ਛਾਨ੍ਦੋਗ੍ਯੋਪਨਿषਦ੍

ਅਥ ਖਲ੍ਵਾਸ਼ੀਃਸਮृਦ੍ਧਿਰੁਪਸਰਣਾਨੀਤ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਯੇਨ ਸਾਮ੍ਨਾ ਸ੍ਤੋष੍ਯਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਸਾਮੋਪਧਾਵੇਤ੍

ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸੀਸ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਸਾਮ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯਾਮृਚਿ ਤਾਮृਚਂ ਯਦਾਰ੍षੇਯਂ ਤਮृषਿਂ ਯਾਂ ਦੇਵਤਾਮਭਿष੍ਟੋष੍ਯਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਂ ਦੇਵਤਾਮੁਪਧਾਵੇਤ੍

ਜਿਸ ਰਿਚ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਿਚ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ; ਜਿਸ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯੇਨ ਚ੍ਛਨ੍ਦਸਾ ਸ੍ਤੋष੍ਯਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਚ੍ਛਨ੍ਦ ਉਪਧਾਵੇਦ੍ਯੇਨ ਸ੍ਤੋਮੇਨ ਸ੍ਤੋष੍ਯਮਾਣਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤꣳ ਸ੍ਤੋਮਮੁਪਧਾਵੇਤ੍

ਜਿਸ ਛੰਦ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਛੰਦ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਸਤੋਮ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਤੋਮ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਮਭਿष੍ਟੋष੍ਯਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਮੁਪਧਾਵੇਤ੍

ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਤਤ ਉਪਸृਤ੍ਯ ਸ੍ਤੁਵੀਤ ਕਾਮਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋऽਭ੍ਯਾਸ਼ੋ ਹ ਯਦਸ੍ਮੈ ਸ ਕਾਮਃ ਸਮृਧ੍ਯੇਤ ਯਤ੍ਕਾਮਃ ਸ੍ਤੁਵੀਤੇਤਿ ਯਤ੍ਕਾਮਃ ਸ੍ਤੁਵੀਤੇਤਿ

ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਚੌਕਸ ਹੋ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਇੱਛਾ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਇੱਛਾ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।

ਓਮਿਤ੍ਯੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸੀਤੋਮਿਤਿ ਹ੍ਯੁਦ੍ਗਾਯਤਿ ਤਸ੍ਯੋਪਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਮ੍

ਇਸ ਅੱਖਰ 'ਓਮ' ਨੂੰ ਉਦਗੀਥ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, 'ਓਮ' ਹੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੇਵਾ ਵੈ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਬਿਭ੍ਯਤਸ੍ਤ੍ਰਯੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ꣳਸ੍ਤੇ ਛਨ੍ਦੋਭਿਰਚ੍ਛਾਦਯਨ੍ਯਦੇਭਿਰਚ੍ਛਾਦਯꣳਸ੍ਤਚ੍ਛਨ੍ਦਸਾਂ ਛਨ੍ਦਸ੍ਤ੍ਵਮ੍

ਦੇਵਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਦੇ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹੈ।

ਤਾਨੁ ਤਤ੍ਰ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਯਥਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮੁਦਕੇ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯੇਦੇਵਂ ਪਰ੍ਯਪਸ਼੍ਯਦृਚਿ ਸਾਮ੍ਨਿ ਯਜੁषਿ । ਤੇ ਨੁ ਵਿਦਿਤ੍ਵੋਰ੍ਧ੍ਵਾ ऋਚਃ ਸਾਮ੍ਨੋ ਯਜੁषਃ ਸ੍ਵਰਮੇਵ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍

ਉਥੇ ਮੌਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਤੱਕਿਆ। ਉਹ ṛc, sāman ਅਤੇ yajus ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ṛc, sāman ਅਤੇ yajus ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।

ਯਦਾ ਵਾ ऋਚਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯੋਮਿਤ੍ਯੇਵਾਤਿਸ੍ਵਰਤ੍ਯੇਵꣳ ਸਾਮੈਵਂ ਯਜੁਰੇष ਉ ਸ੍ਵਰੋ ਯਦੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮੇਤਦਮृਤਮਭਯਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਦੇਵਾ ਅਮृਤਾ ਅਭਯਾ ਅਭਵਨ੍

ਜਦੋਂ ਕੋਈ ṛc ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, 'ਓਮ' ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ sāman ਅਤੇ yajus ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰ, ਇਹ ਅੱਖਰ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਮਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਗਏ।

ਸ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪ੍ਰਣੌਤ੍ਯੇਤਦੇਵਾਕ੍ਸ਼ਰꣳ ਸ੍ਵਰਮਮृਤਮਭਯਂ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਯਦਮृਤਾ ਦੇਵਾਸ੍ਤਦਮृਤੋ ਭਵਤਿ

ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਹ ਅੱਖਰ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਅਮਰ, ਨਿਡਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਅਮਰ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਥ ਖਲੁ ਯ ਉਦ੍ਗੀਥਃ ਸ ਪ੍ਰਣਵੋ ਯਃ ਪ੍ਰਣਵਃ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥ ਇਤ੍ਯਸੌ ਵਾ ਆਦਿਤ੍ਯ ਉਦ੍ਗੀਥ ਏष ਪ੍ਰਣਵ ਓਮਿਤਿ ਹ੍ਯੇष ਸ੍ਵਰਨ੍ਨੇਤਿ

ਹੁਣ, ਉਦਗੀਥ ਹੀ ਪ੍ਰਣਵ ਹੈ; ਪ੍ਰਣਵ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਹੈ। ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਹੈ; ਇਹ ਪ੍ਰਣਵ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 'ਓਮ' ਵਜੋਂ ਸੁਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਏਤਮੁ ਏਵਾਹਮਭ੍ਯਗਾਸਿषਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮ ਤ੍ਵਮੇਕੋऽਸੀਤਿ ਹ ਕੌषੀਤਕਿਃ ਪੁਤ੍ਰਮੁਵਾਚ ਰਸ਼੍ਮੀꣳਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪਰ੍ਯਾਵਰ੍ਤਯਾਦ੍ਬਹਵੋ ਵੈ ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤੀਤ੍ਯਧਿਦੈਵਤਮ੍

ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਕਉਸ਼ੀਤਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਪਸ ਮੋੜ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।

ਅਥਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਯ ਏਵਾਯਂ ਮੁਖ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸੀਤੋਮਿਤਿ ਹ੍ਯੇष ਸ੍ਵਰਨ੍ਨੇਤਿ

ਹੁਣ, ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ: ਇਹ ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਾਣ ਉਦਗੀਥ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ 'ਓਮ' ਵਜੋਂ ਸੁਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਏਤਮੁ ਏਵਾਹਮਭ੍ਯਗਾਸਿषਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮ ਤ੍ਵਮੇਕੋऽਸੀਤਿ ਹ ਕੌषੀਤਕਿਃ ਪੁਤ੍ਰਮੁਵਾਚ ਪ੍ਰਾਣਾꣳ ਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਮਾਨਮਭਿਗਾਯਤਾਦ੍ਬਹਵੋ ਵੈ ਮੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤੀਤਿ

ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਹੀ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰਾ ਹੈ, ਕਉਸ਼ੀਤਕੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ। ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਹੋਣਗੇ।

ਅਥ ਖਲੁ ਯ ਉਦ੍ਗੀਥਃ ਸ ਪ੍ਰਣਵੋ ਯਃ ਪ੍ਰਣਵਃ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥ ਇਤਿ ਹੋਤृषਦਨਾਦ੍ਧੈਵਾਪਿ ਦੁਰੁਦ੍ਗੀਥਮਨੁਸਮਾਹਰਤੀਤ੍ਯਨੁਸਮਾਹਰਤੀਤਿ

ਹੁਣ, ਉਦਗੀਥ ਹੀ ਪ੍ਰਣਵ ਹੈ; ਪ੍ਰਣਵ ਹੀ ਉਦਗੀਥ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਤ੍ਰ ਗਲਤ ਥਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤ ਇਯਮੇਵ ਸਾਗ੍ਨਿਰਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ

ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅੱਗ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ।

ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਮੇਵ ਸਾ ਵਾਯੁਰਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ

ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ।

ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਦ੍ਯੌਰੇਵ ਸਾਦਿਤ੍ਯੋऽਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ

ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ।

ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣ੍ਯੇਵ ਸਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਅਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ

ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਰੇ ਹਨ, ਤੇ ਚੰਦ ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ।

ਅਥ ਯਦੇਤਦਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਭਾਃ ਸੈਵਰ੍ਗਥ ਯਨ੍ਨੀਲਂ ਪਰਃ ਕृष੍ਣਂ ਤਤ੍ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ

ਹੁਣ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ; ਜੋ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਮਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਮਨ ਇਸ ṛc 'ਤੇ ਹੀ ਵਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਮਨ ṛc 'ਤੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਥ ਯਦੇਵੈਤਦਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਭਾਃ ਸੈਵ ਸਾਥ ਯਨ੍ਨੀਲਂ ਪਰਃ ਕृष੍ਣਂ ਤਦਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮਾਥ ਯ ਏषੋऽਨ੍ਤਰਾਦਿਤ੍ਯੇ ਹਿਰਣ੍ਮਯਃ ਪੁਰੁषੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਹਿਰਣ੍ਯਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰੁਰ੍ਹਿਰਣ੍ਯਕੇਸ਼ ਆਪ੍ਰਣਖਾਤ੍ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਸੁਵਰ੍ਣਃ

ਹੁਣ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਜੋ ਚਿੱਟੀ ਚਮਕ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮਨ ਹੈ; ਜੋ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਮਨ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਸੂਰਜ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸੋਨੇ ਦੀ ਦਾਡੀ, ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ ਵਾਲ, ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਖ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤਕ ਪੂਰਾ ਸੋਨੇ ਦਾ।

ਤਸ੍ਯ ਯਥਾ ਕਪ੍ਯਾਸਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਮੇਵਮਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਤਸ੍ਯੋਦਿਤਿ ਨਾਮ ਸ ਏष ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪਾਪ੍ਮਭ੍ਯ ਉਦਿਤ ਉਦੇਤਿ ਹ ਵੈ ਸਰ੍ਵੇਭ੍ਯਃ ਪਾਪ੍ਮਭ੍ਯੋ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਖੁਲੀਆਂ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਉਦਿਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯਰ੍ਕ੍ਚ ਸਾਮ ਚ ਗੇष੍ਣੌ ਤਸ੍ਮਾਦੁਦ੍ਗੀਥਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵੇਵੋਦ੍ਗਾਤੈਤਸ੍ਯ ਹਿ ਗਾਤਾ ਸ ਏष ਯੇ ਚਾਮੁष੍ਮਾਤ੍ਪਰਾਞ੍ਚੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਚੇष੍ਟੇ ਦੇਵਕਾਮਾਨਾਂ ਚੇਤ੍ਯਧਿਦੈਵਤਮ੍

ਉਸ ਲਈ, ṛc ਅਤੇ ਸਾਮਨ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਦਗੀਥ, ਇਸ ਲਈ ਗਾਇਕ ਉਸ ਲਈ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਾਰਲੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ—ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸੰਬੰਧੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੈ।

ਅਥਾਧ੍ਯਾਤ੍ਮਂ ਵਾਗੇਵਰ੍ਕ੍ਪ੍ਰਾਣਃ ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਵਾਗੇਵ ਸਾ ਪ੍ਰਾਣੋऽਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ

ਹੁਣ ਆਤਮਕ ਪੱਖ ਤੋਂ, ਬੋਲੀ ਰਿਗ ਹੈ, ਸਾਸ ਸਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜ ਕੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਲੀ ਹੀ ਰਿਗ ਹੈ, ਸਾਸ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਾਮ ਹੈ।

ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੇਵਰ੍ਗਾਤ੍ਮਾ ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੇਵ ਸਾਤ੍ਮਾਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ

ਅੱਖ ਰਿਗ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਾਮ ਉਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜ ਕੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਹੀ ਰਿਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਸਾਮ ਹੈ।

ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮੇਵ ਸਾ ਮਨੋऽਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ

ਸਾਮ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜ ਕੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਨ ਹੀ ਰਿਗ ਹੈ, ਮਨ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਾਮ ਹੈ।

ਅਥ ਯਦੇਤਦਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਭਾਃ ਸੈਵਰ੍ਗਥ ਯਨ੍ਨੀਲਂ ਪਰਃ ਕृष੍ਣਂ ਤਤ੍ਸਾਮ ਤਦੇਤਦੇਤਸ੍ਯਾਮृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦृਚ੍ਯਧ੍ਯੂਢꣳ ਸਾਮ ਗੀਯਤੇ ਅਥ ਯਦੇਵੈਤਦਕ੍ਸ਼੍ਣਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਂ ਭਾਃ ਸੈਵ ਸਾਥ ਯਨ੍ਨੀਲਂ ਪਰਃ ਕृष੍ਣਂ ਤਦਮਸ੍ਤਤ੍ਸਾਮ

ਹੁਣ, ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਿੱਟਾ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਗ ਹੈ। ਜੋ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਮ ਰਿਗ ਉੱਤੇ ਜੁੜ ਕੇ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਖ ਵਿੱਚ ਜੋ ਚਿੱਟਾ ਚਾਨਣ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਗ ਹੈ। ਜੋ ਨੀਲਾ ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਤਮਾ।

ਅਥ ਯ ਏषੋऽਨ੍ਤਰਕ੍ਸ਼ਿਣਿ ਪੁਰੁषੋ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਸੈਵਰ੍ਕ੍ਤਤ੍ਸਾਮ ਤਦੁਕ੍ਥਂ ਤਦ੍ਯਜੁਸ੍ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਸ੍ਯੈਤਸ੍ਯ ਤਦੇਵ ਰੂਪਂ ਯਦਮੁष੍ਯ ਰੂਪਂ ਯਾਵਮੁष੍ਯ ਗੇष੍ਣੌ ਤੌ ਗੇष੍ਣੌ ਯਨ੍ਨਾਮ ਤਨ੍ਨਾਮ

ਹੁਣ, ਜੋ ਅੱਖ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਗ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ, ਉਹ ਉਕਥ ਹੈ, ਉਹ ਯਜੁਸ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਉਸ ਦੀ ਛਾਂ ਹੈ, ਉਨੀ ਵੱਡੀ ਛਾਂ ਹੈ; ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਾਮ ਹੈ।

ਸ ਏष ਯੇ ਚੈਤਸ੍ਮਾਦਰ੍ਵਾਞ੍ਚੋ ਲੋਕਾਸ੍ਤੇषਾਂ ਚੇष੍ਟੇ ਮਨੁष੍ਯਕਾਮਾਨਾਂ ਚੇਤਿ ਤਦ੍ਯ ਇਮੇ ਵੀਣਾਯਾਂ ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯੇਤਂ ਤੇ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਧਨਸਨਯਃ

ਉਹ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਵਾਲੇ ਜਗਤ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਸ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ। ਜੋ ਵੀ ਵੀਂਨਾ ਉੱਤੇ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਗਾਣਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਧਨ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।