਏषੋऽਣਿਮੈਤਦਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਦ੍ਁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਁ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੋ ਇਤਿ ਭੂਯ ਏਵ ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਵਿਤਿ ਤਥਾ ਸੋਮ੍ਯੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜੋ ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੂ। ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਹਾਨ ਜੀ, ਹੋਰ ਸਮਝਾਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ, ਸੋਮਿਆ,' ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਲਵਣਮੇਤਦੁਦਕੇऽਵਧਾਯਾਥ ਮਾ ਪ੍ਰਾਤਰੁਪਸੀਦਥਾ ਇਤਿ ਸ ਹ ਤਥਾ ਚਕਾਰ ਤਁ ਹੋਵਾਚ ਯਦ੍ਦੋषਾ ਲਵਣਮੁਦਕੇऽਵਾਧਾ ਅਙ੍ਗ ਤਦਾਹਰੇਤਿ ਤਦ੍ਧਾਵਮृਸ਼੍ਯ ਨ ਵਿਵੇਦ
ਇਹ ਲੂਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ।' ਉਹ ਨੇ ਐਸਾ ਕੀਤਾ। 'ਜਿਸ ਲੂਣ ਨੂੰ ਰਾਤ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਲਿਆ।' ਉਹ ਨੇ ਲੱਭਿਆ, ਪਰ ਲੂਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।
ਯਥਾ ਵਿਲੀਨਮੇਵਾਙ੍ਗਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਾਦਾਚਾਮੇਤਿ ਕਥਮਿਤਿ ਲਵਣਮਿਤਿ ਮਧ੍ਯਾਦਾਚਾਮੇਤਿ ਕਥਮਿਤਿ ਲਵਣਮਿਤ੍ਯਨ੍ਤਾਦਾਚਾਮੇਤਿ ਕਥਮਿਤਿ ਲਵਣਮਿਤ੍ਯਭਿਪ੍ਰਾਸ੍ਯੈਤਦਥ ਮੋਪਸੀਦਥਾ ਇਤਿ ਤਦ੍ਧ ਤਥਾ ਚਕਾਰ ਤਚ੍ਛਸ਼੍ਵਤ੍ਸਂਵਰ੍ਤਤੇ ਤਁ ਹੋਵਾਚਾਤ੍ਰ ਵਾਵ ਕਿਲ ਤਤ੍ਸੋਮ੍ਯ ਨ ਨਿਭਾਲਯਸੇऽਤ੍ਰੈਵ ਕਿਲੇਤਿ
ਪਾਣੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਚੱਖ ਕੇ ਦੱਸ, ਕਿਵੇਂ ਹੈ?' 'ਲੂਣੀ।' 'ਮੱਧ ਤੋਂ ਚੱਖ ਕੇ ਦੱਸ, ਕਿਵੇਂ ਹੈ?' 'ਲੂਣੀ।' 'ਹੋਰ ਕਿਨਾਰੇ ਤੋਂ ਚੱਖ ਕੇ ਦੱਸ, ਕਿਵੇਂ ਹੈ?' 'ਲੂਣੀ।' 'ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ।' ਉਹ ਨੇ ਐਸਾ ਕੀਤਾ। ਲੂਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਿਆ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੋਮਿਆ, ਤੂੰ ਇਹ ਲੂਣ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਥੇ ਹੈ।'
ਸ ਯ ਏषੋऽਣਿਮੈਤਦਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਁ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੋ ਇਤਿ ਭੂਯ ਏਵ ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਵਿਤਿ ਤਥਾ ਸੋਮ੍ਯੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜੋ ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੂ। ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਹਾਨ ਜੀ, ਹੋਰ ਸਮਝਾਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ, ਸੋਮਿਆ,' ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਯਥਾ ਸੋਮ੍ਯ ਪੁਰੁषਂ ਗਨ੍ਧਾਰੇਭ੍ਯੋऽਭਿਨਦ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਮਾਨੀਯ ਤਂ ਤਤੋऽਤਿਜਨੇ ਵਿਸृਜੇਤ੍ਸ ਯਥਾ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਙ੍ਵੋਦਙ੍ਵਾਧਰਾਙ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਙ੍ਵਾ ਪ੍ਰਧ੍ਮਾਯੀਤਾਭਿਨਦ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ ਆਨੀਤੋऽਭਿਨਦ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ੋ ਵਿਸृष੍ਟਃ
ਸੋਮਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗੰਧਾਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਿਆ ਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਪੂਰਬ, ਪੱਛਮ, ਦੱਖਣ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਵਾ ਕਰੇਗਾ—ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਿਆਇਆ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਛੱਡਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਯਥਾਭਿਨਹਨਂ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਯਾਦੇਤਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਗਨ੍ਧਾਰਾ ਏਤਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਵ੍ਰਜੇਤਿ ਸ ਗ੍ਰਾਮਾਦ੍ਗ੍ਰਾਮਂ ਪृਚ੍ਛਨ੍ਪਣ੍ਡਿਤੋ ਮੇਧਾਵੀ ਗਨ੍ਧਾਰਾਨੇਵੋਪਸਮ੍ਪਦ੍ਯੇਤੈਵਮੇਵੇਹਾਚਾਰ੍ਯਵਾਨ੍ਪੁਰੁषੋ ਵੇਦ ਤਸ੍ਯ ਤਾਵਦੇਵ ਚਿਰਂ ਯਾਵਨ੍ਨ ਵਿਮੋਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਥ ਸਮ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯ ਇਤਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਉਸ ਦੀ ਪੱਟੀ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸੇ, 'ਗੰਧਾਰ ਇਸ ਪਾਸੇ ਹੈ, ਇਸ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾ,' ਤਾਂ ਉਹ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਪੁੱਛਦਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਗੰਧਾਰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦ ਤਕ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤਦ ਤਕ ਹੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਯ ਏषੋऽਣਿਮੈਤਦਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਁ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੋ ਇਤਿ ਭੂਯ ਏਵ ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਵਿਤਿ ਤਥਾ ਸੋਮ੍ਯੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜੋ ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੂ। ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਹਾਨ ਜੀ, ਹੋਰ ਸਮਝਾਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ, ਸੋਮਿਆ,' ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਪੁਰੁषਁ ਸੋਮ੍ਯੋਤੋਪਤਾਪਿਨਂ ਜ੍ਞਾਤਯਃ ਪਰ੍ਯੁਪਾਸਤੇ ਜਾਨਾਸਿ ਮਾਂ ਜਾਨਾਸਿ ਮਾਮਿਤਿ । ਤਸ੍ਯ ਯਾਵਨ੍ਨ ਵਾਙ੍ਮਨਸਿ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣੇ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤੇਜਸਿ ਤੇਜਃ ਪਰਸ੍ਯਾਂ ਦੇਵਤਾਯਾਂ ਤਾਵਜ੍ਜਾਨਾਤਿ
ਸੋਮਿਆ, ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਪੀੜਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਆ ਕੇ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, 'ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ? ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ?' ਜਦ ਤਕ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਸਾਹ ਵਿੱਚ, ਸਾਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਅੱਗ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦਾਸ੍ਯ ਵਾਙ੍ਮਨਸਿ ਸਮ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣੇ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤੇਜਸਿ ਤੇਜਃ ਪਰਸ੍ਯਾਂ ਦੇਵਤਾਯਾਮਥ ਨ ਜਾਨਾਤਿ
ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਮਨ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਸਾਹ ਵਿੱਚ, ਸਾਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਅੱਗ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਸ ਯ ਏषੋऽਣਿਮੈਤਦਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ ਸਤ੍ਯਁ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੋ ਇਤਿ ਭੂਯ ਏਵ ਮਾ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਵਿਤਿ ਤਥਾ ਸੋਮ੍ਯੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਜੋ ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੂ। ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਹਾਨ ਜੀ, ਹੋਰ ਸਮਝਾਓ।' 'ਠੀਕ ਹੈ, ਸੋਮਿਆ,' ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਪੁਰੁषਁ ਸੋਮ੍ਯੋਤ ਹਸ੍ਤਗृਹੀਤਮਾਨਯਨ੍ਤ੍ਯਪਹਾਰ੍षੀਤ੍ਸ੍ਤੇਯਮਕਾਰ੍षੀਤ੍ਪਰਸ਼ੁਮਸ੍ਮੈ ਤਪਤੇਤਿ ਸ ਯਦਿ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਤਤ ਏਵਾਨृਤਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸੋऽਨृਤਾਭਿਸਨ੍ਧੋऽਨृਤੇਨਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਤਰ੍ਧਾਯ ਪਰਸ਼ੁਂ ਤਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਸ ਦਹ੍ਯਤੇऽਥ ਹਨ੍ਯਤੇ
ਸੋਮਿਆ, ਜਦ ਮਨੁੱਖ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਫੜ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਸ ਨੇ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਨੇ ਚੋਰੀ ਕੀਤੀ, ਕੁਲ੍ਹਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ।' ਜੇ ਉਹ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਝੂਠ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਉਹ ਸਾੜਦੇ ਕੁਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦਿ ਤਸ੍ਯਾਕਰ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਤਤੇਵ ਸਤ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ ਸਤ੍ਯਾਭਿਸਨ੍ਧਃ ਸਤ੍ਯੇਨਾਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਤਰ੍ਧਾਯ ਪਰਸ਼ੁਂ ਤਪ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਸਨ ਦਹ੍ਯਤੇऽਥ ਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਚ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਉਹ ਸਾੜਦੇ ਕੁਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਫੜਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਹੀਂ ਸੜਦਾ, ਫਿਰ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ ਯਥਾ ਤਤ੍ਰ ਨਾਦਾਹ੍ਯੇਤੈਤਦਾਤ੍ਮ੍ਯਮਿਦਁ ਸਰ੍ਵਂ ਤਤ੍ਸਤ੍ਯਁ ਸ ਆਤ੍ਮਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੋ ਇਤਿ ਤਦ੍ਧਾਸ੍ਯ ਵਿਜਜ੍ਞਾਵਿਤਿ ਵਿਜਜ੍ਞਾਵਿਤਿ
ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਨਹੀਂ ਸੜਦਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਸੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ਉਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈਂ, ਸ਼੍ਵੇਤਕੇਤੂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਸਮਝ ਲਿਆ।
ਅਧੀਹਿ ਭਗਵ ਇਤਿ ਹੋਪਸਸਾਦ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰਂ ਨਾਰਦਸ੍ਤਁ ਹੋਵਾਚ ਯਦ੍ਵੇਤ੍ਥ ਤੇਨ ਮੋਪਸੀਦ ਤਤਸ੍ਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮੀਤਿ ਸ ਹੋਵਾਚ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, 'ਮਹਾਨ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਾਓ।' ਉਹ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੋ ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਉਸ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।' ਉਹ ਨੇ ਐਸਾ ਕਿਹਾ।
ऋਗ੍ਵੇਦਂ ਭਗਵੋऽਧ੍ਯੇਮਿ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਁ ਸਾਮਵੇਦਮਾਥਰ੍ਵਣਂ ਚਤੁਰ੍ਥਮਿਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਂ ਪਞ੍ਚਮਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਵੇਦਂ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਁ ਰਾਸ਼ਿਂ ਦੈਵਂ ਨਿਧਿਂ ਵਾਕੋਵਾਕ੍ਯਮੇਕਾਯਨਂ ਦੇਵਵਿਦ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਂ ਭੂਤਵਿਦ੍ਯਾਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਯਾਂ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਦ੍ਯਾਁ ਸਰ੍ਪਦੇਵਜਨਵਿਦ੍ਯਾਮੇਤਦ੍ਭਗਵੋऽਧ੍ਯੇਮਿ
ਮਹਾਨ ਜੀ, ਮੈਂ ਰਿਗਵੇਦ, ਯਜੁਰਵੇਦ, ਸਾਮਵੇਦ, ਚੌਥਾ ਅਥਰਵਵੇਦ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਪੰਜਵਾਂ ਵੇਦ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਵੇਦ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਗਿਣਤੀ, ਦੈਵੀ ਵਿਦਿਆ, ਖਜਾਨਾ, ਬੋਲੀ, ਇਕ-ਇਕ ਵਾਕ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਯੋਧਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ, ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ—ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਜੀ।