ਕਲ੍ਪਨ੍ਤੇ ਹਾਸ੍ਮੈ ਲੋਕਾ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਸ਼੍ਚਾਵृਤ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾꣳਲ੍ਲੋਕੇषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਉੱਚੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਲੋਕ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵृष੍ਟੌ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਪੁਰੋਵਾਤੋ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋ ਮੇਘੋ ਜਾਯਤੇ ਸ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਵਰ੍षਤਿ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥੋ ਵਿਦ੍ਯੋਤਤੇ ਸ੍ਤਨਯਤਿ ਸ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ
ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਪੂਰਬੀ ਹਵਾ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬੱਦਲ ਬਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਚਮਕ ਤੇ ਗੁੰਜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ।
ਉਦ੍ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਤਨ੍ਨਿਧਨਂ ਵਰ੍षਤਿ ਹਾਸ੍ਮੈ ਵਰ੍षਯਤਿ ਹ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਵृष੍ਟੌ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਜੋ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਿਧਨ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਵਰਖਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਵਰਖਾ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਪ੍ਸੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਮੇਘੋ ਯਤ੍ਸਂਪ੍ਲਵਤੇ ਸ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋ ਯਦ੍ਵਰ੍षਤਿ ਸ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਯਾਃ ਪ੍ਰਾਚ੍ਯਃ ਸ੍ਯਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥੋ ਯਾਃ ਪ੍ਰਤੀਚ੍ਯਃ ਸ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਨਿਧਨਮ੍
ਸਭ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਬੱਦਲ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹਨ, ਜੋ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਨਿਧਨ।
ਨ ਹਾਪ੍ਸੁ ਪ੍ਰੈਤ੍ਯਪ੍ਸੁਮਾਨ੍ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਪ੍ਸੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਸਭ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ऋਤੁषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਵਸਨ੍ਤੋ ਹਿਙ੍ਕਾਰਃ ਗ੍ਰੀष੍ਮਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਵਰ੍षਾ ਉਦ੍ਗੀਥਃ ਸ਼ਰਤ੍ਪ੍ਰਤਿਹਾਰੋ ਹੇਮਨ੍ਤੋ ਨਿਧਨਮ੍
ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਵਸੰਤ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਗਰਮੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਵਰਖਾ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਸਰਤ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਤੇ ਹਿਮਾਂਤ ਨਿਧਨ ਹੈ।
ਕਲ੍ਪਨ੍ਤੇ ਹਾਸ੍ਮਾ ऋਤਵ ऋਤੁਮਾਨ੍ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨृਤੁषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਰੁੱਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਹ ਰੁੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਰੁੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਸ਼ੁषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤਾਜਾ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋऽਵਯਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਗਾਵ ਉਦ੍ਗੀਥੋऽਸ਼੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਨਿਧਨਮ੍
ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਬੱਕਰੀਆਂ ਹਿਂਕਾਰ ਹਨ, ਭੇੜਾਂ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹਨ, ਗਾਂ ਉਦਗੀਥ ਹਨ, ਘੋੜੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹਨ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਧਨ ਹੈ।
ਭਵਨ੍ਤਿ ਹਾਸ੍ਯ ਪਸ਼ਵਃ ਪਸ਼ੁਮਾਨ੍ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪਸ਼ੁषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਪਸ਼ੂ ਉਸ ਕੋਲ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣੇषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਪਰੋਵਰੀਯਃ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਪ੍ਰਾਣੋ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋ ਵਾਕ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੁਦ੍ਗੀਥਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰੋ ਮਨੋ ਨਿਧਨਂ ਪਰੋਵਰੀਯਾꣳਸਿ ਵਾ ਏਤਾਨਿ
ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਪ੍ਰਾਣ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਬੋਲ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਅੱਖ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਕੰਨ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਮਨ ਨਿਧਨ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਉੱਚੇ ਹਨ।
ਪਰੋਵਰੀਯੋ ਹਾਸ੍ਯ ਭਵਤਿ ਪਰੋਵਰੀਯਸੋ ਹ ਲੋਕਾਞ੍ਜਯਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣੇषੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧਂ ਪਰੋਵਰੀਯਃ ਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤ ਇਤਿ ਤੁ ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ੍ਯ
ਉਹ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਉੱਚੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਜੀਵਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਵਿਧਸ੍ਯ ਵਾਚਿ ਸਪ੍ਤਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚ ਵਾਚੋ ਹੁਮਿਤਿ ਸ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋ ਯਤ੍ਪ੍ਰੇਤਿ ਸ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵੋ ਯਦੇਤਿ ਸ ਆਦਿਃ
ਹੁਣ, ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ: ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਜੋ 'ਹੁੰ' ਹੈ ਉਹ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਜੋ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਆਰੰਭ ਹੈ।
ਯਦੁਦਿਤਿ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥੋ ਯਤ੍ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਸ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰੋ ਯਦੁਪੇਤਿ ਸ ਉਪਦ੍ਰਵੋ ਯਨ੍ਨੀਤਿ ਤਨ੍ਨਿਧਨਮ੍
ਜੋ ਉੱਠਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਉਹ ਉਪਦ੍ਰਵ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਮੁਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਨਿਧਨ ਹੈ।
ਦੁਗ੍ਧੇऽਸ੍ਮੈ ਵਾਗ੍ਦੋਹਂ ਯੋ ਵਾਚੋ ਦੋਹੋऽਨ੍ਨਵਾਨਨ੍ਨਾਦੋ ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਵਾਚਿ ਸਪ੍ਤਵਿਧꣳਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਬੋਲੀ ਉਸ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਬੋਲੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਨ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਖਲ੍ਵਮੁਮਾਦਿਤ੍ਯꣳ ਸਪ੍ਤਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸਮਸ੍ਤੇਨ ਸਾਮ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤਿ ਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀਤਿ ਸਰ੍ਵੇਣ ਸਮਸ੍ਤੇਨ ਸਾਮ
ਹੁਣ, ਇਸ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: ਹਮੇਸ਼ਾ, ਪੂਰੇ ਸਾਮ ਨਾਲ—'ਉਹ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਵੇ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਵੇ'—ਸਾਰੇ ਪੂਰੇ ਸਾਮ ਨਾਲ।
ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਮਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਭੂਤਾਨ੍ਯਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾਨੀਤਿ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਪੁਰੋਦਯਾਤ੍ਸ ਹਿਙ੍ਕਾਰਸ੍ਤਦਸ੍ਯ ਪਸ਼ਵੋऽਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਹਿਙ੍ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਹਿਙ੍ਕਾਰਭਾਜਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤਸ੍ਯ ਸਾਮ੍ਨਃ
ਉਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਜੀਵ ਉਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ; ਸੂਰਜ ਉਗਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਹੈ ਉਹ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪਸ਼ੂ ਉਸ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹਨ—ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਹਿਂਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇਸ ਸਾਮ ਦੇ ਹਿਂਕਾਰ ਦੇ ਹੱਕਦਾਰ ਹਨ।
ਅਥ ਯਤ੍ਪ੍ਰਥਮੋਦਿਤੇ ਸ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਸ੍ਤਦਸ੍ਯ ਮਨੁष੍ਯਾ3 ਅਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਿਕਾਮਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ꣳਸਾਕਾਮਾਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਭਾਜਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤਸ੍ਯ ਸਾਮ੍ਨਃ
ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਤਿਕਾਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਸਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਹਨ।
ਅਥ ਯਤ੍ਸਙ੍ਗਵਵੇਲਾਯਾꣳ ਸ ਆਦਿਸ੍ਤਦਸ੍ਯ ਵਯਾꣳਸ੍ਯਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾਨਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਨ੍ਯਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇऽਨਾਰਮ੍ਬਣਾਨ੍ਯਾਦਾਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਪਤਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਭਾਜੀਨਿ ਹ੍ਯੇਤਸ੍ਯ ਸਾਮ੍ਨਃ
ਜਦੋਂ ਮਿਲਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਪੰਛੀ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪੰਛੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ ਉੱਡਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਦੀ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਹਨ।
ਅਥ ਯਤ੍ਸਂਪ੍ਰਤਿ ਮਧ੍ਯਨ੍ਦਿਨੇ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥਸ੍ਤਦਸ੍ਯ ਦੇਵਾ ਅਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਸਤ੍ਤਮਾਃ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਾਨਾਮੁਦ੍ਗੀਥਭਾਜਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤਸ੍ਯ ਸਾਮ੍ਨਃ
ਜੋ ਹੁਣ ਮੱਧਿਆਨ ਸਮੇਂ ਉਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਦੇਵਤੇ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਉਹ ਉਦਗੀਥ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਹਨ।
ਅਥ ਯਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮਧ੍ਯਨ੍ਦਿਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗਪਰਾਹ੍ਣਾਤ੍ਸ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਸ੍ਤਦਸ੍ਯ ਦਰ੍ਭਾ ਅਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਹृਤਾਨਾਵਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਭਾਜਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤਸ੍ਯ ਸਾਮ੍ਨਃ
ਮੱਧਿਆਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਹਨ।
ਅਥ ਯਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਪਰਾਹ੍ਣਾਤ੍ਪ੍ਰਾਗਸ੍ਤਮਯਾਤ੍ਸ ਉਪਦ੍ਰਵਸ੍ਤਦਸ੍ਯਾਰਣ੍ਯਾ ਅਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇ ਪੁਰੁषਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਕ੍ਸ਼ꣳ ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਮਿਤ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਨ੍ਤ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵਭਾਜਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤਸ੍ਯ ਸਾਮ੍ਨਃ
ਦੁਪਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਪਦ੍ਰਵ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਖੱਡ ਵੱਲ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਪਦ੍ਰਵ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਹਨ।
ਅਥ ਯਤ੍ਪ੍ਰਥਮਾਸ੍ਤਮਿਤੇ ਤਨ੍ਨਿਧਨਂ ਤਦਸ੍ਯ ਪਿਤਰੋऽਨ੍ਵਾਯਤ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਨ੍ਨਿਦਧਤਿ ਨਿਧਨਭਾਜਿਨੋ ਹ੍ਯੇਤਸ੍ਯ ਸਾਮ੍ਨ ਏਵਂ ਖਲ੍ਵਮੁਮਾਦਿਤ੍ਯꣳ ਸਪ੍ਤਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰੀ ਡੁੱਬਣ ਸਮੇਂ ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਧਨ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਨਿਧਨ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਹਕਦਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਾਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਖਲ੍ਵਾਤ੍ਮਸਂਮਿਤਮਤਿਮृਤ੍ਯੁ ਸਪ੍ਤਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸੀਤ ਹਿਙ੍ਕਾਰ ਇਤਿ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵ ਇਤਿ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਤਤ੍ਸਮਮ੍
ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰੇ: ਹਿਂਕਾਰ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਸਤਾਵ — ਇਹ ਵੀ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਆਦਿਰਿਤਿ ਦ੍ਵ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਇਤਿ ਚਤੁਰਕ੍ਸ਼ਰਂ ਤਤ ਇਹੈਕਂ ਤਤ੍ਸਮਮ੍
ਆਦੀ — ਇਹ ਦੋ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ — ਇਹ ਚਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਇੱਥੇ ਇੱਕ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਉਦ੍ਗੀਥ ਇਤਿ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਮੁਪਦ੍ਰਵ ਇਤਿ ਚਤੁਰਕ੍ਸ਼ਰਂ ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸਮਂ ਭਵਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਮਤਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਤਤ੍ਸਮਮ੍
ਉਦਗੀਥ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਪਦ੍ਰਵ — ਇਹ ਚਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬਰਾਬਰ ਹਨ।
ਨਿਧਨਮਿਤਿ ਤ੍ਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਂ ਤਤ੍ਸਮਮੇਵ ਭਵਤਿ ਤਾਨਿ ਹ ਵਾ ਏਤਾਨਿ ਦ੍ਵਾਵਿꣳਸ਼ਤਿਰਕ੍ਸ਼ਰਾਣਿ
ਨਿਧਨ — ਇਹ ਤਿੰਨ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬਰਾਬਰ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਬਾਈ ਅੱਖਰ ਹਨ।
ਏਕਵਿꣳਸ਼ਤ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯੇਕਵਿꣳਸ਼ੋ ਵਾ ਇਤੋऽਸਾਵਾਦਿਤ੍ਯੋ ਦ੍ਵਾਵਿꣳਸ਼ੇਨ ਪਰਮਾਦਿਤ੍ਯਾਜ੍ਜਯਤਿ ਤਨ੍ਨਾਕਂ ਤਦ੍ਵਿਸ਼ੋਕਮ੍
ਇੱਕੀ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੂਰਜ ਇੱਥੇ ਇੱਕੀ ਹੈ। ਬਾਈ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਚਤਮ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹੈ ਅਕਾਸ਼, ਉਹ ਹੈ ਦੁੱਖ ਰਹਿਤ ਲੋਕ।
ਆਪ੍ਨੋਤਿ ਹਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਯ ਜਯਂ ਪਰੋ ਹਾਸ੍ਯਾਦਿਤ੍ਯਜਯਾਜ੍ਜਯੋ ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨਾਤ੍ਮਸਂਮਿਤਮਤਿਮृਤ੍ਯੁ ਸਪ੍ਤਵਿਧꣳ ਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ ਸਾਮੋਪਾਸ੍ਤੇ
ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਸੂਰਜ ਦੀ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਾਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਮ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਨੋ ਹਿਙ੍ਕਾਰੋ ਵਾਕ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਸ਼੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੁਦ੍ਗੀਥਃ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰਃ ਪ੍ਰਾਣੋ ਨਿਧਨਮੇਤਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਣੇषੁ ਪ੍ਰੋਤਮ੍
ਮਨ ਹਿਂਕਾਰ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਹੈ, ਅੱਖ ਉਦਗੀਥ ਹੈ, ਕੰਨ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰ ਹੈ, ਸਾਹ ਨਿਧਨ ਹੈ — ਇਹ ਗਾਯਤਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਰਚੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਸ ਏਵਮੇਤਦ੍ਗਾਯਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਣੇषੁ ਪ੍ਰੋਤਂ ਵੇਦ ਪ੍ਰਾਣੀ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਮਾਯੁਰੇਤਿ ਜ੍ਯੋਗ੍ਜੀਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰਜਯਾ ਪਸ਼ੁਭਿਰ੍ਭਵਤਿ ਮਹਾਨ੍ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਮਹਾਮਨਾਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਵ੍ਰਤਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਗਾਯਤਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿਚ ਰਚੀ ਹੋਈ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਆਯੁ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਲੰਮਾ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਸੰਤਾਨ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਮਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਇਹ ਹੀ ਵਰਤ ਹੈ।