ਪृਥਿਵੀ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਦ੍ਯੌਰੁਦ੍ਗੀਥੋ ਦਿਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਸਮੁਦ੍ਰੋ ਨਿਧਨਮੇਤਾਃ ਲੋਕੇषੁ ਪ੍ਰੋਤਾਃ
ਧਰਤੀ ਹੀṅਕਾਰ ਹੈ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਨਿਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਯ ਏਵਮੇਤਾਃ ਸ਼ਕ੍ਵਰ੍ਯੋ ਲੋਕੇषੁ ਪ੍ਰੋਤਾ ਵੇਦ ਲੋਕੀ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਮਾਯੁਰੇਤਿ ਜ੍ਯੋਗ੍ਜੀਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰਜਯਾ ਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਭਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਲੋਕਾਨ੍ਨ ਨਿਨ੍ਦੇਤ੍ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਸ਼ਕਵਰੀ ਸਾਮਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੰਮਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਬੱਚੇ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ—ਇਹ ਹੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਅਜਾ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋऽਵਯਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਗਾਵ ਉਦ੍ਗੀਥੋऽਸ਼੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਨਿਧਨਮੇਤਾ ਪਸ਼ੁषੁ ਪ੍ਰੋਤਾਃ
ਬੱਕਰੀ ਹੀṅਕਾਰ ਹੈ, ਭੇਡ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਗਾਂ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਘੋੜਾ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਨਿਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਯ ਏਵਮੇਤਾ ਰੇਵਤ੍ਯਃ ਪਸ਼ੁषੁ ਪ੍ਰੋਤਾ ਵੇਦ ਪਸ਼ੁਮਾਨ੍ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਮਾਯੁਰੇਤਿ ਜ੍ਯੋਗ੍ਜੀਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰਜਯਾ ਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਭਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਪਸ਼ੂਨ੍ਨ ਨਿਨ੍ਦੇਤ੍ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਰੇਵਤੀ ਸਾਮਨ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੰਮਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਬੱਚੇ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ—ਇਹ ਹੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਲੋਮ ਹਿਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਮਾꣳਸਮੁਦ੍ਗੀਥੋਸ੍ਥਿ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰੋ ਮਜ੍ਜਾ ਨਿਧਨਮੇ ਮਙ੍ਗੇषੁ ਪ੍ਰੋਤਮ੍
ਵਾਲ ਹੀṅਕਾਰ ਹੈ, ਚਮੜੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਮਾਸ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਹੱਡੀ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਮੱਜਾ ਨਿਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਯ ਏਵਮੇਤਦ੍ਯਜ੍ਞਾਯਜ੍ਞੀਯਮਙ੍ਗੇषੁ ਪ੍ਰੋਤਂ ਵੇਦਾਙ੍ਗੀ ਭਵਤਿ ਨਾਙ੍ਗੇਨ ਵਿਹੂਰ੍ਛਤਿ ਸਰ੍ਵਮਾਯੁਰੇਤਿ ਜ੍ਯੋਗ੍ਜੀਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰਜਯਾ ਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਭਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਮਜ੍ਜ੍ਞੋ ਨਾਸ਼੍ਨੀਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਮਜ੍ਜ੍ਞੋ ਨਾਸ਼੍ਨੀਯਾਦਿਤਿ ਵਾ
ਜੋ ਇਹ ਯਜਨਯਜਨੀਯ ਸਾਮਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਅੰਗ ਨਾਲ ਕਦੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੰਮਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਬੱਚੇ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਸਾਲ ਮੱਜਾ ਨਾ ਖਾਓ—ਇਹ ਹੀ ਰੀਤ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੱਜਾ ਨਾ ਖਾਓ।
ਅਗ੍ਨਿਰ੍ਹਿਙ੍ਕਾਰੋ ਵਾਯੁਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵ ਆਦਿਤ੍ਯ ਉਦ੍ਗੀਥੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਨਿਧਨਮੇਤ ਦੇਵਤਾਸੁ ਪ੍ਰੋਤਮ੍
ਅੱਗ ਹੀṅਕਾਰ ਹੈ, ਹਵਾ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਤਾਰੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹਨ, ਚੰਦ ਨਿਧਨ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਯ ਏਵਮੇਤਦ੍ਰਾਜਨਂ ਦੇਵਤਾਸੁ ਪ੍ਰੋਤਂ ਵੇਦੈਤਾਸਾਮੇਵ ਦੇਵਤਾਨਾꣳਸਲੋਕਤਾꣳਸਰ੍ष੍ਟਿਤਾꣳਸਾਯੁਜ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਸਰ੍ਵਮਾਯੁਰੇਤਿ ਜ੍ਯੋਗ੍ਜੀਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰਜਯਾ ਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਭਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਨ ਨਿਨ੍ਦੇਤ੍ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਰਾਜਨ ਸਾਮਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ, ਰਚਨਾ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਜੀਵਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਲੰਮਾ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਬੱਚੇ ਤੇ ਪਸ਼ੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੋ—ਇਹ ਹੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਤ੍ਰਯੀ ਵਿਦ੍ਯਾ ਹਿਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤ੍ਰਯ ਇਮੇ ਲੋਕਾਃ ਸ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋऽਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਯੁਰਾਦਿਤ੍ਯਃ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥੋ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਯਾꣳਸਿ ਮਰੀਚਯਃ ਸ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਸਰ੍ਪਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਪਿਤਰਸ੍ਤਨ੍ਨਿਧਨਮੇਤਤ੍ਸਾਮ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰੋਤਮ੍
ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆ ਹੀṅਕਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹਨ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਉਦਗੀਥ ਹਨ, ਤਾਰੇ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਕਿਰਣਾਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹਨ, ਸੱਪ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਪਿਤਰ ਨਿਧਨ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਮਨ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਸ ਯ ਏਵਮੇਤਤ੍ਸਾਮ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰੋਤਂ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵꣳ ਹ ਭਵਤਿ
ਜੋ ਇਹ ਸਾਮਨ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਦੇष ਸ਼੍ਲੋਕੋ ਯਾਨਿ ਪਞ੍ਚਧਾ ਤ੍ਰੀਣੀ ਤ੍ਰੀਣਿ ਤੇਭ੍ਯੋ ਨ ਜ੍ਯਾਯਃ ਪਰਮਨ੍ਯਦਸ੍ਤਿ
ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ: 'ਜੋ ਪੰਜ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਕਰਕੇ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਯਸ੍ਤਦ੍ਵੇਦ ਸ ਵੇਦ ਸਰ੍ਵꣳਸਰ੍ਵਾ ਦਿਸ਼ੋ ਬਲਿਮਸ੍ਮੈ ਹਰਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਮਸ੍ਮੀਤ੍ਯੁਪਾਸਿਤ ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; 'ਮੈਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਂ'—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰੋ। ਇਹ ਹੀ ਰੀਤ ਹੈ, ਇਹ ਹੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਵਿਨਰ੍ਦਿ ਸਾਮ੍ਨੋ ਵृਣੇ ਪਸ਼ਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਗ੍ਨੇਰੁਦ੍ਗੀਥੋऽਨਿਰੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਰ੍ਨਿਰੁਕ੍ਤਃ ਸੋਮਸ੍ਯ ਮृਦੁ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਵਾਯੋਃ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਂ ਬਲਵਦਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਂ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰਪਧ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨੇਵੋਪਸੇਵੇਤ ਵਾਰੁਣਂ ਤ੍ਵੇਵ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਵਿਨਰਦੀ ਸਾਮ ਦੇ ਰਾਗ ਵਿੱਚ, ਪਸ਼ੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਦਗੀਥ ਅੱਗ ਨੂੰ, ਅਨਿਰੁਕਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ, ਨਿਰੁਕਤ ਸੋਮ ਨੂੰ, ਨਰਮ ਤੇ ਚਿੱਟਾ ਵਾਯੂ ਨੂੰ, ਚਿੱਟਾ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਇੰਦਰ ਨੂੰ, ਕ੍ਰੌਂਚ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ, ਅਪਧਵਾਂਤ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਰੁਣ ਵਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਮृਤਤ੍ਵਂ ਦੇਵੇਭ੍ਯ ਆਗਾਯਾਨੀਤ੍ਯਾਗਾਯੇਤ੍ਸ੍ਵਧਾਂ ਪਿਤृਭ੍ਯ ਆਸ਼ਾਂ ਮਨੁष੍ਯੇਭ੍ਯਸ੍ਤृਣੋਦਕਂ ਪਸ਼ੁਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਲੋਕਂ ਯਜਮਾਨਾਯਾਨ੍ਨਮਾਤ੍ਮਨ ਆਗਾਯਾਨੀਤ੍ਯੇਤਾਨਿ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ ਸ੍ਤੁਵੀਤ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਗਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸੋਚੋ, 'ਮੈਂ ਅਮਰਤਾ ਪਾਵਾਂ', ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ 'ਮੈਂ ਸਵਧਾ ਪਾਵਾਂ', ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ 'ਮੈਂ ਆਸ ਪਾਵਾਂ', ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ 'ਮੈਂ ਘਾਹ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਵਾਂ', ਯਜਮਾਨ ਲਈ 'ਮੈਂ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਪਾਵਾਂ', ਆਪਣੇ ਲਈ 'ਮੈਂ ਅੰਨ ਪਾਵਾਂ'। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਬੇਪਰਵਾਹੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਰਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵ ਊष੍ਮਾਣਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਰਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਮृਤ੍ਯੋਰਾਤ੍ਮਾਨਸ੍ਤਂ ਯਦਿ ਸ੍ਵਰੇषੂਪਾਲਭੇਤੇਨ੍ਦ੍ਰꣳਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਭੂਵਂ ਸ ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਯੇਨਂ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍
ਸਾਰੇ ਸੁਰ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ; ਸਾਰੀ ਗਰਮੀ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਛੂਹ ਮੌਤ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੁਰਾਂ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਕਹੋ, 'ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇਗਾ।'
ਅਥ ਯਦ੍ਯੇਨਮੂष੍ਮਸੂਪਾਲਭੇਤ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿꣳਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਭੂਵਂ ਸ ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿ ਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਯੇਨਂ ਬ੍ਰੂਯਾਦਥ ਯਦ੍ਯੇਨꣳ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇषੂਪਾਲਭੇਤ ਮृਤ੍ਯੁꣳ ਸ਼ਰਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਭੂਵਂ ਸ ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਤਿ ਧਕ੍ਸ਼੍ਯਤੀਤ੍ਯੇਨਂ ਬ੍ਰੂਯਾਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਗਰਮੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਕਹੋ, 'ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੇਗਾ।' ਜੇ ਕੋਈ ਛੂਹ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛੇ, ਤਾਂ ਕਹੋ, 'ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਨਿਗਲ ਲਵੇਗਾ।'
ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਰਾ ਘੋषਵਨ੍ਤੋ ਬਲਵਨ੍ਤੋ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਬਲਂ ਦਦਾਨੀਤਿ ਸਰ੍ਵ ਊष੍ਮਾਣੋऽਗ੍ਰਸ੍ਤਾ ਅਨਿਰਸ੍ਤਾ ਵਿਵृਤਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਦਦਾਨੀਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਲੇਸ਼ੇਨਾਨਭਿਨਿਹਿਤਾ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਾ ਮृਤ੍ਯੋਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਹਰਾਣੀਤਿ
ਸਾਰੇ ਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਗੂੰਜਦਾਰ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੱਸੋ, ਕਹੋ, 'ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।' ਸਾਰੀ ਗਰਮੀ ਨੂੰ ਸਰਵੋਤਮ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਦੱਸੋ, ਕਹੋ, 'ਮੈਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।' ਸਾਰੇ ਛੂਹ ਨੂੰ ਨਰਮ ਤੇ ਢੀਲਾ ਦੱਸੋ, ਕਹੋ, 'ਮੈਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ ਹੈ।'
ਤ੍ਰਯੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਕਨ੍ਧਾ ਯਜ੍ਞੋऽਧ੍ਯਯਨਂ ਦਾਨਮਿਤਿ ਪ੍ਰਥਮਸ੍ਤਪ ਏਵ ਦ੍ਵਿਤੀਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰ੍ਯਾਚਾਰ੍ਯਕੁਲਵਾਸੀ ਤृਤੀਯੋऽਤ੍ਯਨ੍ਤਮਾਤ੍ਮਾਨਮਾਚਾਰ੍ਯਕੁਲੇऽਵਸਾਦਯਨ੍ਸਰ੍ਵ ਏਤੇ ਪੁਣ੍ਯਲੋਕਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸꣳਸ੍ਥੋऽਮृਤਤ੍ਵਮੇਤਿ
ਧਰਮ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਤੰਭ ਹਨ: ਯਜ, ਪਾਠ, ਤੇ ਦਾਨ—ਇਹ ਪਹਿਲਾ ਹੈ; ਤਪਸਿਆ—ਦੂਜਾ; ਤੇ ਤੀਜਾ, ਅਚਾਰਯ ਦੇ ਘਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਜੋਂ ਰਹਿ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ। ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਲੋਕਾਨਭ੍ਯਤਪਤ੍ਤੇਭ੍ਯੋऽਭਿਤਪ੍ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਯੀ ਵਿਦ੍ਯਾ ਸਂਪ੍ਰਾਸ੍ਰਵਤ੍ਤਾਮਭ੍ਯਤਪਤ੍ਤਸ੍ਯਾ ਅਭਿਤਪ੍ਤਾਯਾ ਏਤਾਨ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਾਣਿ ਸਂਪ੍ਰਾਸ੍ਰ੍ਵਨ੍ਤ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਰਿਤਿ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ, ਤੇ ਤਪੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨਿਕਲ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ, ਤੇ ਤਪੇ ਹੋਏ ਤੋਂ ਇਹ ਅੱਖਰ ਨਿਕਲ ਆਏ: ਭੂ, ਭਵ, ਸਵ।
ਤਾਨ੍ਯਭ੍ਯਤਪਤ੍ਤੇਭ੍ਯੋऽਭਿਤਪ੍ਤੇਭ੍ਯ ੴਕਾਰਃ ਸਂਪ੍ਰਾਸ੍ਰਵਤ੍ਤਦ੍ਯਥਾ ਸ਼ਙ੍ਕੁਨਾ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਪਰ੍ਣਾਨਿ ਸਂਤृਣ੍ਣਾਨ੍ਯੇਵਮੋਂਕਾਰੇਣ ਸਰ੍ਵਾ ਵਾਕ੍ਸਂਤृਣ੍ਣੋਂਕਾਰ ਏਵੇਦꣳਸਰ੍ਵਮੋਂਕਾਰ ਏਵੇਦꣳ ਸਰ੍ਵਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ, ਤੇ ਤਪੇ ਹੋਏ ਤੋਂ 'ਓਂ' ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਖੂਟ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪੱਤੇ ਇਕਠੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ 'ਓਂ' ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਬੋਲੀ ਇਕਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਓਂ' ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ; 'ਓਂ' ਹੀ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨੋ ਵਦਨ੍ਤਿ ਯਦ੍ਵਸੂਨਾਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਵਨꣳਰੁਦ੍ਰਾਣਾਂ ਮਾਧ੍ਯਨ੍ਦਿਨꣳਸਵਨਮਾਦਿਤ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵੇषਾਂ ਚ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤृਤੀਯਸਵਨਮ੍
ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਸੋਮ ਨਿਚੋੜ ਵਸੂਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਦਪਹਿਰ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਰੁਦਰਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਤੇ ਤੀਜਾ ਨਿਚੋੜ ਆਦਿਤਿਆਂ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹੈ।
ਕ੍ਵ ਤਰ੍ਹਿ ਯਜਮਾਨਸ੍ਯ ਲੋਕ ਇਤਿ ਸ ਯਸ੍ਤਂ ਨ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਕਥਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਥ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍
ਤਾਂ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਲੋਕ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਜਾਣੇ, ਤਾਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰੇ? ਪਰ ਜੋ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ।
ਪੁਰਾ ਪ੍ਰਾਤਰਨੁਵਾਕਸ੍ਯੋਪਾਕਰਣਾਜ੍ਜਘਨੇਨ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯਸ੍ਯੋਦਾਙ੍ਮੁਖ ਉਪਵਿਸ਼੍ਯ ਸ ਵਾਸਵꣳਸਾਮਾਭਿਗਾਯਤਿ
ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਪਾਠ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਗਨ ਦੇ ਗਾਰਹਪਤਿਆ ਅੱਗ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਵਾਸਵ ਸਾਮ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋ3ਕਦ੍ਵਾਰਮਪਾਵਾ3ਰ੍ਣੂ 33 ਪਸ਼੍ਯੇਮ ਤ੍ਵਾ ਵਯꣳਰਾ 33333 ਹੁ 3 ਮ੍ ਆ 33 ਜ੍ਯਾ 3 ਯੋ 3 ਆ 32111 ਇਤਿ
ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖੀਏ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ। ਹੁੰ ਆ ਜਿਆ ਯੋ ਆ।
ਅਥ ਜੁਹੋਤਿ ਨਮੋऽਗ੍ਨਯੇ ਪृਥਿਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਲੋਕਂ ਮੇ ਯਜਮਾਨਾਯ ਵਿਨ੍ਦੈष ਵੈ ਯਜਮਾਨਸ੍ਯ ਲੋਕ ਏਤਾਸ੍ਮਿ
ਫਿਰ ਉਹ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਅੱਗ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਲੋਕ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ। ਮੈਂ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਲੋਕ ਲੱਭਾਂ। ਇਹ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ।'
ਅਤ੍ਰ ਯਜਮਾਨਃ ਪਰਸ੍ਤਾਦਾਯੁषਃ ਸ੍ਵਾਹਾਪਜਹਿ ਪਰਿਘਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵੋਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਸ੍ਮੈ ਵਸਵਃ ਪ੍ਰਾਤਃਸਵਨꣳਸਂਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ
ਇੱਥੇ ਯਜਮਾਨ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, 'ਸਵਾਹਾ, ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਵਸੂਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਰਾ ਮਾਧ੍ਯਨ੍ਦਿਨਸ੍ਯ ਸਵਨਸ੍ਯੋਪਾਕਰਣਾਜ੍ਜਘਨੇਨਾਗ੍ਨੀਧ੍ਰੀਯਸ੍ਯੋਦਙ੍ਮੁਖ ਉਪਵਿਸ਼੍ਯ ਸ ਰੌਦ੍ਰꣳਸਾਮਾਭਿਗਾਯਤਿ
ਦਪਹਿਰ ਦੇ ਨਿਚੋੜ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਜਗਨ ਦੇ ਅਗਨੀਧਰ ਅੱਗ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਪਿੱਠ ਕਰਕੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਹ ਰੌਦਰ ਸਾਮ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਲੋ3ਕਦ੍ਵਾਰਮਪਾਵਾ3ਰ੍ਣੂ33 ਪਸ਼੍ਯੇਮ ਤ੍ਵਾ ਵਯਂ ਵੈਰਾ33333 ਹੁ3ਮ੍ ਆ33ਜ੍ਯਾ 3ਯੋ3ਆ32111ਇਤਿ
ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ, ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖੀਏ, ਹੇ ਵਿਰੋਧੀ। ਹੁੰ ਆ ਜਿਆ ਯੋ ਆ।
ਅਥ ਜੁਹੋਤਿ ਨਮੋ ਵਾਯਵੇऽਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਲੋਕਕ੍ਸ਼ਿਤੇ ਲੋਕਂ ਮੇ ਯਜਮਾਨਾਯ ਵਿਨ੍ਦੈष ਵੈ ਯਜਮਾਨਸ੍ਯ ਲੋਕ ਏਤਾਸ੍ਮਿ
ਫਿਰ ਉਹ ਆਹੂਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਵਾਯੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ, ਲੋਕ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ। ਮੈਂ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਲੋਕ ਲੱਭਾਂ। ਇਹ ਯਜਮਾਨ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਹ ਹਾਂ।'
ਅਤ੍ਰ ਯਜਮਾਨਃ ਪਰਸ੍ਤਾਦਾਯੁषਃ ਸ੍ਵਾਹਾਪਜਹਿ ਪਰਿਘਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵੋਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਸ੍ਮੈ ਰੁਦ੍ਰਾ ਮਾਧ੍ਯਂਦਿਨꣳਸਵਨꣳਸਂਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ
ਇੱਥੇ ਯਜਮਾਨ, ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, 'ਸਵਾਹਾ, ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਠਦਾ ਹੈ। ਰੁਦਰਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਦਪਹਿਰ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।