ਸ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪ੍ਰਣੌਤ੍ਯੇਤਦੇਵਾਕ੍ਸ਼ਰꣳ ਸ੍ਵਰਮਮृਤਮਭਯਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਯਦਮृਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤਦਮृਤੋ ਭਵਤਿ
ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਅੱਖਰ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਅਮਰ, ਨਿਡਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਖਲੁ ਯ ਉਦ੍ਗੀਥਃ ਸ ਪ੍ਰਣਵੋ ਯਃ ਪ੍ਰਣਵਃ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥ ਇਤ੍ਯਸੌ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਯ ਉਦ੍ਗੀਥ ਏष ਪ੍ਰਣਵ ਓਮਿਤਿ ਹ੍ਯੇष ਸ੍ਵਰਨ੍ਨੇਤਿ
ਹੁਣ, ਉਦਗੀਥ ਹੀ ਪ੍ਰਣਵ ਹੈ; ਪ੍ਰਣਵ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਣਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 'ਓਮ' ਵਜੋਂ ਸੁਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਮੁ ਏਵਾਹਮਭ੍ਯਗਾਸਿषਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮ ਤ੍ਵਮੇਕੋऽਸੀਤਿ ਹ ਕੌषੀਤਕਿਃ ਪੁਤ੍ਰਮੁਵਾਚ ਰਸ਼੍ਮੀꣳਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਯਾਦ੍ਬਹਵੋ ਵੈ ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤੀਤ੍ਯਧਿਦੈਵਤਮ੍
ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਕਉਸ਼ੀਤਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਪਸ ਮੋੜ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
ਅਥਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਯ ਏਵਾਯਂ ਮੁਖ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸੀਤੋਮਿਤਿ ਹ੍ਯੇष ਸ੍ਵਰਨ੍ਨੇਤਿ
ਹੁਣ, ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ: ਇਹ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਣ ਉਦਗੀਥ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 'ਓਮ' ਵਜੋਂ ਸੁਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਮੁ ਏਵਾਹਮਭ੍ਯਗਾਸਿषਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮ ਤ੍ਵਮੇਕੋऽਸੀਤਿ ਹ ਕੌषੀਤਕਿਃ ਪੁਤ੍ਰਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਾਣਾꣳ ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਮਾਨਮਭਿਗਾਯਤਾਦ੍ਬਹਵੋ ਵੈ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤੀਤਿ
ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਕਉਸ਼ੀਤਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣਗੇ।
ਅਥ ਖਲੁ ਯ ਉਦ੍ਗੀਥਃ ਸ ਪ੍ਰਣਵੋ ਯਃ ਪ੍ਰਣਵਃ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥ ਇਤਿ ਹੋਤृषਦਨਾਦ੍ਧੈਵਾਪਿ ਦੁਰੁਦ੍ਗੀਥਮਨੁਸਮਾਹਰਤੀਤ੍ਯਨੁਸਮਾਹਰਤੀਤਿ
ਹੁਣ, ਉਦਗੀਥ ਹੀ ਪ੍ਰਣਵ ਹੈ; ਪ੍ਰਣਵ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਤ੍ਰ ਗਲਤ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤ ਇਯਮੇਵ ਸਾਗ੍ਨਿਰਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ
ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ।
ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮੇਵ ਸਾ ਵਾਯੁਰਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ
ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ।
ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਦ੍ਯੌਰੇਵ ਸਾਦਿਤ੍ਯੋऽਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ
ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ।
ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੇਵ ਸਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਅਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ
ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਦ ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦੇਤਦਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਭਾਃ ਸੈਵਰ੍ਗਥ ਯਨ੍ਨੀਲਂ ਪਰਃ ਕृष੍ਣਂ ਤਤ੍ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ
ਹੁਣ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ; ਜੋ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਮਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦੇਵੈਤਦਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਭਾਃ ਸੈਵ ਸਾਥ ਯਨ੍ਨੀਲਂ ਪਰਃ ਕृष੍ਣਂ ਤਦਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮਾਥ ਯ ਏषੋऽਨ੍ਤਰਾਦਿਤ੍ਯੇ ਹਿਰਣ੍ਮਯਃ ਪੁਰੁषੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਰ੍ਹਿਰਣ੍ਯਕੇਸ਼ ਆਪ੍ਰਣਖਾਤ੍ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸੁਵਰ੍ਣਃ
ਹੁਣ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ; ਜੋ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਮਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਾਡੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਵਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤਕ ਪੂਰਾ ਸੋਨੇ ਦਾ।
ਤਸ੍ਯ ਯਥਾ ਕਪ੍ਯਾਸਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਮੇਵਮਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਤਸ੍ਯੋਦਿਤਿ ਨਾਮ ਸ ਏष ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪਾਪ੍ਮਭ੍ਯ ਉਦਿਤ ਉਦੇਤਿ ਹ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪਾਪ੍ਮਭ੍ਯੋ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਖੁਲੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਦਿਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯਰ੍ਕ੍ਚ ਸਾਮ ਚ ਗੇष੍ਣੌ ਤਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਗੀਥਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵੇਵੋਦ੍ਗਾਤੈਤਸ੍ਯ ਹਿ ਗਾਤਾ ਸ ਏष ਯੇ ਚਾਮੁष੍ਮਾਤ੍ਪਰਾਞ੍ਚੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਚੇष੍ਟੇ ਦੇਵਕਾਮਾਨਾਂ ਚੇਤ੍ਯਧਿਦੈਵਤਮ੍
ਉਸ ਲਈ, ṛc ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਦਗੀਥ, ਇਸ ਲਈ ਗਾਇਕ ਉਸ ਲਈ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਰਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ—ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।
ਅਥਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਵਾਗੇਵਰ੍ਕ੍ਪ੍ਰਾਣਃ ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਵਾਗੇਵ ਸਾ ਪ੍ਰਾਣੋऽਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ
ਹੁਣ ਆਤਮਕ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਬੋਲੀ ਰਿਗ ਹੈ, ਸਾਸ ਸਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜ ਕੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਹੀ ਰਿਗ ਹੈ, ਸਾਸ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਾਮ ਹੈ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੇਵਰ੍ਗਾਤ੍ਮਾ ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੇਵ ਸਾਤ੍ਮਾਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ
ਅੱਖ ਰਿਗ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਾਮ ਉਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜ ਕੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਹੀ ਰਿਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਾਮ ਹੈ।
ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮੇਵ ਸਾ ਮਨੋऽਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ
ਸਾਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜ ਕੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਨ ਹੀ ਰਿਗ ਹੈ, ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਾਮ ਹੈ।
ਅਥ ਯਦੇਤਦਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਭਾਃ ਸੈਵਰ੍ਗਥ ਯਨ੍ਨੀਲਂ ਪਰਃ ਕृष੍ਣਂ ਤਤ੍ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਅਥ ਯਦੇਵੈਤਦਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਭਾਃ ਸੈਵ ਸਾਥ ਯਨ੍ਨੀਲਂ ਪਰਃ ਕृष੍ਣਂ ਤਦਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ
ਹੁਣ, ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਿੱਟਾ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਗ ਹੈ। ਜੋ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜ ਕੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਿੱਟਾ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਗ ਹੈ। ਜੋ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ।
ਅਥ ਯ ਏषੋऽਨ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਿਣਿ ਪੁਰੁषੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸੈਵਰ੍ਕ੍ਤਤ੍ਸਾਮ ਤਦੁਕ੍ਥਂ ਤਦ੍ਯਜੁਸ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਸ੍ਯੈਤਸ੍ਯ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਯਦਮੁष੍ਯ ਰੂਪਂ ਯਾਵਮੁष੍ਯ ਗੇष੍ਣੌ ਤੌ ਗੇष੍ਣੌ ਯਨ੍ਨਾਮ ਤਨ੍ਨਾਮ
ਹੁਣ, ਜੋ ਅੱਖ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਗ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ, ਉਹ ਉਕਥ ਹੈ, ਉਹ ਯਜੁਸ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਉਨੀ ਵੱਡੀ ਛਾਂ ਹੈ; ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਾਮ ਹੈ।
ਸ ਏष ਯੇ ਚੈਤਸ੍ਮਾਦਰ੍ਵਾਞ੍ਚੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਚੇष੍ਟੇ ਮਨੁष੍ਯਕਾਮਾਨਾਂ ਚੇਤਿ ਤਦ੍ਯ ਇਮੇ ਵੀਣਾਯਾਂ ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤਂ ਤੇ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਧਨਸਨਯਃ
ਉਹ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਜਗਤ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਜੋ ਵੀ ਵੀਂਨਾ ਉੱਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਗਾਣਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਧਨ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਥ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸਾਮ ਗਾਯਤ੍ਯੁਭੌ ਸ ਗਾਯਤਿ ਸੋऽਮੁਨੈਵ ਸ ਏष ਯੇ ਚਾਮੁष੍ਮਾਤ੍ਪਰਾਞ੍ਚੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤਾꣳ ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੇਵਕਾਮਾਸ੍ਤਾꣳ ਸ਼੍ਚ
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਮ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ।
ਅਥਾਨੇਨੈਵ ਯੇ ਚੈਤਸ੍ਮਾਦਰ੍ਵਾਞ੍ਚੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤਾꣳ ਸ਼੍ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਨੁष੍ਯਕਾਮਾꣳਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਮਾਦੁ ਹੈਵਂਵਿਦੁਦ੍ਗਾਤਾ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍
ਇਸੇ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਮ ਗਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਂ ਤੇ ਕਾਮਮਾਗਾਯਾਨੀਤ੍ਯੇष ਹ੍ਯੇਵ ਕਾਮਾਗਾਨਸ੍ਯੇष੍ਟੇ ਯ ਏਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸਾਮ ਗਾਯਤਿ ਸਾਮ ਗਾਯਤਿ
ਕਿਹੜੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਗਾਉਂ? ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਲਈ ਇਹ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੋ ਹੋਦ੍ਗੀਥੇ ਕੁਸ਼ਲਾ ਬਭੂਵੁਃ ਸ਼ਿਲਕਃ ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਕਿਤਾਯਨੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਵਾਹਣੋ ਜੈਵਲਿਰਿਤਿ ਤੇ ਹੋਚੁਰੁਦ੍ਗੀਥੇ ਵੈ ਕੁਸ਼ਲਾਃ ਸ੍ਮੋ ਹਨ੍ਤੋਦ੍ਗੀਥੇ ਕਥਾਂ ਵਦਾਮ ਇਤਿ
ਉਦਗੀਥ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਏ: ਸ਼ਿਲਕ ਸ਼ਾਲਾਵਤਿਆ, ਚੈਕੀਤਾਯਨ ਦਾਲਭਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਅਸੀਂ ਉਦਗੀਥ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ; ਆਓ, ਉਦਗੀਥ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।'
ਤਥੇਤਿ ਹ ਸਮੁਪਵਿਵਿਸ਼ੁਃ ਸ ਹ ਪ੍ਰਵਾਹਣੋ ਜੈਵਲਿਰੁਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਤਾਵਗ੍ਰੇ ਵਦਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਯੋਰ੍ਵਦਤੋਰ੍ਵਾਚꣳ ਸ਼੍ਰੋष੍ਯਾਮੀਤਿ
'ਠੀਕ ਹੈ,' ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਗਏ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਵਾਹਣ ਜੈਵਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਦੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬੋਲਣ; ਮੈਂ ਦੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਾਂਗਾ।'
ਸ ਹ ਸ਼ਿਲਕਃ ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਕਿਤਾਯਨਂ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯਮੁਵਾਚ ਹਨ੍ਤ ਤ੍ਵਾ ਪृਚ੍ਛਾਨੀਤਿ ਪृਚ੍ਛੇਤਿ ਹੋਵਾਚ
ਫਿਰ ਸ਼ਿਲਕ ਸ਼ਾਲਾਵਤਿਆ ਨੇ ਚੈਕੀਤਾਯਨ ਦਾਲਭਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗਾ।' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪੁੱਛ।'
ਕਾ ਸਾਮ੍ਨੋ ਗਤਿਰਿਤਿ ਸ੍ਵਰ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸ੍ਵਰਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤਿ ਪ੍ਰਾਣ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਨ੍ਨਮਿਤਿ ਹੋਵਾਚਾਨ੍ਨਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਾਪ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚ
'ਸਾਮ ਦਾ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਸੁਰ।' 'ਸੁਰ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਸਾਸ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਸਾਸ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਖਾਣ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਖਾਣ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਪਾਣੀ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਅਪਾਂ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਸੌ ਲੋਕ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚਾਮੁष੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤਿ ਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਲੋਕਮਤਿ ਨਯੇਦਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਵਯਂ ਲੋਕꣳ ਸਾਮਾਭਿਸਂਸ੍ਥਾਪਯਾਮਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸꣳਸ੍ਤਾਵꣳ ਹਿ ਸਾਮੇਤਿ
'ਪਾਣੀ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਉਹ ਜਗਤ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਉਸ ਜਗਤ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਉਹਨੂੰ ਸਵਰਗ ਜਗਤ ਵੱਲ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਅਸੀਂ ਸਵਰਗ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਹੈ।'
ਤꣳ ਹ ਸ਼ਿਲਕਃ ਸ਼ਾਲਾਵਤ੍ਯਸ਼੍ਚੈਕਿਤਾਯਨਂ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯਮੁਵਾਚਾਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਂ ਵੈ ਕਿਲ ਤੇ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯ ਸਾਮ ਯਸ੍ਤ੍ਵੇਤਰ੍ਹਿ ਬ੍ਰੂਯਾਨ੍ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤਿष੍ਯਤੀਤਿ ਮੂਰ੍ਧਾ ਤੇ ਵਿਪਤੇਦਿਤਿ
ਫਿਰ ਸ਼ਿਲਕ ਸ਼ਾਲਾਵਤਿਆ ਨੇ ਚੈਕੀਤਾਯਨ ਦਾਲਭਿਆ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਸਾਮ ਅਸਥਿਰ ਹੈ; ਜੇ ਤੂੰ ਹੁਣ ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ, ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ।' 'ਮੇਰਾ ਸਿਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਹਨ੍ਤਾਹਮੇਤਦ੍ਭਗਵਤੋ ਵੇਦਾਨੀਤਿ ਵਿਦ੍ਧੀਤਿ ਹੋਵਾਚਾਮੁष੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤ੍ਯਯਂ ਲੋਕ ਇਤਿ ਹੋਵਾਚਾਸ੍ਯ ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਾ ਗਤਿਰਿਤਿ ਨ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਲੋਕਮਿਤਿ ਨਯੇਦਿਤਿ ਹੋਵਾਚ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਂ ਵਯਂ ਲੋਕꣳ ਸਾਮਾਭਿਸꣳਸ੍ਥਾਪਯਾਮਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਸꣳ ਸ੍ਤਾਵꣳ ਹਿ ਸਾਮੇਤਿ
'ਚੰਗਾ, ਮੈਂ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਜਾਣ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਉਸ ਜਗਤ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਇਹ ਜਗਤ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਇਸ ਜਗਤ ਦੀ ਲਕੜੀ ਕੀ ਹੈ?' 'ਉਹਨੂੰ ਅਸਥਾਪਨਾ ਜਗਤ ਵੱਲ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ,' ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। 'ਅਸੀਂ ਅਸਥਾਪਨਾ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸਾਮ ਰਾਹੀਂ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਅਸਥਾਪਨਾ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਹੈ।'