ਸ ਯਾਵਦਾਦਿਤ੍ਯਃ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦੁਦੇਤਾ ਪਸ਼੍ਚਾਦਸ੍ਤਮੇਤਾ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਾਵਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤ ਉਦੇਤੋਤ੍ਤਰਤੋऽਸ੍ਤਮੇਤਾ ਰੁਦ੍ਰਾਣਾਮੇਵ ਤਾਵਦਾਧਿਪਤ੍ਯꣳਸ੍ਵਾਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯੇਤਾ
ਜਦ ਤਕ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣੋਂ ਦੋ ਵਾਰੀ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਉੱਤਰੋਂ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਤ੍ਤृਤੀਯਮਮृਤਂ ਤਦਾਦਿਤ੍ਯਾ ਉਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਵਰੁਣੇਨ ਮੁਖੇਨ ਨ ਵੈ ਦੇਵਾ ਅਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਨ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯੇਤਦੇਵਾਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ
ਹੁਣ ਜੋ ਤੀਜਾ ਅਮਰਤ ਹੈ, ਆਦਿਤਿਆ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ; ਦੇਵਤਾ ਨਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਮਰਤ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ ਏਤਦੇਵ ਰੂਪਮਭਿਸਂਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੇਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੂਪਾਦੁਦ੍ਯਨ੍ਤਿ
ਉਹ ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਵੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਯ ਏਤਦੇਵਮਮृਤਂ ਵੇਦਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਮੇਵੈਕੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਵਰੁਣੇਨੈਵ ਮੁਖੇਨੈਤਦੇਵਾਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤृਪ੍ਯਤਿ ਸ ਏਤਦੇਵ ਰੂਪਮਭਿਸਂਵਿਸ਼ਤ੍ਯੇਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੂਪਾਦੁਦੇਤਿ
ਜੋ ਇਹ ਅਮਰਤ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ, ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ, ਇਹ ਅਮਰਤ ਵੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪਰਵੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਰੂਪ ਵਿਚੋਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਯਾਵਦਾਦਿਤ੍ਯੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤ ਉਦੇਤੋਤ੍ਤਰਤੋऽਸ੍ਤਮੇਤਾ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਾਵਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦੁਦੇਤਾ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਸ੍ਤਮੇਤਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਮੇਵ ਤਾਵਦਾਧਿਪਤ੍ਯꣳਸ੍ਵਾਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯੇਤਾ
ਜਦ ਤਕ ਸੂਰਜ ਦੱਖਣੋਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਉੱਤਰੋਂ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਦੋ ਵਾਰੀ, ਤੇ ਪੱਛਮੋਂ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਪੂਰਬੋਂ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਉਦੋਂ ਤਕ ਉਹ ਆਦਿਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਚ੍ਚਤੁਰ੍ਥਮਮृਤਂ ਤਨ੍ਮਰੁਤ ਉਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸੋਮੇਨ ਮੁਖੇਨ ਨ ਵੈ ਦੇਵਾ ਅਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਨ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯੇਤਦੇਵਾਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ
ਹੁਣ ਜੋ ਚੌਥਾ ਅਮਰਤ ਹੈ, ਮਰੁਤ ਉਸ ਉੱਤੇ ਜੀਵਦੇ ਹਨ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ; ਦੇਵਤਾ ਨਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਨਾ ਪੀਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਅਮਰਤ ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ ਏਤਦੇਵ ਰੂਪਮਭਿਸਂਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੇਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੂਪਾਦੁਦ੍ਯਨ੍ਤਿ
ਉਹ ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਯ ਏਤਦੇਵਮਮृਤਂ ਵੇਦ ਮਰੁਤਾਮੇਵੈਕੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸੋਮੇਨੈਵ ਮੁਖੇਨੈਤਦੇਵਾਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤृਪ੍ਯਤਿ ਸ ਏਤਦੇਵ ਰੂਪਮਭਿਸਂਵਿਸ਼ਤ੍ਯੇਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੂਪਾਦੁਦੇਤਿ
ਜੋ ਇਸ ਅਮਰ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ, ਇਸ ਅਮਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਯਾਵਦਾਦਿਤ੍ਯਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦੁਦੇਤਾ ਪੁਰਸ੍ਤਾਦਸ੍ਤਮੇਤਾ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਾਵਦੁਤ੍ਤਰਤ ਉਦੇਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋऽਸ੍ਤਮੇਤਾ ਮਰੁਤਾਮੇਵ ਤਾਵਦਾਧਿਪਤ੍ਯ੍ꣳਸ੍ਵਾਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯੇਤਾ
ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ; ਮਰੁਤਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਇਤਨੀ ਹੀ ਹਾਕਮੀ ਤੇ ਸਰਤਾਜੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਉਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯਤ੍ਪਞ੍ਚਮਮਮृਤਂ ਤਤ੍ਸਾਧ੍ਯਾ ਉਪਜੀਵਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਮੁਖੇਨ ਨ ਵੈ ਦੇਵਾ ਅਸ਼੍ਨਨ੍ਤਿ ਨ ਪਿਬਨ੍ਤ੍ਯੇਤਦੇਵਾਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤृਪ੍ਯਨ੍ਤਿ
ਹੁਣ, ਪੰਜਵਾਂ ਅਮਰ ਤੱਤ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਤੇ ਸਾਧਿਆ ਜੀਊਂਦੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ; ਦੇਵਤੇ ਨਾ ਖਾਂਦੇ ਹਨ ਨਾ ਪੀਂਦੇ, ਪਰ ਇਸ ਅਮਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤ ਏਤਦੇਵ ਰੂਪਮਭਿਸਂਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੇਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੂਪਾਦੁਦ੍ਯਨ੍ਤਿ
ਉਹ ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸ ਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸ ਯ ਏਤਦੇਵਮਮृਤਂ ਵੇਦ ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਮੇਵੈਕੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੈਵ ਮੁਖੇਨੈਤਦੇਵਾਮृਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤृਪ੍ਯਤਿ ਸ ਏਤਦੇਵ ਰੂਪਮਭਿਸਂਵਿਸ਼ਤ੍ਯੇਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰੂਪਾਦੁਦੇਤਿ
ਜੋ ਇਸ ਅਮਰ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਸਾਧਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ, ਇਸ ਅਮਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਇਸੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸ ਰੂਪ ਤੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਯਾਵਦਾਦਿਤ੍ਯ ਉਤ੍ਤਰਤ ਉਦੇਤਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤੋऽਸ੍ਤਮੇਤਾ ਦ੍ਵਿਸ੍ਤਾਵਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮੁਦੇਤਾਰ੍ਵਾਗਸ੍ਤਮੇਤਾ ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਮੇਵ ਤਾਵਦਾਧਿਪਤ੍ਯꣳਸ੍ਵਾਰਾਜ੍ਯਂ ਪਰ੍ਯੇਤਾ
ਜਦ ਤੱਕ ਸੂਰਜ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ; ਸਾਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹਦੀ ਇਤਨੀ ਹੀ ਹਾਕਮੀ ਤੇ ਸਰਤਾਜੀ ਹੈ, ਜਿੰਨੀ ਉਹ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਤਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵ ਉਦੇਤ੍ਯ ਨੈਵੋਦੇਤਾ ਨਾਸ੍ਤਮੇਤੈਕਲ ਏਵ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਾਤਾ ਤਦੇष ਸ਼੍ਲੋਕਃ
ਫਿਰ, ਉੱਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਨਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ, ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਵਿਚਕਾਰ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਹੈ ਉਹ ਸ਼ਲੋਕ।
ਨ ਵੈ ਤਤ੍ਰ ਨ ਨਿਮ੍ਲੋਚ ਨੋਦਿਯਾਯ ਕਦਾਚਨ । ਦੇਵਾਸ੍ਤੇਨਾਹꣳਸਤ੍ਯੇਨ ਮਾ ਵਿਰਾਧਿषਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੇਤਿ
ਉਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਨਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇਸ ਸੱਚ ਦੇ ਨਾਲ, ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਨਾ ਕਰੋ।
ਨ ਹ ਵਾ ਅਸ੍ਮਾ ਉਦੇਤਿ ਨ ਨਿਮ੍ਲੋਚਤਿ ਸਕृਦ੍ਦਿਵਾ ਹੈਵਾਸ੍ਮੈ ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਾਮੇਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਪਨਿषਦਂ ਵੇਦ
ਉਹਦੇ ਲਈ ਨਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ ਨਾ ਡੁੱਬਦਾ; ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਹੀ ਦਿਨ ਹੈ।
ਤਦ੍ਧੈਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਯ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਮਨਵੇ ਮਨੁਃ ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਧੈਤਦੁਦ੍ਦਾਲਕਾਯਾਰੁਣਯੇ ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰੋਵਾਚ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਮਨੂ ਨੂੰ, ਮਨੂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਨੂੰ; ਉੱਦਾਲਕ ਆਰੁਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੱਸਿਆ।
ਇਦਂ ਵਾਵ ਤਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਾਯ ਪੁਤ੍ਰਾਯ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਬ੍ਰੂਯਾਤ੍ਪ੍ਰਣਾਯ੍ਯਾਯ ਵਾਨ੍ਤੇਵਾਸਿਨੇ
ਇਹ ਬ੍ਰਹਮ ਪਿਤਾ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਾਂ ਨਿੱਘਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਹੀ ਦੱਸੇ।
ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਮੈ ਕਸ੍ਮੈਚਨ ਯਦ੍ਯਪ੍ਯਸ੍ਮਾ ਇਮਾਮਦ੍ਭਿਃ ਪਰਿਗृਹੀਤਾਂ ਧਨਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦੇਤਦੇਵ ਤਤੋ ਭੂਯ ਇਤ੍ਯੇਤਦੇਵ ਤਤੋ ਭੂਯ ਇਤਿ
ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਦੌਲਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਦੇਵੇ; ਇਹ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਵਾ ਈਦꣳ ਸਰ੍ਵਂ ਭੂਤਂ ਯਦਿਦਂ ਕਿਂ ਚ ਵਾਗ੍ਵੈ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਵਾਗ੍ਵਾ ਇਦꣳ ਸਰ੍ਵਂ ਭੂਤਂ ਗਾਯਤਿ ਚ ਤ੍ਰਾਯਤੇ ਚ
ਗਾਯਤਰੀ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ; ਗਾਯਤਰੀ ਹੀ ਬੋਲੀ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗਾਉਂਦੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਯਾ ਵੈ ਸਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀਯਂ ਵਾਵ ਸਾ ਯੇਯਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਸ੍ਯਾꣳਹੀਦꣳਸਰ੍ਵਂ ਭੂਤਂ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮੇਤਾਮੇਵ ਨਾਤਿਸ਼ੀਯਤੇ
ਉਹ ਗਾਯਤਰੀ ਹੀ ਇਹ ਧਰਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਟਿਕੇ ਹਨ; ਇਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ।
ਯਾ ਵੈ ਸਾ ਪृਥਿਵੀਯਂ ਵਾਵ ਸਾ ਯਦਿਦਮਸ੍ਮਿਨ੍ਪੁਰੁषੇ ਸ਼ਰੀਰਮਸ੍ਮਿਨ੍ਹੀਮੇ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ਏਤਦੇਵ ਨਾਤਿਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ
ਉਹ ਧਰਤੀ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ।
ਯਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ਪੁਰੁषੇ ਸ਼ਰੀਰਮਿਦਂ ਵਾਵ ਤਦ੍ਯਦਿਦਮਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁषੇ ਹृਦਯਮਸ੍ਮਿਨ੍ਹੀਮੇ ਪ੍ਰਾਣਾਃ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ ਏਤਦੇਵ ਨਾਤਿਸ਼ੀਯਨ੍ਤੇ
ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਇਹ ਹੈ; ਇਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦਿਲ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਟਿਕੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ।
ਸੈषਾ ਚਤੁष੍ਪਦਾ षਡ੍ਵਿਧਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਤਦੇਤਦृਚਾਭ੍ਯਨੂਕ੍ਤਮ੍
ਇਹ ਗਾਯਤਰੀ ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਛੇ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਇਸੇ ਲਈ ਰਿਗ-ਵੇਦ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਤਾਵਾਨਸ੍ਯ ਮਹਿਮਾ ਤਤੋ ਜ੍ਯਾਯਾꣳਸ਼੍ਚ ਪੂਰੁषਃ । ਪਾਦੋऽਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਾ ਭੂਤਾਨਿ ਤ੍ਰਿਪਾਦਸ੍ਯਾਮृਤਂ ਦਿਵੀਤਿ
ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਪੁਰਖ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਸ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਅਮਰ ਹਨ ਜੋ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਯਦ੍ਵੈ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤੀਦਂ ਵਾਵ ਤਦ੍ਯੋਯਂ ਬਹਿਰ੍ਧਾ ਪੁਰੁषਾਦਾਕਾਸ਼ੋ ਯੋ ਵੈ ਸ ਬਹਿਰ੍ਧਾ ਪੁਰੁषਾਦਾਕਾਸ਼ਃ
ਇਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ, ਉਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਖ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।
ਅਯਂ ਵਾਵ ਸ ਯੋऽਯਮਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁष ਅਕਾਸ਼ੋ ਯੋ ਵੈ ਸੋऽਨ੍ਤਃ ਪੁਰੁष ਆਕਾਸ਼ਃ
ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ; ਇਹੀ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਪੁਰਖ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।
ਅਯਂ ਵਾਵ ਸ ਯੋऽਯਮਨ੍ਤਰ੍ਹृਦਯ ਆਕਾਸ਼ਸ੍ਤਦੇਤਤ੍ਪੂਰ੍ਣਮਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿ ਪੂਰ੍ਣਮਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨੀꣳਸ਼੍ਰਿਯਂ ਲਭਤੇ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈ; ਇਹ ਪੂਰਨ ਹੈ, ਅਡੋਲ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਤੇ ਅਡੋਲ ਖੁਸ਼ੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਹ ਵਾ ਏਤਸ੍ਯ ਹृਦਯਸ੍ਯ ਪਞ੍ਚ ਦੇਵਸੁषਯਃ ਸ ਯੋऽਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਙ੍ਸੁषਿਃ ਸ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ ਆਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤਦੇਤਤ੍ਤੇਜੋऽਨ੍ਨਾਦ੍ਯਮਿਤ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਤੇਜਸ੍ਵ੍ਯਨ੍ਨਾਦੋ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਇਸ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਹਨ। ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਖ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਚਮਕ ਤੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਭੋਜਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਯੋऽਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ਸੁषਿਃ ਸ ਵ੍ਯਾਨਸ੍ਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤ੍ਰꣳਸ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਸ੍ਤਦੇਤਚ੍ਛ੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚੇਤ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਯਸ਼ਸ੍ਵੀ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਜੋ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਆਨ ਹੈ, ਉਹ ਸੁਣਨ ਹੈ, ਉਹ ਚੰਦ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਧਨ ਤੇ ਇਜ਼ਤ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਨੀ ਤੇ ਇਜ਼ਤਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।