ਦੇਵਾਸੁਰਾ ਹ ਵੈ ਯਤ੍ਰ ਸਂਯੇਤਿਰੇ ਉਭਯੇ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਧ ਦੇਵਾ ਉਦ੍ਗੀਥਮਾਜਹ੍ਰੁਰਨੇਨੈਨਾਨਭਿਭਵਿष੍ਯਾਮ ਇਤਿ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ, ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਲੈ ਲਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗੇ।'
ਤੇ ਹ ਨਾਸਿਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਤꣳ ਹਾਸੁਰਾਃ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਵਿਵਿਧੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਨੋਭਯਂ ਜਿਘ੍ਰਤਿ ਸੁਰਭਿ ਚ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿ ਚ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਹ੍ਯੇष ਵਿਦ੍ਧਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਨੱਕ ਦੇ ਸਾਹ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੀ ਤੇ ਮੰਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਦੋਵੇਂ ਸੁੰਘਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਹ ਵਾਚਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਤਾꣳ ਹਾਸੁਰਾਃ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਵਿਵਿਧੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਯੋਭਯਂ ਵਦਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਚਾਨृਤਂ ਚ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਵਿਦ੍ਧਾ
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਬੋਲੀ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਵੇਂ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਹ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਤਦ੍ਧਾਸੁਰਾਃ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਵਿਵਿਧੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਨੋਭਯਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਂ ਚਾਦਰ੍ਸ਼ਨੀਯਂ ਚ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਵਿਦ੍ਧਮ੍
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਅੱਖ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਨਾ-ਸੋਹਣਾ ਦੋਵੇਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਹ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਤਦ੍ਧਾਸੁਰਾਃ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਵਿਵਿਧੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਨੋਭਯꣳ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸ਼੍ਰਵਣੀਯਂ ਚਾਸ਼੍ਰਵਣੀਯਂ ਚ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਵਿਦ੍ਧਮ੍
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਕੰਨ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸੁਣਨ ਜੋਗ ਤੇ ਨਾ ਸੁਣਨ ਜੋਗ ਦੋਵੇਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਹ ਮਨ ਉਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਤਦ੍ਧਾਸੁਰਾਃ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਵਿਵਿਧੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੇਨੋਭਯꣳ ਸਂਕਲ੍ਪਤੇ ਸਂਕਲ੍ਪਨੀਯਂ ਚਾਸਂਕਲ੍ਪਨੀਯਂ ਚ ਪਾਪ੍ਮਨਾ ਹ੍ਯੇਤਦ੍ਵਿਦ੍ਧਮ੍
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਦਗੀਥ ਨੂੰ ਮਨ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਸੋਚਣ ਜੋਗ ਤੇ ਨਾ ਸੋਚਣ ਜੋਗ ਦੋਵੇਂ ਸੋਚਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ।
ਅਥ ਹ ਯ ਏਵਾਯਂ ਮੁਖ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸਾਂਚਕ੍ਰਿਰੇ ਤꣳ ਹਾਸੁਰਾ ऋਤ੍ਵਾ ਵਿਦਧ੍ਵਂਸੁਰ੍ਯਥਾਸ਼੍ਮਾਨਮਾਖਣਮृਤ੍ਵਾ ਵਿਧ੍ਵꣳ ਸੇਤੈਵਮ੍
ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੁੱਖ ਸਾਹ ਨੂੰ ਉਦਗੀਥ ਵਾਂਗ ਭਗਤੀ ਕੀਤਾ। ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜ ਨਾ ਸਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੱਜ ਕੇ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਯਥਾਸ਼੍ਮਾਨਮਾਖਣਮृਤ੍ਵਾ ਵਿਧ੍ਵꣳ ਸਤ ਏਵꣳ ਹੈਵ ਸ ਵਿਧ੍ਵꣳਸਤੇ ਯ ਏਵਂਵਿਦਿ ਪਾਪਂ ਕਾਮਯਤੇ ਯਸ਼੍ਚੈਨਮਭਿਦਾਸਤਿ ਸ ਏषੋऽਸ਼੍ਮਾਖਣਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਵੱਜ ਕੇ ਤੋੜਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਐਸੇ ਹੀ ਇਹ ਨਾਸ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਉੱਤੇ ਮੰਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਜਾਂ ਹਮਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ।
ਨੈਵੈਤੇਨ ਸੁਰਭਿ ਨ ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿ ਵਿਜਾਨਾਤ੍ਯਪਹਤਪਾਪ੍ਮਾ ਹ੍ਯੇष ਤੇਨ ਯਦਸ਼੍ਨਾਤਿ ਯਤ੍ਪਿਬਤਿ ਤੇਨੇਤਰਾਨ੍ਪ੍ਰਾਣਾਨਵਤਿ ਏਤਮੁ ਏਵਾਨ੍ਤਤੋऽਵਿਤ੍ਤ੍ਵੋਤ੍ਕ੍ਰਮਤਿ ਵ੍ਯਾਦਦਾਤ੍ਯੇਵਾਨ੍ਤਤ ਇਤਿ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਦੂਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਜਾਂ ਬਦਬੂ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਤੇ ਪੀਣ ਪੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਖਰੀ ਸਮੇਂ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤꣳ ਹਾਙ੍ਗਿਰਾ ਉਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸਾਞ੍ਚਕ੍ਰ ਏਤਮੁ ਏਵਾਙ੍ਗਿਰਸਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇऽਙ੍ਗਾਨਾਂ ਯਦ੍ਰਸਃ
ਅੰਗੀਰਸ ਨੇ ਇਸ ਉdgੀਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਅੰਗੀਰਸ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਰਸ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਗਾਂ ਵਿਚ ਰਸ ਹੈ।
ਤੇਨ ਤꣳ ਹ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸਞ੍ਚਕ੍ਰ ਏਤਮੁ ਏਵ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਾਗ੍ਘਿ ਬृਹਤੀ ਤਸ੍ਯਾ ਏष ਪਤਿਃ
ਇਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉdgੀਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਬੋਲੀ 'ਬ੍ਰਹਤੀ' ਹੈ ਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਤੇਨ ਤꣳ ਹਾਯਾਸ੍ਯ ਉਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸਾਞ੍ਚਕ੍ਰ ਏਤਮੁ ਏਵਾਯਾਸ੍ਯਂ ਮਨ੍ਯਨ੍ਤ ਆਸ੍ਯਾਦ੍ਯਦਯਤੇ
ਇਸ ਨਾਲ ਆਯਾਸ੍ਯ ਨੇ ਉdgੀਥ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਇਸ ਨੂੰ ਆਯਾਸ੍ਯ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਹੀ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਤꣳ ਹ ਬਕੋ ਦਾਲ੍ਭ੍ਯੋ ਵਿਦਾਞ੍ਚਕਾਰ । ਸ ਹ ਨੈਮਿਸ਼ੀਯਾਨਾਮੁਦ੍ਗਾਤਾ ਬਭੂਵ ਸ ਹ ਸ੍ਮੈਭ੍ਯਃ ਕਾਮਾਨਾਗਾਯਤਿ
ਇਸ ਨਾਲ ਬਕੋ ਦਾਲਭਯ ਨੇ ਉdgੀਥ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲਿਆ; ਉਹ ਨੈਮੀਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉdgਾਤਾ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਲਈ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਆਗਾਤਾ ਹ ਵੈ ਕਾਮਾਨਾਂ ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਦੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨਕ੍ਸ਼ਰਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸ੍ਤ ਇਤ੍ਯਧ੍ਯਾਤ੍ਮਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਅਟੱਲ ਉdgੀਥ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਇਸ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈ।
ਅਥਾਧਿਦੈਵਤਂ ਯ ਏਵਾਸੌ ਤਪਤਿ ਤਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸੀਤੋਦ੍ਯਨ੍ਵਾ ਏष ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯ ਉਦ੍ਗਾਯਤਿ । ਉਦ੍ਯꣳ ਸ੍ਤਮੋ ਭਯਮਪਹਨ੍ਤ੍ਯਪਹਨ੍ਤਾ ਹ ਵੈ ਭਯਸ੍ਯ ਤਮਸੋ ਭਵਤਿ ਯ ਏਵਂ ਵੇਦ
ਹੁਣ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ: ਜੋ ਉਥੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਤੇ ਡਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਡਰ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮਾਨ ਉ ਏਵਾਯਂ ਚਾਸੌ ਚੋष੍ਣੋऽਯਮੁष੍ਣੋऽਸੌ ਸ੍ਵਰ ਇਤੀਮਮਾਚਕ੍ਸ਼ਤੇ ਸ੍ਵਰ ਇਤਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ੍ਵਰ ਇਤ੍ਯਮੁਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਾ ਏਤਮਿਮਮਮੁਂ ਚੋਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸੀਤ
ਇਹ ਇੱਥੇ ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ; ਇਹ ਗਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਗਰਮ ਹੈ; ਇਹ 'ਸਵਰ' ਹੈ, ਉਹ 'ਪ੍ਰਤਿਆਸਵਰ' ਹੈ, ਐਸਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ, ਉਹ ਤੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਖਲੁ ਵ੍ਯਾਨਮੇਵੋਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸੀਤ ਯਦ੍ਵੈ ਪ੍ਰਾਣਿਤਿ ਸ ਪ੍ਰਾਣੋ ਯਦਪਾਨਿਤਿ ਸੋऽਪਾਨਃ । ਅਥ ਯਃ ਪ੍ਰਾਣਾਪਾਨਯੋਃ ਸਨ੍ਧਿਃ ਸ ਵ੍ਯਾਨੋ ਯੋ ਵ੍ਯਾਨਃ ਸਾ ਵਾਕ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਰਾਣਨ੍ਨਨਪਾਨਨ੍ਵਾਚਮਭਿਵ੍ਯਾਹਰਤਿ
ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਆਨ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਹ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਪਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਅਪਾਨ ਦੇ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਨ ਹੈ; ਤੇ ਵਿਆਨ ਹੀ ਬੋਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਬੋਲੀ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਦੇ।
ਯਾ ਵਾਕ੍ਸਰ੍ਕ੍ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਰਾਣਨ੍ਨਨਪਾਨਨ੍ਨृਚਮਭਿਵ੍ਯਾਹਰਤਿ ਯਰ੍ਕ੍ਤਤ੍ਸਾਮ ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਰਾਣਨ੍ਨਨਪਾਨਨ੍ਸਾਮ ਗਾਯਤਿ ਯਤ੍ਸਾਮ ਸ ਉਦ੍ਗੀਥਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਰਾਣਨ੍ਨਨਪਾਨਨ੍ਨੁਦ੍ਗਾਯਤਿ
ਬੋਲੀ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਰਿਚ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਂਦੀ। ਜੋ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਸਾਮ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਸਾਮ ਹੈ, ਉਹ ਉdgੀਥ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ, ਉdgੀਥ ਨਹੀਂ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ।
ਅਤੋ ਯਾਨ੍ਯਨ੍ਯਾਨਿ ਵੀਰ੍ਯਵਨ੍ਤਿ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਯਥਾਗ੍ਨੇਰ੍ਮਨ੍ਥਨਮਾਜੇਃ ਸਰਣਂ ਦृਢਸ੍ਯ ਧਨੁष ਆਯਮਨਮਪ੍ਰਾਣਨ੍ਨਨਪਾਨꣳ ਸ੍ਤਾਨਿ ਕਰੋਤ੍ਯੇਤਸ੍ਯ ਹੇਤੋਰ੍ਵ੍ਯਾਨਮੇਵੋਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸੀਤ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਜਿਹੇ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਕੰਮ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰਗੜ ਕੇ ਜਲਾਉਣਾ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਦੌੜ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਧਨੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਾਣਨਾ, ਇਹ ਸਭ ਬਿਨਾ ਸਾਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਿਆਨ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਵਜੋਂ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਖਲੂਦ੍ਗੀਥਾਕ੍ਸ਼ਰਾਣ੍ਯੁਪਾਸੀਤੋਦ੍ਗੀਥ ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਣ ਏਵੋਤ੍ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਹ੍ਯੁਤ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਵਾਗ੍ਗੀਰ੍ਵਾਚੋ ਹ ਗਿਰ ਇਤ੍ਯਾਚਕ੍ਸ਼ਤੇऽਨ੍ਨਂ ਥਮਨ੍ਨੇ ਹੀਦꣳ ਸਰ੍ਵꣳ ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉdgੀਥ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ: 'ਉdgੀਥ'—'ਉਦ' ਪ੍ਰਾਣ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਾਣ ਨਾਲ ਉਠਦੇ ਹਨ; 'ਗੀ' ਬੋਲੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ 'ਗੀਰ' ਦਾ ਅਰਥ ਬੋਲੀ ਹੈ; 'ਥ' ਖਾਣਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਖਾਣੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
ਦ੍ਯੌਰੇਵੋਦਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਗੀਃ ਪृਥਿਵੀ ਥਮਾਦਿਤ੍ਯ ਏਵੋਦ੍ਵਾਯੁਰ੍ਗੀਰਗ੍ਨਿਸ੍ਥꣳ ਸਾਮਵੇਦ ਏਵੋਦ੍ਯਜੁਰ੍ਵੇਦੋ ਗੀਰ੍ऋਗ੍ਵੇਦਸ੍ਥਂ ਦੁਗ੍ਧੇऽਸ੍ਮੈ ਵਾਗ੍ਦੋਹਂ ਯੋ ਵਾਚੋ ਦੋਹੋऽਨ੍ਨਵਾਨਨ੍ਨਾਦੋ ਭਵਤਿ ਯ ਏਤਾਨ੍ਯੇਵਂ ਵਿਦ੍ਵਾਨੁਦ੍ਗੀਥਾਕ੍ਸ਼ਰਾਣ੍ਯੁਪਾਸ੍ਤ ਉਦ੍ਗੀਥ ਇਤਿ
ਅਕਾਸ਼ 'ਉਦ' ਹੈ, ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਸਥਾਨ 'ਗੀ' ਹੈ, ਧਰਤੀ 'ਥ' ਹੈ; ਸੂਰਜ 'ਉਦ' ਹੈ, ਹਵਾ 'ਗੀ' ਹੈ, ਅੱਗ 'ਥ' ਹੈ; ਸਾਮਵੇਦ 'ਉਦ' ਹੈ, ਯਜੁਰਵੇਦ 'ਗੀ' ਹੈ, ਰਿਗਵੇਦ 'ਥ' ਹੈ। ਬੋਲੀ ਉਸ ਲਈ ਗਾਂਵ ਦੀ ਦੁੱਧ ਦੁਹਾਈ ਹੈ; ਜੋ ਬੋਲੀ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖਾਣਾ ਵਾਲਾ ਤੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਉdgੀਥ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਖਲ੍ਵਾਸ਼ੀਃਸਮृਦ੍ਧਿਰੁਪਸਰਣਾਨੀਤ੍ਯੁਪਾਸੀਤ ਯੇਨ ਸਾਮ੍ਨਾ ਸ੍ਤੋष੍ਯਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਸਾਮੋਪਧਾਵੇਤ੍
ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਸੀਸ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਸਾਮ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਾਮ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਸ੍ਯਾਮृਚਿ ਤਾਮृਚਂ ਯਦਾਰ੍षੇਯਂ ਤਮृषਿਂ ਯਾਂ ਦੇਵਤਾਮਭਿष੍ਟੋष੍ਯਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਂ ਦੇਵਤਾਮੁਪਧਾਵੇਤ੍
ਜਿਸ ਰਿਚ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਰਿਚ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ; ਜਿਸ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯੇਨ ਚ੍ਛਨ੍ਦਸਾ ਸ੍ਤੋष੍ਯਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਚ੍ਛਨ੍ਦ ਉਪਧਾਵੇਦ੍ਯੇਨ ਸ੍ਤੋਮੇਨ ਸ੍ਤੋष੍ਯਮਾਣਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤꣳ ਸ੍ਤੋਮਮੁਪਧਾਵੇਤ੍
ਜਿਸ ਛੰਦ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਛੰਦ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਸਤੋਮ ਨਾਲ ਉਸਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਤੋਮ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਮਭਿष੍ਟੋष੍ਯਨ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਮੁਪਧਾਵੇਤ੍
ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਹੀ ਚੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਮਨ੍ਤਤ ਉਪਸृਤ੍ਯ ਸ੍ਤੁਵੀਤ ਕਾਮਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਪ੍ਰਮਤ੍ਤੋऽਭ੍ਯਾਸ਼ੋ ਹ ਯਦਸ੍ਮੈ ਸ ਕਾਮਃ ਸਮृਧ੍ਯੇਤ ਯਤ੍ਕਾਮਃ ਸ੍ਤੁਵੀਤੇਤਿ ਯਤ੍ਕਾਮਃ ਸ੍ਤੁਵੀਤੇਤਿ
ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਚੌਕਸ ਹੋ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਇੱਛਾ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ—ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਇੱਛਾ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਓਮਿਤ੍ਯੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮੁਦ੍ਗੀਥਮੁਪਾਸੀਤੋਮਿਤਿ ਹ੍ਯੁਦ੍ਗਾਯਤਿ ਤਸ੍ਯੋਪਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਨਮ੍
ਇਸ ਅੱਖਰ 'ਓਮ' ਨੂੰ ਉਦਗੀਥ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ, 'ਓਮ' ਹੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਾ ਵੈ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਬਿਭ੍ਯਤਸ੍ਤ੍ਰਯੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ꣳਸ੍ਤੇ ਛਨ੍ਦੋਭਿਰਚ੍ਛਾਦਯਨ੍ਯਦੇਭਿਰਚ੍ਛਾਦਯꣳਸ੍ਤਚ੍ਛਨ੍ਦਸਾਂ ਛਨ੍ਦਸ੍ਤ੍ਵਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਹ ਛੰਦਾਂ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਦੇ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਛੰਦਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹੈ।
ਤਾਨੁ ਤਤ੍ਰ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਯਥਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮੁਦਕੇ ਪਰਿਪਸ਼੍ਯੇਦੇਵਂ ਪਰ੍ਯਪਸ਼੍ਯਦृਚਿ ਸਾਮ੍ਨਿ ਯਜੁषਿ । ਤੇ ਨੁ ਵਿਦਿਤ੍ਵੋਰ੍ਧ੍ਵਾ ऋਚਃ ਸਾਮ੍ਨੋ ਯਜੁषਃ ਸ੍ਵਰਮੇਵ ਪ੍ਰਾਵਿਸ਼ਨ੍
ਉਥੇ ਮੌਤ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਵਾਂਗ ਤੱਕਿਆ। ਉਹ ṛc, sāman ਅਤੇ yajus ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ṛc, sāman ਅਤੇ yajus ਤੋਂ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਸੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਏ।
ਯਦਾ ਵਾ ऋਚਮਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯੋਮਿਤ੍ਯੇਵਾਤਿਸ੍ਵਰਤ੍ਯੇਵꣳ ਸਾਮੈਵਂ ਯਜੁਰੇष ਉ ਸ੍ਵਰੋ ਯਦੇਤਦਕ੍ਸ਼ਰਮੇਤਦਮृਤਮਭਯਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਦੇਵਾ ਅਮृਤਾ ਅਭਯਾ ਅਭਵਨ੍
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ṛc ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, 'ਓਮ' ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ sāman ਅਤੇ yajus ਨਾਲ ਵੀ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਰ, ਇਹ ਅੱਖਰ, ਅਮਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਮਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਗਏ।